I SA/Rz 534/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Centrum Nauki "[.] na czynność Prezydenta Miasta [.] w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej - p o s t a n a w i a - I. umorzyć postępowanie sądowe, II. zwrócić Centrum Nauki [.] kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu wpisu od cofniętej skargi UZASADNIENIE Centrum Nauki [.] wystąpiło ze skargą na czynność Prezydenta Miasta [.] w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy: 1) Policealnej Szkoły Centrum Nauki [.], 2) Policealnej Szkoły Medycznej [.], za czerwiec 2020 r., w łącznej kwocie 4.394,64 zł, wynikającej z niewypłacenia dotacji na słuchaczy poszczególnych szkół odpowiednio w kwotach: 2.113,80 zł i 2.280,84 zł. W ocenie strony skarżącej odbyło się to z naruszeniem art. 34 ust. 1 i art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 17) dalej zwanej "u.f.z.o.", oraz § 10 ust. 1, 1a i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. poz. 493). Szkoły spełniły wymagane przepisami przesłanki do otrzymania dotacji i brak było podstaw do jej zaniżenia. Strona skarżąca podkreśliła, że jest organem prowadzącym szkoły niepubliczne, którym przysługuje dotacja oświatowa, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Wypłata zaniżonej kwoty dotacji nie została w żaden sposób uzasadniona, a zgodnie z właściwymi przepisami powinna ona zostać wypłacona przy uwzględnieniu frekwencji uczniów w szkołach z lutego 2020 r. Spółka wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i uznanie obowiązku wypłaty przez organ na jej rzecz dotacji we właściwej kwocie oraz orzeczenie o kosztach postępowania. Zwróciła przy tym uwagę, że znane jest jej orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdzających niedopuszczalność drogi sądowej w sprawach o ww. przedmiocie zaskarżenia, ale skargę wnosi w celu uzyskania prejudykatu przy wnoszeniu pozwu do sądu cywilnego. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [.] wniósł o jej oddalenie albo umorzenie postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego. Podał, że wypłacił Spółce pełną kwotę dotacji, po wyjaśnieniu zaistniałych rozbieżności. Wyrównania dokonano 20 lipca 2020 r. W piśmie z 2 grudnia 2020 r. pełnomocnik Spółki cofnął skargę, ponieważ Prezydent Miasta [.] wypłacił jej brakujące kwoty dotacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny obowiązany jest wydać postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargą lub stało się ono bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej zwana "p.p.s.a."); cofnięcie skargi jest dla Sądu co do zasady wiążące, chyba że zmierzałoby ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności (art. 60 Ppsa). W świetle powyższego Sąd postanowił umorzyć postępowanie sądowe. Cofniecie skargi uznać należało za wiążące, nie stwierdzono przeszkód w skuteczności złożonego oświadczenia strony skarżącej. Z przedłożonych sądowi akt spawy oraz akt postępowania sądowego prowadzonych pod sygn. I SA/Rz 534/20 wynika, że wypłaty zaległych dotacji dokonano 20 lipca 2020 r., tj. przed wniesieniem skargi, co miało miejsce 30 lipca 2020 r. Rozstrzygając o kosztach postępowania Sąd orzekł o zwrocie na rzecz skarżącej Spółki wpisu od cofniętej skargi, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa. W okolicznościach sprawy nie znajdował natomiast zastosowania przepis art. 201 § 1 Ppsa, ponieważ zapłaty dochodzonej kwoty dokonano przed wniesieniem skargi, a nie na skutek wniesionej skargi i jej uwzględnienia w trybie określonym w art. 54 § 3 Ppsa. Pomimo umorzenia postępowania Sąd uznał za konieczne wypowiedzenie co do dopuszczalności drogi sądowej w sprawach dotyczących czynności podejmowanych przez organ dotujący w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 47 u.f.z.o. Jak zauważyła sama Spółka, stanowiska sądów administracyjnych w tych kategoriach spraw są rzeczywiście rozbieżne (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2020 r. I GSK 32/20 oraz wyrok z 13 grudnia 2019 r. I GSK 2128/19, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 25 czerwca 2020 r. II SA/Go 230/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 9 kwietnia 2019 r. I SA/Bk 48/19). Sąd w składzie rozpoznającym skargę uznał jednak dopuszczalność drogi sądowej przed sądem administracyjnym. Wynika to z następujących powodów. Zakres właściwości sądów administracyjnych musi być określony w ustawie, co wprost wynika z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ogólną właściwość zastrzeżono bowiem dla sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP). Właściwość rzeczową sądu administracyjnego określają w szczególności przepisy art. 3 § 2 p.p.s.a., wśród których – w punkcie 4 – przedmiotem kontroli uczyniono inne niż określone w pkt 1-3 [decyzje, postanowienia] akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, z mocy art. 3 § 3 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych reguluje obecnie materię, która przed reformą systemu oświaty przeprowadzoną w 2017 r. uregulowana była w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Do końca 2016 r. spory o dotacje oświatowe podlegały rozpoznawaniu przez sądy powszechne i stanowisko sądów administracyjnych o niedopuszczalności drogi sądowej było ze wszech miar prawidłowe (por. wyrok Sądu Najwyższego z 14 lipca 2017 r. II CSK 773/16, z 11 maja 2018 r. II CSK 477/17, z 3 stycznia 2007 r. IV CSK 312/06, z 27 marca 2019 r. V CSK 101/18, oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego: wyrok z 13 grudnia 2019 r. I GSK 2128/19, z 11 kwietnia 2012 r. II GSK 563/12, postanowienie z 17 października 2014 r. II GSK 1700/14, postanowienie z 3 kwietnia 2012 r. II GSK 522/12). Niemniej, na mocy art. 1 pkt 78 lit. x) ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1010), do art. 90 ustawy o systemie oświaty dodano ust. 11 o treści: przyznanie dotacji, o których mowa w art. 90 ust. 1a-8, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Regulacja ta zaczęła obowiązywać 1 stycznia 2017 r. i w podobnej postaci została zawarta w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych, która w obecnym stanie prawnym reguluje zasadniczo kwestie związane z przyznawaniem szkołom, także niepublicznym (art. 26), dotacji oświatowych. Opisane zmiany stanu prawnego miały istotny, bo normatywny charakter. Odmiennie określiły bowiem właściwość sądów w sprawach dotyczących dotacji oświatowych. Od 1 stycznia 2017 r. wytoczenie powództwa o zapłatę przed sądem powszechnym nie jest już możliwe, ponieważ "przyznanie dotacji", a obecnie (od 1 stycznia 2018 r., art. 147 u.f.z.o.) "czynności podejmowane w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji", stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynności te można zatem poddać tylko kontroli sądu administracyjnego. Skarga Spółki odnosiła się do czynności Prezydenta Miasta [.] zmierzających do ustalenia wysokości dotacji w prawidłowej wysokości oraz jej przekazania uprawnionemu podmiotowi, a nie tylko do czynności ściśle technicznej przelewu środków na rachunek bankowy w niespornej kwocie. Ze skargi nie wynika, aby ograniczała się ona li tylko do obsługi kasowej ("wypłaty") należnej jej dotacji, a gdyby tak było, to wówczas skargę uznać należałoby za niedopuszczalną. Zobligowanie organu do wykonania przelewu należałoby realizować innymi środkami prawnymi. Jednak Spółka kwestionowała wysokość dotacji, sposób jej obliczenia, oraz to, że nie przekazano jej dotacji w należnej wysokości w określonym terminie. Na podstawie całościowej oceny skargi Sąd uznał, że zaskarżona czynność Prezydenta Miasta [.] mieści się w dyspozycji art. 47 u.f.z.o., a nie jest ograniczona wyłącznie to treści art. 34 ust. 1 u.f.z.o. W art. 47 u.f.z.o. jest literalnie mowa o czynnościach podejmowanych w celu przekazania dotacji, które zostały przez ustawodawcę określone m.in. w art. 34 ust. 1 u.f.z.o. (przekazanie środków na rachunek bankowy w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca (...)), ale brak literalnego wymienienia przepisów art. 34 w art. 47 u.f.z.o. nie powinien mieć decydującego (istotnego) znaczenia przy ocenie dopuszczalności drogi sądowej. W świetle opisanych wyżej zmian prawnych konieczne jest bowiem ustalenie, zwłaszcza przy decyzji procesowej oceniającej podobne skargi jako niedopuszczalne, jakie czynności związane z ustaleniem i przekazaniem dotacji oświatowej mogą stać się przedmiotem skutecznej skargi do sądu administracyjnego, w szczególności w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., jeżeli nie "czynność wypłacenia zaniżonej kwoty dotacji". Dlatego uwzględniając powyższe Sąd uznał, że wszystkie czynności podejmowane przez organ dotujący, który został wymieniony w przepisach art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a u.f.z.o., w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a u.f.z.o., stanowią czynności z zakresu administracji publicznej. W początkowej części przepisu ustawodawca przywołał bowiem przepisy, które wymieniają organy dotujące, a w drugiej części określające rodzaj dotacji. Przepis art. 47 u.f.z.o. nie zawiera zaś ograniczenia czynności podejmowanych w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, które stanowią czynności z zakresu administracji publicznej. Obejmuje on zakresem desygnatów wszystkie określone w ustawie czynności, które podejmowane są w związku z ustaleniem wysokości i przekazaniem dotacji – dotacji, a nie czynności, wymienionych w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a u.f.z.o. Tożsame stanowisko co do dopuszczalności drogi sądowej zaprezentowano w ostatni wydanych przez tut. Sąd wyrokach z 17 listopada 2020 r. sygn. I SA/Rz 503/20 i z 13 października 2020 r. sygn. I SARz 453/20.