II SA/Rz 683/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi kuratora nieznanego z miejsca pobytu P. Z. radcy prawnego G. G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr O-III.621.1.15.2022 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz kuratora nieznanego z miejsca pobytu P. Z. radcy prawnego G. G. wynagrodzenie w kwocie 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów kuratora nieznanego z miejsca pobytu skarżącego P. Z. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr O-III.621.1.15.2022 Wojewoda Podkarpacki (dalej: "Wojewoda"/"organ"), na odstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a.") w związku z art. 5 ust. 1, art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm., dalej: "ustawa o ewidencji ludności"), po rozpatrzeniu odwołania P.Z. (dalej: "Skarżący") reprezentowanego przez kuratora - radcę prawnego G.G., od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt") z dnia 23 lutego 2022r. nr WOSO.5343.5.2021 orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z adresu [...] oraz o przyznaniu radcy prawnemu kwoty 192 zł tytułem wynagrodzenia za czynności kuratora - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i przyznał radcy prawnemu kwotę 144 zł tytułem wynagrodzenia za czynności kuratora przed organem II instancji. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że na wniosek B.Z. zostało wszczęte postępowanie administracyjne o wymeldowanie Skarżącego z pobytu stałego z lokalu w [...]. Decyzją z dnia 23 lutego 2022 r. Wójt orzekł o wymeldowaniu ustalając, że Skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu od 18 lat co oznacza, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, konieczne do wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Od decyzji tej odwołanie wniósł ustanowiony przez Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt [...] kurator nieobecnego P.Z. Kurator zarzucił naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 7, art. 77 § 1, 80 K.p.a. i wniósł o uchylenie decyzji lub orzeczenie o odmowie wymeldowania. Wojewoda odwołania nie uwzględnił i powołał przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności, który stanowi materialnoprawną podstawę decyzji. Stwierdził, że organ I instancji zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. ustalił stan faktyczny, zapewniając jednocześnie stronom czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Skarżący pod wskazanym adresem nie mieszka od kilkunastu lat, co wynika z zeznań przesłuchanych świadków. Obecnie nieznane jest jego miejsce pobytu. Wnioskodawczyni oraz świadkowie zgodnie potwierdzili, że Skarżący wyprowadził się ok. 18 lat temu. Do tej pory nie powrócił do lokalu i nigdy nie stosował żadnych środków prawnych w celu powrotu do niego. Nie ponosi żadnych kosztów jego utrzymania ani nie posiada kluczy do lokalu. Od 13 lat przebywa za granicą kraju. Fakt ten potwierdza pismo z Posterunku Policji w [...] z 5 lipca 2021 r. Również przeprowadzone oględziny lokalu wykazały, że w domu tym nie ma żadnych rzeczy Skarżącego, co oznacza, że lokal ten nie jest jego centrum życiowym. W tej sytuacji, opuszczenie lokalu mieszkalnego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, uzasadniało wymeldowanie Skarżącego w drodze decyzji administracyjnej. Wojewoda podkreślił, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest potwierdzeniem jedynie faktu pobytu osoby w danym lokalu. W obecnej sytuacji, utrzymanie zameldowania Skarżącego w opisanym lokalu sankcjonowałoby fikcję meldunkową, co jest niezgodne z przepisami ustawy o ewidencji ludności. W trakcie postępowania o wymeldowanie w trybie art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ ustala opuszczenie lokalu bez wymeldowania, a nie aktualne miejsce pobytu takiej osoby, co stanowi odpowiedź na zarzut o nieprzesłuchaniu byłej żony, która ewentualnie mogłaby mieć informacje co do obecnego miejsca pobytu Skarżącego. Pozostali uczestnicy postępowania byli w nim reprezentowani przez wnioskodawczynię. W skardze reprezentujący Skarżącego kurator wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Wójta oraz o orzeczenie o odmowie wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego pod adresem [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 35 ustawy o ewidencji ludności, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki warunkujące wydanie decyzji o wymeldowaniu, tj. na uznaniu, że Skarżący dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego bez zamiaru powrotu do niego oraz podjął decyzję o przeniesieniu swojego centrum życiowego do innej lokalizacji, podczas gdy w toku postępowania nie wykazano aby nie miał zamiaru powrotu do nieruchomości zlokalizowanej pod adresem [...], a sama Wnioskodawczyni jednoznacznie wskazała, iż jej syn w chwili obecnej nie ma faktycznej możliwości powrotu do miejsca zameldowania z uwagi na jego [...] w [...], - naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które miały istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ pierwszej instancji jakoby pozwany dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu bez zamiaru powrotu - art. 8, art. 9 i art. 11 w związku z art. 107 § 3 K.p.a., które miały istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuzasadnienie decyzji w sposób przekonywujący, niewyjaśnienie okoliczności sprawy, nieustosunkowanie się do żądań i twierdzeń Skarżącego, nieuwzględnienie w decyzji zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli. W uzasadnieniu podkreślono, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne, tj. wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. W sprawie decyzja w przedmiocie wymeldowania Skarżącego z jego obecnego adresu zameldowania została wydana przedwcześnie, z uchybieniem art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. W toku przeprowadzonego postępowania nie wykazano, jakoby Skarżący posiadał centrum życiowe w innej lokalizacji, niż posiadany przez niego adres meldunkowy, czy też nie miał zamiaru powrotu i zamieszkiwania pod ww. adresem po zakończeniu odbywania kary. Głównym powodem opuszczenia domu były między innymi kwestie ekonomiczne - podjęcie pracy za granicą kraju, a z uwagi na informacje, jakoby Skarżący obecnie przebywał w [...], nie ma on możliwości swobodnego decydowania o miejscu swojego zamieszkania. Nie można wykluczyć, że po opuszczeniu więzienia, powróci do miejsca posiadania stałego meldunku, ponieważ dysponuje co do tej nieruchomości tytułem prawnym, a opuszczenie domu nie miało charakteru dobrowolnego czy też trwałego. Kurator zarzucił, że w sprawie pominięto dowód z przesłuchania stron postępowania, tj. braci Skarżącego i byłej żony, co doprowadziło do wydania decyzji w oparciu o niekompletnie ustalony stan faktyczny. Decyzja Wojewody narusza także art. 8, art. 9 i art. 11 K.p.a. poprzez jej nieuzasadnienie w sposób przekonywujący, niewyjaśnienie okoliczności sprawy, nieustosunkowanie się do żądań i twierdzeń Skarżącego, nieuwzględnienie w decyzji zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowi jedynie powielenie uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji bez odniesienia się do zarzutów wyartykułowanych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. Pismem z dnia 31 maja 2021 r. Wnioskodawczyni wystąpiła o wymeldowanie Skarżącego (syna P.) podając, że od 13 lat nie zamieszkuje on pod adresem [...]. Po uzupełnieniu wniosku, Wójt w dniu 10 czerwca 2021 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania; z rozdzielnika wynika, że zawiadomienia dla Skarżącego oraz braci - M. i B., wysłano na adres Wnioskodawczyni ([...]). Bracia Skarżącego (M. i B.) udzielili w dniu 14 czerwca 2021 r. pełnomocnictwa Wnioskodawczyni (k. 13 akt adm.). Wnioskiem z 19 lipca 2021 r. Wójt wystąpił do sądu o ustanowienie przedstawiciela dla nieznanego z miejsca pobytu Skarżącego (k. 21 akt j.w.). Postanowieniem z dnia 26 października 2021 r. sygn. [...] Sąd Rejonowy w [...] ustanowił dla nieznanego z miejsca pobytu Skarżącego kuratora w osobie radcy pranego G.G. i upoważnił kuratora do reprezentowania Skarżącego w postępowaniu administracyjnym w sprawie wymeldowania z pobytu stałego. Kurator ustanowił pełnomocnika w osobie adwokata (k. 25 akt adm.), którego Wójt informował o wszystkich podejmowanych czynnościach (o przesłuchaniu świadków oraz o przeprowadzeniu dowodu z oględzin lokalu (k. 30-32 akt adm.). Z protokołów przesłuchań świadków oraz protokołu oględzin z dnia 12 stycznia 2022 r. wynika, że w Wnioskodawczyni oraz pełnomocnik kuratora byli obecni przy tych czynnościach (k. 36 – 38 akt j.w.). W dniu 24 stycznia 2022 r., po uprzednim zawiadomieniu pełnomocnika kuratora o terminie (k.39 akt adm.), organ przesłuchał Wnioskodawczynię. Następnie zawiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. (k. 44 akt adm.), po czym decyzją z dnia 23 lutego 2022 r. orzekł o wymeldowaniu Skarżącego z pobytu stałego pod adresem [...]. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania kuratora, utrzymana została w mocy przez Wojewodę. Decyzja Wojewody z 21 kwietnia 2022 r. stanowi przedmiot skargi. II. Materialnoprawną podstawę decyzji o wymeldowaniu stanowi art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z przepisu tego wynika, że przesłanką wymeldowania z pobytu stałego jest trwałe opuszczenie lokalu, rozumiane jako przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z tym lokalem. Przesłanka ta jest spełniona również w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu wynika z faktu odbywania [...], bowiem w takim przypadku należy przyjąć, że pobyt w lokalu ustał na skutek okoliczności, za które winę ponosi osoba wymeldowana. Taka wykładnia wskazanego przepisu jest powszechnie akceptowana w orzecznictwie. Przykładowo, w wyroku z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. II OSK 339/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "opuszczenie miejsca stałego pobytu obejmuje przypadek opuszczenia miejsca stałego pobytu pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy państwa. W podoba sposób przesłanka "dobrowolności" opuszczenia lokalu zinterpretowana została przez NSA w sprawach sygn. II 651/21 (wyrok z dnia 9 grudnia 2021 r.) i sygn. II OSK 334/19 (wyrok z dnia 18 stycznia 2022 r.). III. W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością bezsporną, że Skarżący od wielu lat nie przebywa w lokalu zameldowania i jego aktualne miejsce pobytu nie jest znane. To właśnie z tego powodu, zarówno w postępowaniu administracyjnymi, jak i postępowaniu sądowym, ustanowiony został dla Skarżącego kurator w osobie radcy prawnego. Zauważyć należy, że kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu nie był również w stanie ustalić aktualnego miejsca pobytu Skarżącego. W tych okolicznościach zgromadzony przez organy materiał dowodowy w postaci oględzin lokalu zameldowania Skarżącego (vide: protokół k. 36 akt adm.) oraz zeznania przesłuchanych w dniu 12 stycznia 2022 r. świadków (k. 37 i 38 akt adm.) i przesłuchanej w dniu 24 stycznia 2022 r. Wnioskodawczyni (k. 40 akt j.w.), w powiązaniu z informacją uzyskaną z miejscowego Posterunku Policji w [...] (pismo z 5 lipca 2021 r. – k. 17 akt adm.), był wystarczający do dokonania ustaleń faktycznych odnośnie do istnienia przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zaznaczyć też należy, że o terminie wszystkich wymienionych czynności Wójt zawiadomił ustanowionego przez kuratora pełnomocnika (vide: protokoły z oględzin i przesłuchania z dnia 12 stycznia 2022 r. oraz zawiadomienie o terminie przesłuchania Wnioskodawczyni - k. 39 akt j.w.). Wójt powiadomił również pełnomocnika kuratora o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o uprawnieniach wynikających z przepisu art. 10 § 1 K.p.a. (zawiadomienie z dnia 2 lutego 2022 r. – k. 44 akt adm.). W zakreślonym terminie nie wpłynął jakikolwiek wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego. W tym stanie sprawy Sąd stwierdza, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z zachowaniem standardów wynikających z zasad ogólnych sformułowanych w K.p.a. W sprawie został bowiem zebrany wystarczający materiał dowodowy, który następnie poddano ocenie zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 80 K.p.a. Zatem na pełną akceptację zasługują ustalenia o dobrowolnym opuszczeniu przez Skarżącego miejsca zameldowania, jak również, że opuszczenie to ma trwały charakter. Nie sposób bowiem w odmienny sposób zinterpretować udowodnionego faktu przebywania przez Skarżącego co najmniej od 13 lat poza miejscem stałego zameldowania (poza granicami kraju) i zerwaniu w tym czasie jakichkolwiek związków z tym lokalem. Powyższego nie może zmienić prawdopodobna okoliczność, że Skarżący [...]. Jak wyżej wskazano, okoliczność taka w żadnym wypadku nie może oznaczać braku dobrowolności opuszczenia lokalu, skoro winę za zaistniałą sytuację ponosi osoba wymeldowana (Skarżący). Reasumując Sąd stwierdza, że w zakresie ustalania stanu faktycznego organy nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "P.p.s.a.") oraz nie naruszyły prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a. O wynagrodzeniu kuratora Sąd orzekł na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536) w zw. z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).