I GSK 2373/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Chromicki Sędziowie NSA Józef Waksmundzki (spr.) Tadeusz Cysek Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. H.-R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt 3/I SA/Po 3021/03 w sprawie ze skargi E. H.-R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 14 listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego dotyczącego należności celnych oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt 3/I SA/Po 3021/03 po rozpoznaniu skargi E. H. - R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego dotyczącego należności celnych - oddalił skargę. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu [...] listopada 2002 r. wpłynął do Urzędu Celnego w P. wniosek o restrukturyzację należności celnych od firmy P. W. "E." E. H. - R. w kwocie [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] umorzył postępowanie restrukturyzacyjne stwierdzając, iż zobowiązanie E. H. - R. nie spełnia wymogów określanych w art. 6 ust 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznych od przedsiębiorstw (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) - dalej ustawa o restrukturyzacji. Zobowiązanie to zostało ustalone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] listopada 2002r., nr [...], zgodnie zaś z powołanym wyżej przepisem ustawy o restrukturyzacji, restrukturyzacji podlegają należności znane organowi restrukturyzacyjnemu na dzień 30 czerwca 2002. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] listopada 2003r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wskazał, że zgodnie z ustawą o restrukturyzacji, restrukturyzacji mogą podlegać tylko takie należności, które odpowiadają definicji określonej w art. 2 pkt 3 tej ustawy, a jednocześnie takie, które są znane na dzień 30 czerwca 2002 r. ( art. 6 ust 1 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji). Artykuł 2 pkt 3 tej ustawy stanowi, że należnościami znanymi są należności, w tym sporne, wynikające z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub z innych danych, znajdujących się w posiadaniu tego organu, a w szczególności z zeznań, deklaracji, decyzji i postanowień. Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu I instancji, że należności wskazane przez stronę we wniosku z dnia [...] listopada 2002 r. nie wypełniły dyspozycji zawartej w przytoczonych przepisach, ponieważ na dzień 30 czerwca 2002 r. objęte wnioskiem należności nie wynikały ani z ewidencji czy rejestrów prowadzonych przez organy celne, nie zostały również skonkretyzowane w żadnym protokole pokontrolnym. Przeciwnie, w protokołach pokontrolnych, kontrolujący wskazywali, że w sprawie zastosowania stawek celnych toczy się odrębne postępowanie, a zasad przeprowadzania kontroli podatkowej, w tym sposobu sporządzenia protokołu przez służby skarbowe, nie można przenosić do postępowania celnego, które w tym zakresie posiada odrębne regulacje wynikające z art. 277 Kodeksu celnego. Sam zaś fakt przeprowadzania postępowania dotyczącego weryfikacji dowodów pochodzenia towaru, zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu nie daje podstaw do stwierdzenia, że potencjalne należności celne były organom celnym znane przed 30 czerwca 2002 r. Sąd I instancji oddalając skargę strony na powyższą decyzję w pełni podzielił stanowisko organów celnych podając, iż przepis art. 2 pkt 3 ustawy o restrukturyzacji stanowi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o należnościach "znanych" rozumie się przez to należności, w tym należności sporne, wynikające z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu w szczególności z zeznań, deklaracji, decyzji i postanowień. Sąd wskazał także, iż przeprowadzając u strony w dniach [...] kwietnia 2002 r. kontrolę obrotu towarowego z zagranicą, organ celny wprawdzie badał określone w protokole zgłoszenia celne SAD, jednakże nie dokonywał choćby wstępnie żadnych ustaleń co do wysokości należności celnych wynikających z tych zgłoszeń. W tych warunkach brak było podstaw do przyjęcia, iż protokoły pokontrolne mogły być w niniejszej sprawie źródłem pozytywnej wiedzy organu o istniejących zobowiązaniach celnych strony, nawet jeżeli kontrola została zakończona przed dniem 30 czerwca 2002 r. Zdaniem Sądu I instancji samo istnienie abstrakcyjnego długu celnego z chwilą określoną w art. 209 § 2 Kodeksu celnego, tj. z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego nie przesądza o tym, że równocześnie z tym momentem znana jest wysokość tego długu. Taka sytuacja zachodzi jedynie wówczas, gdy zgłoszenie celne zostanie dokonane prawidłowo. Wówczas organ celny z chwilą dokonania zgłoszenia dysponuje danymi umożliwiającymi określenie kwoty wynikającej z długu celnego (art. 65 § 2 pkt 2 Kodeksu celnego), a następnie jej zarejestrowanie na podstawie art. 226 Kodeksu celnego. Sąd podniósł także, że dopiero obliczenie należności celnych w nowej wysokości na podstawie nowych danych, stanowiło podstawę do jej zarejestrowania i tylko w tym aspekcie można mówić o należności celnej znanej organom celnym, skoro z żadnych innych źródeł, w szczególności rejestrów, urządzeń ewidencyjnych, czy też protokołów pokontrolnych, należności celne, których spór dotyczy nie wynikały. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że sam fakt, że organy celne mogły dokonać obliczenia należności celnych już wcześniej, tj. przed dniem 30 czerwca 2003 r., bowiem w tym czasie dysponowały niezbędnymi danymi by to uczynić, oznacza, że należności celne objęte wnioskiem restrukturyzacyjnym znane były organowi restrukturyzacyjnemu, jeszcze zanim w tej wysokości zostały określone w decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną wnosząc o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie poprzedzających go decyzji organów celnych, względnie o: 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. do ponownego rozpoznania, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: a) prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 2 pkt 3) i 4) i art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b) i pkt 3) ustawy o restrukturyzacji poprzez nieuznanie należności objętych wnioskiem restrukturyzacyjnym za "należności znane" w rozumieniu powołanej ustawy, b) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organy administracyjne przepisów postępowania, tj. art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., nr 137, poz. 926 ze zm.), W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji, restrukturyzacji podlegają należności znane na dzień 30 czerwca 2002 r. Stosownie natomiast do art. 2 pkt 3 tej ustawy przez należności znane rozumieć należy należności, w tym należności sporne, wynikające z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub z innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu, a w szczególności z zeznań, deklaracji, decyzji i postanowień. Objęta zamiarem restrukturyzacji należność, zdaniem skarżącej, nie musi zatem wynikać z decyzji, ale może być stwierdzona także w inny sposób. Powołała się przy tym na wykładnię pojęcia "należności znanych", zawartą w piśmie Ministerstwa Finansów z dnia [...] października 2002 r. (nr [...]), zgodnie z którą należności znane, to również takie należności, które były przedmiotem kontroli podatkowej, zakończonej przed 30 czerwca 2002 r. protokołem kontroli, dlatego też zdaniem skarżącej, należności celne, o restrukturyzację których wystąpiono w niniejszym postępowaniu, stały się należnościami znanymi co najmniej z momentem wystąpienia przez polskie władze celne do władz celnych kraju eksportera z wnioskiem o weryfikację świadectw przewozowych w celu ustalenia właściwej stawki celnej dla sprowadzonych przez stronę towarów, a z pewnością były one takimi należnościami z momentem zakończenia weryfikacji oraz w dniu, w którym wszczęto postępowanie celne o uznanie objętych kontrolą zgłoszeń celnych za nieprawidłowe, tj. w dniu [...] marca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię wymienionych w skardze przepisów ustawy o restrukturyzacji oraz naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi pomimo stwierdzenia przez ten Sąd naruszenia przez organy celne art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wówczas, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca opierając skargę kasacyjną na tej podstawie powinna uprawdopodobnić istnienie potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uczyniła tego poprzestając na sformułowaniu zarzutu, że Sąd I instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji pomimo stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Wadliwe zastosowanie powyższego przepisu w stanie faktycznym sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ma swoje źródło w pomieszaniu przez organy celne przyczyn bezprzedmiotowości z oceną zasadności żądania strony. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Sąd I instancji prawidłowo bowiem wskazał, że organ wydając decyzję o umorzeniu postępowania, rozpoznał sprawę merytorycznie, negatywnie oceniając zasadność żądania strony w świetle przepisów ustawy o restrukturyzacji. Dokonując takiej oceny organ powinien był odmówić restrukturyzacji należności celnych zgłoszonych przez skarżącą we wniosku a nie umorzyć postępowanie restrukturyzacyjne. Słusznie wskazując na to uchybienie, skarżąca nie uprawdopodobniła jednak, że nieprawidłowe sformułowanie rozstrzygnięcia w sentencji decyzji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przechodząc do oceny zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o restrukturyzacji, restrukturyzacji podlegają należności celne znane na dzień 30 czerwca 2002 r. W myśl art. 2 pkt 3 tej ustawy przez należności znane - rozumie się należności, w tym należności sporne, wynikające z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub z innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu, a w szczególności z zeznań, deklaracji, decyzji i postanowień. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy należności celne objęte wnioskiem restrukturyzacyjnym strony z dnia [...] listopada 2002 r., a określone decyzją wymiarową z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] były w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy o restrukturyzacji, należnościami "znanymi" organowi restrukturyzacyjnemu na dzień 30 marca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że podlegająca restrukturyzacji należność celna jest "znana" wówczas, gdy jej wysokość jest określona - wynika z jednego ze źródeł wymienionych w analizowanym przepisie. Za przyjęciem takiej wykładni tego przepisu przemawia treść art. 226 § 1 Kodeksu celnego, który stanowi, że każda kwota należności celnych wynikających z długu celnego powinna być obliczona przez organ celny i zarejestrowana z chwilą uzyskania niezbędnych danych. Obliczenie należności celnych wymaga zatem określenia kwoty, która podlegać będzie zarejestrowaniu, a nie tylko ustalenia danych stanowiących podstawę do obliczania należności celnych. Jeżeli w wyniku kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru, organ celny ustali, że kwota należności celnych została ustalona w oparciu o nieprawidłowe dane, to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie oznacza, że należności te są "znane" w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy o restrukturyzacji, gdyż przesłanka ta zostaje spełniona dopiero wówczas, gdy w oparciu o ujawnione w wyniku kontroli zgłoszenia celnego dane dotyczące stanu towaru w tym jego pochodzenia, organ obliczy w decyzji należną kwotę należności wynikających z długu celnego i zarejestruje ją retrospektywnie (art. 229 § 1 Kodeksu celnego). W rozpatrywanej sprawie obliczenie należności celnej, objętej wnioskiem o restrukturyzację, na podstawie nowych danych nastąpiło w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w G. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...]. Należności te nie były znane na dzień 30 czerwca 2002 r. i dlatego, jak prawidłowo orzekł Sąd I instancji, nie podlegały restrukturyzacji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną uznając, że nie ma usprawiedliwionych podstaw.