I KO 75/24

I KO 75/24 POSTANOWIENIE Dnia 26 marca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk w sprawie z wniosku E. B. o zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdy wyrządzone i odszkodowanie za szkody wyrządzone jej zmarłemu ojcu E. L. , na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 26 marca 2025 r., w przedmiocie wniosku sygnalizacyjnego Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu o wznowienie postępowania z urzędu zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 3 stycznia 2024 r., sygn. akt II AKa 113/23 zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 3 lutego 2023 r., sygn. akt III Ko 636/22, na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: zawiesić postępowanie w sprawie, do czasu rozpatrzenia: 1) przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prawnych zadanych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt I NB 4/23, oraz 2) przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prawnych zadanych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt III CB 40/23. UZASADNIENIE I KO 75/24 2 Przepis art. 22 § 1 k.p.k. stanowi, że jeśli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody. Poza sporem jest, iż zawarty w tym przepisie katalog przyczyn zawieszenia postępowania ma charakter otwarty. Przyjmuje się, że zastosowanie instytucji zawieszenia postepowania, o której mowa w art. 22 § 1 k.p.k., dopuszczalne jest m. in. wtedy, gdy sąd na mocy art. 193 Konstytucji RP wystąpi do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Do przyczyn umożliwiających zawieszenie postępowania zaliczono również wystąpienie przez sąd polski - w trybie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: TFUE)- z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSU-e), jeżeli oczekiwanie na orzeczenie tego Trybunału przybierze taki wymiar czasowy, że nie wystarczy odroczenie rozprawy (por.: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt I NWW 12/21, z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt I ZB 47/22, z dnia 29 maja 2023 r., I ZB 34/22 oraz z dnia 16 maja 2024 r., II KZ 17/24). Należy stwierdzić, że okoliczności powyżej wskazane zmaterializowały się na gruncie niniejszej sprawy, gdyż : - Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt I NB 4/23 – w trybie art. 267 TFUE - zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z następującymi pytaniami prawnymi: „1. Czy art. 19 ust. 1 akapit 2 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 47 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej należy rozumieć w ten sposób, że sąd rozpoznający sprawę obowiązany jest pominąć czynność (wniosek) strony, która zmierza do niedopuszczalnego w świetle prawa Unii Europejskiej oraz konstytucji państwa członkowskiego podważenia - niepodlegającego kontroli I KO 75/24 3 sądowej w świetle prawa krajowego i prawa unijnego - powołania sędziego, poprzez kwestionowanie zdolności tego sędziego do orzekania, z uwagi na brak związku okoliczności procesu nominacyjnego tego sędziego z okolicznościami rozpoznawanej sprawy oraz z uwagi na brak rzeczywistych podstaw do zakwestionowania jego bezstronności i niezawisłości na podstawie innych okoliczności niż kwestionowana przez stronę prawidłowość procedury nominacyjnej sędziego, w tym zachowania tego sędziego po powołaniu, jego podatności na wpływy ze strony władzy ustawodawczej lub wykonawczej, co w świetle prawa krajowego czyni taką czynność strony równoważną niedopuszczalnej actio popularis oraz stanowi jaskrawe i oczywiste nadużycie krajowego prawa procesowego? 2. Czy art. 19 ust. 1 akapit 2 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 47 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej należy rozumieć w ten sposób, że efektywnym i wystarczającym mechanizmem spełnienia kryteriów sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu prawa Unii Europejskiej jest przyznanie stronom w prawie krajowym uprawnienia polegającego na możliwości żądania weryfikacji wpływu ogółu okoliczności towarzyszących procedurze nominacyjnej i zachowania sędziego po powołaniu na Jego bezstronność i niezawisłość w rozpoznawanej sprawie w ramach tzw. testu bezstronności lub wniosku o wyłączenie sędziego?” - Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt III CB 40/23, w trybie art. 267 TFUE - zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z następującymi pytaniami prawnymi: 1. Czy art. 19 ust. 1 akapit 2 TFUE interpretowany w świetle art. 47 KPP należy rozumieć w ten sposób, że już same okoliczności powołania na stanowisko sędziowskie mogą wskazywać na niespełnienie wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego, jeżeli prowadzą do ukonstytuowania sądu, który narusza prawo jednostki do sądu, ewentualnie, że o niespełnieniu tych wymogów decyduje bierna akceptacja (polegająca na orzekaniu) przez sędziego I KO 75/24 4 nieprawidłowości procedury jego powołania na stanowisko sędziowskie prowadzących do ukonstytuowania sądu, który narusza prawo jednostki do sądu? 2. Czy art. 19 ust. 1 akapit 2 TFUE interpretowany w świetle art. 47 KPP należy rozumieć w ten sposób, że w sprawie tzw. testu bezstronności sędziego Sądu Najwyższego nie mogą orzekać sędziowie, których udział - z uwagi na powołanie na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw - narusza prawo jednostki do sądu? 3. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie nr 2, czy art. 19 ust. 1 akapit 2 TFUE interpretowany w świetle art. 47 KPP należy rozumieć w ten sposób, że Sąd Najwyższy ma obowiązek ukształtować skład sądu w sprawie tzw. testu bezstronności bez udziału takich sędziów, a w ostateczności pominąć przepis krajowy przewidujący w takich sprawach skład pięcioosobowy i rozpoznać wniosek bez udziału takich sędziów w innym składzie przewidzianym prawem krajowym?” W sprawie, w ocenie Sądu Najwyższego w rozpoznawanym jednoosobowo składzie, zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca przeprowadzenie czynności rozpoznawczych postępowania wznowieniowego, o której stanowi art. 22 k.p.k., albowiem do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zostały skierowane opisane pytania prejudycjalne, o zupełnie fundamentalnym, rudymentarnym charakterze. Udzielenie określonej treści odpowiedzi na wskazane pytania prejudycjalne przez TSU – e będzie miało - o d p o w i e d n i o - zasadnicze znaczenie dla prawidłowego ukształtowania składu sądu w niniejszej sprawie. Sąd jest jednocześnie świadom czasu prowadzenia postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ta okoliczność sprawia, że termin rozpoznania sprawy jest trudny do ustalenia, a jednocześnie jest to termin na tyle odległy w czasie, że przekracza racjonalnie dopuszczalne okresy odroczenia, czy tym bardziej oczekiwania bez podejmowania jakichkolwiek czynności w sprawie. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji. I KO 75/24 5 [J.J.] [a.ł]