II SAB/Po 279/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w dniu 18 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. K. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie rozpatrzenia podania o zwrot dokumentów postanawia odrzucić skargę Pismem z 10 sierpnia 2026 r. (nadanym tego samego dnia) L. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako: "K.p.a.") na bezczynność Wojewody [...] oraz Prezydenta Miasta. Skarżący zarzucił organom brak udzielania wiarygodnych odpowiedzi na jego formalne wnioski dotyczące zwrotu wywłaszczonej w 1971 r. nieruchomości (parcela nr [...] o pow. 16,2590 ha przy ul. [...] w [...]) należącej do jego matki, J. K., za którą – jak twierdzi skarżący – nigdy nie wypłacono odszkodowania. Skarżący wskazuje, że od 2009 r. organy administracji opierają się na błędnych danych, pomijając kluczowe dowody historyczne. W dalszej części skargi skarżący podniósł, że w 2025 r. wielokrotnie wzywał organy do przekazania dowodów zapłaty odszkodowania, co spotkało się z brakiem odpowiedzi, a jego osobista wizyta w Urzędzie Miasta [...] 10 lipca 2026 r. ujawniła braki w dokumentacji i nienumerowane karty akt. Prezydent Miasta w odpowiedzi na skargę z dnia 04 września 2026 r. wniósł o jej odrzucenie, a z ostrożności procesowej – o jej oddalenie. W pierwszej kolejności Prezydent wskazał, że skarżący przed wniesieniem skargi do sądu nie wyczerpał środków zaskarżenia, ponieważ nie złożył wymaganego ponaglenia w trybie art. 37 K.p.a. Następnie Prezydent wskazał, że skarga opiera się na subiektywnym i niezgodnym z faktami przeświadczeniu skarżącego o ignorowaniu jego pism. Organ wyjaśnił, że na pismo z 9 lipca 2026 r. (dotyczące zwrotu dokumentów) udzielono wyczerpującej odpowiedzi w dniu 24 lipca 2026 r., załączając kopie posiadanych dokumentów oraz płytę CD. Wyjaśniono w nim, że żądane przez skarżącego dokumenty stanowią integralną część akt wielu zakończonych postępowań administracyjnych i sądowych toczących się na przestrzeni lat. Dodatkowo Prezydent wskazał, że obecnie przed organem nie toczy się żadne postępowanie administracyjne dotyczące zwrotu spornej nieruchomości, stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych czy wypłaty odszkodowania, a wszelkie wnioski skarżącego z lat poprzednich zostały rozpatrzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie podkreślenia wymaga, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zobowiązany jest do ustalenia dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, wniesie ją uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). Oznacza to, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego nie podlegają wszelkie formy działania administracji. Podkreślenia wymaga, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do merytorycznego załatwienia sprawy przez organ i usunięcie stanu opóźnienia. Jeżeli jednak zgłaszane przez stronę żądanie – takie jak fizyczne odesłanie dokumentów stanowiących część akt prawomocnie zakończonych postępowań czy udzielenie pisemnych wyjaśnień o charakterze informacyjnym – nie należy do kategorii spraw załatwianych w drodze zaskarżalnej decyzji lub postanowienia, sąd administracyjny nie ma kompetencji, by badać milczenie organu w tym zakresie. Sąd nie może orzekać o bezczynności w sprawach, które wykraczają poza jego właściwość rzeczową, ponieważ przepisy nie przewidują możliwości nakładania na organy administracji publicznej obowiązku podejmowania działań niekończących się zaskarżalnym rozstrzygnięciem administracyjnym. Sąd wyjaśnia, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują instytucji skargi powszechnej (actio popularis), pozwalającej na zaskarżenie dowolnego działania lub zaniechania administracji bez wykazania bezpośredniego interesu prawnego w konkretnej, zindywidualizowanej sprawie, która powinna zostać załatwiona formą przewidzianą prawem. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że żądanie fizycznego "zwrotu dokumentów", o których pisze skarżący (oryginałów map, opinii, odpisów ksiąg, potwierdzeń zapłaty), nie stanowi samodzielnej sprawy administracyjnej. W prawie administracyjnym nie istnieje instytucja prawna polegająca na wydawaniu decyzji administracyjnej (lub innego zaskarżalnego aktu) w przedmiocie zwrotu dokumentów złożonych do akt sprawy, tym bardziej spraw dawno zakończonych. Dokumenty załączane do akt w toku postępowań stają się integralną częścią akt administracyjnych i podlegają archiwizacji zgodnie z właściwymi przepisami. Uprawnieniem strony w tym zakresie jest prawo do wglądu w akta oraz sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów (art. 73 K.p.a.), z którego to prawa organ się wywiązał, udostępniając akta oraz przekazując kopie i płytę CD. Brak fizycznego wyjęcia oryginałów z akt zamkniętych postępowań i odesłania ich obywatelowi nie jest "bezczynnością", nad którą mógłby sprawować kontrolę sąd administracyjny. Dlatego też uwzględniając przywołane powyżej okoliczności, w ocenie Sądu, należało uznać, że wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga nie dotyczy spraw należących do właściwości rzeczowej sądu administracyjnego i jako taka nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę.