II SA/Go 717/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi J.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia J.D., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko zobowiązanemu na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organ egzekucyjny prowadzi przeciwko J.D. egzekucję należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Odpisy tytułów wykonawczych oraz odpisy zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 29 czerwca 2012 r. (dowód doręczenia podpisała żona skarżącego). W dniach [...] lipca 2019 r. i [...] sierpnia 2019 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wystawił zawiadomienia o zajęciu kolejnej wierzytelności pieniężnej. Odpisy powyższych zawiadomień zostały doręczone zobowiązanemu. 2. W dniu 9 czerwca 2020 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo zobowiązanego J.D. zawierające, w swojej treści, zarzuty co do prowadzonej egzekucji administracyjnej, skargę na zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (wszystkie te żądania zostały rozpatrzone w odrębnych trybach, przy czym niniejsza sprawa, jak i kontrola sądowa, dotyczy wyłącznie wniosku o umorzenie egzekucji). W uzasadnieniu tego pisma J.D. podniósł, że w jego sprawie egzekucyjnej doszło do błędnego wystawienia tytułów wykonawczych, nieuzasadnionego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nieuzasadnionego zajęcia wynagrodzenia za pracę. Wskazał również, że w przedmiotowej sprawie od 2009 r. nie otrzymał żadnej korespondencji od wierzyciela, w tym pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku, decyzji administracyjnych, odpisów tytułów wykonawczych, a także upomnień i wezwań do zapłaty. W związku z tym kwestionuje istnienie zobowiązania co do zasady i co do wysokości. Uważa również, że doszło do pomyłki, bowiem nigdy nie był zobowiązany do zapłaty ww. należności, gdyż wszystkie zasadne należności wobec Skarbu Państwa reguluje terminowo. Ponadto zgłosił zarzut przedawnienia. 3. Postanowieniem z dnia z [...] czerwca 2020 r., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Postanowienie to, na skutek rozpatrzenia zażalenia zobowiązanego, zostało uchylone do ponownego rozpatrzenia postanowieniem Dyrektora izby Administracji Skarbowej z [...] grudnia 2020 r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z [...] stycznia 2021 r., odmówił umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu dnia 7 stycznia 2021 r. 4. W zażaleniu złożonym w terminie J.D. podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. podnosząc, że nie otrzymał w sprawie jakichkolwiek dokumentów, w tym decyzji, odpisów tytułów wykonawczych, upomnień, wezwań do zapłaty, wobec czego kwestionuje istnienie zobowiązania co zasady i co do wysokości. Poza tym uważa, że doszło do pomyłki, ponieważ nie był on nigdy zobowiązany do zapłaty tych należności, bowiem wszystkie należności wobec Skarbu Państwa reguluje terminowo. Z uwagi na upływ jedenastu lat nie posiada już dokumentów dotyczących tego okresu, aby dokonać szczegółowej weryfikacji. Podniósł także, że doszło do przedawnienia należności. 5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] maja 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2021 r. W jego uzasadnieniu wskazał, że do należności objętych egzekucją znajdują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej u.s.u.s.). Na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat.). Wskazał, że ponieważ bieg terminu przedawnienia spornych należności składkowych rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie miał art. 27 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, tzw. ustawy deregulacyjnej. Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. W ust. 2 tego artykułu wskazano, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Dlatego 5-letni termin przedawnienia należy liczyć nie od daty wymagalności należności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. W sprawie najstarsze zaległości składkowe skarżącego dotyczą składek za czerwiec 2009 r., których termin płatności przypadał na dzień 10 lipca 2009 r., a tym samym uległyby one przedawnieniu z dniem 10 lipca 2019 r. Mając jednakże na uwadze wskazany powyżej art. 27 ust. 1 ustawy deregulacyjnej, bieg terminu przedawnienia ww. należności składkowych rozpoczął się od dnia 1 stycznia 2012 r. i upływał dnia 1 stycznia 2017 r. Jednakże z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wszystkie tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek za okresy od czerwca do listopada 2009 r. zostały skutecznie doręczone zobowiązanemu dnia 29 czerwca 2012 r., co powoduje, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony, a tym samym należności składkowe nie uległy przedawnieniu. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku organ wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], w związku z brakiem wpłaty należnych składek, określił skarżącemu zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca do listopada 2009 r. Decyzja ta stanowiła podstawę wystawienia tytułów wykonawczych i prowadzenie egzekucji, zgodnie z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Decyzja ta została doręczona osobiście zobowiązanemu w dniu 14 marca 2012 r. Odnosząc się do podniesionego zarzutu, że zobowiązany nie otrzymał w przedmiotowej sprawie jakichkolwiek dokumentów, w tym decyzji, odpisów tytułów wykonawczych, upomnień, wezwań do zapłaty organ wskazał, że z akt sprawy, w tym w szczególności z podpisów na zwrotnych potwierdzeniach odbioru kierowanych do Skarżącego pism wynika że były one doręczane bezpośrednio zobowiązanemu lub dorosłemu domownikowi – B.D., żonie zobowiązanego albo w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Świadczą o tym znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru, między innymi: - zawiadomienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2011 r. - decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2012 r., nr [...], doręczonej 14 marca 2012 r., - odpisów tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2012 r. Odnosząc się do zarzutu zobowiązanego dotyczącego faktu odebrania przez jego żonę odpisów tytułów wykonawczych oraz podpisów na zwrotnym potwierdzeniu oraz wniosku o powołanie grafologa w celu ustalenia tej okoliczności organ wskazał, że złożony, na potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej m.in. odpisy ww. tytułów wykonawczych, podpis B.D. odpowiada podpisom złożonym na potwierdzeniach odbioru innych przesyłek zawierających (np. zawiadomienia z [...] maja 2020 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę zobowiązanego, czy postanowienia z [...] czerwca 2020 r., nr [...], na których także widnieją podpisy B.D., których doręczeń skarżący nie kwestionuje). Dla ustalenia, że wskazane powyżej podpisy złożyła Pani B.D. - żona Skarżącego, wystarczające było zwykłe porównanie podpisów, co nie wymagało uprawnień specjalnych. Odnosząc się do twierdzeń zobowiązanego podnoszącego, że w tamtym okresie, z uwagi na sytuację rodzinną, nie zamieszkiwał pod adresem w [...], a w miesiącu lipcu 2012 r. sprzedał to mieszkanie, organ wskazał, że zobowiązany nie załączył żadnych dowodów, z których wynikałyby powyższe okoliczności. Nie uczynił tego również w toku postępowania przed organem egzekucyjnym, a także przed organem odwoławczym. Do skargi również nie załączył żadnych dowodów. 6. W skardze, wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu, J.D. domaga się uchylenia zaskarżonych postanowień i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W jej uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r., podnosząc, że nie otrzymał w sprawie jakichkolwiek dokumentów, w tym decyzji, odpisów tytułów wykonawczych, upomnień, wezwań do zapłaty, wobec czego kwestionuje istnienie zobowiązania co zasady i co do wysokości. Poza tym uważa, że doszło do pomyłki, ponieważ nie był nigdy zobowiązany do zapłaty tych należności, bowiem wszystkie należności wobec Skarbu Państwa reguluje terminowo. Z uwagi na upływ jedenastu lat nie posiada już dokumentów dotyczących tego okresu, aby dokonać szczegółowej weryfikacji, a należności zostały przedawnione. Podtrzymał też twierdzenia, że jego żona nie odbierała korespondencji (wnosząc o powołanie grafologa w celu ustalenia tej okoliczności) oraz tego, że w tamtym czasie, z uwagi na chorobę teściowej jego rodzina nie mieszkała już w [...] i z tego względu nie było możliwości, aby ktokolwiek z rodziny odebrał list. 7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzkie Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 8. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. 9. W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2020 poz. 1427, dalej u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r., tzn. przed datą wejścia w życie nowelizacji tego aktu normatywnego, dokonanej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), co wynika z treści art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej. Zgodnie z mającym zastosowanie w niniejszej sprawie art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. 10. Okoliczności, które podnosił skarżący w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. oraz środkach zaskarżenia (zażaleniach, skardze do sądu) dotyczą przesłanek, o których mowa w pkt. 1, pkt 2 i pkt 7 wskazanego artykułu. Z treści akt administracyjnych, zgromadzonych w nich dokumentów i faktów wynika, że żadna z nich nie została spełniona. Nie ma wątpliwości co do tego, że należności będące przedmiotem egzekucji istnieją i obowiązek ich zapłaty, zarówno przed wszczęciem egzekucji, jak i po jej wszczęciu nie został wykonany. Należności objęte tytułami wykonawczymi wynikają z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] określającej zadłużenie J.D. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca do listopada 2009r. Decyzja ta stanowiła podstawę wystawienia tytułów wykonawczych i prowadzenie egzekucji. Jak to wskazał organ, powołując się na § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie egzekucji mogło nastąpić bez uprzedniego doręczenia upomnienia. 11. Należności te nie są również przedawnione. Jak to prawidłowo wskazał organ ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, która weszła w życie 1 stycznia 2012 r. zmieniono przepis art. 24 ust. 4 usus wprowadzając (zresztą po raz drugi) przedawnienie składek po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Według art. 27 ust. 1 i 2 tej ustawy do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Według art. 24 ust. 5b u.s.u.s. (w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1264) bieg terminu przedawnienia zostaje jednak zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Taką czynnością w sprawie było doręczenie zobowiązanemu wszystkich tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu wierzytelności z jego rachunku bankowego, które to nastąpiło w dniu 29 czerwca 2012 r. Doręczenie to nastąpiło w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwanie zostało odebrane przez B.D. - dorosłego domownika i zarazem żonę skarżącego. Jest to doręczenie w pełni skuteczne, a inne doręczenia dokonywane w tym czasie (szczegółowo omówione w uzasadnieniu postanowienia) przeczą twierdzeniom skarżącego, czy to dotyczącym tego, że nikt w tamtym czasie nie zamieszkiwał pod podanym adresem w [...]), czy tego nie jest to podpis jego żony. Twierdzenia te, nota bene podnoszone po upływie wielu lat i wyraźnie dla celów "procesowych", nie mają oparcia w zgromadzonych dowodach (skarżący niczego nie wykazywał, a nawet nie uprawdopodobnił). Jak dowodzą tego akta tej sprawy oraz innych spraw żona skarżącego w tamtym czasie, jak i obecnie pozostaje dorosłym domownikiem i odbiera korespondencję, w ten sam sposób (por. np. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2021 r., I GZ 346/21, CBOSA). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił jako niezasadną.