II SAB/Op 69/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w [...] na bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) dalej idącą skargę oddala, 5) zasądza od Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia A w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Stowarzyszenie A w [...]., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zwane dalej "skarżącym" jest bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu, zwanego dalej "organem" lub "podmiotem" w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – przekazanie skanu treści zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z dnia 6 kwietnia 2020 r. złożonego do Komendy Miejskiej Policji w [...] . Skarżący wyjaśnił, że dnia 28 sierpnia 2020 r. złożył wniosek do Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu o udostępnienie informacji publicznej we wskazanym wyżej zakresie na adres Stowarzyszenia A w [...]., ul. [...],[...] [...] lub na adres e-mail:[...] W przekonaniu skarżącego, nieudzielenie przez zobowiązany podmiot odpowiedzi na jego wniosek w formie czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej, jak i niewydanie decyzji odmownej oznacza, że skarga jest zasadna. W skardze wniesiono o zobowiązanie podmiotu do rozpatrzenia wniosku z dnia 28 sierpnia 2020 r., stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi przytoczono i omówiono odpowiednie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.". Skarżący stwierdził, że organ nie udzielił żadnej odpowiedzi w ustawowym terminie 14 dni, jak również do dnia złożenia skargi, a więc pomimo upływu ponad 2 miesięcy od złożenia wniosku. W ocenie skarżącego, organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadnia to żądanie wymierzenia organowi grzywny oraz przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu wniósł o oddalenie skargi w całości. Wyjaśnił, że niedotrzymanie ustawowego terminu na udzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącego nastąpiło z uwagi na przeoczenie pracownika. W dniu 9 września 2020 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu przesłał skarżącemu listem poleconym swoje pismo z dnia 8 września 2020 r., w którym odpowiadając na jego wniosek z dnia 28 sierpnia 2020 r. wyjaśnił, że w dniu 6 kwietnia 2020 r. nie składano żadnego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W wyniku pomyłki pracownika Urzędu załatwiającego sprawę pismo z dnia 8 września 2020 r., zamiast na adres wskazany w treści wniosku skarżącego, tj. ul. [...], [...] [...], zostało wysłane na adres siedziby Stowarzyszenia A, widniejący na pieczęci firmowej skarżącego, tj. [...] [...],[...]. Przesyłka zawierająca wskazane pismo, po jej dwukrotnym awizowaniu, została zwrócona przez pocztę z adnotacją o niepodjęciu w terminie. Na tej podstawie urzędnik załatwiający wniosek skarżącego uznał, że została ona skutecznie doręczona w trybie określonym w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.). Jak wskazuje organ, o zaistniałym błędzie powzięto wiedzę dopiero z treści skargi na bezczynność, która wpłynęła do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu w dniu 5 listopada 2020 r. W tym samym dniu przesłano skarżącemu ponownie oryginał pisma z dnia 8 września na właściwy adres doręczenia wskazany we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nadal zwanej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przy czym, w myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zgoda stron na rozpatrzenie tej skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. W niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności w udzieleniu informacji publicznej. Wskazać zatem należy, że stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, nadal zwanej "u.d.i.p.", informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.) W niniejszej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany do Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu. Stosownie do treści art. 8 i następnych ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 ze zm.) wojewódzkie urzędy pracy stanowią jednostki organizacyjne samorządu województwa, podlegają i działają z ramienia marszałka województwa. Odpowiedzialne są między innymi za określanie i koordynowanie regionalnej polityki rynku pracy w odniesieniu do krajowej polityki rynku pracy (m.in. poprzez przygotowanie i realizację regionalnego planu działań na rzecz rynku pracy) oraz w zakresie rozwoju zasobów ludzkich. Do kompetencji wojewódzkich urzędów pracy należy: organizowanie pośrednictwa pracy w skali wojewódzkiej i międzynarodowej, świadczenie usług poradnictwa zawodowego oraz informacji zawodowej, realizowanie zadań w zakresie międzynarodowej wymiany ofert pracy i kierowania polskich obywateli do pracy za granicą, organizowanie i współfinansowanie lokalnych programów mających na celu tworzenie nowych miejsc pracy i likwidację skutków bezrobocia, wspieranie rządowych programów restrukturyzacyjnych. Niewątpliwie Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, a więc zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Podnieść także należy, że żądana informacja stanowi informację publiczną. Oceniany wniosek dotyczył przedstawienia skanu treści zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z dnia 6 kwietnia 2020 r. złożonego do Komendy Miejskiej Policji w [...] .Tego rodzaju zawiadomienie posiada charakter wystąpienia organu władzy publicznej. Wskazać należy, że wszelkie dane dotyczące stanowisk w sprawach publicznych zajętych przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 ze zm.) oraz treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, mają charakter informacji publicznej, co wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b-c u.d.i.p. Przy czym powołany przepis, określający katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu, nie ma charakteru zamkniętego. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, iż walor informacji publicznej posiada treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego takim organem, związanych z nimi bezpośrednio poprzez ich wytworzenie bądź też przez nie niewytworzonych, lecz używanych przy realizacji przewidzianych prawem zadań. Jest to zatem każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Co więcej, taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów (np. wyrok NSA z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1643/09, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 490/11, wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1372/11, wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2149/12, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 175/13). Przy czym prawo do informacji publicznej jest zasadą, a wyjątki od niej powinny być interpretowane ściśle (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3572/02; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej, htpp://orzeczenia.nsa.gv.pl). W związku z powyższym złożenie wniosku w trybie u.d.i.p. nakłada na podmiot zobowiązany do udzielenia informacji określone obowiązki. Organ ten winien bowiem albo udzielić takiej informacji w terminie określonym w art. 13 u.d.i.p., albo odmówić jej udostępnienia w trybie decyzji administracyjnej, o czym stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p. lub też umorzyć postępowanie (w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Przy czym w myśl art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Z kolei art. 14 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. W niniejszej sprawie skarżący domagał się przesłania mu żądanych informacji na wskazany przez niego we wniosku adres ul. [...], [...][...] lub na adres e-mail: [...] Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że w wyniku pomyłki pracownika Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu załatwiającego sprawę pismo z dnia 8 września 2020 r. załatwiające sprawę wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zamiast na adres wskazany w treści wniosku skarżącego, tj. ul.[...] , [...] , zostało wysłane na adres siedziby Stowarzyszenia A", widniejący na pieczęci firmowej skarżącego, tj. [...] [...], [...], a następnie uznane za doręczone w trybie fikcji doręczenia przewidzianej w art. 44 K.p.a. W ocenie Sądu, przeoczenie pracownika w zakresie prawidłowego adresu doręczenia nie zmienia faktu, że w sprawie mamy do czynienia z obiektywnym stanem bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, polegającym na nieudzieleniu odpowiedzi wnioskodawcy w terminie określonym w przepisach u.d.i.p. Bezczynność istniała również w dniu wniesienia do organu skargi na tę bezczynność. Jak wynika z akt sprawy, organ udzielił żądanej informacji zgodnie z wnioskiem dopiero po wniesieniu skargi. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność czyniło zbędnym konieczność orzeczenia o zobowiązaniu Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu do rozpoznania żądania skarżącego. Nie można bowiem nakazywać podmiotowi zobowiązanemu, aby podjął działanie, gdy już to uczynił. Jego działanie, wyprzedzające orzeczenie sądu administracyjnego, wyczerpuje zatem jeden z wniosków skargi na bezczynność, co wyłącza możliwość jej uwzględnienia nawet wówczas, gdy rozstrzygnięcie lub czynność materialnotechniczna zostały podjęte z naruszeniem terminu przewidzianego do ich dokonania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1431/12, CBOSA). Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego okazało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku, a przed wydaniem wyroku wystąpiło zdarzenie, które uczyniło zbędnym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w tym zakresie. Stosownie bowiem do uchwały NSA z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt I OPS 6/08, CBOSA), przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., pozwalający na umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe, ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udzielenia odpowiedzi zgodnej z treścią wniosku strony skarżącej już po wniesieniu skargi, odpadła przesłanka wydania przez Sąd orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Opierając się zatem o dyspozycję art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., postępowanie w przedmiocie bezczynności organu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej należało umorzyć, o czym orzeczono w punkcie I wyroku. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2390/12, CBOSA). Skoro udzielenie żądanej przez stronę skarżąca informacji publicznej nastąpiło z przekroczeniem terminu określonego w art. 13 u.d.i.p. organ pozostawał w tym okresie w bezczynności. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd uznał, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone zatem dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów (zob.: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II FSK 877/19, CBOSA). W przekonaniu Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącej bezczynności nie zaistniała, albowiem nieudzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącego nie wynikało ze złej woli organu, czy lekceważenia skarżącego, lecz było wynikiem przeoczenia pracownika organu. Niezwłocznie, po otrzymaniu skargi, a przed przekazaniem akt administracyjnych Sądowi – 5 listopada 2020 r. – pismo zawierające odpowiedź na wniosek skarżącego z dnia 28 sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej zostało prawidłowo przesłane na adres do doręczeń wskazany w tym wniosku. Z tego też względu Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Zasądzono na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania, tj. uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłatę skarbową uiszczoną od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.