I SAB/Op 67/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie namysłowskim w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia odrzucić skargę. B. B. (zwany dalej także skarżącym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w powiecie namysłowskim (dalej zwanego organem, PINB) w sprawie rozbiórki budynku garażu, zlokalizowanego w miejscowości K. przy ul. [...] na dz. nr [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; stwierdzenia, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł na podstawie art. 149 § 2 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) - dalej zwanej: p.p.s.a., a także do zobowiązania organu do zakończenia sprawy w terminie 14 dni. Uzasadniając skargę skarżący podał, że obecnie nie ma dostępu do budynku, którego posiadaczem samoistnym jest brat skarżącego z uwagi na fakt, że był on inwestorem. Podniósł, że istnieje realne ryzyko zasiedzenia nieruchomości w dobrej wierze, co przy trwającej bezczynności organu, może doprowadzić do utraty prawa własności skarżącego. Wskazał, że postępowanie toczy się od blisko 25 lat (od 1999 r.), a ta zwłoka organu narusza art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego (zasada szybkości) oraz art. 8 Kodeksu (pogłębianie zaufania do państwa) i stawia skarżącego w tragicznej sytuacji prawnej oraz majątkowej. Z akt sprawy wynika, że skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 27 października 1999 r. organ wydał decyzję nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku garażu o powierzchni zabudowy ok. 44,46 m², zlokalizowanego w miejscowości K. przy ul. [...] na terenie działki nr [...]. Od ww. decyzji J. B. (jako zobowiązany) - nie wniósł odwołania. Decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowego budynku była adresowana do nieżyjącego już J. B., a obecnie obowiązek rozbiórki garażu spoczywa na jego następcach prawnych. Następnie, w dniu 12 grudnia 2023 r. organ przekazał do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu pismo B. B. zatytułowane "zażalenie na postanowienie nr [...]". Decyzją z dnia 13 lutego 2024 r., nr [...] Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu (zwany dalej OWINB) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] z dnia 27 października 1999 r. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, B. B. pismem z dnia 4 marca 2024 r. wniósł odwołanie od ww. decyzji OWINB, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 20 czerwca 2024 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję OWINB. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że kwestionowana decyzja organu powiatowego nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a PINB prawidłowo nakazał rozbiórkę garażu właścicielowi działki i jednocześnie inwestorowi ww. budynku, który posiadał interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Obecnie, sprawa dotycząca decyzji z dnia 20 czerwca 2024 r. znajduje się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie. Pismem z dnia 5 czerwca 2026 r., skarżący wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego oraz o wstrzymanie wykonania decyzji o rozbiórce, ze względu na rażące błędy procesowe procesowe. PINB uznał jednak, że minął czasookres na wniesienie podania o wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1, 4 oraz 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także minął czasookres dotyczący możliwości uchylenia wydanej decyzji. Wobec powyższego postanowieniem z 2 kwietnia 2026 r., nr [...] organ odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Skarżący nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, w dniu 10 kwietnia 2026 r. wniósł zażalenie na ww. postanowienie, które obecnie jest rozpoznawane przez OWINB w odrębnym postępowaniu. Wniesiona do tut. Sądu skarga, była poprzedzona złożeniem przez skarżącego ponaglenia z dnia 26 kwietnia 2026 r. do OWINB na przewlekle prowadzenie przedmiotowego postępowania przez PINB. OWINB pismem z dnia 8 maja 2026 r. stwierdził, że ponaglenie to jest bezprzedmiotowe, bowiem zostało wniesione w sprawie, w której decyzję wydał ten organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, tj. z dnia 27 października 1999 r., nr [...]. W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie. Zrelacjonował stan sprawy i stwierdził, że biorąc pod uwagę przebieg opisanego postępowania administracyjnego - skarga jest bezzasadna z uwagi na zakończenie postępowania ostateczną decyzją. Na skutek zarządzenia z dnia 26 czerwca 2026 r., wydanego na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a, wyłączono z niniejszej sprawy, sprawę ze skargi B. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie nakazu rozbiórki przez OWINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w powiecie namysłowskim podlega odrzuceniu. Jak stanowi art. 1 ust. 1–2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na zasadzie art. 3 § 1 p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ppsa, a w tym – w sprawach administracyjnych załatwianych poprzez wydanie decyzji (art. 3 § 2 pkt 8 ppsa). Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa). Według art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Na mocy art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W sprawie niniejszej strona wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia, wniosła bowiem ponaglenie w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarga strony podlega jednak odrzuceniu, ponieważ została złożona już po dniu, w którym PINB zakończył prowadzone z urzędu postępowanie administracyjne, a wydana przez niego decyzja z dnia 27 października 1999 r., nr [...] pozostaje w obrocie prawnym. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że Naczelny Sąd Administracyjny, odpowiadając na pytanie: "Czy skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania wniesiona po jego zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w trakcie postępowania administracyjnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 lub pkt 6 p.p.s.a., czy rozpoznaniu z uwzględnieniem art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a.?" podjął następującą uchwałę: "Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (por. uchwała z dnia 7 marca 2022 r., wydana w sprawie o sygn. akt II OPS 1/21, dostępna na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika, że – jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika moc ogólnie wiążąca uchwał powiększonych składów NSA. Jej istota polega na tym, że stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. W przypadku niepodzielania stanowiska zajętego w uchwale skład rozpoznający sprawę może jedynie przedstawić powstałe zagadnienie prawne odpowiedniemu składowi NSA. Ogólna moc wiążąca uchwał nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek sąd administracyjny sprawy, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony. Art. 269 § 1 p.p.s.a. jest adresowany do składów orzekających sądów administracyjnych, które powinny brać go pod uwagę z urzędu. Moc wiążąca przysługuje tezie uchwały, w granicach zakreślonych przez wniosek uprawnionego bądź postanowienie składu orzekającego NSA. Uzasadnienie obejmuje natomiast jedynie przesłanki i argumenty, na których oparto uchwałę NSA (J. Wegner (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2026, art. 269, wraz z powołanym tam orzecznictwem i literaturą przedmiotu). Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela stanowisko zajęte w cytowanej wyżej uchwale składu 7 sędziów NSA, a tym samym pozostaje uchwałą tą związany. W stanie faktycznym i prawnym sprawy Sąd odrzucił więc skargę skarżącego z 30 kwietnia 2026 r. jako niedopuszczalną z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), albowiem w dniu wniesienia tej skargi, tj. 30 kwietnia 2026 r., sprawa w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku garażu o powierzchni zabudowy ok. 44,46 m², zlokalizowanego w miejscowości K. przy ul. [...] na terenie działki nr [...] - została już załatwiona, przez wydanie przez PINB decyzji w dniu 27 października 1999 r., nr [...]. Przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało zakończone ostateczną decyzją rozstrzygającą sprawę co do jej istoty w całości. Sprawa, do której nawiązuje strona skarżąca, została zatem już rozstrzygnięta co do jej istoty (art. 104 § 1 kpa). W dniu wniesienia skargi nie istniał więc przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego przez PINB (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Należało przyjąć zatem, kierując się przywołaną wyżej uchwałą NSA, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie rozbiórki garażu przez organu podlegała odrzuceniu, ponieważ została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekłość, a także po zakończeniu postępowania administracyjnego ostateczną decyzją WINB (art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Wyjaśnić należy jednocześnie, że sąd związany jest określonym przez skarżącego przedmiotem postępowania. Stąd też zarówno sprawa w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w powiecie namysłowskim w przedmiocie nakazu rozbiórki, jak i z wniosku o wznowienie postępowania stanowią odrębne sprawy, w których badaniu w pierwszej kolejności podlega zaistnienie bądź nie przesłanek warunkujących wzruszenie ostatecznej i prawomocnej decyzji. Z tych przyczyn, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.