I FZ 139/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 201/20 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 4 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 201/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek P. W. (dalej: "Skarżący", "Strona") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 lipca 2017 r. w przedmiocie określenie zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Zarządzeniem z dnia 22 maja 2020 r. (sygn. akt I SPP/Gd) starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, zaś na skutek rozpatrzenia wniesionego sprzeciwu – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 29 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Z kolei zarządzeniem z dnia 6 lipca 2020 r. Skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 24 lutego 20020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. W odpowiedzi Skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę. Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zostało oddalone postanowieniem z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt I FZ 17/21. W dniu 29 marca 2021 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który został odrzucony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 maja 2021 r. Pismem z dnia 20 maja 2021 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 4 maja 2021 r., któremu zarzucił naruszenie art. 88 w związku z art. 87 § 1 i § 4 w związku z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej "p.p.s.a.") oraz art. art.15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: "ustawa o COVID-19"). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie było zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 p.p.s.a, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W myśl art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a., który oblicza się od ustania przyczyny uchybienia terminowi (por. postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I OZ 1125/14). Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuci skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W rozpoznawanym zażaleniu, Skarżący podniósł jakoby postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku było niezupełne, ponieważ Sąd I instancji odrzucił jedynie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi i nie odniósł się do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy oraz wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Co prawda, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do powyższych kwestii, jednakże wydał dodatkowo dwa odrębne postanowienia (oba opatrzone sygnaturą I SA/Gd 201/20 i oba z dnia 4 maja 2020 r.), w których odpowiednio odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy oraz odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej (akta sądowe, k-103) wynika, że Skarżący w dniu 13 kwietnia 2021 r. pokwitował odbiór 3. odpisów postanowień z dnia 4 maja 2021 r. Zarzut Skarżącego w powyższym zakresie nie był więc usprawiedliwiony. Skarżący z swoim zażaleniu zarzucił również zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Przepisy tego artykułu (art. 15zzzzzn2) mają następującą treść: "1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. 3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wskazane przez Skarżącego przepisy ustawy o COVID nie mają zastosowania do terminu, jaki przewidziany jest w art. 53 § 1 p.p.s.a. Dotyczą one (przepisy) przywrócenia terminów w sprawach administracyjnych (skrótowo) i wymagają działania organu administracji, nie odnoszą się zaś do postępowania sądowo-administracyjnego i terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Przechodząc do zasadniczej kwestii w tej sprawie, a mianowicie zasadności uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku niedopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, to jak wynika z przywołanego wcześniej art. 88 p.p.s.a., niedopuszczalność wniosku oraz jego spóźnienie stanowią przesłanki odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie wskazuje się, że niedopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu zachodzi zwłaszcza wtedy, gdy: 1) wniosek został złożony po upływie roku od upływu uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego, zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a.; 2) uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, zgodnie z art. 86 § 2 p.p.s.a.; 3) wniosek dotyczy terminu, który nie podlega przywróceniu, np. wniosek o przywrócenie terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego; wniosek dotyczy terminu, który nie podlega przywróceniu, np. wniosek o przywrócenie terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego (przykładowo postanowienia NSA: z dnia 17 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 130/08, z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II FZ 428/10, z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 789/11, z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1090/11, z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II GZ 519/12). W zaskarżonym postanowieniu Sąd stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi był niedopuszczalny z tego powodu, że uprzednio skarga Strony została prawomocnie odrzucona z powodu nieuzupełnienia braku fiskalnego, gdyż pomimo obowiązku, strona nie uiściła wpisu od skargi. Stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe, jakkolwiek z innych względów aniżeli zostało to wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wskazać trzeba, że co do zasady, dopuszczalne jest rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, po jej prawomocnym odrzuceniu (przykładowo postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 816/15). Niemniej jednak warunkiem przystąpienia do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, jest jego złożenie w odpowiednim czasie. Z jednej strony wniosek powinien zostać złożony w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 87 § 1 p.p.s.a.), zaś z drugiej – nie może być złożony po upływie roku od uchybionego terminu, chyba, że ma miejsce szczególny przypadek (art. 87 § 5 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Skarżący wniósł w dniu 20 lutego 2020 r. skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 lipca 2017 r., doręczoną w dniu 15 sierpnia 2017 r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Niezależnie od tego Skarżący w piśmie procesowym złożonym w dniu 21 stycznia 2020 r. (akta sądowe k. – 5) poinformował o otrzymaniu na wniosek kopii decyzji w dniu 14 styczna 2020 r. Zatem składając obecnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w dniu 29 marca 2021 r. (odcisk datownika na kopercie, akta k.-78), Strona zgłosiła żądanie po upływie roku od uchybionego terminu. Nie można przy tym było uznać, że zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. Skarżący argumentował, że nie posiadał środków na uiszczenie wpisu od skargi i omyłkowego przyjął, że złożył skutecznie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy za Sądem pierwszej instancji przypomnieć, że zarządzeniem z dnia 22 maja 2020 r. (sygn. I SPP/Gd 121/20) starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, zaś zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2020 r. Nie można uznać, że zła sytuacja majątkowa skarżącego, czy też niewiedza odnośnie skutków podejmowanych czynności, bądź zaniechanych działań w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stanowi szczególny przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. Przez "wyjątkowy przypadek", o którym mowa we wskazanym przepisie należy rozumieć okoliczność nadzwyczajną, która uniemożliwiła stronie dokonanie czynności w normalnym trybie. W orzecznictwie podkreśla się, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji z art. 87 § 5 p.p.s.a., przy wykładni pojęcia przypadku wyjątkowego, należy kierować się wykładnią zawężającą (postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 2870/12). Ani niekorzystna sytuacja majątkowa, ani stan wiedzy strony odnośnie skuteczności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowią wyjątkowych przypadków, o których mowa powyżej. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie doszło do naruszenia art. 88 w związku z art. 87 § 1 i § 4 w związku z art. 86 § 1 p.p.s.a. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.