II OSK 552/21
Sądy administracyjne2021-11-03
Sygnatura
II OSK 552/21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
2021-11-03
Rodzaj
Wyrok NSA
Sędziowie
Andrzej JurkiewiczGrzegorz CzerwińskiMarta Laskowska - Pietrzak
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
Treść orzeczenia
SENTENCJA
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 223/20 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w G. i Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w G. na decyzję z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 września 2020 r. II SA/Gd 223/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w G. i Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w G. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Prezydent Miasta G. zatwierdził projekt budowlany oraz projekt zagospodarowania terenu i udzielił [...] S.A. pozwolenia na budowę Zespołu Mieszkaniowo-Usługowego u zbiegu [...] i [...] w G. na terenie działek nr [...] obręb [...], obejmującego budowę: sześciu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi oznaczonych literami A, B, C, D, E, F, dwóch budynków biurowych z garażami podziemnymi oznaczonych literami A, B budynku fitness, wewnętrznego układu drogowego wraz ze zjazdem z [...], sieci i przyłączy kanalizacji sanitarnej, zbiornika retencyjnego, sieci drenażowej, sieci oświetleniowej, sieci energetycznej nn-0,4Kv i instalacji zewnętrznej zasilającej nn-0,4kV, sieci teletechnicznej i boisk sportowych oraz placu zabaw dla dzieci.
W dniu 28 grudnia 2017 r. do Prezydenta Miasta G. wpłynął wniosek inwestora o zmianę pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 2011 r. i udzielenie pozwolenia na budowę zespołu mieszkaniowo-usługowego w G. u zbiegu [...] i [...] w G. na terenie działek nr [...] obręb [...] (dawniej działki nr [...] i [...]) i działek [...],[...] obręb [...], obejmującego m.in. budowę dwóch budynków mieszkalno-usługowych G, H z lokalami handlowo-usługowymi w parterze tych budynków i garażem podziemnym w miejsce pierwotnie zaprojektowanych dwóch budynków biurowych A, B z garażem podziemnym, budowę placu zabaw dla dzieci z boiskiem sportowym, siłownią zewnętrzną i samoobsługową stacją dla rowerów w miejscu zaprojektowanego budynku "fitness" wraz z infrastrukturą techniczną.
Po raz wtóry rozpoznając sprawę (poprzednia decyzja Prezydenta Miasta G. została decyzją organu odwoławczego uchylona, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania) decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta G. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji.
Na skutek wniesionych od tej decyzji odwołań, decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. (zaskarżoną w tej sprawie) Wojewoda Pomorski utrzymał w mowy ww. decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2019 r.
W ocenie Wojewody decyzja zmieniająca, wydana na podstawie art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, powinna nawiązywać w swojej treści do pozwolenia na budowę, którego przedmiot rozstrzygnięcia zmienia, a więc dotyczyć zmian tylko w zatwierdzonym uprzednio w projekcie budowlanym w zakresie wskazanym w art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane, natomiast zakres tych zmian podlega ocenie organu administracji architektoniczno-budowlanej. Dalej Wojewoda wskazał, że planowana przez inwestora zmiana pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 2011 r. jest dopuszczalna i winna być procedowana w trybie art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane w związku z treścią art. 36a ust. 5 tej ustawy. Oceniając zaś przedłożony projekt budowlany zamienny, Wojewoda uznał, że odpowiada on przepisom prawa. Inwestycja spełnia wymagania ustawy Prawo budowlane, a projekt wymogi rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1935). Inwestycja mieści się także w wymaganiach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla terenu zainwestowanego (zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] i [...] w mieście G.).
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego wniosły wymienione na wstępie Wspólnoty Mieszkaniowe, domagając się wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno decyzji zaskarżonej jak i decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1/ art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowalne polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu w sytuacji, gdy brak było ku temu podstaw;
2/ art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie jej w sposób dowolny – dowolnie uznano, że przedłożony projekt zamienny mimo skali różnic zachowuje tożsamość z projektem budowlanym pierwotnym;
3/ art. 77 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący - nie sprawdzono aktualności oświadczenia inwestora o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane;
4/ art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się przez organ do zarzutu odwołania dotyczącego niekompletności projektu zamiennego – w projekcie nie wskazano w jaki sposób spełniono § 105 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;
W obszernym uzasadnieniu skarżące Wspólnoty Mieszkaniowe przedstawiły uzasadnienie zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej "p.p.s.a.".
W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że zakres zmian objętych wnioskiem dotyczył realizacji dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z lokalami handlowo usługowymi w parterze tych budynków, połączonych wspólną kondygnacją podziemną, stanowiącą parking podziemny z wjazdem od strony dz. nr [...] obręb [...] (projektowanych w miejsce dwóch budynków biurowych), a także budowę placu zabaw dla dzieci z boiskiem sportowym, siłownią zewnętrzną oraz samoobsługową stacją dla rowerów (w miejscu zaplanowanego budynku "Fitness"). Projekt zamienny objął również zmianę przebiegu kolidującej infrastruktury technicznej: sieci kanalizacji sanitarnej, sieci wodociągowej, sieci kanalizacji sanitarnej obsługującej budynek GPEC, likwidacji fragmentu napowietrznej sieci energetycznej wraz z nieczynnymi słupami oświetleniowymi.
Zdaniem Sądu zatwierdzony projekt spełnia wymogi ustawy Prawo budowlane. Odnosząc się do zarzutu skarżących Wspólnot kwestionującego możliwość dokonania zmiany decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę w trybie art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, Sąd wyjaśnił kiedy ten przepis może mieć zastosowanie – może obejmować tylko odstępstwa istotnych i niestanowiące o przedstawianiu przez inwestora nowego zamierzenia inwestycyjnego, a następnie wskazał, iż zaskarżona decyzja zmieniająca nawiązuje do pierwotnego pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 2011 r., a zakres zmian mieści się w katalogu istotnych odstępstw z art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane. Zdaniem Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, by w wyniku projektowanych zmian powstał zupełnie inny obiekt czy bardziej inny zespół obiektów, niż ten na który wydano pozwolenie na budowę z dnia [...] marca 2011 r., skoro inwestycja nawiązuje do zatwierdzonego tymi decyzjami projektu budowlanego, a zmiany odnoszą się do postanowień tego projektu. Obiekt objęty zmianą pełni tę samą funkcję (zespół budynków mieszkalno-usługowych), a zmianie uległy parametry zabudowy w zakresie dwóch budynków pierwotnie przeznaczone na pomieszczenia biurowe, a aktualnie na mieszkalno-usługowe. A zatem za właściwy Sąd uznał tryb procedowania w oparciu o art. 36a ustawy Prawo budowlane.
Dalej Sąd podkreślił, że organ procedując w przedmiocie zmiany pozwolenia na budowę nie dokonuje ponownie oceny całego zamierzenia budowlanego. Inwestor musi bowiem uzyskać decyzję nową ograniczoną do tych aspektów inwestycji, które uległy zmianie. Dlatego zasadnie organy oceniły wniosek jedynie w zakresie zmiany, a nie weryfikowały całości inwestycji. Zdaniem Sądu, rozwiązania przyjęte w projekcie budowlanym zamiennym są zgodne z miejscowym planem, a roboty nim objęte będą odbywać się na działkach stanowiących własność inwestora i Miasta G., które godzi się na te roboty. Inwestycja nie wymaga uzyskania nowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co wynika z art. 72 ust. 2 pkt 1 a lit. a) ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisku, gdyż inwestor legitymował się decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., która utraciła ważność z dniem 11 grudnia 2016 r., jednakże dla przedsięwzięcia objętego decyzją środowiskową zatwierdzono projekt budowlany i wydano pozwolenie na budowę, a w projekcie zamiennym przewiduje się zmniejszenie powierzchni przewidzianych do realizacji w ramach inwestycji.
Sąd nie uznał także zarzutu naruszenia § 105 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż w projekcie zamiennym została przewidziana realizacja 4 miejsc dla osób niepełnosprawnych i znajdują się one na poziomie terenu, co jest zgodne z tym przepisem.
Odnosząc się do zarzutów o utracie ważności uzgodnień od gestorów sieci Sąd podniósł, że projekt zamienny nie dotyczy zmian w zakresie zapewnienia dostępu do sieci uzbrojenia terenu. Nie ma więc podstaw do żądania od inwestora przedłożenia nowych uzgodnień, zwłaszcza, że w trybie procedowania art. 36a ustawy Prawo budowlane podlega część inwestycji objętej projektem zamiennym. W projekcie zamiennym na str. 2 wskazane zostało, że nie zmienione pozostają wszystkie zapotrzebowania na media, energię oraz ilości odprowadzanych ścieków. Zaś na koniec dodano, iż pozostałe wymogi z przepisu art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane projekt zamienny także w całości spełnia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w G., zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie:
1/ przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy, w tym w szczególności powierzchowne rozpoznanie podniesionych w sprawie zarzutów tj. w szczególności zarzutów wskazanych w pkt 3-4 skargi, znajdujące odzwierciedlenie w treści sporządzonego uzasadnienia, w którym Sąd pierwszej instancji powielił jedynie uprzednie rozstrzygnięcia organów, co sprawia, iż brak jest pełnego uzasadnienia zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, co w sposób bezpośredni uniemożliwia również dokonanie jednoznacznej oceny jego poprawności;
2/ prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik, tj. art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zakresem zastosowania normy prawnej wynikającej ze wskazanego przepisu objęta jest możliwość dokonania zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę niezależnie od zakresu zmian dokonywanych w projektowanym obiekcie, podczas gdy przywołany przepis wprowadza pewne konkretnie wskazane ograniczenia, a jego prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że norma prawna wynikająca ze wskazanego przepisu znajduje zastosowanie do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę;
3/ prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik, tj. art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnym przyjęciu, że pomiędzy stanem faktycznym ustalonym w postępowaniu, a zakresem zastosowania normy prawnej wynikającej ze wskazanego przepisu zachodzi związek umożliwiający jego zastosowanie, albowiem:
a) przedłożony przez inwestora projekt zamienny w rzeczywistości stanowił oraz zmierzał do wykonania całkowicie odrębnej inwestycji aniżeli inwestycji, która była przedmiotem pierwotnego pozwolenia;
b) w projekcie zamiennym skala i obszerność odstępstw od projektu pierwotnego i występujących różnic w zakresie parametrów przestrzennym zabudowy, lokalizacji i sposobu usytuowania budynków, funkcji budynków, rozwiązań architektonicznych, wewnętrznego układu komunikacyjnego, powiązania inwestycji z drogami publicznymi i zwiększenia zagrożenia na ciągu pieszo-komunikacyjnym, wskaźników urbanistycznych oraz infrastruktury technicznej potwierdzają, że inwestycja zamienna jest całkowicie odrębna od pierwotnej;
c) w konsekwencji niedopuszczalnym jest zmiana pozwolenia na budowę zgodnie z art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane;
4/ przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez nieuwzględnienie skargi oraz nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo naruszenia przez organy pierwszej i drugiej instancji przywołanego przepisu prawa materialnego;
Mając na uwadze powyższe skarżąca kasacyjnie Wspólnota wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uwzględnienie skargi i uchylenie obu decyzji organów architektoniczno-budowlanych oraz zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie Wspólnota oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.
W piśmie procesowym z dnia 17 sierpnia 2021 r. uczestnik postępowania [...] S.A. w G. wniósł o oddalenie wniesionej skargi kasacyjnej oraz o obciążenie kosztami postępowania strony skarżącej, wskazując w motywach tego pisma, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Generalnie zaznaczono, iż w inwestycji [...] obecnie funkcjonuje sześć wspólnot mieszkaniowych, a jedynie jedna z nich kwestionuje w sposób bezzasadny wydane zamienne pozwolenie na budowę.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 2 września 2021 r. skierowano przedmiotową sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. poz. 1842 ze zm.) z uwagi na brak stanowiska stron w zakresie możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
W piśmie procesowym z dnia 27 września 2021 r. skarżąca kasacyjnie Wspólnota podtrzymała dotychczasowe stanowisko zajmowane w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżony nią wyrok odpowiada prawu.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionej skargi kasacyjnej przede wszystkim na wstępie należy zauważyć, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r. II GSK 819/11; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r. II FSK 1842/08; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r. II GSK 402/13).
W ramach drugiej podstawy kasacyjnej skarżąca kasacyjnie Wspólnota, jako najdalej idący zarzut podniosła obrazę art. 141 § 4 p.p.s.a., upatrując to naruszenie w nieodniesieniu się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów skargi, a przede wszystkim tych wskazanych w jej pkt 3 i 4, co zdaniem skarżącej Wspólnoty powoduje, że Sąd ten nie rozpoznał istoty sprawy, a brak pełnego uzasadnienia zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia uniemożliwia również dokonanie jednoznacznej oceny jego poprawności. Zarzut ten jednak, w realiach tej sprawy, nie jest uzasadniony.
Przepis art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. stanowi, że: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie". Należy podkreślić, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA: z dnia 28 września 2010 r. I OSK 1605/09; z dnia 13 października 2010 r. II FSK 1479/09). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Wyrok Sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA: z dnia 15 czerwca 2010 r. II OSK 986/09; z dnia 12 marca 2015 r. I OSK 2338/13).
Natomiast odnosząc te rozważania wobec motywów kwestionowanego wyroku to uznać należy, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a zatem posiada wszystkie wymogi wynikające z powyższej normy prawnej. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia.
Nadto zauważyć należy, iż analiza zaskarżonego wyroku nie pozwala na uznanie twierdzeń kasacji dotyczących nieodniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do zarzutów skargi naruszenia art. 77 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący polegający na braku zgromadzenia materiału dowodowego potwierdzającego aktualność i prawdziwość złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne w sytuacji, gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż w rzeczywistości oświadczenie inwestora jest nieaktualne lub nieprawdziwe (zamieszczonego w pkt 3), a nadto pominięcia w rozważaniach Sądu zarzutu naruszenia przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się przez organ do zarzutu odwołania dotyczącego niekompletności projektu zamiennego polegającego na tym, że w projekcie nie wskazano w jaki sposób został spełniony przepis § 105 pkt 4 zawarty w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (pkt 4 zarzutów skargi).
Niezależnie od tego, że Sąd pierwszej instancji sporządził uzasadnienie odpowiadające w pełni wymogom z dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a., to mimo zarzutu skargi kasacyjnej odniósł się do przywołanych wyżej twierdzeń skargi. Z lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska o braku dysponowania nieruchomością na cele budowlane, albowiem jak przyznano w motywach zaskarżonego wyroku cytat: "Nie ulega wątpliwości, że wszystkie przewidziane projektem zamiennym prace budowlane odbywać się będą na działkach, których wyłącznym właścicielem jest [...] S.A. i Miasto G. godzące się na te roboty. Domaganie się w złożonej skardze uzyskania przez inwestora zgody od skarżących dla realizacji zamierzonych robót nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach, natomiast ewentualne roszczenia pomiędzy skarżącymi a inwestorem winny zostać rozstrzygnięte na drodze postępowania cywilnego. Kwestionowanie praw do konkretnych działek i zakresu dysponowania czy wykonywania służebności nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Sąd administracyjny nie jest właściwy do oceny roszczeń tego typu" – koniec cytatu na str. 37 uzasadnienia.
Również odniesiono się do zarzutu oznaczonego w skardze jako 4), albowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku gdzie oceniano zgodność planowanej inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi wyjaśniono: cytat: "Kolejno oceny wymaga zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Tutaj skarżące kwestionują przepis § 105 pkt 4 rozporządzeni Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stanowiący, że stanowiska postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne, należy sytuować na poziomie terenu lub na kondygnacjach dostępnych dla tych osób z pochylni, z uwzględnieniem warunków, o których mowa w § 70. Trudno uznać zasadność tego zarzutu, skoro w projekcie zamiennym została przewidziana realizacja 4 miejsc dla osób niepełnosprawnych i znajdują się one na poziomie terenu. Kwestionowanie przez skarżące zasadności lokalizacji miejsc postojowych ogólnodostępnych oraz dla klientów sklepów i usług w parkingu podziemnym nie znajduje uzasadnienia, gdyż aktualnie większość galerii handlowych stosuje takie rozwiązania i w godzinach otwarcia miejsca są dostępne dla klientów, a ewentualne ograniczenia dotyczą godzin nocnych. Nie jest sprzeczne z prawem stosowanie takich rozwiązań. Także bilans miejsc postojowych dla całej inwestycji został szczegółowo przeanalizowany przez organ odwoławczy, a skład orzekający podziela te ustalenia i przyjmuje za własne" – koniec cytatu. Zatem twierdzenia skargi w opisywanym wyżej zakresie nie zasługują na uwzględnienie.
Niezależnie nawet od powyższego, zauważyć należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r. FSK 2633/04; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r. I OSK 2721/13). Poza tym, polemika z ustaleniami Sądu pierwszej instancji i oceną stanu faktycznego dokonaną przez Sąd, a tak jest w rozpoznawanej sprawie, nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia powołanego przepisu. Tym samym zarzut wniesionego środka odwoławczego w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony.
Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa materialnego art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i kolejny zarzut niewłaściwego jego zastosowania oraz powiązany z nim zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (zarzut nr 2-4 zamieszczony w petitum skargi kasacyjnej). Przede wszystkim w tej sprawie skarżąca kasacyjnie Wspólnota kwestionuje samą możliwości dokonania zmiany ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 36a ustawy Prawo budowlane, skoro – jak zaznaczono – ujawniona w projekcie zamiennym skala i obszerność występujących odstępstw od projektu pierwotnego i występujących różnic w zakresie parametrów przestrzennych zabudowy, lokalizacji i sposobu usytuowania budynków, funkcji budynków, rozwiązań architektonicznych, wewnętrznego układu komunikacyjnego, powiązania inwestycji z drogami publicznymi i zwiększenia zagrożenia na ciągu pieszo-komunikacyjnym, wskaźników urbanistycznych oraz infrastruktury technicznej potwierdzają, że inwestycja zamienna jest całkowicie odrębna od inwestycji pierwotnej.
Zatem należy przede wszystkim odnosząc się do tych zarzutów zaznaczyć, iż art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane stanowi, że istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
W świetle art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane przyjęcie istotności nie jest uwarunkowane zmianą wszystkich parametrów obiektu budowlanego czy też zmianą jednego parametru w odniesieniu do całego obiektu budowlanego. Istotne odstąpienie może polegać na zmianie, w trakcie wykonywania robót budowlanych, jednego z parametrów.
O tym, jakie dane odstępstwo ma charakter winien bowiem decydować całokształt okoliczności konkretnego przypadku. Obowiązkiem organu jest przeprowadzenie szczegółowych rozważań celem ustalenia, czy stwierdzone odstępstwo ma, w realiach rozpoznawanego przypadku, charakter istotny, czy też nieistotny. Cecha ta winna znajdować uzasadnienie w dodatkowych jeszcze okolicznościach, rzutujących na charakter stwierdzonej zmiany. Kwalifikacja stopnia odstąpienia musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, przy uwzględnieniu charakteru inwestycji i wartości wyrażonych w art. 4, 5 i 9 ustawy Prawo budowlane – patrz: wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2017 r. II OSK 2718/15.
W tej sprawie decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Prezydent Miasta G. zatwierdził projekt budowlany oraz projekt zagospodarowania terenu i udzielił [...] S.A. pozwolenia na budowę Zespołu Mieszkaniowo-Usługowego u zbiegu [...] i [...] w G. na terenie działek nr [...], obręb [...], obejmującego budowę: sześciu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi oznaczonych literami A, B, C, D, E, F, dwóch budynków biurowych z garażami podziemnymi oznaczonych literami A, B, budynku fitness, wewnętrznego układu drogowego wraz ze zjazdem z [...], sieci i przyłączy kanalizacji sanitarnej, zbiornika retencyjnego, sieci drenażowej, sieci oświetleniowej, sieci energetycznej nn-0,4Kv i instalacji zewnętrznej zasilającej nn-0,4kV, sieci teletechnicznej i boisk sportowych oraz placu zabaw dla dzieci. Decyzję powyższą zmieniono decyzją z dnia [...] listopada 2013 r.
W dniu 28 grudnia 2017 r. do Prezydenta Miasta G. wpłynął wniosek inwestora: o zmianę pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 2011 r. i udzielenie pozwolenia na budowę zespołu mieszkaniowo-usługowego w G. obejmującego m.in., po zrealizowaniu 6 budynków mieszkalnych, budowę dwóch budynków mieszkalno-usługowych G, H z lokalami handlowo-usługowymi w parterze tych budynków i garażem podziemnym w miejsce pierwotnie zaprojektowanych dwóch budynków biurowych A i B, z garażem podziemnym, budowę placu zabaw dla dzieci z boiskiem sportowym, siłownią zewnętrzną i samoobsługową stacją dla rowerów w miejsce zaprojektowanego budynku fitness wraz z infrastrukturą techniczną.
Nie jest zatem sporne, iż główna zmiana pozwolenia na realizację przedmiotowej inwestycji obejmującej budowę zespołu mieszkaniowo-usługowego, w ramach którego zasadniczą część inwestycji stanowiła budowa sześciu budynków mieszkalnych wielorodzinnych (w tym trzech z lokalami usługowymi wbudowanymi w parterach budynków) oraz dwóch budynków usługowych u zbiegu [...] i [...] (udzielonego decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...] marca 2011 r. i zmienionego decyzją z dnia [...] listopada 2013 r.,) dotyczyć będzie po zmianie budowy zespołu zabudowy mieszkaniowo-usługowej obejmującej łącznie osiem budynków mieszkalnych wielorodzinnych z lokalami usługowymi wbudowanymi w parterach budynków (lokale handlowo-usługowe w parterze).
Przypomnieć trzeba, iż art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane zawiera definicję istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, w którym wymieniono odstępstwa, których wystąpienie wyklucza zakwalifikowanie ich do nieistotnych.
Zgodnie z bowiem z art. 36a ust. 5 "istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie: projektu zagospodarowania działki lub terenu (pkt 1); charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji obiektu budowlanego, z zastrzeżeniem ust. 5a (pkt 2); zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne (pkt 3); zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (pkt 4); ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (pkt 5); wymagającym uzyskania lub zmiany opinii, uzgodnień i pozwoleń, które są wymagane do uzyskania pozwolenia na budowę (...) (pkt 6)."
Skoro ww. przepis dotyczy odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, to odstępstwa te muszą być powiązane z dotychczasowym projektem, stanowić jego zmianę (modyfikację, przekształcenie, przeobrażenie, ewolucję, odmianę), a nie mogą prowadzić do powstania zupełnie nowej materii budowlanej, powiązanej z pierwotnym projektem tylko osobą inwestora i miejscem lokalizacji inwestycji. Stanowisko takie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest generalnie kwestionowane.
Natomiast ocena zaskarżonego wyroku pozwala uznać, iż Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, a i jego właściwe zastosowanie w realiach tej sprawy nie może być skutecznie kwestionowane.
Wykładnia art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane przedstawiona w zaskarżonym wyroku głównie oparta była o wykładnię tej normy przedstawionej w wyroku NSA z dnia 28 listopada 2018 r. II OSK 6/17. Skoro Sąd pierwszej instancji odwołuje się do argumentacji zawartej w wyroku NSA z dnia 28 listopada 2018 r. II OSK 6/17, to zdaniem składu orzekającego jest to argumentacja mającą swoje racjonalne uzasadnienie. Możliwość odmiennej wykładni art. 36a ust. 5 ustawy nie oznacza, że wykładnię przyjętą przez Sąd pierwszej instancji uznać należy za błędną – patrz wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r. II OSK 1804/19. Również i skład NSA orzekający w tej sprawie opowiada się za stanowiskiem, iż choć zbyt daleko idące i pozbawione podstawy normatywnej jest wyrażane niekiedy w orzecznictwie stanowisko, że dokonanie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę jest możliwe wyłącznie w przypadku tożsamości obiektu oznaczonego w pozwoleniu na budowę i obiektu, którego zamierzone odstępstwa dotyczą, to jednocześnie nie uzasadnia to przyjęcia za prawidłowe stanowiska, iż uprawnione jest wnioskowanie o takie zmiany pozwolenia na budowę, które powodują powstanie zupełnie nowego obiektu budowlanego.
Trafnie uznano w tej sprawie, iż projekt budowlany dołączony przez inwestora do wniosku jako zamienny nawiązuje w swojej treści do pierwotnego pozwolenia na budowę obejmującego łącznie budowę ośmiu budynków, w tym sześciu budynków mieszkalnych wielorodzinnych, z których trzy posiadały lokale usługowe wbudowane w partery budynków oraz dwóch budynków biurowych, a określone nim zmiany mieszczą się w całości w ramach zakreślonych cytowanym art. 36a ust. 5. Analiza poszczególnych projektów budowlanych w sprawie (pierwotnego i zamiennego) potwierdza, że zmiana zamierzenia inwestycyjnego polegała zarówno na zmianie zagospodarowania terenu na działkach nr [...] obręb [...] w G., zmianie kubatury, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji dwóch obiektów budowlanych, ich powierzchni zabudowy, a co za tym idzie bryły tych budynków, a nadto na zmianie przeznaczenia i sposobie użytkowania tych budynków z usługowych na mieszkalno-usługowe. Zasadnie przyjęto, że zakres tych zmian jest szeroki, tym nie mniej prawidłowo organy architektoniczno-budowlane uznały dopuszczalność zastosowania trybu z art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, bowiem całe zamierzenie budowlane w dalszym ciągu dotyczy tego samego terenu i tego samego zespołu ośmiu budynków aktualnie mieszkaniowo-usługowych, a wprowadzono jedynie modyfikacje dotyczące dwóch budynków wchodzących w jego skład i w konsekwencji nie prowadzi to do powstania zupełnie nowej materii budowlanej. Tym samym, w ocenie NSA, decyzja zmieniająca wydana na podstawie art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane nawiązuje w swojej treści do pozwolenia na budowę, którego przedmiot rozstrzygnięcia zmienia.
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż dokonywana zmiana jest szeroka i stanowi istotne odstępstwo, ale właśnie dla przeprowadzenia takich zmian jest przecież przewidziana instytucja określona w art. 36a ustawy Prawo budowlane. Należy przy tym jeszcze raz podkreślić, że przepisy ustawy - Prawo budowlane nie wprowadzają jakichkolwiek ograniczeń co do zakresu możliwych zmian zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, a zatem nie można uznać, aby nawet szeroki zakres zmian w projekcie budowlanym powodował, że mamy do czynienia z zupełnie nowym obiektem, w sytuacji, gdy obiekt ten nawiązuje do pierwotnego projektu budowlanego – patrz wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r. II OSK 1045/15.
Projektowana zatem inwestycja obejmować będzie zespół mieszkalno-usługowy w postaci 8 budynków mieszkalnych wielorodzinnych z lokalami usługowymi wbudowanymi w parterach budynków. Realizowany zespół budynków nie powstanie zatem na podstawie nowego pozwolenia na budowę, zatwierdzającego nowy projekt budowlany, ale na podstawie decyzji zmieniającej pierwotne pozwolenie na budowę, zatwierdzającej zmiany w pierwotnym projekcie budowlanym.
Tym samym w realiach tej sprawy, nie było podstaw do zastosowania przez Sąd pierwszej instancji wskazywanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., skoro nie ujawniono naruszeń prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji przy uwzględnieniu wskazywanych przesłanek zasadnie zastosował konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. i oddalił wniesioną skargę.
Przedstawione wyżej rozważania wskazują, iż w okolicznościach tej sprawy skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw uzasadniających eliminację z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz inwestora – uczestnika postępowania [...] S.A. z siedzibą w G., gdyż brak było podstaw w przepisach p.p.s.a. do zasądzenia tych kosztów na rzecz uczestników postępowania.
Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej z dnia 2 września 2021 r. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19". Konieczne stało się zatem rozważenie dopuszczalności rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zdaniem składu rozpoznającego niniejszą sprawę uwzględniając zasady: jawności posiedzeń sądowych (art. 10 p.p.s.a.) i rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych na rozprawie (art. 90 § 1 p.p.s.a.), przy jednoczesnym zastrzeżeniu wyjątku od nich, gdy przewiduje to "przepis szczególny" i zastosowaniu rozwiązań przewidzianych w art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy COVID-19, zaistniały podstawy do rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19 "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich w sprawach, w których strona wnosząca skargę kasacyjną nie zrzekła się rozprawy lub inna strona zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, jeżeli wszystkie strony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze skierowania sprawy na posiedzenie niejawne wyrażą na to zgodę. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów". Zgodnie zaś z ust. 2 cytowanego przepisu "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących". Po myśli natomiast art. 15 ust. 3 ustawy COVID-19 "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Wyjaśnienia wymaga, że pierwotnie w omawianej ustawie zamieszczono art. 15zzs ust. 6, zgodnie z treścią którego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 nie przeprowadza się rozpraw ani posiedzeń jawnych, z wyjątkiem rozprawy i posiedzeń jawnych w sprawach wskazanych w art. 14a ust. 4 i 5 ustawy COVID-19, określonych mianem "pilnych".
Przypomnieć trzeba, że art. 14a oraz art. 15zzs ustawy COVID-19 zostały uchylone wraz z dodaniem art. 15zzs4 ust. 2 i 3. Tym samym uznać należy, iż intencją ustawodawcy było wskazanie, iż stan epidemii wywołanej wirusem COVID-19 nie stanowi aktualnie przeszkody do działania przez Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia funkcjonalna przepisów ustawy COVID-19 pozwala na przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie dopuszczalne jest zastosowanie uregulowań zawartych w art. 15zzs4 ust. 3 tej ustawy. Niewątpliwie bowiem w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. przepis art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 należy traktować bowiem jako przepis szczególny. Jak wskazuje się w orzecznictwie prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji, zwłaszcza, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Niewątpliwie bowiem biorąc pod uwagę ogłoszony stan pandemii konieczne stało się uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.
Nie ulega wątpliwości, iż biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Biorąc zatem pod uwagę, że strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie należało przyjąć, iż standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Powyższe zaś przesądziło o przyjęciu, iż rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne. Poza tym zauważyć należy, iż nie wszystkie strony złożyły oświadczenia w zakresie możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.