I OSK 2014/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Z. T. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1158/11 w sprawie ze skargi Z. T. na rozkaz personalny Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) grudnia 1986 r., nr (...) w przedmiocie zwolnienia ze Służby Bezpieczeństwa postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1158/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Z. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 305/11 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z. T. na rozkaz personalny Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) grudnia 1986 r., nr (...) w przedmiocie zwolnienia ze Służby Bezpieczeństwa. Pismem z dnia 3 października 2011 r. Z. T. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1158/11. Skargę o wznowienie postępowania oparto na art. 271 pkt 2 P.p.s.a. w ten sposób, iż skarżący wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możności działania w zakresie orzekania przez NSA odnośnie: 1. nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. 2. rozstrzygnięcia opartego na podstawie prawa materialnego o niemożności osiągnięcia zamierzonego skutku przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd pierwszej instancji. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 305/11 oraz zwrócenie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz orzeczenie, że sprawa podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie P.p.s.a. przy zastosowaniu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). W motywach skargi podniesiono, iż skarżący wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możliwości działania, ponieważ na posiedzeniu niejawnym rozstały rozstrzygnięte sprawy, dla których tryb niejawny nie został przewidziany żadnym przepisem szczególnym - art. 90 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. Wprawdzie skarga kasacyjna może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym od postanowienia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie w sprawie (art. 182 § 1 P.p.s.a.), ale tylko w zakresie stwierdzenia dopuszczalności skargi. Sąd w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia podnosi, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznawania innych zarzutów skargi kasacyjnej, niż związanych z dopuszczalnością drogi sądowej". Nie jest uprawniony, a jednak orzekł, że nie zachodzi nieważność postępowania i zarzut naruszenia art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może odnieść zamierzonego skutku. Została podjęta decyzja, że rozprawy nie będzie, a odbędzie się posiedzenie niejawne dotyczące tylko i wyłącznie sprawy formalnej - dopuszczalności rozpoznania skargi przez sąd administracyjny na podstawie art. 97 § 1 przepisów wprowadzających. Z chwilą kiedy pojawił się zarzut, a właściwie NSA otrzymał informację, o możliwości zaistnienia nieważności postępowania II SA/Wa 305/11, które NSA bada z urzędu, zobowiązany był do zmiany trybu rozpatrywania skargi kasacyjnej z posiedzenia niejawnego na posiedzenie jawne i rozstrzygnięcia sprawy podczas rozprawy ze wszystkim skutkami wynikającymi z tego dla skarżącego. Dla orzeczenia o nieważności postępowania przez NSA nie jest przewidziany tryb posiedzenia niejawnego, o czym stanowi przywołany już wcześniej art. 90 § 1 P.p.s.a., a orzeczenie w takim trybie i w tej sprawie jest naruszeniem przepisów prawa skutkującym pozbawieniem skarżącego możliwości działania. NSA orzekł również odnośnie prawa materialnego, choć nie ma takiego uprawnienia, gdyż sąd sprawę rozstrzyga wyrokiem - art. 132 P.p.s.a. co do zasady, po przeprowadzaniu rozprawy - art. 133 § 1 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie bez przeprowadzenia rozprawy jest również naruszeniem przepisów prawa skutkującym pozbawieniem skarżącego możliwości działania. Rozstrzygnięcia z zakresu prawa materialnego (merytoryczne) zapadają w formie wyroku, a nie postanowienia. Wydanie zaś wyroku wymaga przeprowadzenia rozprawy ze wszystkimi tego konsekwencjami. Skarżący podniósł również, iż postanowienie WSA w Warszawie II SA/Wa 305/11 stało się prawomocne, ponieważ skarga kasacyjna postanowieniem NSA I OSK 1158/11 została oddalona, ale wykładnia przepisów zawarta w uzasadnieniu postanowienia NSA, całkowicie odmienna od tej z uzasadnienia WSA w kwestii dopuszczalności skargi, staje się wiążąca. Powstał zatem konflikt ponieważ uzasadnienia te wzajemnie się wykluczają, ale efekt jest taki sam. Według uzasadnienia WSA w Warszawie rozpoznanie skargi było niedopuszczalne i dlatego skarga została odrzucona, gdy tymczasem według uzasadnienia NSA skarga podlega rozpoznaniu, a mimo to skarga kasacyjna została oddalona, co jest równoznaczne z tym, że rozpoznanie skargi jest niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 280 § 1 zd. 1 P.p.s.a., w pierwszej kolejności zbadać należy, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Ponieważ postanowienie zostało wydane 12 lipca 2011 r., a 8 października 2011 r. nadano skargę o wznowienie w urzędzie pocztowym, uznać trzeba, że spełniony został warunek określony w art. 277 P.p.s.a. i skarga została wniesiona w terminie. Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia, nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Uznać zatem należy, że na wstępnym etapie sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisie działu VII P.p.s.a., względnie, gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. Powyższa sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie ponieważ zarzut, iż Naczelny Sąd Administracyjny wydając zaskarżone postanowienie winien był orzec wyłącznie w kwestii dopuszczalności rozpoznania skargi na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisów wprowadzających ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a następnie skierować sprawę na rozprawę w celu rozpoznania możliwości zaistnienia nieważności postępowania jest sprzeczny z przepisami procedury sądowoadministracyjnej. Prawidłowo Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym. Z art. 181 P.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym wypadku, przepisem szczególnym jest art. 182 § 1 P.p.s.a. – "skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym". Paragraf trzeci tego przepisu określa, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego. Tym samym, przepisy P.p.s.a. dopuszczają sytuacje, w których orzeka jeden sędzia na posiedzeniu niejawnym i twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania, że dla orzeczenia o nieważności postępowania przez NSA nie jest przewidziany tryb posiedzenia niejawnego nie znajdują oparcia w przepisach P.p.s.a. Na marginesie należy zauważyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając każdą skargę kasacyjną zgodnie z art. 183 §1 P.p.s.a. zobowiązany jest brać z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, bez względu na to czy rozpoznaje ją na posiedzeniu jawnym czy niejawnym. Oddalenie skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi nie oznacza więc w żaden sposób, że strona była pozbawiona możności działania. W rozpoznawanej sprawie skarżący w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego miał możność realizacji uprawnień procesowych, z czego skorzystał wnosząc skargą kasacyjną, która zgodnie z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Nie można również podzielić stanowiska skargi, iż pomiędzy postanowieniami WSA i NSA w niniejszej sprawie istnieje konflikt ze względu na wydanie różnych orzeczeń. Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania w trybie określonym ustawami, a w szczególności rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń tych sądów (art. 3 §2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Ponadto rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 P.p.s.a.) i jest zobowiązany odnieść się do zarzutów w niej zawartych. Zgodnie z art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw, a taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również odrzucić skargi kasacyjnej, spełniającej wymagania określone w przepisach P.p.s.a. W konsekwencji stwierdzić należy, że jakkolwiek skarżący formalnie powołał w skardze ustawowe podstawy wznowienia postępowania sądowego (art. 271 pkt 1 i 2 P.p.s.a.), to jednak w rzeczywistości podstawy te w świetle uzasadnienia skargi nie występują. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu w oparciu o art. 280 § 1 P.p.s.a.