III SA/Kr 1379/10

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 października 2010r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE Skarżący J. K. złożył skargę na decyzję SKO, którą odmówiono zarejestrowania (przerejestrowania) na jego nazwisko, w związku ze zmianą miejsca zamieszkania, samochodu osobowego marki [...]. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2011r. (sygn. IIISA/Kr 1379/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę, wobec nieuzupełnienia w terminie braku formalnego skargi oraz niezłożenia wpisu w kwocie 200zł.. Postanowienie Sądu z dnia 28 kwietnia 2011r. wraz z pouczeniem o terminie, sposobie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu dnia 19 maja 2011r.. W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata; uzupełniając braki wniosku, w urzędowym formularzu rozszerzył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów i przyznanie adwokata podnosił skarżący, że został zwolniony z pracy, że jest osobą bezrobotną i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i kosztów ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Jako majątek nieruchomy wskazał mieszkanie w K o pow. 60 m2 obciążone kredytem ok. 300 tys. zł oraz działkę rekreacyjną o pow. ok. 13 arów, a jako jedyny składnik majątku ruchomego samochód o wartości ok. 35 tys. zł.. We wniosku wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje bezrobotna żona oraz niepełnoletnie dzieci: córka i syn, na które odpowiednio zasądzone ma alimenty w kwocie 800 i 600 zł.. Do wniosku dołączono dokumenty, że skarżący wykonywał pracę na podstawie umów zlecenia w firmach: "A" Sp. z.o.o. z siedzibą w W i Agencji [...] "A" P.U.H. Sp.j. w W, które na wnioski skarżącego z dnia 30.05.2011 zostały rozwiązane za obopólnym porozumieniem w dniu 30.06.2011r.. Zarządzeniem referendarza sądowego skarżący wezwany został o złożenie wyjaśnień, co do wysokości miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego związanych z opłatami za czynsz, prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości i wykazania tych obciążeń stosownymi dokumentami, oraz wykazanie – jeśli należności te regulował nieterminowo, że był ponaglany o ich uiszczenie, a nadto o wyjaśnienie z jakich środków spłaca miesięczne raty kredytu po 1550 zł, alimenty na dzieci, wykazanie statusu bezrobotnego swego i żony, wyjaśnienie czy posiada rachunki bankowe i zobrazowanie stosownymi wyciągami operacji za ostatnie 3 miesiące. Wykonując to zarządzenie skarżący przy piśmie z dnia 29.07.2011r. (z daty wpływu 8.08.2011) przedłożył: - datowane na 25.07.2011r. upomnienie Banku [...] w W, o upływie terminu do wpłaty kwoty 175 zł 16 gr., z tytułu zawartej umowy kredytowej, - informację [...] Bank Oddział w K z dnia 26.06.2011r., z której wynika, że zadłużenie z tytułu udzielonej pożyczki (kredytu) wynosi 3.533,95 USD, przy czym wymagalne zobowiązania wynoszą 172,02 USD plus 20 zł z tytułu kosztów upomnienia. Z upomnienia wynika też wezwanie dłużnika do zapewnienia środków na rachunku bankowym, z którego dokonywana jest spłata zobowiązań, - zawiadomienie z dnia 29.06.2011r. skierowane do Firmy "A" o zajęciu przez komornika Sądu Rejonowego wynagrodzenia skarżącego, na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego Wydz. Karny sygn. [...], na kwotę 1.315 zł plus 141,13 zł koszty postępowania egzekucyjnego, plus 33,90 zł koszty korespondencji, - dwie decyzje Prezydenta Miasta z dnia 18 lipca 2011r., z którego jedną orzeczono o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną a drugą odmówiono przyznania prawa do zasiłku wobec rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumieniu stron na 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w PUP. Składając te dokumenty skarżący wyjaśniał, że z uwagi na krótki okres czasu (7dni) i okres urlopowy nie jest w stanie przesłać wszystkich dokumentów oraz informował, że większość ponagleń o zaległych zobowiązaniach w tym m.in. [...] BP i zaległość za telefon [...] przesyłana jest w formie sms-ów i wnosił o przyznaniu adwokata. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2011r. IIISA/Kr 1379/10 referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata, przyjmując, że skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności w zakresie w jakim był wzywany i uniemożliwił pełną ocenę jego sytuacji życiowej i majątkowej. Na postanowienie to skarżący złożył dnia 6.09.2011r. (data nadania) pismo, którym zaskarżył rozstrzygnięcie w "całości" i wniósł o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. W wywodach środka odwoławczego skarżący skupił się głównie na opisie przedmiotu sprawy, którego dotyczy zaskarżona decyzja oraz na postępowaniu żony, z której pozwu toczy się postępowanie rozwodowe. W zakresie wniosku o przyznanie adwokata ograniczył się do stwierdzenia, że "większość ponagleń o zaległych zobowiązaniach przesyłana jest w formie powiadomień sms-owych", które są do wglądu Sądu oraz dołączył wezwanie Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 25.08.2011r. o zapłatę kwoty 2.139,01 zł z tytułu świadczeń, kosztów zarządu i funduszu remontowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadniony jest tylko częściowo – w zakresie ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej "ppsa") od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ppsa służy sprzeciw. Pismo zatem skarżącego z dnia 5 września 2011r. (nadane 6.09.2011r.) wniesione "w odpowiedzi na postanowienie" i zaskarżające w całości postanowienie ma charakter sprzeciwu. W myśl natomiast art. 260 zd. I ppsa w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem tej regulacji jest, że rozpoznaniu przez sąd podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a nie zarzuty podniesione na postanowienie referendarza. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do przepisu art. 243 § 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Złożenie wniosku przed wszczęciem postępowania, oznacza złożenie wniosku zanim złożona zostanie skarga. Skarżący na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy i ustanowienie adwokata nie przy skardze, lecz po doręczeniu postanowienia sądu o odrzuceniu skargi i w terminie otwartym do wniesienia na to postanowienia środka odwoławczego w postaci skargi kasacyjnej. Ustawa rozróżnia (art. 245 § 1, 2 i 3 ppsa) pomiędzy przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego), od prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozróżnienie to ma prawną doniosłość dla okoliczności, które winien wykazać starający się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym zaś (art.246 § 1 pkt 2 ppsa) wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pisemnym wniosku początkowo skarżący wnosił o przyznanie adwokata. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu określił zakres żądanego prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata, a więc w zakresie całkowitym. Ustawowym wymogiem uzyskania zwolnienia w zakresie całkowitym jest wykazanie przez skarżącego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Właśnie z uwagi na niewystarczające dla oceny niemożności poniesienia jakichkolwiek wydatków informacje naniesione na formularzu wniosku, był skarżący w postępowaniu przed referendarzem sądowym w trybie art. 255 wzywany o złożenie stosownych wyjaśnień i dokumentów i temu zarządzeniu nie zadośćuczynił w pełnym zakresie. Skarżący wykazał, że ma takie zobowiązania, których nie spłaca. Nie jest to jednak równoznaczne z wykazaniem braku jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania, a więc opłat sądowych ( wpisów, opłat kancelaryjnych czy kosztów usługi prawnej adwokata). Trzeba mieć na uwadze, że treść wniosku o prawo pomocy po części pozostaje w sprzeczności z twierdzeniem skargi. Skarżący skargą zobrazował swoją sytuację, wskazuje (rubryka 6), że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i dziećmi. Ze skargi i innych dokumentów wynika, że żona wyprowadziła się z mieszkania w K w 2009r. i mieszka w B w swoim mieszkaniu. Nie potwierdził skarżący żadnym aktem, że żona ma status bezrobotnej. Nie udzielił wyjaśnień z jakich środków płaci raty kredytu i raty alimentacyjne, a zarazem nie wykazał, że z tych kredytów ma zaległości. Z pisma Banku [...] S.A. wynika, że skarżący posiada konto bankowe, którego historii za 3 miesiące nie ujawnił. Z przedłożonych dokumentów wynika, że zatrudnienie skarżącego ustało z jego inicjatywy. Te okoliczności jak i fakt, że ponosi koszty związane z używaniem samochodu, świadczy o tym, że skarżący posiada jednak pewne, nie dające się określić zasoby pieniężne, których źródeł nie ujawnił. Nie zostało zatem wykazane, że skarżący nie posiada, a w konsekwencji nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Zarazem nie ograniczając formalnie żądanego zakresu prawa pomocy, w sprzeciwie akcentuje skarżący żądanie przyznania adwokata. W tym zakresie wniosek znajduje oparcie w przepisie art. 246 §1 pkt 2 ppsa. Trzeba mieć na uwadze, że na tym etapie postępowania, na którym złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy, merytoryczne rozpoznanie skargi warunkowane jest uprzednim uchyleniem postanowienia z dnia 28 kwietnia 2011r. odrzucającego skargę. Uzyskanie takiego rozstrzygnięcia może nastąpić tylko w drodze złożenia skargi kasacyjnej, która z uwagi na przedmiot sprawy powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego ( art. 175 § 1 ppsa). Na tle okoliczności sprawy można uznać, że poniesienie przez skarżącego kosztów usługi prawnej związane ze sporządzeniem skargi kasacyjnej, wiązało by się z pewnym uszczerbkiem dla warunków utrzymania koniecznych dla skarżącego, a także jego rodziny przynajmniej w zakresie dostarczania dzieciom świadczeń alimentacyjnych. Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 245 § 3 ppsa przyznano skarżącemu prawo pomocy przez przydzielenie adwokata, którego zgodnie z art. 253 wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Dalej idącemu wnioskowi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych należało odmówić, gdyż skarżący nie wykazał przesłanek o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa.. Nie wykazał zatem ustawowej przesłanki, z powodu której to budżet państwa miałby ponosić koszty pomocy prawnej w tym zakresie, a w istocie inni obywatele. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w 1 i 2 punkcie sentencji postanowienia.