I OSK 1727/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 478/19 w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 8 października 2019 r. oddalił skargę M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] marca 2019 r. w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi bądź przekazanie sprawy Sadowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r. poz. 341, z późn. zm.), dalej: ukp, przez błędną ich wykładnię i uznanie, że przepisy te znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz uznanie, że są podstawą do wydania decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii B, których skarżący nigdy nie utracił, których pozbawienia wyłączył sąd karny, kiedy w rzeczywistości przepisów tych nie powinno się stosować, ewentualnie powinno się stosować szczególną wykładnię do osób, które nie utraciły uprawnień, a jedynie w sposób faktyczny zostały pozbawione dokumentu potwierdzającego ich posiadanie; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, przez naruszenie zasady praworządności oraz zasady równorzędności interesu społecznego i słusznego interesu indywidualnego, albowiem w zaistniałym stanie faktycznym przy zakazie prowadzenia pojazdów kategorii A wymierzony przez sąd karny dożywotnio, dodatkowy faktyczny zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B rozciągnięty de facto przez organ administracyjny, jest skrajnie dotkliwy i rażąco niesprawiedliwy. Dodatkowo skarżący wniósł o rozważenie przedstawienia zagadnienia prawnego wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1 ukp w przypadku zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych danej kategorii orzeczonego przez sąd karny dożywotnio, do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że w rozpoznawanej sprawie wyrokiem z [...] grudnia 2016 r. Sąd Rejonowy w B. orzekł m.in. o zastosowaniu wobec skarżącego środka karnego w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których uprawnia prawo jazdy kategorii A. Wnioskiem z [...] stycznia 2019 r. skarżący wystąpił o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B. Decyzją z [...] lutego 2019 r. Prezydent Miasta B. odmówił uwzględnienia tego wniosku. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Kolegium decyzją z [...] marca 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z brzmieniem obowiązujących przepisów zwrot prawa jazdy kategorii B nie jest możliwy w okresie, w jakim obowiązuje zakaz prowadzenia przez skarżącego pojazdów mechanicznych, do których uprawnia prawo jazdy kategorii A. Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu wywiódł, że brzmienie obowiązujących przepisów nie pozostawia wątpliwości, że zakaz wydania prawa jazdy (jego zwrotu) rozciąga się z woli ustawodawcy na kategorie uprawnień nieobjęte zakazem wynikającym z prawomocnego orzeczenia sądu karnego. Sąd zaznaczył przy tym, że dodatkowa sankcja administracyjna jest niezależna od orzeczonej sankcji karnej i stanowi wyraz zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ukp prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Jednocześnie w myśl art. 12 ust. 2 pkt 1 ukp przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Wskazać w tym miejscu należy, że przepis art. 12 ust. 2 ukp w aktualnym brzmieniu ustalony został przepisem art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r. poz. 970, z późn. zm.). Zmiana dokonana w tym przepisie polegała zasadniczo na wprowadzeniu zastosowania art. 12 ust. 1 pkt 2 ukp także do przypadków, w których następować miał zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy. Oznacza to, że nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, który stawiając zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, stwierdził, że przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ukp nie powinien stanowić podstawy odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy w zakresie kategorii B. Powyższa zmiana brzmienia analizowanego przepisu w odniesieniu do jego pierwotnej treści wskazuje bowiem wprost, że wolą ustawodawcy zakaz wydania prawa jazdy dotyczy osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Zaznaczyć przy tym należy, że zmienione brzmienie art. 12 ust. 2 ukp obowiązuje od 25 października 2014 r., a zatem w rozpoznawanej sprawie stan prawny jest odmienny od brzmienia przepisów stanowiących podstawę wydania przez Sąd Najwyższy postanowienia z 26 lutego 2014 r., na które powołał się autor skargi kasacyjnej. Tym samym ocena prawna wyrażona w tym postanowieniu nie może przesądzać o wykładni obowiązujących przepisów i sposobie rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, że przepisy te powinny doznawać jakiejkolwiek modyfikacji w przypadku konieczności zastosowania ich w stosunku do osób, które nie utraciły uprawnień do prowadzenia pojazdów określonej kategorii, a jedynie zostały pozbawione dokumentu uprawniającego je do kierowania pojazdami. Rozróżnienie w ustawie o kierujących pojazdami instytucji wydania prawa jazdy, zwrotu prawa jazdy i przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy, fakt wyraźnego dodania do treści analizowanego przepisu tych dwóch ostatnich instytucji prawnych, nie pozwalają na wyłączenie którejś z nich z konsekwencji objętych przepisem art. 12 ukp. Celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Taką osobą jest osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogła w okresie obowiązania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać potencjalne zagrożenie w ruchu. Z tych względów nie tylko wykładnia językowa analizowanego przepisu, a więc wyraźne rozciągnięcie względem osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy skutków orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na inne kategorie niż objęte zakazem, ale także racje celowościowe omawianych rozwiązań legislacyjnych, wyrażające się w potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji, nakazują przyjąć, że art. 12 ust. 2 pkt 1 ukp wprowadza jednoznaczny zakaz wydawania osobom ubiegającym się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B, w czasie trwania orzeczonego sądownie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii A (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1931/18). W rozpoznawanej sprawie brak było także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. art. 7 kpa. W postępowaniu organów administracji publicznej oraz Sądu pierwszej instancji nie sposób bowiem dopatrzyć się naruszenia zasady praworządności i słusznego interesu indywidualnego. Przepisy prawa zostały zastosowane prawidłowo i zgodnie z intencją ustawodawcy, który przesądził, że w przypadku bezpieczeństwa drogowego interes publiczny przejawiający się za eliminacją z ruchu drogowego tych jego uczestników, którzy w sposób drastyczny naruszają obowiązujące przepisy, sprowadzając niebezpieczeństwo na siebie i innych użytkowników dróg, przeważa nad indywidualnym interesem tych osób przejawiającym się w dopuszczeniu ich do ruchu drogowego w zakresie pozostałych uprawnień do kierowania pojazdami. Na koniec, odnosząc się wniosku o skierowanie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazać należy, że w myśl art. 187 § 1 ppsa, jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Analiza zacytowanego przepisu wskazuje, że przedstawienie zagadnienia prawnego składowi poszerzonemu uzależnione jest od wyłonienia się w toku sprawy zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. W sytuacji zatem, gdy przepis stanowiący podstawę orzekania jest jasny, a przesłanki wprowadzenia określonego rozwiązania wskazują przyczyny, z powodu których przyjęto przepis w obowiązującym brzmieniu, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie zachodzą podstawy do przedstawiania takiego zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.