II SA/Wr 542/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz - sprawozdawca Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Edyta Forysiak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M.B., J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o stwierdzeniu obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia oddala skargę. UZASADNIENIE W dniu 7 lipca 2009 r. wpłynął do burmistrza wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. ,,EW P.– remont jazu stałego, zasuw i niecki wypadowej." Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2009 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we W.wyraził opinię, że dla przedsięwzięcia tego, zaliczonego do rodzaju określonego w § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Postanowieniem z dnia 3 września 2009 r. burmistrz na podstawie art. 63 ust. 1 i 4 i art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) w związku z § 3 ust. 1 pkt 62 cyt. rozporządzenia orzekł o obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko w/w przedsięwzięcia oraz określił wymagany zakres raportu. Przedsięwzięcie bowiem zlokalizowane jest w granicach projektowanego Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk Natura 2000 ,,Ostoja nad B." PLH 020054, a także w granicach Parku Krajobrazowego Doliny B.. Postanowienie zostało doręczone inwestorowi i Regionalnemu Dyrektorowi OŚ. Decyzją z dnia 18 czerwca 2010 r. burmistrz ustalił środowiskowe uwarunkowania. Organ na wniosek skarżących stwierdził nieważność tej decyzji, gdyż burmistrz nie zapewnił możliwości udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. Kolejno organ umorzył postępowanie burmistrza w kwestii nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia aneksu do raportu, skoro wystarczający jest zakres określony w postanowieniu z dnia 3 września 2009 r., zaś raport został oceniony przez organy uzgadniające. Skarżący złożyli wówczas wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 3 września 2009 r. na podstawie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na niezapewnienie udziału społeczeństwa. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. organ odmówił stwierdzenia nieważności. W ocenie organu obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu powstał dopiero po wydaniu postanowienia burmistrza (art. 33 ust. 1, art. 79 ustawy). Skarżący wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestionując ocenę, że nie był wymagany udział społeczeństwa w postępowaniu rozstrzygającym kwestie konieczności sporządzenia raportu i jego zakresu. Zaskarżonym postanowieniem organ utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Organ ponownie wyraził pogląd, że dopiero po stwierdzeniu konieczności obowiązku sporządzenia raportu (art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy w związku z § 3 pkt 62 rozporządzenia) burmistrza miał obowiązek podać do publicznej wiadomości informację o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy). Ustawa nie przewiduje udziału społeczeństwa w fazie postępowania, w której dopiero decyduje się, czy zachodzi konieczność dokonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przekonuje o tym sformułowanie ustawowe ,,o przystąpieniu", nie zaś np. ,,o zamiarze przystąpienia". Samo zaś niezapewnienie skarżącym udziału w postępowaniu w charakterze strony stanowi przesłankę wznowieniową. Organ nie stwierdził zaistnienia pozostałych przesłanek nieważności, gdyż w szczególności nie zostały naruszone art. 63 ust. 1 i 68 ustawy, zaś burmistrz uzyskał wymagane opinie. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 29, art. 30, art. 33 ust. 1 i art. 79 powołanej ustawy. Pomimo przeprowadzenia przez burmistrza postępowania bez zapewnienia udziału społeczeństwa, pozostało w obrocie prawnym postanowienie rażąco naruszające prawo. Burmistrz powinien podać do publicznej wiadomości informację o wszczęciu postępowania (art. 33 ust. 1 pkt 2), aby zapewnić możliwość udziału społeczeństwa od samego początku. Postępowanie było wadliwe w całości, nie zaś dopiero po etapie rozstrzygnięcia o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ pominął, że postanowienie burmistrza wydane zostało bez podstawy prawnej, gdyż dotyczyło przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 1 pkt 34 ówcześnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r.), gdyż przedsięwzięcie jest budowlą piętrzącą wodę o wysokości piętrzenia nie niższej niż 5 m (obecnie § 2 ust. 1 pkt 36 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. Dz. U. Nr 213, poz. 1397). Dlatego udział społeczeństwa powinien być zapewniony od samego początku postępowania, zaś postanowienie burmistrza rażąco naruszało prawo. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Postępowanie w sprawie dokonania oceny oddziaływania na środowisko dzieli się na dwa etapy. W pierwszym rozstrzyga się, czy ocena w ogóle jest wymagana. Gdy ocena środowiskowa jest wymagana, wówczas zawiadamia się społeczeństwo o wszczęciu postępowania. Nie było istotne, czy na wcześniejszym etapie przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko byłoby zaliczone jako potencjalnie czy zawsze tak oddziaływujące. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z dołączonej przez inwestora karty przedsięwzięcia, proponował on zaliczenie planowanego remontu do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko jako budowli piętrzącej wodę niewymienionej w § 2 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r. lub innego urządzenia mającego na celu piętrzenie wody na wysokość nie mniejszą niż jeden metr (brzmienie § 3 ust. 1 pkt 62 tego rozporządzenia). W § 2 rozporządzenie wymieniało budowle piętrzące wodę o wysokości piętrzenia nie niższej niż 5m, dla którego to przedsięwzięcia zawsze wymagane było sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko. Jednocześnie inwestor podkreślał charakter robót budowlanych jako remontu jedynie, po którym nie ulegnie zmianie sposób oddziaływania urządzenia na środowisko. Remontowany jaz składa się z progu stałego o rzędnej korony 236,05 m npm, jazu ruchomego z zasuwami w światłach po 5,1 mi rzędnej progu 233,9 m npm. Remont będzie realizowany pod osłoną grodzy (szczelnej ścianki). Mając zapewne na uwadze charakter robót Powiatowy Inspektor Sanitarny w postanowieniu z dnia 7 sierpnia 2009 r. wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zalecając przeprowadzenie takiej oceny również zakwalifikował przedsięwzięcie do wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia. Materiał ten, powołany w postanowieniu burmistrza z dnia 3 września 2009 r. oraz w zaskarżonym postanowieniu, dowodzi trafności ustalenia braku podstaw do zaliczenia przedsięwzięcia inwestora do przedsięwzięć wymagających zawsze sporządzenia raportu, czyli z mocy ustawy (art. 59 ust. 1 pkt powołanej ustawy z dnia 3 października 2008 r.). Nie był zatem trafny nowy i niczym nieudokumentowany zarzut skarżących, jakoby kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym postanowienie burmistrza zostało wydane bez podstawy prawnej w postaci art. 63 ust. 1 ustawy, skoro planowane przedsięwzięcie musiało z mocy prawa podlegać ocenie oddziaływania na środowisko. Było to bowiem przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i podlegało ocenie oddziaływania na środowisko dopiero w wyniku nałożenia takiego obowiązku przez burmistrza. Należy przypomnieć, że ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko to postępowanie obejmujące weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (określenie zawarte w art. 3 pkt 8 cyt. ustawy). Sam ustawodawca przesądził zatem, że udział społeczeństwa stanowi element oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. O konieczności dokonania tej oceny orzekł burmistrz i dopiero postanowienie uruchomiło postępowanie, o którym mowa w art. 3 pkt 8 ustawy, a w konsekwencji uaktualniło wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa. Jak wiadomo, niespełnienie tego wymogu wywołało stwierdzenie nieważności zapadłej w tym postępowaniu decyzji. Skoro wydanie postanowienia przez burmistrza w ogóle wywołało przeprowadzenie oceny, a w konsekwencji potrzebę zapewnienia udziału społeczeństwa, to postulat stwierdzenia nieważności tego postanowienia nie wydaje się logicznie związany z deklarowanym przez skarżących dążeniem do osiągnięcia tych celów. O sposobie udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji traktuje art. 33 ustawy. Z uwagi na przytoczenia skarżących należy do razu zastrzec, że udział społeczeństwa w postępowaniu jest czymś innym niż udział strony. Było niewątpliwe, że skarżący są stronami postępowania (merytorycznego i nieważnościowego) i dlatego mogą się powoływać na naruszenie zasady udziału społeczeństwa w postępowaniu, jednak uchybienia procesowe organu wywołujące ograniczenie prawa skarżących do udziału w postępowaniu nie mają nic wspólnego z zagadnieniem udziału społeczeństwa i nie wpływają na ocenę ważności postanowień lub decyzji zapadłych w tym postępowaniu. Organ prowadzący postępowanie obowiązany jest podać do publicznej wiadomości informację o poszczególnych czynnościach procesowych wymienionych w art. 33 ustawy, w tym o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (ust. 1 pkt 1) oraz o wszczęciu postępowania (pkt 2). Nie budził zastrzeżeń Sądu pogląd organu, że przystąpienie do przeprowadzenia oceny nastąpiło w wyniku wydania przez burmistrza postanowienia stwierdzającego konieczność tej czynności (art. 63 ust. 1 ustawy). Dlatego i zgodnie z art. 151 p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzeczono jak w sentencji. PM 3.12.2012 r.