II OZ 88/22

SENTENCJA Dnia 22 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 899/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Gminy B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę, ponieważ prawomocnym wyrokiem z dnia 23 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 763/20, dokonał już oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na skutek skargi wniesionej przez T. M. – uczestnika niniejszego postępowania i przedmiotową skargę oddalił. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi niedopuszczalność modyfikacji wskazanego wyżej wyroku sądu administracyjnego w wyniku ponownie przeprowadzonego zwyczajnego postępowania sądowoadministracyjnego. Prawomocny wyrok wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 763/20 ma bowiem powagę rzeczy osądzonej stosownie do treści art. 171 p.p.s.a. Podkreślić należy, że orzeczenie prawomocne pociąga za sobą tę konsekwencję, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści, bez względu na to, czy był, czy też nie był stroną w postępowaniu, w wyniku którego zostało wydane orzeczenie, które stało się prawomocne (por. wyroki NSA: z 13 kwietnia 2018 r., I OSK 1200/16; z 3 lipca 2008 r., II GSK 255/08). Sąd administracyjny bada zaskarżony akt pod kątem ustalenia wszelkich ewentualnych niezgodności z prawem, a merytoryczne orzeczenie kończące postępowanie stanowi wyłącznie pochodną stwierdzonych niezgodności z prawem lub ich braku. Nie ma zatem znaczenia z czyjej inicjatywy (skargi) sąd przeprowadził kontrolę i wydał prawomocny wyrok. W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest decyzja Wojewody podlega odrzuceniu z powodu wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła Gmina B.. W zażaleniu sformułowano zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 32 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez uznanie, że wydanie w dniu 23 marca 2021 r. wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 763/20 na podstawie skargi jednej ze stron administracyjnego postępowania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], skutkuje powstaniem stanu powagi rzeczy osądzonej także w odniesieniu do pozostałych stron postępowania administracyjnego, w tym Gminy B., podczas gdy sprawy o sygn. akt II SA/Ol 763/20 nie można uznać za toczącą się pomiędzy tymi stronami, co wynika z art. 32 p.p.s.a., a co w konsekwencji pozbawiło Gminę B. prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wydanie przez Sąd Administracyjny wyroku, który następnie stał się prawomocny uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie przez Sąd późniejszej skargi "zwykłej" wniesionej przez innym podmiot na tą samą decyzję administracyjną. Stanowisko zawarte w zażaleniu opiera się w całości na poglądzie prawnym wyrażonym w sprawie o sygn. akt II GSK 255/08, który nie znajduje akceptacji składu orzekającego NSA rozpoznającego przedmiotowe zażalenie. Albowiem przywołany w zażaleniu pogląd prawny pomija treść art. 12 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 4 i art. 32 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, określenie użyte w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. "pomiędzy tymi samymi stronami" należy rozumieć zgodnie z art. 12 p.p.s.a. Tożsamość stron postępowania wystąpi więc nie tylko w odniesieniu do skarżącego i strony przeciwnej (art. 32 p.p.s.a.), ale także w stosunku do innych uczestników postępowania (W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 451; por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2017 r., II OSK 1956/15). Poza tym wskazania wymaga, że art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. nie precyzuje, czy mowa w nim jest tylko o stronach w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., co oznacza, że w świetle wykładni systemowej w tym zakresie charakter wyjaśniający posiada norma ogólna zawarta w art. 12 p.p.s.a., zgodnie z którą ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (res iudicata). Z tego przepisu wynika, że przyczyną, dla której sąd administracyjny powinien odrzucić skargę jako niedopuszczalną jest stwierdzenie, że sprawa jest już prawomocnie osądzona. Prawomocne osądzenie sprawy oznacza, że była już ona przedmiotem rozpoznania przed sądem administracyjnym, które zakończyło się prawomocnym orzeczeniem, wywierającym ten skutek, że sprawa ta nie może być przedmiotem ponownego postępowania sądowego toczącego się w tej samej sprawie. Tożsamość sprawy osądzonej z inną sprawą zawisłą przed sądem administracyjnym będzie mieć miejsce wówczas, gdy w sprawach tych zaistnieje tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa, tzn. gdy sprawa dotyczy tych samych podmiotów oraz tego samego stosunku administracyjnoprawnego na tle tego samego, co uprzednio, stanu faktycznego. W tej sprawie takie warunki zaś zachodzą, ponieważ pomiędzy obu sprawami zachodzi tożsamość przedmiotowa – dotyczą tej samej decyzji administracyjnej; jak i w zażaleniu nie wykazano aby przedmiotowa sprawa nie dotyczyła tych samych stron postępowania, które występowały też jako strony w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 763/20. O tożsamości podmiotowej sprawy nie decyduje bowiem wyłącznie, kto wnosi skargę, ponieważ w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, a w szczególności dotyczących pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego) przymiot strony mogą posiadać także inne podmioty, które także uprawnione są do wniesienia skargi kasacyjnej, a więc zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego umożliwiającego stronom poddanie kontroli sprawy administracyjnej w dwóch instancjach przed Sądami Administracyjnymi, co stanowi przecież jeden z przejawów realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ma zatem rację Sąd I instancji, że konsekwencją procesową faktu, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a), jest to, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do zastosowania art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. Brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia wskazywanego w zażaleniu naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 32 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.