XII Ko 43/23

Sądy powszechne2024-07-25

Sygnatura

XII Ko 43/23

Data orzeczenia

2024-07-25

Rodzaj

SENTENCE

Treść orzeczenia

Sygn. akt XII Ko 43/23 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 25 lipca 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie XII Wydział Karny w składzie: Przewodnicz ący: sędzia del. Anna Kuzaj Protokolant: Gabriela Lutek, Mateusz Jasik, Adrian Wykrętowicz przy udziale Prokuratora: Krzysztofa Stańczuka, Małgorzaty Herter-Dziurzyńskiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 15 kwietnia 2024 r., 12 czerwca 2024 r. oraz 25 lipca 2024 r. w Warszawie sprawy z wniosku  I. C. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie i zadośćuczynienie wynikłe z wydania decyzji o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego orzeka I. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 7)">art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 3)">art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (Dz. U. z 2024 r. poz. 442) umarza postępowanie; II. na postawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 4)">art. 554 § 4 k.p.k.</a> kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa. <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="44"/> <col width="284"/> <col width="33"/> <col width="131"/> <col width="187"/> </colgroup> <tr> <td colspan="6"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Formularz UWO </td> <td colspan="2"> Sygnatura akt </td> <td> XII Ko 43/23 </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> WNIOSKODAWCA </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> I. C. </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> 1. </td> <td colspan="3"> Odszkodowanie (kwota główna) </td> <td colspan="2"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td> 1. </td> <td colspan="2"> 70.000 zł </td> <td colspan="2"> -- </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> 2. </td> <td colspan="3"> Zadośćuczynienie (kwota główna) </td> <td colspan="2"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td> 1. </td> <td colspan="2"> 125.000 zł </td> <td colspan="2"> -- </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> 3. </td> <td colspan="3"> Inne </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td> 1. </td> <td colspan="4"> -- </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="82"/> <col width="5"/> <col width="438"/> <col width="98"/> <col width="99"/> </colgroup> <tr> <td colspan="5"> Ustalenie faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Fakty uznane za udowodnione </td> </tr> <tr> <td> Lp. </td> <td colspan="2"> Fakt </td> <td> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 3.1.1. </td> <td rowspan="3" colspan="2"> I. C. był od 1979 r. pracownikiem (...) Zakładów (...) w P.. Był zaangażowany w działalność (...), Komitetu (...) oraz (...). Po wprowadzeniu stanu wojennego został w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. internowany. Z końcem grudnia 1981 r. rozwiązany został jego stosunek pracy, na jego wniosek, złożony jeszcze 1 grudnia 1981 r. I. C. był internowany do dnia 5 sierpnia 1982 r. W późniejszym okresie nie mógł znaleźć pracy, on i jego rodzina byli także nękani przez Służbę Bezpieczeństwa. I. C. został ostatecznie zmuszony do opuszczenia kraju. </td> <td> zeznania I. C. </td> <td> 64-68 </td> </tr> <tr> <td> dokumentacja Instytutu Pamięci Narodowej </td> <td> 30-46, 47-57, 75-121 </td> </tr> <tr> <td> pisma (...) S.A. </td> <td> 122, 129-135 </td> </tr> <tr> <td> 3.1.2. </td> <td colspan="2"> W dniu 17 listopada 2008 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie w wpłynął wniosek I. C. o odszkodowanie i zadośćuczynienie w związku z internowaniem w dniu 12 grudnia 1981 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VIII Ko 428/08. I. C. żądał zadośćuczynienia za internowanie w wysokości 25.000 zł oraz odszkodowania związanego z utratą wynagrodzenia w łącznej wysokości 70.000 zł. Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie częściowo uwzględnił wniosek I. C. i zasądził na jego rzecz kwotę 24.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, zaś w pozostałej części wniosek oddalił. Nie zostało sporządzone uzasadnienie wyroku. Wyrok nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 9 kwietnia 2009 r. </td> <td> akta sprawy VIII Ko 428/08 </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Fakty uznane za nieudowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. </td> <td> Fakt </td> <td> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 3.2.1. </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="55"/> <col width="21"/> <col width="121"/> <col width="131"/> <col width="88"/> <col width="263"/> </colgroup> <tr> <td colspan="7"> ocena DOWODów </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Dowody będące podstawą ustalenia faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. faktu z pkt 3.1 </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td colspan="3"> Zwięźle o powodach uznania dowodu </td> </tr> <tr> <td rowspan="2" colspan="2"> 3.1.1 </td> <td colspan="2"> zeznania I. C. </td> <td colspan="3"> Sąd generalnie dał wiarę zeznaniom świadka, albowiem były one logiczne i spójne, korespondowały także z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> dokumentacja Instytutu Pamięci Narodowej, pisma (...) S.A., akta sprawy VIII Ko 428/08 </td> <td colspan="3"> Brak podstaw do kwestionowania wiarygodności tych dokumentów. </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2 </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td colspan="3"> Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 3.1.1 </td> <td colspan="2"> częściowo zeznania I. C. </td> <td colspan="3"> Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka na okoliczność sposobu rozwiązania stosunku pracy z (...) Zakładami (...) (k. 66), albowiem pozostawały one w sprzeczności z dokumentacją pracowniczą przedstawioną przez (...) (k. 129-135). </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> PODSTAWA PRAWNA </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Odszkodowanie </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> 1. </td> <td colspan="4"> Kwota główna </td> <td colspan="2"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td> 1. </td> <td colspan="3"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Zwięźle o powodach podstawy prawnej </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Zadośćuczynienie </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> 2. </td> <td colspan="4"> Kwota główna </td> <td colspan="2"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td> 1. </td> <td colspan="3"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Zwięźle o powodach podstawy prawnej </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Inne </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 3. </td> <td> 1. </td> <td colspan="5"> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Zwięźle o powodach podstawy prawnej </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Odszkodowanie </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> 1. </td> <td colspan="5"> Kwota główna </td> <td> Odsetki </td> </tr> <tr> <td> 1. </td> <td colspan="4"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Zadośćuczynienie </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> 2. </td> <td colspan="5"> Kwota główna </td> <td> Odsetki </td> </tr> <tr> <td> 1. </td> <td colspan="4"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Inne </td> </tr> <tr> <td> 3. </td> <td> 1. </td> <td colspan="5"> W przedmiotowej sprawie ujawniła się negatywna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 7)">art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.</a> Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania karnego, a wszczęte umarza, jeżeli postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby (lub, odpowiednio do realiów niniejszej sprawy, z wniosku tego samego uprawnionego na tej samej podstawie faktycznej) zostało prawomocnie zakończone. Faktyczną podstawą wniosku I. C. jest jego internowanie w okresie od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 5 sierpnia 1982 r. Taką samą podstawę faktyczną miał wniosek I. C. z dnia 15 listopada 2008 r., zarejestrowany pod sygn. VIII Ko 428/08. Stwierdzić zatem należy, iż oba w/w wnioski są tożsame zarówno co do osoby wnioskodawcy, jak i okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę wniosku. Postępowanie w sprawie VIII Ko 428/08 zostało prawomocnie zakończone wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r., częściowo uwzględniającym roszczenie wnioskodawcy. Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 9 kwietnia 2009 r. Stwierdzić zatem należy, iż tożsamy wniosek I. C. został już prawomocnie rozpoznany, w związku z czym zaktualizowała się przesłanka umorzenia postepowania, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 7)">art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.</a> Z treści uzasadnienia wniosku I. C. z dnia 15 czerwca 2023 r., inicjującego przedmiotowe postępowania, wynika, iż przyczyną złożenia drugiego wniosku jest zmiana przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 ()">ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (Dz. U. z 2024 r. poz. 442) (dalej: ustawa lutowa). Istotnie, w dacie złożenia pierwotnego wniosku oraz w dacie wydania wyroku w sprawie VIII Ko 428/08, ówcześnie obowiązujący art. 8 ust. 1a ustawy lutowej stanowił, że zasądzone na podstawie tej ustawy odszkodowanie i zadośćuczynienie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 25.000 zł. Przepis ten został przez Trybunał Konstytucyjny uznany za niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a> wyrokiem z dnia 1 marca 2011 r. (sygn. P 21/09) i utracił moc z dniem 10 marca 2011 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wskazał, że oznacza ono możliwość wznowienia postępowania w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 540;art. 540 § 2)">art. 540 § 2 k.p.k.</a>, ale jedynie wówczas, gdy żądania wniosku i poniesiona szkoda i krzywda przekraczały przewidziane w ustawie 25.000 zł (pkt 7.3 uzasadnienia). Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż wyrok TK z dnia 1 marca 2011 r. oraz będąca jego skutkiem utrata mocy art. 8 ust. 1a ustawy lutowej nie mogą stanowić podstawy do skutecznego wniesienia ponownego wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu bezprawnego internowania. Jeżeli wnioskodawca uważa, że wysokość kwot zasądzonych na jego rzecz w sprawie VIII Ko 428/08 wynikała z treści art. 8 ust. 1a ustawy lutowej, winien złożyć wniosek o wznowienie postępowania w sprawie VIII Ko 428/08 na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 540;art. 540 § 2)">art. 540 § 2 k.p.k.</a>, nie zaś składać ponowny wniosek o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy umorzył postępowania w przedmiocie ponownego wniosku I. C. o odszkodowanie i zadośćuczynienia wobec powagi rzeczy osądzonej, albowiem jego wcześniejsze roszczenie w tym zakresie zostało już prawomocnie rozstrzygnięte w innym postępowaniu. Wnioskodawca winien natomiast rozważyć złożenie wniosku o wznowienie postępowanie w sprawie VIII Ko 428/08 w związku z utratą mocy obowiązującej art. 8 ust. 1a ustawy lutowej </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="4"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td colspan="4"> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="120"/> <col width="602"/> </colgroup> <tr> <td colspan="2"> KOszty procesu </td> </tr> <tr> <td> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td> II </td> <td> Mając na uwadze, iż stosownie do dyspozycji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 4)">art. 554 § 4</a> zd. pierwsze <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">k.p.k.</a>, postępowanie jest wolne od kosztów sądowych, Sąd kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> PODPIS </td> </tr> </table> </div>