III SA/Łd 436/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] w przedmiocie cofnięcia L.K. zezwolenia na sprzedaż alkoholu, nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. Wnioskiem z dnia [...] r. Komenda Powiatowa Policji w B. wystąpiła do Prezydenta Miasta B. z wnioskiem o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu udzielonego L.K., z uwagi na fakt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, w postaci dwóch puszek piwa, dokonanej w dniu [...]r., przez pracownicę sklepu A, zlokalizowanego w B. na [...], należącego do L. K. Z przyjętych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, wyjaśnień pracownicy sklepu, jak i jego właścicielki wynika, że w dniu [...] r., w godzinach wieczornych jedna z klientek wyraziła chęć zakupu dwóch puszek piwa. Po zaksięgowaniu należności za ww. towar na kasie fiskalnej okazało się, że klientka nie posiada przy sobie wystarczającej kwoty pieniężnej na uregulowanie rachunku. W związku z powyższym poprosiła o odłożenie towaru do czasu kiedy pójdzie do domu i po odbiór piwa przyśle syna, który przyniesie pieniądze i odbierze piwo. Po upływie kilkunastu minut do sklepu wszedł młody mężczyzna, który oświadczył, że przyszedł w imieniu mamy, która z powodu braku pieniędzy nie mogła zapłacić za zakupione piwa. Mężczyzna ten wręczył pracownicy należną kwotę, a pracownica wręczyła dwa piwa oraz paragon. W tym czasie do sklepu wszedł nietrzeźwy mężczyzna – ojciec młodego mężczyzny, który powiadomił policję o fakcie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. W ocenie organu I instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie bezspornie wskazuje na fakt naruszenia dyspozycji art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, to jest zakazu sprzedaży i podawania alkoholu osobom niepełnoletnim. I. K. oświadczyła, że zapoznała się z instrukcją nr [...]dotyczącą sprzedaży alkoholi osobom nieletnim oraz powzięła informację, że każdy sprzedawca ma prawo do ustalenia wieku osoby kupującej poprzez sprawdzenie dokumentu tożsamości, oraz że zobowiązała się do przestrzegania instrukcji. Ponadto jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego sprzedawczyni – I. K. przyznała się do faktu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej przybyłemu na interwencję patrolowi policji oraz przyjęła mandat z tego tytułu. Zasadnym zatem w ocenie Prezydenta Miasta B. było zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Od powyższej decyzji L. K.wniosła odwołanie. W ocenie odwołującej decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 , art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 106 § 1 Kpa. Zdaniem L.K. organ I instancji nie przeprowadził wszystkich niezbędnych dowodów koniecznych do rozpoznania niniejszej sprawy. W szczególności odstąpił od przesłuchania osoby nieletniej, której rzekomo sprzedano alkohol oraz matki tej osoby, która była faktycznym nabywcą tego alkoholu. Ponadto w ocenie odwołującej organ rozpatrujący sprawę bezzasadnie odstąpił od wglądu do akt sprawy karnej prowadzonej przed Sądem Rejonowym w B., pod sygn. akt [...], od rozstrzygnięcia której zdaniem skarżącej zależy wynik niniejszego postępowania administracyjnego. Zdaniem L. K. najistotniejszym elementem umowy kupna-sprzedaży jest moment jej zawarcia. Zarówno forma jej zawarcia, forma płatności, jak i moment odbioru towaru mają mniejsze znaczenie. W niniejszej sprawie umowa kupna-sprzedaży została zawarta z matką nieletniego, która nie dysponując wystarczającą ilością pieniędzy przysłała swojego syna w celu uregulowania należności i odebrania zakupionego alkoholu. Z tego też powodu sprzedawczyni nie zażądała okazania przez młodego mężczyznę dokumentu potwierdzającego jego pełnoletniość. Zdaniem odwołującej nie doszło więc do przestępstwa, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Odnośnie przyznania się do winy przez sprzedawczynię, L. K. podała, iż nastąpiło to na skutek nieznajomości prawa i było następstwem nagabywania przez przybyłego na miejsce funkcjonariusza policji. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi właściwy organ administracji cofa udzielone pozwolenia na sprzedaż alkoholu w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Przedsiębiorca może uniknąć negatywnych konsekwencji, o których mowa w powołanym przepisie, jeżeli skorzysta z uprawnienia określonego w art. 15 ust. 2 ustawy i wylegitymuje nabywcę alkoholu, w przypadku powzięcia wątpliwości co do jego wieku. Ponadto przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a powołanej ustawy nie zawiera w swej treści żadnego odesłania do winy czy innych kryteriów ocennych. Cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu w następstwie naruszenia ustawowego zakazu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, musi być natomiast poprzedzone ustaleniem, iż w rzeczywistości do tej sprzedaży doszło. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. zebrany w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje na fakt, iż w niniejszej sprawie pracownica sklepu dokonała sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Okoliczność tę potwierdzają wniosek Komendy Policji w B. z dnia [...]r., wyjaśnienia L.K. z dnia [...] r., oświadczenie sprzedawczyni – I. K. z dnia [...] r., protokół jej przesłuchania z dnia [...] r., jak również oświadczenie z dnia [...] r., w którym przyznała się do sprzedaży alkoholu nieletniemu i wyraziła chęć dobrowolnego poddania się karze. W ocenie organu stan faktyczny sprawy niewątpliwie pozwala na przyjęcie, że alkohol sprzedano nieletniemu, a nie jego matce. Bez znaczenia pozostaje fakt, iż działanie sprzedawczyni było przejawem uprzejmości w stosunku do matki nieletniego, jak również jego nieumyślność. Bezspornym jest, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia ustawowego, bezwzględnego zakazu sprzedaży i podawania alkoholu osobom do lat 18, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Odnosząc się do zarzutów dotyczących nieprzesłuchania świadków (nieletniego oraz jego matki), jak również prowadzenia postępowania administracyjnego z pominięciem toczącego się postępowania karnego, organ odwoławczy wskazał, że wina, umyślność działania nie rzutują na wynik postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiocie cofnięcia wydanego zezwolenia na sprzedaż alkoholu z uwagi na naruszenie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim. Kwestie te są brane pod uwagę w postępowaniu karnym, prowadzonym w przypadku popełnienia przestępstwa określonego w art. 43 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wyjaśnienia nieletniego i jego matki mogą mieć zatem wpływ na wynik postępowania karnego toczącego się w stosunku do I.K. W ocenie organu przeprowadzone przez organ postępowanie toczyło się zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. oraz w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu wniosku L. K., wstrzymało wykonanie decyzji z dnia [...]. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi L. K. podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W ocenie skarżącej organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę pominęły istotne dowody, jakimi są zeznania nieletniego oraz jego matki. Skutkiem powyższego było błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w następstwie czego dokonano nieprawdziwego stwierdzenia, iż doszło do sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Uzasadniając skargę L. K. powtórzyła okoliczności podniesione w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Ponownie przedstawiła przebieg zdarzeń oraz przebieg postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Ponadto skarżąca podniosła, iż sprzedaż to nic innego jak umowa cywilnoprawna, a najistotniejszym elementem tej umowy jest moment jej zawarcia, a nie jej forma, czas płatności, czy też termin odbioru przedmiotu umowy. Skarżąca wskazała, że to matka nieletniego przyszła do sklepu z zamiarem kupna piwa, wybrała piwo i to ona zobowiązała się do zapłaty za towar i do jego odbioru. Nieletni wykonywał jedynie polecenie matki, która nakazała mu przekazanie pieniędzy i odbiór zakupów. Sytuacja taka, zdaniem skarżącej, nie może stanowić podania alkoholu nieletniemu w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Powołany przepis w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy obejmuje bowiem zakresem kryminalizacji przedpole art. 208 k.k., który mówi o rozpijaniu nieletniego poprzez min. dostarczanie mu alkoholu, w celach konsumpcyjnych. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 9 listopada 2009 r. WSA w Łodzi ustalił, że sprawy rozpoznawane przez VI Wydział Sądu Rejonowego w B. przejął II Wydział Karny tego Sądu. Sprawie o sygn. akt [...]nadany został nowy numer – [...]. Sąd Rejonowy w B. II Wydział Karny rozpoznał sprawę o sygn. akt [...] w dniu [...] r. i umorzył postępowanie w sprawie I. K. na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 1 § 2 Kodeksu karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. Dz.U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 powołanej ustawy sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży, zwanego dalej "organem zezwalającym". W myśl art. 15 ust. 1 ustawy, zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych: 1) osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości; 2) osobom do lat 18; 3) na kredyt lub pod zastaw. W przypadku wątpliwości co do pełnoletności nabywcy sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy (art. 15 ust. 2 ustawy). Natomiast przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a powołanej ustawy stanowi, iż zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Z treści powołanego przepisu wynika, iż "organ zezwalający" zobligowany został do cofnięcia udzielonego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim, oraz że chodzi o każdy taki przypadek, nawet jeżeli miał wymiar pojedynczego zdarzenia. Przepis ten obliguje właściwe organy administracji publicznej do wydania orzeczenia o cofnięciu udzielonego zezwolenia w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży alkoholu. Inaczej mówiąc stanowi on rodzaj sankcji będącej konsekwencją naruszeń ustawowych wymagań sprzedaży napojów alkoholowych, mającej na celu zarówno spowodowanie dolegliwości dla naruszającego prawo, jak i ochronę wartości i dóbr, w które godziło naruszenie zasad sprzedaży alkoholu. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt sprzedaży alkoholu (dwóch puszek piwa) osobie nieletniej przez pracownicę sklepu skarżącej. Dokonane w sprawie ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy zostały oparte na wynikach prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Organy rozstrzygające sprawę jednoznacznie wykazały, zgodnie z treścią art. 7 i 107 § 3 k.p.a., jakie fakty uznały za udowodnione i wyraźnie przedstawiły w uzasadnieniu decyzji, na podstawie jakich dowodów uznały te fakty za udowodnione. Zgromadzony materiał dowodowy, w tym min. wniosek Komendy Policji w B. z dnia [...] r., wyjaśnienia skarżącej z dnia [...] r., oświadczenie sprzedawczyni – I. K. z dnia [...]r., protokół jej przesłuchania z dnia [...] r., jak również oświadczenie z dnia [...] r., w którym przyznała się do sprzedaży alkoholu nieletniemu i dobrowolnie poddała się karze, wskazuje, iż naruszony został ustawowy zakaz sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. To zaś przesądza o spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit.a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a co za tym idzie zastosowaniu sankcji w postaci cofnięcia wydanego zezwolenia. Na podmiocie posiadającym zezwolenie na sprzedaż alkoholu spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał żaden przypadek naruszenia zasad określonych w powołanej ustawie. Sprzedaż to umowa cywilnoprawna. Zgodnie z art. 535 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Nie można się jednak zgodzić z twierdzeniem skarżącej, że najistotniejszym elementem umowy sprzedaży jest moment jej zawarcia. Kodeksowa definicja sprzedaży wskazuje jej postanowienia istotne przedmiotowo (essentialia negoti), czyli elementy konstrukcyjne niezbędne do zakwalifikowania konkretnej umowy jako umowy sprzedaży. Są to strony sprzedaży oraz przedmiot ich wzajemnych świadczeń polegających na daniu. W odniesieniu do strony umowy sprzedaży może być nią każdy podmiot posiadający zdolność prawną. Od powyższej zasady przepisy innych ustaw przewidują wyjątki, do których należy między innymi zakaz sprzedaży alkoholu osobom do lat 18 przewidziany w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przedmiotem świadczenia sprzedawcy jest przeniesienie własności towaru na kupującego, a przedmiotem świadczenia kupującego jest suma pieniężna, której wysokość ma odpowiadać wartości przedmiotu sprzedaży (cena). Moment zawarcia tej umowy nie należy zatem do istotnych jej elementów (patrz: Dmowski Stanisław, Spychowicz Marek, Ciepła Helena, Kołakowski Krzysztof, Wiśniewski Tadeusz, Żuławska Czesława, Gudowski Jacek, Bieniek Gerard, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania. Tom II, Warszawa 2009 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie IX) ss. 1098 . W niniejszej sprawie sprzedawca przeniósł własność towaru i wydał go osobie nieletniej oraz osoba nieletnia odebrała towar i uiściła cenę, a zatem umowa sprzedaży została zawarta z nieletnim, wbrew zakazowi wynikającemu z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Za niezasadny należy uznać zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego. Nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania nieletniego oraz jego matki na okoliczność sprzedaży alkoholu, nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem stan faktyczny sprawy co do tego, że matka nieletniego przyszła do sklepu po piwo i nie miała pieniędzy, by za nie zapłacić, a następnie poszła do domu i wysłała po piwo nieletniego syna, który odebrał piwo i za nie zapłacił, nie budził wątpliwości i był bezsporny. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niezawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego w stosunku do sprzedawczyni I.K., wskazać należy, że kwestie dotyczące zawinienia, umyślności w naruszeniu ustawowego zakazu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej nie mają wpływu na tok postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Postępowanie karne, o którym mowa w art. 43 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jest postępowaniem odrębnym, prowadzonym na podstawie przepisów o postępowaniu karnym. Z uwagi na charakter odrębności postępowania karnego, jak też brak jego wpływu na tok postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu na podstawie art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, za nieuzasadniony należało uznać zarzut skarżącej dotyczący tego, że organy administracji nie wzięły pod uwagę sprawy karnej prowadzonej przed Sądem Rejonowym w B., pod sygn. akt [...]. Wskazać przy tym należy, że Sąd Rejonowy w B. II Wydział Karny rozpoznał sprawę o sygn. akt [...] r. i umorzył postępowanie w sprawie I. K. na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 1 § 2 Kodeksu karnego. Natomiast zgodnie z art. 17 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 1997 r. NR 89, poz. 555 ze zm.), nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy społeczna szkodliwość czynu jest znikoma. Stosownie zaś do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.), nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. A zatem Sąd Karny uznał, że czyn był, a okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. Reasumując, w ocenie Sądu organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły obowiązujących przepisów prawa. W sposób wyczerpujący ustaliły stan faktyczny sprawy oraz zebrały materiał dowodowy. Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. Tp.