I SA/Bd 646/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz Asesor sądowy Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa oddala skargę UZASADNIENIE I SA/Bd 646/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia (...) Nr (...) Prezydent Miasta T. na podstawie art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ), określił J. K. wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie skarbowej w wysokości 17,00 zł. W uzasadnieniu organ przywołał stan faktyczny sprawy i wskazał, że Prezes Sądu Rejonowego w T. pismem z dnia (...). poinformował organ podatkowy o nieuiszczeniu przez adwokata J. K. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, jakie udzielił swemu aplikantowi J. K. w sprawie o sygn. akt (...). W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz o umorzenie postępowania w sprawie. Zdaniem strony zaskarżona decyzja jest błędna i została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. W uzasadnieniu strona podała, że ww. aplikant adwokacki przed Sądem Rejonowym w T. wystąpił jako osoba upoważniona do zastępowania adwokata. Skarżący podał, że przed Sądem złożył "upoważnienie do zastępowania adwokata", a nie jak błędnie przyjął Sąd Rejonowy oraz organ I instancji, - pełnomocnictwo substytucyjne. Skarżący powołał się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 roku, I CZP 27/06 , w którym Sąd stwierdził, że "prawodawca wyraźnie rozróżnia dalsze pełnomocnictwo (substytucję), o której także mowa w art. 91 pkt 3 kpc, od zastępstwa adwokatów i radców prawnych sprawowanego przez aplikanta". Strona podniosła, że obie te formy współdziałania rozróżniano już pod rządem art. 83 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. o ustroju adwokatury jak i ustawy z dnia 19 grudnia 1963 r. o ustroju adwokatury (Dz. U. 1963 r. Nr 57 poz. 309 ze zm.) , podnosząc, że wprawdzie upoważnienie aplikanta do zastępowania adwokata nazywane jest potocznie substytucją " to jednak w rzeczywistości nią nie jest. Zdaniem strony współcześnie również nie ma podstaw do utożsamiania tych dwu przejawów działalności, choć niekiedy, zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r. II PZP 12/2005 OSNP 2006/13-14 poz. 199) podejmowane są próby rozmywania występujących różnic. Wynikają one albo z niedostrzegania tych różnic, albo opierane są na tezie, że skoro aplikant-zastępca adwokata występuje przed sądem, to w rzeczywistości spełnia rolę pełnomocnika". W podsumowaniu strona wskazała, że zgodnie z ustawą z dnia 16 listopada 2006 o opłacie skarbowej, opłatę tę należy uiścić od składanego w sądzie pełnomocnictwa, a nie od upoważnienia do zastępowania adwokata. Dlatego w opinii strony w przedmiotowej sprawie nie ma żadnych podstaw do jej uiszczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia (...) Nr (...) utrzymało w mocy decyzję I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 21 § 3, art. 53 § 4, 233 § 1 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm. ). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. orzekło, że w oparciu o art. 1 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o opłacie skarbowej - opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. W przypadku złożenia w/w dokumentu, obowiązek zapłaty opłaty skarbowej ciąży na (o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2) mocodawcy, pełnomocniku, przedsiębiorcy lub prokurencie. Obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstaje z chwilą złożenia dokumentu w organie administracji publicznej lub sądzie. Zgodnie z załącznikiem do ustawy o opłacie skarbowej zawierającej wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawki tej opłaty oraz zwolnienia, dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz jego odpis, wypis lub kopia - od każdego stosunku pełnomocnictwa (prokury) wynosi 17,00 zł. Organ stwierdził, że dla merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest wyjaśnienie, czy aplikant adwokacki działający z upoważnienia adwokata będącego pełnomocnikiem w postępowaniu sądowym jest pełnomocnikiem substytucyjnym strony, czy zastępcą adwokata. Organ przyjął, że pełnomocnik substytucyjny jest pełnoprawnym pełnomocnikiem pierwotnego mocodawcy, a nie pełnomocnika bezpośrednio udzielającego mu powyższego rodzaju pełnomocnictwa. Wobec powyższego należy stwierdzić, że działa on bezpośrednio na rzecz strony postępowania. Mając na względzie przepis art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t .j. Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.) w wypadku, gdy adwokat prowadzący sprawę nie może wziąć osobiście udziału w rozprawie lub wykonać osobiście poszczególnych czynności w sprawie, może on udzielić substytucji. Zgodnie z powyższym przepisem istnieje prawna możliwość udzielenia przez adwokata, w przewidzianych prawem sytuacjach do udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego uprawnionej osobie. Organ wskazał, że podmiotem uprawnionym do występowania m.in. przed sądem rejonowym jest, zgodnie z przepisem art. 77 ust. 1 ustawy o adwokaturze aplikant adwokacki po sześciu miesiącach aplikacji adwokackiej, który może zastępować adwokata. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. powyższe przepisy należy rozpatrywać łącznie, co oznacza, że adwokat jest uprawniony do udzielenia substytucji podmiotowi uprawnionemu, tj. w rozpatrywanym przypadku aplikantowi adwokackiemu, który posiada stosowne uprawnienia. W związku z powyższym aplikant adwokacki działa jako pełnomocnik substytucyjny, którego działania bezpośrednio odnoszą się bezpośrednio do mocodawcy. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania. Decyzji organu odwoławczego zarzuciła całkowitą bezzasadność oraz brak odniesienia się do przytoczonego w odwołaniu orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r. (sygn. akt III CZP 27/06) - jednoznacznie rozróżniającego instytucję pełnomocnictwa substytucyjnego zastępowania adwokata przez aplikanta. W uzasadnieniu strona stanowisko organu odwoławczego, że aplikant, po udzieleniu mu pełnomocnictwa od adwokata, działa jako pełnomocnik substytucyjny i z tego powodu taka substytucja podlega opłacie skarbowej - uznała za błędne. Strona ponownie podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się ponadto do przytaczanego w odwołaniu orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 roku o sygn. akt III CZP 27/06, które jednoznacznie rozróżnia instytucję pełnomocnictwa substytucyjnego oraz zastępowania adwokata przez aplikanta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu wnosi o oddalenie skargi w uzasadnieniu podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa , co oznacza, że skarga podlega oddaleniu. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy od złożonego przez adwokata J. K. w dniu 31 stycznia 2007r. przed Sądem Rejonowym w T. - dokumentu należy uiścić opłatę skarbową. Jak wynika z załączonego do akt sprawy dokumentu, który nosi nazwę "pełnomocnictwo substytucyjne" zostało przedłożone przed Sądem Rejonowym w T. w sprawie J. U. c/a M. G. sygn. akt I C 511/06. Wynika z niego, że adwokat J. K. " udziela aplikantowi adwokackiemu J. K. pełnomocnictwa z możliwością ustanowienia dalszych substytutów, z pełnomocnictwa "( k- 5) Należy stwierdzić, że z treści powyższego pisma nie wynika, że jest to ( tak jak wywodzi strona ) - "upoważnienie do zastępowania adwokata" a pełnomocnictwo substytucyjne. Gdyby z treści przedłożonego przez adwokata pisma wynikało, że jest to "upoważnienie do zastępowania adwokata" to wówczas zgodnie z przywołanym przez stronę przepisem art. 77 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) - obowiązek w opłacie skarbowej by nie powstał. Jak wynika z treści art. 1 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej - opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Zatem mając powyższe na względzie należy uznać, że od złożonego w sprawie dokumentu nazwanego przez samego adwokata " pełnomocnictwem substytucyjnym" na mocy, którego udzielono aplikantowi J. K. pełnomocnictwa należy opłacić opłatę skarbową w wysokości 17,00 zł. Należy dodatkowo zaznaczyć, iż pomimo, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest prawidłowe , to nie można zgodzić się z częścią jego uzasadnienia, w którym organ stwierdza, że aplikant adwokacki działa jako pełnomocnik substytucyjny, którego działania bezpośrednio odnoszą się do mocodawcy, a przepisy art. 77 i art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t .j. Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.) należy rozpatrywać łącznie. W tym względzie Sąd podziela stanowisko strony wraz z uzasadnieniem. Fakt ten jednak nie pozwolił na zastosowanie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i wyeliminowanie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego z uwagi na to, że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Z tej przyczyny, że skarżący przed Sądem Rejonowym w T. złożył pełnomocnictwo a nie jak wywodzi upoważnienie do zastępowania adwokata, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w sentencji wyroku.