I GSK 677/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt III SA/Po 287/20 w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 września 2020 r., sygn. akt III SA/Po 287/20 oddalił skargę W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę. Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1, art. 174, art. 175 § 1 i art. 177 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – wniósł pełnomocnik, który zaskarżając orzeczenie w całości, zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 5a pkt 1 w zw. z art. 7 § 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2019.1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 6 ust. 1 lit. c) i f) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/we (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) poprzez uznanie, że skierowanie zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę do byłego pracodawcy, który od ponad 10 miesięcy nie jest już związany umową o pracę z dłużnikiem nie nastąpiło z naruszeniem prawa oraz nie stanowi zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 72 § 4 pkt 1 w zw. z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że dokonanie czynności egzekucyjnej nie nastąpiło z naruszeniem prawa, podczas gdy organ egzekucyjny nie dokonał jednoczesnego z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę do pracodawcy zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę. Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz adw. K. I. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, które to koszty nie zostały opłacone nawet w kczęści. W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a. oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej substancji przepisu do ustalonego, stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście zwrócić uwagę należy na to, iż wniesiona skarga kasacyjna, dotycząca naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, nie spełnia wymogu wykazania, że ta wada mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc nie wystarczy wskazać przepisy naruszone przez Sąd (przytaczając ich treść w uzasadnieniu skargi kasacyjnej) ale należy określić na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego ich nieprawidłowe stosowanie miało (bądź mogło mieć) istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzuconego naruszenia przepisów prawa nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny (zob. wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt I FSK 1414/17; wyrok NSA z 2 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2322/21). Skoro powyższy wymóg nie został spełniony – z uwagi na brak wskazania w uzasadnieniu skargi kasacyjnej spełnienia przesłanek z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (o czym wyżej była mowa) – należy uznać, że skarga kasacyjna, a w zasadzie poszczególne zarzuty, nie mają usprawiedliwionych podstaw. Równocześnie należy zwrócić uwagę, że powołany w obu zarzutach skargi kasacyjnej art. 54 § 1 u.p.e.a. (w zarzucie 1. był to art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w zarzucie zaś 2. art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) został wprowadzony do u.p.e.a. przez art. 1 pkt 28 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.2070 ze zm.), przy czym ustawa weszła w życie 30 lipca 2020 r. i przepis ten ma zastosowanie do postępowań wszczętych po tym dniu. Oznacza to, że oba zarzuty zostały sformułowane wadliwie gdyż nie miał on w sprawie zastosowania. Abstrahując od powyższego wskazać należy, że nie doszło w sprawie do naruszenia art. 5a pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 6 ust. 1 lit. c) i f) ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych bowiem te przepisy nie mają żadnego związku z treścią stawianego zarzutu nr I petitum skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano jedynie, że kierując zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia na adres byłego pracodawcy ujawniono dane osobowe dłużnika, a zdaniem autora skargi kasacyjnej należało ustalić ewentualne miejsce zatrudnienia zwracając się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub przeprowadzić postępowanie w trybie art. 71 u.p.e.a., co – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – byłoby wyrazem nadmiernego formalizmu. Jest rzeczą oczywistą, że najpierw – co prawidłowo uczynił organ – należało skorzystać z danych posiadanych przez instytucję prowadzącą postępowanie egzekucyjne; dopiero kiedy się okazało, że skarżący rozwiązał umowę o pracę możliwe było skorzystanie ze sposób ustalenia aktualnego pracodawcy wskazanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Nie naruszono też art. 7 § 2 u.p.e.a., bowiem to organ stosuje (wybiera) środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego; autor skargi kasacyjnej też nie wskazuje innego, który byłby mniej dolegliwy. Nie ulega też wątpliwości – przechodząc do zarzutu II petitum skargi kasacyjnej – że nie naruszono dyspozycji art. 72 § 4 pkt 1 u.p.e.a. gdyż stosowne zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę zostały doręczone byłemu pracodawcy, jak też dłużnikowi; potwierdzenia znajdują się w aktach sprawy. Reasumując należy stwierdzić, że nie doszło – w przypadku obu zarzutów – do naruszenia treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), a w konsekwencji należało przyjąć, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw wobec czego – stosownie do treści art. 184 p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji. W kwestii nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Sąd I instancji mając na względzie treść art. 254 § 1 i art. 258–261 p.p.s.a. Odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (z uwagi na sytuację majątkową dłużnika) orzeczono zgodnie z treścią art. 207 § 2 p.p.s.a.