II OSK 1014/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 829/07 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...]nr [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE II OSK 1014 / 08 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę wniesioną przez R. K. a na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] października 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] czerwca 2007 roku, którą to decyzją nie stwierdzono u R. K. a choroby zawodowej pod postacią uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem. W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nie stwierdził u R. K. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Po rozpoznaniu wniesionego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U z 1998 r. nr 90 poz. 575 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na skutek skargi wniesionej przez R. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 21 października 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Łd 993/03 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2003 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] stycznia 2003 r. W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd zarzucił organom szereg uchybień o charakterze procesowym, wskazując między innymi, że orzeczenia lekarskie - w oparciu o które organy obu instancji wydały decyzje - były zbyt lakoniczne i nie zawierały wyjaśnienia przyczyn między ubytkiem słuchu u R. K. , jeżeli nie był on zawodowy, a narażeniem na hałas. Nadto, w ocenie Sądu, należało wyjaśnić przyczynę upośledzenia słuchu, która była podstawą do zwolnienia skarżącego z odbywania służby wojskowej i uzupełnić dane dotyczące narażenia na hałas zarówno z okresu nauki zawodu, jak i w okresie pracy zawodowej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] października 2007 roku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2007 roku. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydano na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1985 r., Nr 65, poz. 294 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w efekcie ponownego rozpoznania sprawy, organ I instancji przeprowadził postępowanie mające na celu uzupełnienie danych dotyczących warunków pracy R. K. w hałasie, w tym także jako ucznia ZSZ w okresie od 1 września 1962 r. do 30 czerwca 1965 r. na podstawie zeznań świadków (byłych uczniów i pracowników) wskazanych przez zainteresowanego oraz dokonał oceny narażenia zawodowego w oparciu o dokumentacje z całego okresu zatrudnienia R. K. , co zostało uwidocznione w "Karcie oceny narażeniu zawodowego". Zgromadzone dane dotyczące narażenia na hałas, w tym wyniki pomiarów, jakie były możliwe do uzyskania, zostały przedłożone Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o ponowne badanie z uwzględnieniem uwag Sądu. Poradnia Chorób Zawodowych WOMP po przeprowadzeniu badań w oparciu o uzyskane wyniki i analizę całej dokumentacji stwierdziła brak podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Organ odwoławczy podkreślił, że orzeczenie WOMP z dnia [...] maja 2006 roku zawiera rozpoznanie schorzenia narządu słuchu wraz ze szczegółowym i obszernym uzasadnieniem dlaczego tego schorzenia nie można uznać jako następstwa wykonywania pracy w narażeniu na hałas i co przemawia za jego pozazawodową etiologią. Cytując rozważania jednostki medycznej organ II instancji wyjaśnił, że czynnikiem eliminującym możliwość rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu jest obraz kliniczny, który nie jest charakterystyczny dla ubytku słuchu spowodowanego hałasem. Świadczy o tym m. in. podwyższenie progu słuchu zarówno dla niskich, średnich jak i wysokich częstotliwości, stwierdzona rezerwa ślimakowa (która jest wyrazem zaburzeń przewodzenia dźwięku i nie występuje w ubytkach pohałasowych), upośledzenie słuchu spowodowane hałasem nigdy nie osiąga tak znacznego stopnia, a ubytki słuchu dla częstotliwości niskich nie są tak duże jak stwierdzone u badanego. Powyższe wyniki badań zostały zweryfikowane za pomocą badań audiologicznych, które nie potwierdziły obecności ubytku słuchu typu odbiorczego, jaki jest charakterystyczny dla następstw oddziaływania hałasu na narząd słuchu. Zatem stwierdzony u R. K. obustronny ubytek słuchu typu mieszanego znacznego stopnia, większy w uchu prawym, nie daje podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu, ponieważ rodzaj tego ubytku nie jest charakterystyczny dla następstw zdrowotnych narażenia na hałas. Organ podkreślił także, że przyczyną zwolnienia strony z odbycia służby wojskowej było jednostronne upośledzenie słuchu wyłącznie w zakresie tonów wysokich pochodzące z ucha wewnętrznego, nerwu słuchowego lub ośrodków centralnych. Jednostka medyczna wskazała, że jednostronne upośledzenie słuchu nie jest charakterystyczne dla uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, które zawsze jest obustronne, nie może więc być przyczynowo wiązane z narażeniem na hałas. Ponadto jednostka orzecznicza wyjaśniła, że współczesna medycyna mimo ogromnego postępu nie zna odpowiedzi na wiele pytań dotyczących patogenezy i leczenia wielu chorób. Tak więc zdarza się, że nie można podać przyczyny choroby per se, ale można stwierdzić, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zgłoszonymi przez badanego dolegliwościami, a warunkami pracy i skutkiem o charakterze choroby zawodowej. W trybie odwoławczym od orzeczenia WOMP R. K. został raz jeszcze zbadany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (po złożeniu wniosku o ponowne badanie oraz zmianę jednostki orzeczniczej drugiego stopnia). Wyniki przeprowadzonych badań przedstawiono w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] listopada 2006 r. Potwierdzony został brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a umotywowanie swojego stanowiska Instytut oparł o analizę uzyskanych wyników kompleksowych badań audiologicznych, które wykazały brak merytorycznego uzasadnienia do uznania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem a wykonywaniem pracy w warunkach stwarzających ryzyko wystąpienia uszkodzenia słuchu. Swoje stanowisko jednostka orzecznicza podtrzymała również w piśmie z dnia [...] lutego 2007 r. stanowiącym odpowiedź na prośbę Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. o uzupełnienie orzeczenia z dnia [...] listopada 2006 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi po ponownej analizie całości zebranej dokumentacji w sprawie stwierdził, że R. K. był łącznie poddany czterem badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia i wydane przez nie orzeczenia zawierają stwierdzenia zgodne w treści o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu, bowiem ubytek słuchu u pacjenta nie jest typowy dla przewlekłego urazu akustycznego i nie upoważnia do przyjęcia zawodowej etiologii choroby. Skoro więc typ mieszany ubytku słuchu rozpoznany u strony nie jest uszkodzeniem słuchu spowodowanym działaniem hałasu, czyli chorobą narządu słuchu wymienioną pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych, to nie zachodzi domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym u niego ubytkiem słuchu a wykonywaniem pracy zawodowej w narażeniu na hałas. Tylko wówczas bowiem mogłoby takie domniemanie powstać, gdyby u R. K. rozpoznano obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu typu ślimakowego (o lokalizacji ślimakowej), które jest charakterystyczne dla uszkodzeń słuchu spowodowanych działaniem hałasu. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrzono cały okres zatrudnienia i czynności wykonywane na stanowiskach pracy R. K. w narażeniu na hałas przy uwzględnieniu natężeń tego hałasu w poszczególnych miejscach zatrudnienia. Została udokumentowana (łącznie) prawie 40-letnia praca skarżącego z okresowym narażeniem na hałas ponadnormatywny, ale był to tylko pierwszy z niezbędnych warunków do stwierdzenia choroby zawodowej. Nie został spełniony drugi podstawowy warunek do rozpoznania choroby zawodowej, a mianowicie, zaistniałe dolegliwości nie wykazały klinicznego obrazu zmian chorobowych, jakie charakteryzują uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem w środowisku pracy i wskazane zostało, że ich etiologia jest pozazawodowa. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi R. K. , kwestionując ustalenia i wnioski przeprowadzonego postępowania, ponownie wniósł o przeprowadzenie badań w specjalistycznych klinikach laryngologicznych. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji z uwagi na brak w archiwum danych dotyczących narażenia na hałas skarżącego zatrudnionego w Zakładach Przemysłu Wełnianego [...] w Ł. w latach 1962 - 1973 jako ucznia ZSS, a następnie starszego referenta oraz nastawiacza maszyn i urządzeń wystąpił do skarżącego o wskazanie świadków na okoliczność warunków nauki i pracy w ZPW [...]. W toku postępowania odebrano zeznania dwóch świadków - S. K. i S. C.. W ten sposób uzupełniony materiał przesłany został do Przychodzi Konsultacyjno - Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych celem ponownej oceny stanu zdrowia skarżącego. W świetle przytoczonych okoliczności uznać zatem należy, że organy uzupełniły we wskazanym zakresie uchybienia postępowania, które były przedmiotem zarzutów Sądu. Kolejnym zarzutem wobec organów, który stanowił podstawę uchylenia wcześniej wydanych, negatywnych decyzji w sprawie choroby zawodowej, był zarzut lakoniczności orzeczeń lekarskich, które wyłączając związek przyczynowy między ubytkiem słuchu a narażeniem na hałas, nie ustalały przyczyny stwierdzonego ubytku. W ocenie Sądu pierwszej instancji ponownie wydane orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych przy Przychodni Konsultacyjno - Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] maja 2006 roku, jak również orzeczenie z dnia [...] listopada 2007 roku wydane przez jednostkę II stopnia -Przychodnię Chorób Zawodowych przy Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i uzupełnione pismem z dnia [...] lutego 2007 roku, spełniają wymagania, o których mowa wyżej. W szczególności orzeczenie jednostki medycznej I stopnia w sposób pełny, jasny i logiczny wyjaśnia przyczyny niemożności zakwalifikowania schorzenia skarżącego jako choroby zawodowej. Wprawdzie orzeczenie nie wyjaśnia przyczyny stwierdzonego u skarżącego ubytku słuchu, jednakże zawiera szczegółowe uzasadnienie braku możliwości poczynienia takich ustaleń przy jednoczesnym wskazaniu przyczyn, dla których nie można uznać ubytku słuchu skarżącego za związane z wykonywaną pracą zawodową. Jednocześnie odniesiono się do przyczyn zwolnienia R. K. ze służby wojskowej, podanych w zaświadczeniu Wojskowej Komendy Uzupełnień w T. M. z dnia [...] marca 2003r. i dokonano oceny tego dokumentu w kontekście przesłanek wynikających z cyt. rozporządzenia dotyczących podstaw stwierdzenia choroby zawodowej. Tym samym również w tej części zalecenia Sądu zostały wykonane. Rozpoznanie odwoławczej jednostki orzeczniczej, którą na wyraźne żądanie skarżącego był Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdzone w oparciu o przeprowadzoną, wskazaną w tym orzeczeniu specjalistyczną diagnostykę audiologiczną w pełni potwierdziło prawidłowość diagnozy lekarskiej I instancji. W tej sytuacji nawet stwierdzenie przez organy sanitarne pracy w warunkach szkodliwych (co potwierdziło dochodzenie epidemiologiczne) nie upoważniało do podjęcia decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej w przypadku negatywnego orzeczenia lekarskiego. Sąd doszedł do przekonania, iż organy administracyjne, mając na uwadze wskazówki zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 października 2004 roku podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia całości materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie. Mając powyższe okoliczności na uwadze, stosownie do treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej zwanej p.p.s.a.), Sąd pierwszej instancji orzekł o oddaleniu skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. K. , zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało błędną ocenę zebranego materiału dowodowego z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie braku ustalenia, czy warunki pracy i nauki w latach 1962 - 1973 miały wpływ na powstanie choroby u skarżącego. Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi celem ponownego rozpoznania a nadto o zasądzenie kosztów z tytułu udzielonej skarżącemu pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. i Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi wprawdzie podjęły czynności zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego w postaci dokumentacji dotyczącej warunków pracy skarżącego z lat 1962 - 1973, jednakże błędnie oceniły powyższą dokumentację w aspekcie związku przyczynowego pomiędzy chorobą skarżącego a warunkami nauki i pracy w latach 1962 - 1973. Na podstawie zebranego materiału dowodowego należało zdaniem skarżącego ustalić, że warunki w jakich skarżący pracował i pobierał naukę w latach 1962 - 1973 mogły wpłynąć na stan zdrowia skarżącego, bowiem skarżący był badany przed przystąpieniem do nauki i wówczas nie stwierdzono u niego ubytku słuchu. Zdaniem skarżącego dowody zgromadzone w sprawie zostały ograniczone do ustaleń w zakresie warunków pracy i nauki w powyższym okresie oraz ustalenia braku możliwości wyjaśnienia przyczyn powstania choroby u skarżącego. Jednocześnie jednak ocena dowodów w sprawie pomijała fakt, iż skoro w świetle informacji Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi brak było dokumentacji archiwalnej w zakresie pomiarów natężenia hałasu w okresie pobierania nauki przez skarżącego w Zakładach Przemysłu Wełnianego [...] w Ł., należało rozpatrzeć tę okoliczność w aspekcie dowodów ze źródeł osobowych. Powyższa okoliczność nie została w sprawie ustalona, co narusza w sposób istotny przepisy postępowania i ma istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, o których jest mowa w art. 174 p.p.s.a. i jako taka podlega oddaleniu. Stwierdzić trzeba, iż chybiony jest wskazany w kasacji zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., przy czym uchybienie tym normom prawnym skarżący upatruje w niewyczerpującym jego zdaniem zebraniu materiału dowodowego w sprawie, co "skutkowało błędną ocenę zebranego materiału dowodowego z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie braku ustalenia, czy warunki pracy i nauki w latach 1962 - 1973 miały wpływ na powstanie choroby u skarżącego". Podkreślić należy, iż przedmiotowe postępowanie było poddane ocenie Sądu Administracyjnego. Wskazania co do postępowania organów administracji zawarte w dotychczasowym wyroku Sądu, jak i ocena prawna w nim wyrażona do chwili obecnej stosownie do dyspozycji art. 153 p.p.s.a. pozostaje wiążąca. Nie zaistniały bowiem żadne takie względy, które upoważniałyby Sąd do przyjęcia odmiennego stanowiska niż wyrażone zostało to w tych wyrokach. W wyniku tegoż wskazania zawartego w wyroku Sądu, organy ponownie ustaliły, a ustalenie to przyjął za dokonane Sąd w zaskarżonym wyroku, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że skarżący pracował w warunkach szkodliwych. Tym samym nie jest uprawniony zarzut braku ustaleń dotyczących warunków pracy i nauki skarżącego w latach 1962 - 1973. W niniejszej sprawie zarówno organ, jak i Sąd w zaskarżonym wyroku przyjęły że skarżący pracował w narażeniu na hałas ponadnormatywny, ale był to tylko pierwszy z niezbędnych warunków do stwierdzenia choroby zawodowej. Nie został spełniony natomiast drugi podstawowy warunek do rozpoznania choroby zawodowej, a mianowicie nie stwierdzono u skarżącego jednostki chorobowej jaką jest uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem. Wbrew odmiennym wywodom przedstawionym w uzasadnieniu kasacji powtórna analiza dokumentacji lekarskiej w zestawieniu z przeprowadzonymi badaniami wyjaśniła stwierdzone wcześniej wątpliwości co do jednostki chorobowej rozpoznanej u skarżącego. Zasadnie przyjął w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji, że zawarte w uzupełniających orzeczeniach lekarskich wyjaśnienia pozwalają na przyjęcie, iż treść postawionej diagnozy nie budzi wątpliwości, a rozpoznany u skarżącego ubytek słuchu pozwolił na stwierdzenie braku podstaw do rozpoznania wady stanowiącej chorobę zawodową wskazaną w pkt 15 wymienionego wyżej wykazu. Podkreślenia wymaga, iż rozpoznane u skarżącego uszkodzenie narządu słuchu nie jest tego rodzaju jednostką chorobową jaką wywołuje działanie hałasu, a jednym z warunków dla stwierdzenia choroby zawodowej jest konieczność stwierdzenia takiej jednostki chorobowej, którą zamieszczono w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Rozpoznanie przy tym jednostki chorobowej nawet zbliżonej w swej diagnozie do jednostek wymienionych w wykazie nie wyczerpuje warunku koniecznego dla stwierdzenia choroby zawodowej. Zważywszy na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając brak zasadności zarzutów skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzeniu na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 -261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącej powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.