Ppolska.starec← UrzadnikВойти

II AKa 156/24

Sądy powszechne2024-08-21
Sygnatura
II AKa 156/24
Data orzeczenia
2024-08-21
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Artur AchrymowiczBeata Siewielec (PRESIDING_JUDGE)Leszek Pietraszko

Podstawa prawna

Streszczenie

(...) podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za niesłuszne zatrzymanie, umieszczenie w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców jest przepis art. 407 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach a ten stanowi wyłącznie o "niesłusznym" zatrzymaniu, umieszczeniu w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców. Odesłanie, o którym mowa w art. 407 ust. 2 cyt. ustawy dotyczy zaś jedynie trybu postępowania, a nie przesłanek orzeczenia odszkodowania albo zadośćuczynienia (...)

Treść orzeczenia

<table> <colgroup> <col width="355"/> <col width="355"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Sygn. akt II AKa 156/24</p> </td> <td> <p>Lublin, dnia 21 sierpnia 2024 roku</p> </td> </tr> </table> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Sąd Apelacyjny w Lublinie w II Wydziale Karnym w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="216"/> <col width="480"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący - sędzia</p> </td> <td> <p>SA Beata Siewielec (sprawozdawca)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Leszek Pietraszko</p> <p>SO del. do SA Artur Achrymowicz</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>st. sekretarz sądowy Małgorzata Dolecka</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2024 roku</p> <p>przy udziale prokurator Małgorzaty Duszyńskiej</p> <p>sprawy z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block">B. R.</span> <span class="anon-block">A. A.</span>, <span class="anon-block">H. H.</span> i</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">H. H.</span> <span class="anon-block">H.</span> </strong> </p> <p>o zasądzenie zadośćuczynienia za niesłuszne umieszczenie w strzeżonym ośrodku</p> <p>z powodu apelacji wniesionej przez Skarb Państwa - Sąd Okręgowy w Białymstoku</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie</p> <p>z dnia 29 kwietnia 2024 roku, sygn. akt IV Ko 895/23</p> <p>I.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:</p> <p>1.  z podstawy prawnej rozstrzygnięcia eliminuje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a>;</p> <p>2.  zasądzone na rzecz <span class="anon-block">B. R.</span> <span class="anon-block">A. A.</span>, <span class="anon-block">H. H.</span> i <span class="anon-block">H. H.</span> <span class="anon-block">H.</span> zadośćuczynienia obniża do kwot po 13 500 (trzynaście tysięcy pięćset) złotych;</p> <p>II.  w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;</p> <p>III.  ustala, że wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.</p> <table> <colgroup> <col width="237"/> <col width="237"/> <col width="237"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->.............................................</em> </p> <p> <em> <!-- -->SSA Leszek Pietraszko</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->............................................</em> </p> <p> <em> <!-- -->SSA Beata Siewielec</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->..............................................</em> </p> <p> <em> <!-- -->SSO del. do SA Artur Achrymowicz</em> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="404"/> <col width="120"/> <col width="43"/> <col width="154"/> </colgroup> <tr> <td colspan="4"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td> <p>Formularz UK 2</p> </td> <td> <p>Sygnatura akt</p> </td> <td colspan="2"> <p>II AKa 156/24</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:</em> </p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p> <strong> <!-- -->1CZĘŚĆ WSTĘPNA</strong> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji</strong> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2024r. IV Ko 895/23</p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->0.11.2. Podmiot wnoszący apelację</strong> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p>☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐ oskarżyciel posiłkowy</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐ oskarżyciel prywatny</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐ obrońca oskarżonego</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☒ inny</p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->0.11.3. Granice zaskarżenia</strong> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="153"/> <col width="131"/> <col width="44"/> <col width="351"/> </colgroup> <tr> <td colspan="5"> <p> <strong> <!-- -->0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="2"> <p>☐ na korzyść</p> <p>☒ na niekorzyść</p> </td> <td colspan="3"> <p>☒ w całości</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> <p>☐ w części</p> </td> <td> <p>☐</p> </td> <td> <p>co do winy</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td> <p>co do kary</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td> <p>co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p> <strong> <!-- -->0.11.3.2. Podniesione zarzuty</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p> <em> <!-- -->Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☒</p> </td> <td colspan="4"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="4"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany <br/>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☒</p> </td> <td colspan="4"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="4"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> <strong> <!-- --> –</strong> błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, <br/>jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="4"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="4"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="4"> <p>brak zarzutów</p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->0.11.4. Wnioski</strong> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="291"/> <col width="48"/> <col width="339"/> </colgroup> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td> <p>uchylenie</p> </td> <td> <p>☒</p> </td> <td> <p>zmiana</p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->1Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy</strong> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->0.12.1. Ustalenie faktów</strong> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="38"/> <col width="28"/> <col width="131"/> <col width="339"/> <col width="93"/> <col width="94"/> </colgroup> <tr> <td colspan="6"> <p> <strong> <!-- -->0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Oskarżony</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Numer karty</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p> <strong> <!-- -->0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Oskarżony</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Dowód </em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Numer karty</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->0.12.2. Ocena dowodów</strong> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="109"/> <col width="208"/> <col width="405"/> </colgroup> <tr> <td colspan="3"> <p> <strong> <!-- -->0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Lp. faktu z pkt 2.1.1</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania dowodu</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="109"/> <col width="208"/> <col width="405"/> </colgroup> <tr> <td colspan="3"> <p> <strong> <!-- -->0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów<br/>(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="55"/> <col width="524"/> <col width="143"/> </colgroup> <tr> <td colspan="3"> <p> <strong> <!-- -->1STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Zarzut </em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="7"> </td> <td> <p>1.  Zarzut obrazy prawa materialnego, tj. art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> w zw. z art. 89 ust. 4a ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom - poprzez bezpodstawne przyjęcie, że pobyt wnioskodawczyń w okresie od 11 kwietnia 2022r. do 10 lipca 2022r. był niesłuszny oraz, że zadośćuczynienie przysługuje za każde niesłuszne pozbawienie wolności, podczas gdy pobyt w ośrodku strzeżonym miał podstawę prawną, a zadośćuczynienie przysługuje wyłącznie za niewątpliwie niesłuszne umieszczenie w ośrodku dla cudzoziemców;</p> <p>2.  Zarzut obrazy prawa materialnego, tj. art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455;art. 455 § 1;art. 455 § 2)">art. 455 § 1 i 2 k.c.</a>- poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło sąd do błędnego wniosku, że wnioskodawcom należy przyznać zadośćuczynienie pieniężne w kwotach po 45 000zł, podczas gdy kwoty te stanowią wartości nieodpowiednie, nadmierne w stosunku do ewentualnej krzywdy i nie maja charakteru kompensacyjnego.</p> </td> <td> <p>☐ zasadny</p> <p>☒ częściowo zasadny</p> <p>☒ niezasadny</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Apelacja jest częściowo zasadna.</p> <p>Niezasadny jest zarzut sformułowany w pkt. 1.</p> <p>Nie ma racji skarżący, gdy kwestionuje fakt uznania przez Sąd Okręgowy detencji wnioskodawczyń w okresie od 11 kwietnia 2022r. do 10 lipca 2022r. za niesłuszny.</p> <p>Z pisemnych motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że powodem uznania pobytu cudzoziemek w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców za niesłuszny w okresie od 11 kwietnia 2022r. do 10 lipca 2022r. była bezczynność organów państwa w przedmiocie procedury udzielenia ochrony międzynarodowej w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie takiej ochrony oraz naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031281176" title="Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - Dz. U. z 2003 r. Nr 128, poz. 1176 (art. 89;art. 89 ust. 4 a)">art. 89 ust. 4a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej</a>, który to warunkuje możliwość przedłużenia pobytu cudzoziemca w strzeżonym ośrodku od zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 87 ust.1 pkt 1-3 i 5 cyt. ustawy oraz opóźnienia postępowania z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy lub osoby, w imieniu której występuje.</p> <p>O ile słusznie uznał sąd pierwszej instancji, iż umieszczenie cudzoziemek w strzeżonym ośrodku było konieczne celem przeprowadzenia niezbędnych czynności z ich udziałem w związku z toczącym się postępowaniem o udzielenie ochrony międzynarodowej, o tyle nie sposób uznać, by było to niezbędne przez tak długi okres, czyli po upływie 90 dni. Zważyć należy, że pierwszą czynnością organów państwa było wystosowanie w dniu 19 kwietnia 2022r. zawiadomienia o terminie przesłuchania, którego termin wyznaczono na 3 czerwca 2022r., a zatem datę przypadającą prawie pięć miesięcy po zatrzymaniu cudzoziemek i złożeniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Niewątpliwie zatem niezakończenie procedury i opóźnienie postępowania nie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie wnioskodawczyń a tylko wówczas dopuszczalne byłoby kolejne przedłużenie ich pobytu w strzeżonym ośrodku. Detencja w takim ośrodku nie może przybierać charakteru represyjnego i winna być stosowana jako środek ostateczny jedynie na czas niezbędny do realizacji celu w postaci zakończenia procedury rozpoznania wniosku o nadanie status uchodźcy.</p> <p>Twierdzenie skarżącego o możliwości skompletowania dokumentacji niezbędnej do rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przez cudzoziemców w trakcie 90-dniowego okresu umieszczenia w ośrodku jest całkowicie nieracjonalne, skoro wezwanie do uzupełnienia takich braków zostało wystosowane już po upływie pierwotnego terminu detencji. Nie podważa także rozumowania sądu pierwszej instancji argument autora apelacji o wzmożonej, wielokrotnie wyższej niż w latach ubiegłych nielegalnej imigracji i związane z tą sytuacją wydłużenie procedur. To wszak na organach państwa spoczywa obowiązek organizacji tychże procedur i nie może on negatywnie wpływać na chronione zarówno przez polskie ustawodawstwo, jak i europejskie prawa człowieka.</p> <p>Trafnie zatem Sąd Okręgowy uznał, iż przedłużenie postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z 1 kwietnia 2022r. w sprawie III Ko1 112/22 pobytu wnioskodawczyń w strzeżonym ośrodku ponad pierwotnie określony okres (90 dni), przy jednoczesnym całkowitym zaniechaniu przez Urząd do Spraw Cudzoziemców wykonania jakichkolwiek czynności w przedmiocie złożonego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej czyni tenże pobyt niesłusznym w rozumieniu art. 407 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa.</p> <p>Nie ma także racji autor apelacji, gdy odpowiedzialność tą uzależnia od wykazania „niewątpliwej niesłuszności” izolacji, o jakiej mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> </p> <p>Istotnie przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> przewiduje, że odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania. Jednakże utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych jest pogląd, iż podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za niesłuszne zatrzymanie, umieszczenie w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców jest przepis art. 407 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach a ten stanowi wyłącznie o „niesłusznym” zatrzymaniu, umieszczeniu w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców. Odesłanie, o którym mowa w art. 407 ust. 2 cyt. ustawy dotyczy zaś jedynie trybu postępowania, a nie przesłanek orzeczenia odszkodowania albo zadośćuczynienia (wyrok Sądu Najwyższego z 12.04.2023r. w sprawie II KK 149/22, Lex 3578769, wyrok Sądu Najwyższego z 20.06.2023r. w sprawie II KK 148/22).</p> <p>Z tych względów, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i z podstawy prawnej rozstrzygnięcia wyeliminował przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> </p> <p>Apelacja jest natomiast zasadna w części, w jakiej apelujący kwestionuje wysokość przyznanego wnioskodawczyniom zadośćuczynienia. Z pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd Okręgowy całkowicie bezkrytycznie zaakceptował żądanie wnioskodawczyń i tylko z tego powodu, że ograniczył czasowo okres niesłusznej detencji w stosunku do dochodzonej we wniosku, proporcjonalnie zmniejszył wysokość żądanej kwoty. Jednocześnie nie wskazał żadnych przesłanek rzutujących na wysokość zasądzonego zadośćuczynienia.</p> <p>Obowiązujące przepisy wprawdzie nie formułują ustawowych kryteriów, które powinny stanowić podstawę odpowiedniej kwoty zadośćuczynienia, to jednak odsyłają w tej kwestii do przepisów prawa cywilnego oraz wypracowanych w orzecznictwie i doktrynie reguł.</p> <p>Przesłanką decydującą o wysokości zadośćuczynienia jest jego odpowiedniość, rozumiana jako dostosowanie sumy pieniężnej do rozmiaru doznanej krzywdy. Rozmiar ten wyraża się w różnych aspektach, np. stopniu natężenia cierpień, ich intensywności, długotrwałości, wpływie na funkcjonowanie społeczne pokrzywdzonego, nieodwracalności skutków wyrządzonej krzywdy.</p> <p>Z drugiej strony, wysokość zadośćuczynienia winna być utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Nie może mieć charakteru symbolicznego ale też nie powinna prowadzić do nadmiernego wzbogacenia.</p> <p>Oczywiście określenie wysokości zadośćuczynienia pozostawione jest swobodnemu uznaniu sądu, to jednak uznanie to nie może być dowolne. A z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.</p> <p>Słusznie wskazuje skarżący, że wnioskodawczynie nie miały w Polsce miejsca, do którego mogłyby się udać celem zamieszkania, nie znały języka polskiego, co znacznie utrudniało komunikację, nie posiadały środków pieniężnych na przeżycie i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Izolacja nie powodowała ostracyzmu czy innych konsekwencji w odbiorze społecznym. Nie wykazano też, by skutki wyrządzonej krzywdy stały się nieodwracalne. Wnioskodawczynie wkrótce po zwolnieniu ze strzeżonego ośrodka opuściły Rzeczpospolitą.</p> <p>Ich realna krzywda spowodowana niesłusznie przedłużoną detencją wynikała zatem głównie z ograniczeń w zakresie swobody przemieszczania się i decydowania o sobie oraz uciążliwości wynikających z konieczności pobytu w zamkniętym i kontrolowanym przez funkcjonariuszy miejscu. W ocenie sądu odwoławczego okoliczności tych nie sposób pominąć w procesie kształtowania odpowiedniej sumy zadośćuczynienia.</p> <p>Mając powyższe rozważania na uwadze oraz uwzględniając czas trwania niesłusznej izolacji (3 miesiące), warunki pobytu w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, stopień uciążliwości wynikający z przebywania w zamkniętym, strzeżonym przez funkcjonariuszy ośrodku, Sąd Apelacyjny uznał, iż realną rekompensatą za krzywdę stanowić będzie kwota zbliżona do minimalnego wynagrodzenia za każdy miesiąc niesłusznej detencji.</p> <p>Z tych względów, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i zasądzone na rzecz <span class="anon-block">B. R.</span> <span class="anon-block">A. A.</span>, <span class="anon-block">H. H.</span> i <span class="anon-block">H. H.</span> <span class="anon-block">H.</span> zadośćuczynienia obniżył do kwot po 13 500 złotych, uznając, że tak ukształtowane kwoty zrekompensują w sposób odpowiedni negatywne przeżycia wnioskodawczyń.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Wniosek</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Wnioski :</p> <p>1.  o zmianę wyroku i oddalenie wniosku w całości;</p> <p>2.  o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.</p> </td> <td> <p>☐ zasadny</p> <p>☐ częściowo zasadny</p> <p>☒ niezasadny</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Brak podstaw do uwzględnienia wniosków wobec bezzasadności większości zarzutów apelacyjnych.</p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="55"/> <col width="667"/> </colgroup> <tr> <td colspan="2"> <p> <strong> <!-- -->1OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> <p>1.</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <strong> <!-- -->1ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <strong> <!-- -->0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"/> <td> <p> <em> <!-- -->Przedmiot utrzymania w mocy</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Rozstrzygnięcie co do zasady.</p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach utrzymania w mocy</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Argumentacja w tym zakresie przedstawiona została w sekcji 3.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <strong> <!-- -->0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"/> <td> <p> <em> <!-- -->Przedmiot i zakres zmiany</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Reformatoryjne orzeczenie dotyczy podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wysokości zadośćuczynienia.</p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach zmiany</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Argumentacja w tym zakresie przedstawiona została w sekcji 3.</p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="52"/> <col width="78"/> <col width="369"/> <col width="221"/> </colgroup> <tr> <td colspan="4"> <p> <strong> <!-- -->0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p> <strong> <!-- -->0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> </td> <td colspan="2"> </td> <td> <p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uchylenia</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> </td> <td colspan="2"> <p>Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości</p> </td> <td> <p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uchylenia</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> </td> <td colspan="2"> <p>Konieczność umorzenia postępowania</p> </td> <td> <p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> </td> <td colspan="2"> </td> <td> <p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 454;art. 454 § 1)">art. 454 § 1 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uchylenia</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p> <strong> <!-- -->0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p> <strong> <!-- -->0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p> <strong> <!-- -->1Koszty Procesu</strong> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="128"/> <col width="590"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->P unkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>III</p> </td> <td> <p>O wydatkach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="720"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->1PODPIS</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <table> <colgroup> <col width="234"/> <col width="233"/> <col width="235"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->.............................................</em> </p> <p> <em> <!-- -->SSA Leszek Pietraszko</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- --> ............................................</em> </p> <p> <em> <!-- -->SSA Beata Siewielec</em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->..............................................</em> </p> <p> <em> <!-- -->SSO del. do SA Artur Achrymowicz</em> </p> </td> </tr> </table> </td> </tr> </table> </div>