III OSK 5363/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 1287/20 odrzucające skargę J. S. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 września 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 327/20 ze skargi na uchwałę Rady Miasta L. z dnia [...] grudnia 2005 r.nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta L. postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w komparycji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 1287/20 w ten sposób, że w siódmym wierszu od dołu w miejsce słowa "wyrokiem" wpisać słowo "postanowieniem", 2. oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 1287/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 281 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." odrzucił skargę J. S. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 30 września 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 327/20, ze skargi na uchwałę Rady Miasta L. z [...] grudnia 2005 r.nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta L. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że już wstępne badanie skargi o wznowienie postępowania nakazuje uznać, że brak jest ustawowej przesłanki wznowienia. Brakiem ustawowej podstawy wznowienia postępowania jest nie tylko sytuacja, gdy skarga w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a., ale również gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. W niniejszej sprawie skarżący powołał się na wykrycie nowej okoliczności w postaci wyroku z powództwa m.in. skarżącego przeciwko Gminie L. o nakazanie zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu Gminy L. Jednak wyrok ten został wydany [...] lipca 2008 r., zatem od tej daty skarżący znał treść ww. wyroku. Zatem, uznając że przesłanka wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a. nie dotyczy faktów i środków dowodowych ujawnialnych, czyli tych, które strona powinna znać, gdyż miała możliwość dostępu do nich, skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył J. S., zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 281 p.p.s.a. w związku z art. 273 § 2 p.p.s.a. przez nietrafne uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania z uwagi na możliwość skorzystania przez skarżącego ze zgłoszonych nowych okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu, pomimo że poprzednia sprawa zakończona została odrzuceniem złożonej skargi, co umożliwia stronie składanie nowych dowodów w kolejnym postępowaniu bez ograniczeń, nawet jeżeli strona miała możliwość skorzystania z tych dowodów w poprzednim postępowaniu i z tego uprawnienia nie skorzystała. W oparciu o tak sformułowane zarzuty J. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. Wniósł także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że nie można przyjąć, że sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona, jeżeli skarga została odrzucona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, ponieważ orzeczenie takie oznacza jedynie, że sąd sprawy nie rozpoznawał z powodu niedopuszczalności skargi. Z dołączonego do wniosku o wznowienie postępowania wyroku Sądu Okręgowego II Wydział Cywilny-Odwoławczy z [...] lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt [...] wynika, że w zakończonej prawomocnym wyrokiem sprawie J. S. występował jako powód. W sporządzonym uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy w Lublinie stwierdził, że "I. S. ma status najemcy lokalu przy ulicy [...], a powód jako jej syn ma od niej prawo do zamieszkania w tym lokalu". Sprawa ta została zakończona oddaleniem pozwu, a więc była rozstrzygnięta merytorycznie. Tymczasem w wyniku zaskarżonej uchwały skarżący został pozbawiony możliwości skutecznego ubiegania się o mniejsze mieszkanie oraz o dodatek mieszkaniowy. Jako jedyną drogę umożliwiającą mu ochronę jego praw skarżący upatruje w rozpoznaniu przez WSA w Lublinie przedmiotowego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw. W niniejszej sprawie skarżący domaga się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem sądu administracyjnego. Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 270 p.p.s.a. możliwość wznowienia postępowania ograniczona jest do przypadków wskazanych w dziale VII Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniesienie skargi o wznowienie w pierwszej kolejności obliguje sąd administracyjny do analizy spełnienia formalnoprawnych przesłanek dopuszczalności skargi. Po myśli art. 280 § 2 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na gruncie tego przepisu uznaje się, że w sytuacji, gdy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po terminie lub gdy z samego uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, skarga jako pozbawiona ustawowych podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego podlega odrzuceniu. Samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 p.p.s.a. (powołanie się na te przepisy) nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 ustawy (tak NSA w postanowieniach: z 9 listopada 2018 r. sygn. akt I OZ 1065/18, LEX nr 2582116, z 6 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2083/18, LEX nr 2738099, z 7 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1722/11, LEX nr 1149227). Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nie została oparta na ustawowej podstawie. J. . wniósł skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W powyższym przepisie chodzi o okoliczności albo środki dowodowe istniejące przed zakończeniem sprawy, a niewykryte i nieznane stronie. Równocześnie aby zaistniała przesłanka wznowienia postępowania z art. 273 § 2 p.p.s.a. konieczne jest ustalenie, że te okoliczności albo dowody mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, przy czym chodzi tutaj o sprawę sądowoadministracyjną, a nie administracyjną. Istnienie przyczyn restytucyjnych uzasadnia bowiem uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia tylko wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy stwierdzonymi przyczynami, a treścią orzeczenia. Podzielić przy tym należy stanowisko NSA przedstawione w wyroku z 9 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3269/21, LEX nr 3215951, że rozważając kwestie objęte hipotezą art. 273 § 2 p.p.s.a. należy pamiętać o istocie wznowienia postępowania jako swoistej instytucji procesowej. Wznowienie postępowania z przyczyn restytucyjnych zmierza do umożliwienia ponownego postępowania ze względu na to, że prawomocne orzeczenie sądu jest niezasadne z punktu widzenia materiału faktycznego i dowodowego, który istniał już w poprzednim postępowaniu (zob. także wyroki NSA: z 22 września 2017 r. sygn. akt II FSK 679/17, LEX nr 2402251 i z 22 lutego 2017 r. sygn. akt I FSK 1121/16, LEX nr 2273295). W rozpatrywanej sprawie skarga o wznowienie dotyczy postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 września 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 327/20. Postanowieniem tym WSA w Lublinie odrzucił skargę skarżącego na uchwałę Rady Miasta L. z [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta L. Skarżący powołał się przy tym na podstawę wznowienia w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z [...] lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt [...], z którego wynika, że w zakończonej prawomocnym wyrokiem sprawie J. S. występował jako powód. Skarżący pomija jednak, że skarga o wznowienie nie służy powoływaniu okoliczności i środków dowodowych, które strona znała, lecz ich nie powołała. Zdaniem NSA nie sposób uznać, aby skarżący nie znał powyższego orzeczenia, skoro był on stroną postępowania zakończonego tym wyrokiem. Ze skargi o wznowienie nie wynika zresztą, aby skarżącemu powyższe orzeczenie nie było dotychczas znane. Przeciwnie, skarżący podnosi że był on uprawniony do powoływania nowych okoliczności faktycznych i dowodów, skoro postanowieniem z 30 września 2020 r. jego skarga została odrzucona, zatem sprawa nie została rozpatrzona co do istoty. Odnosząc się do tej argumentacji stwierdzić należy, że jest ona chybiona. Jak wskazano na wstępie, skarga o wznowienie nie służy powoływaniu okoliczności, z których strona nie skorzystała, chociaż je znała. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zmierza do zmiany prawomocnego orzeczenia sądowego, zatem zastosowanie tej instytucji powinno być ograniczone do sytuacji, w których ziściły się przesłanki określone w art. 271 i nast. p.p.s.a. Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej, skarga o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem o odrzuceniu skargi nie kreuje nowej sprawy sądowoadministracyjnej i nie umożliwia ona powoływanie okoliczności i środków dowodowych z pominięciem art. 273 § 2 p.p.s.a. Przeciwnie, wnoszący skargę o wznowienie postępowania z powołaniem na powyższy artykuł zobowiązany jest do uprawdopodobnienia, że doszło do późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych albo środków dowodowych wcześniej nieznanych. Okoliczności te i dowody muszą pozostawać w związku ze sprawą sądowoadministracyjną. Dodatkowo skarżący musi uprawdopodobnić, że z ww. okoliczności i środków nie mógł w poprzednim postępowaniu skorzystać. Bezzasadne jest w tym stanie rzeczy odwołanie się do orzecznictwa sądowego dotyczącego możliwości ponownego wniesienia skargi po prawomocnym odrzuceniu poprzedniej skargi skierowanej do sądu administracyjnego, skoro sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Zatem, skoro skarżącemu znany był wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z [...] lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt: [...], już na podstawie analizy akt sprawy należy uznać, że skarżący w istocie nie powołał się na przesłankę wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a. Już ta okoliczność uprawniała Sąd pierwszej instancji do odrzucenia wniesionej skargi o wznowienie. Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten co do zasady liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Skoro skarżącemu ww. wyrok z [...] lipca 2008 r. był znany od daty jego wydania, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga o wznowienie nie została wniesiona w terminie. Okoliczność ta dodatkowo przesądza o prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia WSA w Lublinie. Powyższe ustalenia przesądzają o niezasadności zarzutu naruszenia art. 281 p.p.s.a. w związku z art. 273 § 2 p.p.s.a.. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.