I SA/Łd 466/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi A spółki cywilnej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność zabezpieczającą oddala skargę. A.M. UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. (dalej jako: NUS, organ I instancji) wystawił na A spółka cywilna (dalej jako: "strona skarżąca") zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] r. o numerach od [...] do [...], na podstawie decyzji NUS z dnia [...] r. określającą wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2015 r. Następnie NUS skierował zawiadomienie o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. Pismem z dnia 20 listopada 2020 r. strona skarżąca zaskarżyła ww. czynność, w uzasadnieniu wskazując, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające dokonanie zabezpieczenia. Ponadto R.P. posiada wierzytelność z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2019 r., która mogłaby w pierwszej kolejności stanowić źródło zabezpieczenia wierzyciela. W ocenie strony skarżącej zabezpieczenie nie może zastępować postępowania egzekucyjnego i realizować jego celów. Postanowieniem z dnia [...] NUS oddalił jako nieuzasadnioną skargę na zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S. A., dokonane zawiadomieniem z dnia [...] r. Po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. (dalej jako: DIAS, organ odwoławczy), postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyjaśniono, że nie może budzić żadnych wątpliwości legalność działań organu egzekucyjnego polegających na zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego, gdyż jest to środek zabezpieczający wyszczególniony w art. 164 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2020 r, poz. 1427 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.). Sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu z dnia [...] r. spełnia wymogi, określone dla tego rodzaju dokumentów w art. 67 § 1 a, § 2 i § 2a oraz art. 26e § 1 i § 2 u.p.e.a. Ponadto organ wskazał, że podana nadpłata w podatku dochodowym, wykazana przez R. P., stanowi składnik jego majątku, nie spółki, zatem nie może być zabezpieczeniem na poczet należności ciążących na spółce. Nadto art. 160 § 1 u.p.e.a., nie zabrania organowi egzekucyjnemu dokonać zajęcia składników majątku zobowiązanego o wartości równej kwocie wynikającej z zarządzeń zabezpieczenia, gdyż jest to zgodne z celem postępowania zabezpieczającego, jakim jest zapewnienie skutecznej egzekucji. Tym samym, w ocenie organu, skarga nie miała uzasadnionych podstaw. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 164 § 1 pkt 1 w zw. z art. 160 § 1 u.p.e.a., poprzez zabezpieczenie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, co do wysokości odpowiadającej wysokości należności wynikających z ww. decyzji NUS, a w konsekwencji dokonanie czynności zabezpieczającej, która zamierza do wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji DIAS w całości i o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, stosownie bowiem do przepisu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Kontroli Sądu poddano postanowienie DIAS z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] r., którym NUS oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność zabezpieczającą polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A., dokonaną w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] r. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy dokonana przez organ czynność zabezpieczająca w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B SA zmierza w istocie do wykonania obowiązku w rozumieniu art. 160 § 1 u.p.e.a. i tym samym stanowiło zastosowanie zbyt uciążliwego środka. Jak wynika z dokonanych ustaleń, NUS decyzją z dnia [...] r., określił skarżącej wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2015 r., a następnie wystawił na skarżącą spółkę zarządzenia zabezpieczenia ww. należności z dnia [...] r. o numerach od [...] do[...]. W oparciu o ww. zarządzenia NUS, przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, skierował zawiadomienie z dnia [...] r. o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami ww. zarządzeń zabezpieczenia – spełniające wymogi formalne określone w art. 67 § 1a, 2 i § 2a u.p.e.a. oraz art. 26e § 1 i 2 u.p.e.a., doręczono skarżącej w dniu 13 listopada 2020 r. Zgodnie z art. 166 u.p.e.a., w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d. Zgodnie z art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej przez zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych lub ruchomości. Stosownie zaś do art. 164 § 4 ww. ustawy, do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o między innymi o zajęciu egzekucyjnym pieniędzy. W myśl z art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi (...). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Powyższe zawiadomienie może zostać doręczone w przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej (art. 67 § 1a u.p.e.a.) Mając na uwadze treść w. przepisów nie budzi wątpliwości legalność zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego, gdyż jest to środek zabezpieczający wymieniony w art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Również zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostało sporządzone zgodnie z obowiązującymi przepisami i skutecznie doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] r. przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego. W ocenie skarżącego zastosowany środek zabezpieczający narusza art. 164 § 1 pkt 1 w zw. z art. 160 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zabezpieczenie nie może zmierzać do tego, aby stanowiło wykonania obowiązku. Skarżący podnosi, że w niniejszym postępowaniu dokonano zabezpieczenia należności w zakresie kwoty 328.026 zł, zaś zaległości spółki w podatku od towarów i usług wynikające z ww. decyzji wynoszą odpowiednio 230.627,44 zł, oraz 126.971,22 zł za 2016 r., łącznie 357.598,66 zł, co czyni czynność zabezpieczenia wykonaniem obowiązku wynikającego z decyzji NUS. Ponadto zabezpieczenie jest w ocenie skarżącego zbyt uciążliwym środkiem i hamuje płynność finansową z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Powyższe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Artykuł 164 § 1 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog środków zabezpieczenia, które mogą być stosowane przez organ egzekucyjny w postępowaniu zabezpieczającym. Należy zauważyć, że w przepisach prawa i w orzecznictwie sądów administracyjnych nie znajduje potwierdzenia teza skarżącego, że wybór i zastosowanie środka zabezpieczającego w postaci zajęcia rachunku bankowego jest bardziej uciążliwy od pozostałych środków zabezpieczających. Wbrew twierdzeniom skargi czynność ta nie mogła doprowadzić do utraty płynności finansowej spółki, bowiem rachunek pozostał otwarty, a zobowiązany może swobodnie dysponować nadwyżką ponad zajętą kwotę. NSA w orzeczeniu z 6 maja 2021 r. III FSK 3404/21 stwierdził, że "zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów u.p.e.a. stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku, bowiem prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. Orzeczenie to co prawda odnosiło się do postępowania egzekucyjnego, jednak należy uznać, że jego treść pozostaje aktualna także w zakresie postępowania zabezpieczającego. (por. wyrok WSA w Warszawie z 19.11.2007 r. III SA/Wa 1462/07; wyrok WSA w Kielcach z 31.10.2019r., I SA/Ke257/19 – orzeczenia dostępne w CBOIS). Zajęcie zabezpieczające powoduje odebranie zobowiązanemu prawa do rozporządzania zajętą ruchomością lub prawem majątkowym, co nie oznacza jednak przejścia wszystkich uprawnień do rozporządzania na organ egzekucyjny. Organ egzekucyjny nie ma prawa zbycia lub przeniesienia w inny sposób prawa własności do zajętych ruchomości lub prawa majątkowego. (Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz pod red. D.R. Kijowskiego, lex/el). Wobec powyższego należy wskazać, że zajęcie rachunku bankowego nie jest środkiem bardziej uciążliwym od pozostałych wymienionych w przepisie 164 § 1 u.p.e.a., a organ dokonał wyboru adekwatnego do sprawy środka. Ponadto, zastosowanie środków wskazanych w art. 164 § 1 u.p.e.a. zapewnia realizację podstawowej zasady postępowania zabezpieczającego wyrażonej w art. 160 § 1 u.p.e.a., iż zabezpieczenie nie może zmierzać do tego, by stanowiło wykonanie obowiązku, jednakże ma za zadanie utrzymanie stanu, w jakim rzeczy lub prawa znajdują się w chwili dokonywania zabezpieczenia. Celem postępowania zabezpieczającego jest zapewnienie skutecznej egzekucji. Przepisy prawa nie zabraniają organowi dokonać zajęcia składników majątku zobowiązanego o wartości równej wynikającej z zarządzeń zabezpieczenia. Organ natomiast na etapie postępowania zabezpieczającego – w przeciwieństwie do egzekucyjnego – nie może rozporządzać zajętym składnikiem. Mając to na względzie Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a tym samym skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). A.M.