II OZ 1109/18

SENTENCJA Dnia 14 listopada 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 299/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 299/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wnioskującemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. Sąd I instancji, powołując się na treść art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", i orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał, że rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez Stowarzyszenie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych został rozpoznany negatywnie przez tut. Sąd postanowieniem z dnia 27 września 2016 r. Dlatego po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie prawa pomocy strona może wprawdzie złożyć kolejny wniosek, jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale i sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na zmianę okoliczności sprawy. W tej zaś sprawie Stowarzyszenie w aktualnie rozpoznawanym kolejnym wniosku nie wskazało nowych okoliczności, które przemawiałyby za zmianą dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. W dalszym ciągu akcentowano, że Stowarzyszenie nie jest w stanie samodzielnie finansować swojej działalności, ponieważ uzyskiwane składki członkowskie nie pokrywają potrzeb finansowych związanych z udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Sądu, brak wykazania przez Stowarzyszenie na obecnym etapie postępowania, że nie jest w stanie – z określonych od siebie niezależnych powodów – uiścić kosztów sądowych i opłacić pełnomocnika z wyboru powoduje, iż rozpoznawany obecnie wniosek również nie może zostać uwzględniony. Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że Stowarzyszenie nie jest pozbawione możliwości uzyskania jakiegokolwiek źródła finansowania. Na marginesie Sąd wskazał, że argumenty podniesione przez Stowarzyszenie w sprzeciwie, dotyczące błędu formalnoprawnego zaskarżonego postanowienia są bezzasadne i nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Zażalenie od powyższego postanowienia złożyło wnioskujące Stowarzyszenie, podnosząc, że w postanowieniu nie wskazano jakiej inwestycji dotyczy przedmiotowa sprawa; nie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 19 czerwca 2018 r.; oraz że niezbędne jest ustanowienie pełnomocnika z urzędu z uwagi na brak wykształcenia prawniczego strony postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy w zakresie o jakim mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie Sąd I instancji podniósł, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskujące Stowarzyszenie nie przywołało okoliczności pozwalających stwierdzić, że jego sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do sytuacji materialnej tego Stowarzyszenia (prawomocnym postanowieniem z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II OZ 1399/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 września 2016 r. o odmowie przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy). Kolejny formularz wniosku PPF nie zawierał żadnych nowych okoliczności, które wskazywałyby na możliwość zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy bowiem wskazać, że Stowarzyszenie nie jest w stanie samodzielnie finansować swojej działalności, ponieważ uzyskiwane składki członkowskie nie pokrywają potrzeb finansowych związanych z udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tak wskazanych okoliczności nie można w żaden sposób odnieść do przesłanki z art. 165 p.p.s.a., w sytuacji gdy wnioskujące Stowarzyszenie w ten sam sposób argumentowało w poprzednim wniosku, który prawomocnie załatwiono odmownie. Także przedmiotowe zażalenie nie zawiera w tym zakresie żadnej dodatkowej argumentacji, która mogłaby świadczyć o zaistniałej zmianie okoliczności sprawy. W tym miejscu wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników, co w sytuacji braku wykazania przez podmiot wnioskujący, że nie jest w stanie ponieść wszystkich kosztów postępowania sądowego, czyni żądania wnioskodawcy pozbawionymi usprawiedliwionych podstaw. Przesłanką w tym zakresie nie jest brak wiedzy strony postępowania, lecz jej sytuacja finansowa. Ponadto dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia nie mają znaczenia podnoszone w zażaleniu kwestie dotyczące oznaczenia inwestycji, jak i to czy zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie z dnia 19 czerwca 2018 r. Po pierwsze, Sąd I instancji prawidłowo oznaczył przedmiot sprawy jako "środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia i umorzenie postępowania odwoławczego", zaś konkretyzacja zaskarżonej decyzji wskazana w komparycji postanowienia (tj. wskazanie organu, który wydał decyzję oraz data i numer decyzji) umożliwia na podstawie akt sprawy ustalenie jakiej konkretnie inwestycji dotyczy sprawa. Po drugie, postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2018 r. Sąd I instancji uchylił własne postanowienie z dnia 19 czerwca 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 maja 2018 r. o odmowie przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy, a konsekwencją tego uchylenia było wydanie przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia z dnia 28 sierpnia 2018 r. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu