III OZ 917/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 510/20 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 28 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 510/20 odmówił Z. R. (dalej: "skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu uczynił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] września 2020 r., nr [...]. Skarżący został prawidłowo pouczony o dopuszczalności, terminie i sposobie wywiedzenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Sąd podał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu [...]października 2020 r., zatem termin do wniesienia skargi upłynął [...] listopada 2021 r. (czwartek). Skarga natomiast została złożona osobiście przez skarżącego w siedzibie organu pierwszej instancji [...] października 2020 r. Następnie przesyłka zawierająca skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu została nadana przez ten organ na adres Sądu [...] listopada 2020 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. Dalej Sąd podniósł, że wobec treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wątpliwości budzić może terminowość wniesienia samego wniosku. W ocenie Sądu, wobec charakteru okoliczności podanych we wniosku nie można jednak w sposób oczywisty ustalić, od którego dnia rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W rezultacie, Sąd uznał, że wniosek strony został złożony w terminie. Przechodząc do okoliczności spełnienia merytorycznej przesłanki przywrócenia terminu, o jakiej mowa w art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej: "p.p.s.a."), Sąd stwierdził, że argumenty przywołane przez stronę we wniosku nie uprawdopodabniają, że mogła ona uchybić terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy, z uwagi na zaistnienie przeszkód nie dających się przezwyciężyć. Wedle relacji wnioskodawcy ową przeszkodą była okoliczność pozbawienia strony możliwości osobistego złożenia korespondencji zarówno w siedzibie organu odwoławczego, jak i Sądu. Z argumentacji wnioskodawcy wynika, że wobec jego trudnej sytuacji materialnej i bytowej nie miał możliwości nadania przesyłki za pośrednictwem operatora pocztowego. Zdaniem Sądu, tak przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi okoliczności, nie zasługują na uwzględnienie. Ujawnione przez stronę okoliczności, nie uprawdopodobniają, że do uchybienia terminu do złożenia skargi w tej sprawie doszło bez winy skarżącego, który w istocie tak jak podaje został pozbawiony możliwości osobistego złożenia korespondencji, ale tylko Biurze Podawczym tut. Sądu. Na mocy § 1 zarządzenia nr 48/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2020 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie organizacji pracy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w czasie trwania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii - ograniczono pracę Biura Podawczego do przyjmowania korespondencji tylko za pośrednictwem operatora pocztowego, z wyjątkiem przypadków składania pism w dniu rozprawy lub w dniu odroczonego ogłoszenia orzeczenia przez osoby obecne w budynku Sądu na tej rozprawie lub ogłoszeniu orzeczenia. W związku z powołaną regulacją składanie pism do Sądu zostało ograniczone do możliwości ich nadania za pośrednictwem operatora pocztowego bądź elektronicznej skrzynki podawczej Sądu na platformie e-PUAP. Zatem skarżący nie miał możliwości skorzystania z uprawnienia do złożenia skargi określonego w art. 53 § 4 p.p.s.a., a więc złożenia skargi w Biurze Podawczym tut. Sądu. Sąd podał, że podobne regulacje nie obowiązywały jednak w analizowanym okresie w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, nie było zatem przeszkód aby strona stosownie do regulacji art. 54 § 1 p.p.s.a. złożyła skargę osobiście w siedzibie właściwego organu. Jak bowiem wynika z § 2b zarządzenia nr 10/2020 Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 12 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w związku z wystąpieniem stanu epidemii - od 12 października 2020 r. do odwołania zalecano, aby podania (żądania, odwołania, zażalenia, skargi i wnioski) były wnoszone pisemnie za pośrednictwem operatora pocztowego lub za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. 2020 r., poz. 346, ze zm). Nadto z § 3 powołanego zarządzenia określającego warunki przebywania i dopuszczalną liczbę interesantów w siedzibie Kolegium wynika, że w tym samym czasie w Biurze Kolegium mogło przebywać, nie więcej niż dwóch Interesantów (§ 3 pkt 3). W ocenie Sądu pierwszej instancji, analiza ograniczeń co do sposobu pracy organu odwoławczego ustanowionych powołanym zarządzeniem nr 10/2020, nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie tezy skarżącego o pozbawieniu go możliwości osobistego złożenia korespondencji (w tym przypadku – skargi) w siedzibie Kolegium, stosownie do pouczenia otrzymanego wraz z zaskarżonym rozstrzygnięciem. Wobec powyższego Sąd orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Skarżący złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu z 28 czerwca 2021 r., wnosząc o jego zmianę. Skarżący podniósł, że organ z urzędu jest zobowiązany badać swoją właściwość w sprawie. Zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, uzna się niewłaściwym, powinien ją niezwłocznie przekazać do organu właściwego, tj. zgodnie z art. 133 k.p.a. w terminie 7 dni. Dodatkowo skarżący wskazał, że złożył skargę z wyprzedzeniem, żeby organ pierwszej instancji miał czas na przekazanie skargi, według właściwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, z 2 października 2002 r., V SA 793/02). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący dochował należytej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o własne interesy. Skarżący wskazał, że z uwagi na trudną sytuację materialną nie był w stanie nadać skargi za pośrednictwem operatora pocztowego. Ponadto wobec tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, ograniczyły przyjmowanie interesantów, skarżący złożył skargę w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu 29 października 2020 r., a więc na siedem dni przed upływem terminu do jej wniesienia. Wskazać należy, że z § 1 zarządzenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2020 r., nr 48/2020 zmieniającego zarządzenie w sprawie organizacji pracy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w czasie trwania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii - ograniczono pracę Biura Podawczego do przyjmowania korespondencji tylko za pośrednictwem operatora pocztowego, z wyjątkiem przypadków składania pism w dniu rozprawy lub w dniu odroczonego ogłoszenia orzeczenia przez osoby obecne w budynku Sądu na tej rozprawie lub ogłoszeniu orzeczenia. W związku z powyższym składanie pism do Sądu zostało ograniczone do możliwości ich nadania za pośrednictwem operatora pocztowego bądź elektronicznej skrzynki podawczej Sądu na platformie e-PUAP. Zatem Skarżący nie miał możliwości skorzystania z uprawnienia do złożenia skargi określonego w art. 53 § 4 p.p.s.a., a więc złożenia skargi w Biurze Podawczym tut. Sądu. Ponadto w zarządzeniu Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z 12 października 2020 r. nr 10/2020 zalecono, (§ 2 pkt a) aby strony i inni uczestnicy postępowań toczących się przed Kolegium kontaktowali się z biurem Kolegium za pośrednictwem telefonu, telefaksu lub środka komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r., poz. 344), (§ 2 pkt b) aby podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, skargi, wniosku) były wnoszone pisemnie za pośrednictwem operatora pocztowego lub za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r., poz. 346). Wprawdzie Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zniósł możliwości składania pism osobiście, jednakże w związku z wystąpieniem stanu epidemii, wobec wprowadzenia ograniczeń w liczbie przyjmowanych interesantów (§ 3 pkt 2 zarządzenia Prezesa SKO z dnia 12 października 2020 r., nr 10/2020), dostęp do Biura Kolegium był z pewnością utrudniony. Na marginesie zauważyć należy, że organ pierwszej instancji po złożeniu przez skarżącego skargi 29 października 2020 r. osobiście w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., w pierwszej kolejności 5 listopada 2020 r. przekazał ją do Zespołu Terenowego Pracy Socjalnej nr [...], zamiast przekazać ją wskazanemu adresatowi pisma, tj. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Okoliczność ta niewątpliwie miała wpływ na uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 i art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.