I OSK 128/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie Sędzia del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 288/06 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia dowołania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 3 października 2007 r., II SA/Kr 288/06 oddalił skargę M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Kierownik Filii nr [...] Miejskiego ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] października 2005 przyznał M. P. zasiłek celowy specjalny w wysokości [...] zł na leki. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] października 2005 r., a odwołanie od niej M. P. wniósł [...] listopada 2005 r., nie składając razem z tym odwołaniem wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Z tego powodu Kolegium zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. Pi. podniósł, że mieszka w trudnych warunkach w zagrzybionym mieszkaniu, ma trudną sytuację finansową i nie może wynająć innego mieszkania, zamierza zamieszkać z córką i wnuczką, które będą się nim opiekować. Nie jest w stanie ponieść kosztów na podstawowe potrzeby bytowe. Uważa, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę podniósł, że skoro odwołanie od decyzji doręczonej stronie w dniu [...] października 2005 r. zostało wniesione w dniu [...] listopada 2005 r., to został przekroczony 14 dniowy termin do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy zobligowany był na podstawie art. 134 k.p.a. do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący nie domagał się przywrócenia uchybionego terminy w trybie art. 58 k.p.a.. Rozpatrzenie odwołania w takiej sytuacji spowodowałoby, iż, że wydana decyzja byłaby obarczona wadą skutkująca stwierdzenie jej nieważności. W skardze kasacyjnej M. P. reprezentowany przez adwokata z urzędu, zaskarżył wskazany wyrok w całości opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to "art. 145 § 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów". W oparciu o ten zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie nieopłaconych kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Kolegium stwierdziło, że jedyną możliwością rozpatrzenia odwołania wniesionego z uchybieniem terminu było wnioskowanie w trybie art. 58 § 1 k.p.a. o przywrócenie uchybionego terminu razem dokonaniem czynności, dla której termin był określony. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Skarżący jest osobą, wobec której orzeczono lekki stopień niepełnosprawności i częściową niezdolność do pracy, pozostaje na stałym leczeniu, co uniemożliwia mu prowadzenie regularnej korespondencji, co uniemożliwiało mu zlodzenie odwołania w ustawowym terminie. Organ zastosował zaś negatywne konsekwencje dla strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, w sytuacji, gdy oczywiste było, iż jej intencją było skuteczne złożenie odwołania, czym naruszył art. 7, 9 oraz 77 k.p.a. Zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem "art. 145 § 1 lit c" p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia wskazanych wyżej przepisów k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie w pełnym zakresie odpowiada wskazanym wymaganiom. Powołano w niej bowiem jako podstawę kasacyjną naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – naruszenie "art. 145 § 1 lit. c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podczas, gdy taki przepis nie istnieje. Paragraf 1 art. 145 dzieli się bowiem na punkty, a dopiero punkt 1 zawiera dalszy podział na litery. Jednak nawet, gdyby potraktować błędne oznaczenie tego przepisu jako oczywistą omyłkę, to i tak trzeba by jednoznacznie stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zawiera jakichkolwiek uzasadnionych podstaw. Decyzja organu i instancji została bowiem doręczona stronie w dniu [...] października 2005r., a więc termin do złożenia odwołania upłynął w dniu [...] października 2005 r. Odwołanie zaś M. P. złożył osobiście w dniu [...] listopada 2005 r. W sposób bezdyskusyjny nie był w tym odwołaniu zamieszczony wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Jedyną rzeczą, którą organ odwoławczy w tej sytuacji mógł zrobić było wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodzić trzeba się z Sądem I instancji, iż rozpoznanie odwołania złożonego z uchybieniem terminu prowadziłoby do tego, iż ewentualna decyzja organu odwoławczego dotknięta była by na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wadą nieważności, jako wydana z rażącym naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a. Powoływanie się w skardze kasacyjnej na naruszenia ar. 7 i 77 k.p.a., których to przepisów sądy administracyjne nie stosują, nie mogło więc odnieść skutku. Nie może zresztą podlegać jakimkolwiek wątpliwościom, iż wniosek o przywrócenie uchybionego terminu musi odpowiadać wymogom określonym w art. 58 § 1 i 2 k.p.a., a w żadnym przypadku nie można uznać, że odwołanie M. P. od decyzji organu I instancji, wniesione z ewidentnym uchybieniem terminu, taki wniosek zawierało. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącemu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a. przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie, które w rozpoznawanej sprawie złożył Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.