I GSK 1593/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2025 r. sygn. akt III SA/Po 60/25 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 6 maja 2025 r. sygn. akt III SA/Po 60/25 oddalił skargę [...] (dalej określanej jako skarżąca lub Spółka) na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 6 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, doprecyzowaną pismem z 2 października 2025 r., wniosła Spółka. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1685, obecnie z 2026 r. poz. 134 , dalej określanej skrótem P.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy wydanie rozstrzygnięcia przez GITD nastąpiło w warunkach naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.) dalej określanej skrótem u.p.e.a.) na skutek bezzasadnego utrzymania w mocy postanowienia wierzyciela o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, w sytuacji gdy: - postanowienie wierzyciela wydane zostało w warunkach naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11 i art. 77 § 1 K.p.a. — wszystkie przepisy w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. na skutek zaniechania wyczerpującego i samodzielnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co w szczególności dotyczyło zaniechania rzeczywistego zbadania, czy na gruncie niniejszej sprawy zaistniał przypadek z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., - w realiach sprawy zachodziła okoliczność stanowiąca przesłankę z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., iż nie istnieje obowiązek, który dochodzony jest w ramach niniejszego postępowania egzekucyjnego, - w myśl art. 152 § 1 P.p.s.a. w powiązaniu z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2023 r., III SA/PO 56/23, wierzyciel nie miał prawnych podstaw do kontynuowania postępowania egzekucyjnego do majątku Spółki, jak i nie miał prawnych podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego będącego podstawą dla tego postępowania egzekucyjnego, a po wniesieniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej wskazane okoliczności obligowały do uznania zarzutu w całości, a następnie do wystąpienia do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 34 5 4 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. ) 2. naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak rzeczywistego i w pełni merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów skargi, czemu towarzyszyło rozstrzyganie sprawy w niezasadnie ograniczonych granicach, co przejawiało się w niezasadnym deprecjonowaniu ( przy lakonicznym tego wyjaśnieniu) lub wręcz pominięciu okoliczności związanych z istnieniem obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., a dotyczących zwłaszcza wyroku WSA w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2023 r., III SA/Po 56/23, w powiązaniu z normą z art. 152 § 1 P.p.s.a. . W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oddalającego skargę oraz o uchylenie w całości postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia. 6 listopada 2024 r., nr [...] , oraz poprzedzającego go postanowienia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 czerwca 2024 r., Wniosła także o zasądzenie na rzecz Strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym także z tytułu zastępstwa procesowego, według norm określonych przepisami prawa. Argumenty na poparcie zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Według art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy – zgodnie z zasadą tantum devolutum, quantum iudicatum – do weryfikacji zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do pełnego zakresu rozstrzygnięcia w związku z zaskarżeniem wyroku niższej instancji w całości. Weryfikacja zasadności wywiedzionych zarzutów kasacyjnych jest konieczną podstawą do stwierdzenia, że złożony w niniejszej sprawie środek zaskarżenia wyroku Sądu pierwszej instancji nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako taki podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi jedynie naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Istota sporu, zakreślona zarzutami skargi kasacyjnej, sprowadza się do oceny skutków, jakie w postępowaniu egzekucyjnym wywołał nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Po 56/23 uchylający postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 21 października 2022r. i poprzedzające je postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych. Zgodnie z art. 152 § 1 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Zauważyć warto, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 P.p.s.a. odnosi się do wszelkich uchylanych aktów, czyli również takich, które nie podlegają wykonaniu, zatem prowadzi do skutków dalej idących niż tylko wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Przepis ten ma przede wszystkim na celu zabezpieczenie interesów strony przed negatywnymi działaniami organów do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy. Nie wywoływanie skutków prawnych, o których mowa w art. 152 § 1 P.p.s.a. oznacza m.in., iż uchylony akt nie podlega wykonaniu, mimo nieprawomocności wyroku, którym został on uchylony. Skoro zaś akt nie podlega wykonaniu, to adresat tego aktu nie jest zobligowany do wykonania obowiązku określonego uchylonym aktem. W sprawie rozpatrzonej wyżej przytoczonym wyrokiem, poddania się czynnościom kontrolnym. Przedmiotem niniejszej sprawy jest zarzut w postępowaniu egzekucyjnym nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji, tj. kary administracyjnej orzeczonej decyzją ostateczną i prawomocną, wobec jej niezaskarżenia do sądu administracyjnego, Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 30 stycznia 2023 r. utrzymana w mocy decyzją GITD z 19 maja 2023 r. W takich okolicznościach, bez wątpienia w dacie wszczęcia egzekucji obowiązek istniał i był wymagalny. Tym samym zarzut naruszenia art. 152 § 1 P.p.s.a. okazał się niezasadny. W kontekście zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., należy wskazać, że nieistnienie obowiązku zachodzi wówczas, gdy nie ma obowiązku podlegającego egzekucji, przy czym obowiązek ten nie wygasł (aby obowiązek mógł wygasnąć, musi wcześniej istnieć). Dlatego też należy przyjąć, że podstawa zarzutu w rozumieniu użytym przez ustawodawcę w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie takich sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją administracyjną nie istnieje i w ogóle nigdy nie powstał (tak: A. Cudak, Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, Warszawa 2021, Rozdział V, § 3 - Legalis). Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, co już wyżej wskazano, że decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 30 stycznia 2023 r. nakładająca na Spółkę karę administracyjną weszła do obrotu prawnego, a zatem nie sposób uznać, że egzekwowany obowiązek nie istniał, ani w ogóle nigdy nie powstał. Niezasadny okazał się więc zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Także niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 c w związku z art. 151 P.p.s.a. i w związku z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz. U. z 2024, poz. 572 ze zm., dalej określanej skrótem K.p.a ) oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 11 i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. Brak jest podstaw do przypisania Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, 77 § 1 K.p.a. w sposób opisany w zarzucie, tj. zaniechania wyczerpującego i samodzielnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co w szczególności dotyczyło zaniechania rzeczywistego zbadania, czy na gruncie niniejszej sprawy zaistniał przypadek z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.. Z zarzutu jak i jego uzasadnienia wynika, ze skarżąca chciałaby, aby w ramach rozpoznania zarzutu Sąd pierwszej instancji ocenił także legalność decyzji administracyjnej nakładającej karę administracyjną, wydaną innym postępowaniu. Zwłaszcza rozważył, czy uchylenie postanowień w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych uchylało podstawę do nałożenia na Spółkę kary administracyjnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Stanowisko to jest błędne. Obowiązek podlegający egzekucji nie wygasł w związku z zaistnieniem powołanego przez skarżącą zdarzenia. Tym bardziej nie wygasł przed rozpatrzeniem zarzutu. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania. W konsekwencji nie jest też zasadny zarzut wadliwej oceny przez Sąd pierwszej instancji braku naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym w tym przepisie umożliwiając jego kontrolę instancyjną. Zawiera bowiem: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z tak wyrażoną oceną, nie stanowi skutecznej podstawy do uznania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Dodatkowo zauważenia wymaga, że art. 141 § 4 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku szczegółowego odnoszenia się do wszystkich wymienionych w skardze zarzutów, a jedynie do tych, które miały znaczenie dla sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 349/19). Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie. Sposób sformułowania zarzutu wskazuje na to, że skarżąca w istocie domagała się rozważenia przez Sad pierwszej instancji kwestii wykraczających poza granice zakreślone wniesionym w sprawie zarzutem egzekucyjnym. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną, jako niezasadna, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił.