II AKa 156/24
Sądy powszechne2024-08-21
Sygnatura
II AKa 156/24
Data orzeczenia
2024-08-21
Rodzaj
SENTENCE
Sędziowie
Artur AchrymowiczBeata Siewielec (PRESIDING_JUDGE)Leszek Pietraszko
Podstawa prawna
Streszczenie
(...) podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za niesłuszne zatrzymanie, umieszczenie w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców jest przepis art. 407 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach a ten stanowi wyłącznie o "niesłusznym" zatrzymaniu, umieszczeniu w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców. Odesłanie, o którym mowa w art. 407 ust. 2 cyt. ustawy dotyczy zaś jedynie trybu postępowania, a nie przesłanek orzeczenia odszkodowania albo zadośćuczynienia (...)
Treść orzeczenia
<table>
<colgroup>
<col width="355"/>
<col width="355"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Sygn. akt II AKa 156/24</p>
</td>
<td>
<p>Lublin, dnia 21 sierpnia 2024 roku</p>
</td>
</tr>
</table>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Sąd Apelacyjny w Lublinie w II Wydziale Karnym w składzie:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="216"/>
<col width="480"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Przewodniczący - sędzia</p>
</td>
<td>
<p>SA Beata Siewielec (sprawozdawca)</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Sędziowie:</p>
</td>
<td>
<p>SA Leszek Pietraszko</p>
<p>SO del. do SA Artur Achrymowicz</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Protokolant</p>
</td>
<td>
<p>st. sekretarz sądowy Małgorzata Dolecka</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2024 roku</p>
<p>przy udziale prokurator Małgorzaty Duszyńskiej</p>
<p>sprawy z wniosku <strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">B. R.</span> <span class="anon-block">A. A.</span>, <span class="anon-block">H. H.</span> i</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">H. H.</span> <span class="anon-block">H.</span>
</strong>
</p>
<p>o zasądzenie zadośćuczynienia za niesłuszne umieszczenie w strzeżonym ośrodku</p>
<p>z powodu apelacji wniesionej przez Skarb Państwa - Sąd Okręgowy w Białymstoku</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie</p>
<p>z dnia 29 kwietnia 2024 roku, sygn. akt IV Ko 895/23</p>
<p>I.
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:</p>
<p>1.
z podstawy prawnej rozstrzygnięcia eliminuje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a>;</p>
<p>2.
zasądzone na rzecz <span class="anon-block">B. R.</span> <span class="anon-block">A. A.</span>, <span class="anon-block">H. H.</span> i <span class="anon-block">H. H.</span> <span class="anon-block">H.</span> zadośćuczynienia obniża do kwot po 13 500 (trzynaście tysięcy pięćset) złotych;</p>
<p>II.
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;</p>
<p>III.
ustala, że wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.</p>
<table>
<colgroup>
<col width="237"/>
<col width="237"/>
<col width="237"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->.............................................</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->SSA Leszek Pietraszko</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->............................................</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->SSA Beata Siewielec</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->..............................................</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->SSO del. do SA Artur Achrymowicz</em>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="404"/>
<col width="120"/>
<col width="43"/>
<col width="154"/>
</colgroup>
<tr>
<td colspan="4">
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Formularz UK 2</p>
</td>
<td>
<p>Sygnatura akt</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>II AKa 156/24</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3">
<p>
<em>
<!-- -->Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:</em>
</p>
</td>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4">
<p>
<strong>
<!-- -->1CZĘŚĆ WSTĘPNA</strong>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="722"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji</strong>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="722"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2024r. IV Ko 895/23</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="722"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->0.11.2. Podmiot wnoszący apelację</strong>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="722"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐ oskarżyciel posiłkowy</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐ oskarżyciel prywatny</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐ obrońca oskarżonego</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☒ inny</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="722"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->0.11.3. Granice zaskarżenia</strong>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="44"/>
<col width="153"/>
<col width="131"/>
<col width="44"/>
<col width="351"/>
</colgroup>
<tr>
<td colspan="5">
<p>
<strong>
<!-- -->0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="4" colspan="2">
<p>☐ na korzyść</p>
<p>☒ na niekorzyść</p>
</td>
<td colspan="3">
<p>☒ w całości</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="3">
<p>☐ w części</p>
</td>
<td>
<p>☐</p>
</td>
<td>
<p>co do winy</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐</p>
</td>
<td>
<p>co do kary</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐</p>
</td>
<td>
<p>co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>
<strong>
<!-- -->0.11.3.2. Podniesione zarzuty</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>
<em>
<!-- -->Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☒</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany <br/>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☒</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a>
<strong>
<!-- --> –</strong> błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, <br/>jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>☐</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>brak zarzutów</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="722"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->0.11.4. Wnioski</strong>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="44"/>
<col width="291"/>
<col width="48"/>
<col width="339"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>☐</p>
</td>
<td>
<p>uchylenie</p>
</td>
<td>
<p>☒</p>
</td>
<td>
<p>zmiana</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="722"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->1Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy</strong>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="722"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->0.12.1. Ustalenie faktów</strong>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="38"/>
<col width="28"/>
<col width="131"/>
<col width="339"/>
<col width="93"/>
<col width="94"/>
</colgroup>
<tr>
<td colspan="6">
<p>
<strong>
<!-- -->0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Lp.</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Oskarżony</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Numer karty</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td> </td>
<td> </td>
<td> </td>
<td> </td>
<td> </td>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="6">
<p>
<strong>
<!-- -->0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Lp.</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Oskarżony</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód </em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Numer karty</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"> </td>
<td> </td>
<td> </td>
<td> </td>
<td> </td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="722"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->0.12.2. Ocena dowodów</strong>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="109"/>
<col width="208"/>
<col width="405"/>
</colgroup>
<tr>
<td colspan="3">
<p>
<strong>
<!-- -->0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Lp. faktu z pkt 2.1.1</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach uznania dowodu</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td> </td>
<td> </td>
<td> </td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="109"/>
<col width="208"/>
<col width="405"/>
</colgroup>
<tr>
<td colspan="3">
<p>
<strong>
<!-- -->0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów<br/>(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td> </td>
<td> </td>
<td> </td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="55"/>
<col width="524"/>
<col width="143"/>
</colgroup>
<tr>
<td colspan="3">
<p>
<strong>
<!-- -->1STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Lp.</em>
</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Zarzut </em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="7"> </td>
<td>
<p>1.
Zarzut obrazy prawa materialnego, tj. art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> w zw. z art. 89 ust. 4a ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom - poprzez bezpodstawne przyjęcie, że pobyt wnioskodawczyń w okresie od 11 kwietnia 2022r. do 10 lipca 2022r. był niesłuszny oraz, że zadośćuczynienie przysługuje za każde niesłuszne pozbawienie wolności, podczas gdy pobyt w ośrodku strzeżonym miał podstawę prawną, a zadośćuczynienie przysługuje wyłącznie za niewątpliwie niesłuszne umieszczenie w ośrodku dla cudzoziemców;</p>
<p>2.
Zarzut obrazy prawa materialnego, tj. art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455;art. 455 § 1;art. 455 § 2)">art. 455 § 1 i 2 k.c.</a>- poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło sąd do błędnego wniosku, że wnioskodawcom należy przyznać zadośćuczynienie pieniężne w kwotach po 45 000zł, podczas gdy kwoty te stanowią wartości nieodpowiednie, nadmierne w stosunku do ewentualnej krzywdy i nie maja charakteru kompensacyjnego.</p>
</td>
<td>
<p>☐ zasadny</p>
<p>☒ częściowo zasadny</p>
<p>☒ niezasadny</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>Apelacja jest częściowo zasadna.</p>
<p>Niezasadny jest zarzut sformułowany w pkt. 1.</p>
<p>Nie ma racji skarżący, gdy kwestionuje fakt uznania przez Sąd Okręgowy detencji wnioskodawczyń w okresie od 11 kwietnia 2022r. do 10 lipca 2022r. za niesłuszny.</p>
<p>Z pisemnych motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że powodem uznania pobytu cudzoziemek w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców za niesłuszny w okresie od 11 kwietnia 2022r. do 10 lipca 2022r. była bezczynność organów państwa w przedmiocie procedury udzielenia ochrony międzynarodowej w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie takiej ochrony oraz naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031281176" title="Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - Dz. U. z 2003 r. Nr 128, poz. 1176 (art. 89;art. 89 ust. 4 a)">art. 89 ust. 4a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej</a>, który to warunkuje możliwość przedłużenia pobytu cudzoziemca w strzeżonym ośrodku od zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 87 ust.1 pkt 1-3 i 5 cyt. ustawy oraz opóźnienia postępowania z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy lub osoby, w imieniu której występuje.</p>
<p>O ile słusznie uznał sąd pierwszej instancji, iż umieszczenie cudzoziemek w strzeżonym ośrodku było konieczne celem przeprowadzenia niezbędnych czynności z ich udziałem w związku z toczącym się postępowaniem o udzielenie ochrony międzynarodowej, o tyle nie sposób uznać, by było to niezbędne przez tak długi okres, czyli po upływie 90 dni. Zważyć należy, że pierwszą czynnością organów państwa było wystosowanie w dniu 19 kwietnia 2022r. zawiadomienia o terminie przesłuchania, którego termin wyznaczono na 3 czerwca 2022r., a zatem datę przypadającą prawie pięć miesięcy po zatrzymaniu cudzoziemek i złożeniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Niewątpliwie zatem niezakończenie procedury i opóźnienie postępowania nie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie wnioskodawczyń a tylko wówczas dopuszczalne byłoby kolejne przedłużenie ich pobytu w strzeżonym ośrodku. Detencja w takim ośrodku nie może przybierać charakteru represyjnego i winna być stosowana jako środek ostateczny jedynie na czas niezbędny do realizacji celu w postaci zakończenia procedury rozpoznania wniosku o nadanie status uchodźcy.</p>
<p>Twierdzenie skarżącego o możliwości skompletowania dokumentacji niezbędnej do rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przez cudzoziemców w trakcie 90-dniowego okresu umieszczenia w ośrodku jest całkowicie nieracjonalne, skoro wezwanie do uzupełnienia takich braków zostało wystosowane już po upływie pierwotnego terminu detencji. Nie podważa także rozumowania sądu pierwszej instancji argument autora apelacji o wzmożonej, wielokrotnie wyższej niż w latach ubiegłych nielegalnej imigracji i związane z tą sytuacją wydłużenie procedur. To wszak na organach państwa spoczywa obowiązek organizacji tychże procedur i nie może on negatywnie wpływać na chronione zarówno przez polskie ustawodawstwo, jak i europejskie prawa człowieka.</p>
<p>Trafnie zatem Sąd Okręgowy uznał, iż przedłużenie postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z 1 kwietnia 2022r. w sprawie III Ko1 112/22 pobytu wnioskodawczyń w strzeżonym ośrodku ponad pierwotnie określony okres (90 dni), przy jednoczesnym całkowitym zaniechaniu przez Urząd do Spraw Cudzoziemców wykonania jakichkolwiek czynności w przedmiocie złożonego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej czyni tenże pobyt niesłusznym w rozumieniu art. 407 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa.</p>
<p>Nie ma także racji autor apelacji, gdy odpowiedzialność tą uzależnia od wykazania „niewątpliwej niesłuszności” izolacji, o jakiej mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a>
</p>
<p>Istotnie przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> przewiduje, że odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania. Jednakże utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych jest pogląd, iż podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za niesłuszne zatrzymanie, umieszczenie w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców jest przepis art. 407 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach a ten stanowi wyłącznie o „niesłusznym” zatrzymaniu, umieszczeniu w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców. Odesłanie, o którym mowa w art. 407 ust. 2 cyt. ustawy dotyczy zaś jedynie trybu postępowania, a nie przesłanek orzeczenia odszkodowania albo zadośćuczynienia (wyrok Sądu Najwyższego z 12.04.2023r. w sprawie II KK 149/22, Lex 3578769, wyrok Sądu Najwyższego z 20.06.2023r. w sprawie II KK 148/22).</p>
<p>Z tych względów, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i z podstawy prawnej rozstrzygnięcia wyeliminował przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a>
</p>
<p>Apelacja jest natomiast zasadna w części, w jakiej apelujący kwestionuje wysokość przyznanego wnioskodawczyniom zadośćuczynienia. Z pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd Okręgowy całkowicie bezkrytycznie zaakceptował żądanie wnioskodawczyń i tylko z tego powodu, że ograniczył czasowo okres niesłusznej detencji w stosunku do dochodzonej we wniosku, proporcjonalnie zmniejszył wysokość żądanej kwoty. Jednocześnie nie wskazał żadnych przesłanek rzutujących na wysokość zasądzonego zadośćuczynienia.</p>
<p>Obowiązujące przepisy wprawdzie nie formułują ustawowych kryteriów, które powinny stanowić podstawę odpowiedniej kwoty zadośćuczynienia, to jednak odsyłają w tej kwestii do przepisów prawa cywilnego oraz wypracowanych w orzecznictwie i doktrynie reguł.</p>
<p>Przesłanką decydującą o wysokości zadośćuczynienia jest jego odpowiedniość, rozumiana jako dostosowanie sumy pieniężnej do rozmiaru doznanej krzywdy. Rozmiar ten wyraża się w różnych aspektach, np. stopniu natężenia cierpień, ich intensywności, długotrwałości, wpływie na funkcjonowanie społeczne pokrzywdzonego, nieodwracalności skutków wyrządzonej krzywdy.</p>
<p>Z drugiej strony, wysokość zadośćuczynienia winna być utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Nie może mieć charakteru symbolicznego ale też nie powinna prowadzić do nadmiernego wzbogacenia.</p>
<p>Oczywiście określenie wysokości zadośćuczynienia pozostawione jest swobodnemu uznaniu sądu, to jednak uznanie to nie może być dowolne. A z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.</p>
<p>Słusznie wskazuje skarżący, że wnioskodawczynie nie miały w Polsce miejsca, do którego mogłyby się udać celem zamieszkania, nie znały języka polskiego, co znacznie utrudniało komunikację, nie posiadały środków pieniężnych na przeżycie i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Izolacja nie powodowała ostracyzmu czy innych konsekwencji w odbiorze społecznym. Nie wykazano też, by skutki wyrządzonej krzywdy stały się nieodwracalne. Wnioskodawczynie wkrótce po zwolnieniu ze strzeżonego ośrodka opuściły Rzeczpospolitą.</p>
<p>Ich realna krzywda spowodowana niesłusznie przedłużoną detencją wynikała zatem głównie z ograniczeń w zakresie swobody przemieszczania się i decydowania o sobie oraz uciążliwości wynikających z konieczności pobytu w zamkniętym i kontrolowanym przez funkcjonariuszy miejscu. W ocenie sądu odwoławczego okoliczności tych nie sposób pominąć w procesie kształtowania odpowiedniej sumy zadośćuczynienia.</p>
<p>Mając powyższe rozważania na uwadze oraz uwzględniając czas trwania niesłusznej izolacji (3 miesiące), warunki pobytu w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, stopień uciążliwości wynikający z przebywania w zamkniętym, strzeżonym przez funkcjonariuszy ośrodku, Sąd Apelacyjny uznał, iż realną rekompensatą za krzywdę stanowić będzie kwota zbliżona do minimalnego wynagrodzenia za każdy miesiąc niesłusznej detencji.</p>
<p>Z tych względów, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i zasądzone na rzecz <span class="anon-block">B. R.</span> <span class="anon-block">A. A.</span>, <span class="anon-block">H. H.</span> i <span class="anon-block">H. H.</span> <span class="anon-block">H.</span> zadośćuczynienia obniżył do kwot po 13 500 złotych, uznając, że tak ukształtowane kwoty zrekompensują w sposób odpowiedni negatywne przeżycia wnioskodawczyń.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Wniosek</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Wnioski :</p>
<p>1.
o zmianę wyroku i oddalenie wniosku w całości;</p>
<p>2.
o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.</p>
</td>
<td>
<p>☐ zasadny</p>
<p>☐ częściowo zasadny</p>
<p>☒ niezasadny</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>Brak podstaw do uwzględnienia wniosków wobec bezzasadności większości zarzutów apelacyjnych.</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="55"/>
<col width="667"/>
</colgroup>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<strong>
<!-- -->1OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="3">
<p>1.</p>
</td>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<strong>
<!-- -->1ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<strong>
<!-- -->0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="4"/>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Przedmiot utrzymania w mocy</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Rozstrzygnięcie co do zasady.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach utrzymania w mocy</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Argumentacja w tym zakresie przedstawiona została w sekcji 3.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<strong>
<!-- -->0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="4"/>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Przedmiot i zakres zmiany</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Reformatoryjne orzeczenie dotyczy podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wysokości zadośćuczynienia.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach zmiany</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Argumentacja w tym zakresie przedstawiona została w sekcji 3.</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="52"/>
<col width="78"/>
<col width="369"/>
<col width="221"/>
</colgroup>
<tr>
<td colspan="4">
<p>
<strong>
<!-- -->0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4">
<p>
<strong>
<!-- -->0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="3"> </td>
<td colspan="2"> </td>
<td>
<p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach uchylenia</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3"> </td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="3"> </td>
<td colspan="2">
<p>Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości</p>
</td>
<td>
<p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach uchylenia</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3"> </td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="3"> </td>
<td colspan="2">
<p>Konieczność umorzenia postępowania</p>
</td>
<td>
<p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3"> </td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="3"> </td>
<td colspan="2"> </td>
<td>
<p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 454;art. 454 § 1)">art. 454 § 1 k.p.k.</a>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach uchylenia</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3"> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4">
<p>
<strong>
<!-- -->0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4"> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4">
<p>
<strong>
<!-- -->0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em>
</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Przytoczyć okoliczności</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"> </td>
<td colspan="2"> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4">
<p>
<strong>
<!-- -->1Koszty Procesu</strong>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="128"/>
<col width="590"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->P unkt rozstrzygnięcia z wyroku</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Przytoczyć okoliczności</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>III</p>
</td>
<td>
<p>O wydatkach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<table>
<colgroup>
<col width="720"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->1PODPIS</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<table>
<colgroup>
<col width="234"/>
<col width="233"/>
<col width="235"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->.............................................</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->SSA Leszek Pietraszko</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- --> ............................................</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->SSA Beata Siewielec</em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->..............................................</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->SSO del. do SA Artur Achrymowicz</em>
</p>
</td>
</tr>
</table>
</td>
</tr>
</table>
</div>