II SA/Po 613/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2026 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia 22 października 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. G. M. (dalej: skarżąca) uczyniła przedmiotem skargi decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) z 31 stycznia 2022 r., którą – na skutek rozpoznania jej odwołania, a także jej męża S. M. – utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z 22 października 2021 r. o umorzeniu postępowania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Burmistrza z 22 marca 2018 r. o podziale działki nr ew. [...] w [...], gm. [...], stanowiącej własność skarżącej i jej męża S. M., na działki nr ew. [...] oraz [...]. Zaskarżoną decyzję podjęto przyjmując następujący stan faktyczny i prawny: W wyniku rozpoznania wniosku złożonego według wiedzy Burmistrza przez skarżącą oraz jej męża (dalej: wnioskodawcy) decyzją z 22 marca 2018 r. Burmistrz dokonał podziału działki nr ew. [...] w [...], gm. [...], stanowiącą własność wnioskodawców, na działki nr ew. [...] oraz [...] (dalej: decyzja podziałowa). Jak wynika z akt administracyjnych, wnioskodawcy zrezygnowali z prawa do wniesienia odwołania, w związku z czym decyzja podziałowa stała się ostateczna z dniem 23 marca 2018 r. Dnia 30 maja 2018 r. wnioskodawcy zawarli z D. i J. małż. N. umowę zamiany, w myśl której w oparciu o decyzję podziałową D. i J. małż. N. nabyli wydzieloną na podstawie decyzji podziałowej działkę nr ew. [...], a wnioskodawcy nabyli działkę nr ew. [...]. W maju 2019 r. skarżąca dostrzegła, że D. i J. N. rozpoczęli grodzenie nieruchomości, co odbywało się niezgodnie z wyobrażeniem skarżącej. Dnia 11 czerwca 2019 r. skarżąca i jej mąż zawiadomili Prokuraturę Rejonową w [...] o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na podrobieniu wniosku o wydanie decyzji podziałowej, wniosku o wydanie postanowienia opiniującego zamiar dokonania podziału oraz oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odwołania od decyzji podziałowej. Uznali, że popełniono przestępstwo z art. 270 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1800 ze zm., dalej: K.k.) wskazując, że ww. dokumenty zostały opatrzone podpisami skarżącej i jej męża, których ci nigdy nie dokonali. W toku postępowania przygotowawczego pozyskano opinię grafologiczną z Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], w której dowodzi się, że ww. dokumenty zostały podrobione, gdyż podpisy skarżącej i jej męża naniósł B. P.. Z tą opinią zapoznał się dnia 19 czerwca 2020 r. pełnomocnik substytucyjny działający w imieniu pełnomocnika skarżącej i jej męża. Pismem z 14 lipca 2020 r. skarżąca i jej mąż, reprezentowani przez adwokata, złożyli do Burmistrza wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją podziałową. Podstawą wniosku uczynili przepis art. 145 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 572, dalej: K.p.a.). Jak podnieśli, doszło do popełnienia przestępstwa podrobienia dokumentów, które posłużyły do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji podziałowej, gdy skarżąca i jej mąż nigdy nie wnioskowali o wydanie tej decyzji. Sporządzono opinię grafologiczną, z której wynika, że wszystkie podpisy zostały podrobione przez B. P.. W reakcji na ten wniosek Burmistrz wezwał wnioskodawców do wykazania daty powzięcia wiadomości o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Pełnomocnik wnioskodawców wskazał, że o tym, iż podrobiono ich podpisy dowiedziano się 19 czerwca 2020 r., gdy zapoznano się z opinią grafologiczną. Na tę okoliczność nadesłano kopię dokumentu z odręczną adnotacją aplikanta adwokackiego występującego w imieniu pełnomocnika wnioskodawców. Potwierdził to Sąd Rejonowy w [...], przed którym toczyło się postępowanie karne w sprawie podrobienia ww. dokumentów. Burmistrz poszukiwał informacji o czasie sporządzenia opinii grafologicznej oraz o stanie postępowania karnego. Ustalił, że w dniu 23 lipca 2020 r. został wydany wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w [...] o sygn. akt [...], którym uznano B. P. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 K.k. i wymierzono mu karę 200 stawek dziennych grzywny. Burmistrz ustalił następnie, że prawomocny wyrok zapadł dnia 14 stycznia 2021 r. przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawie o sygn. akt [...], którym na podstawie art. 66 § 1 i 2 oraz art. 67 § 1 K.k. warunkowo umorzono postępowanie karne wobec oskarżonego B. P. na okres roku tytułem próby (prawomocny od 4.03.2021 r.). Postanowieniem z 29 kwietnia 2021 r. Burmistrz wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją podziałową, a uczynił to w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a., jak oczekiwała tego skarżąca i jej mąż. W toku postępowania wznowieniowego D. i J. małż. N. wnieśli pismo, w którym kwestionowali fałszywość dowodów, a także podstawy wznowieniowe co do terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Decyzją z 22 października 2021 r. Burmistrz umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek w trybie wznowieniowym. W uzasadnieniu decyzji podał, że podanie o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną wnosi się w terminie miesiąca, licząc od dnia w którym powzięto wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia tego postępowania. W tej sprawie, zdaniem Burmistrza, doszło do wznowienia postępowania na skutek złożonego wniosku spóźnionego. Skoro bowiem skarżąca i jej mąż w zawiadomieniu do Prokuratury Rejonowej w [...] informowali organy ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, to wniosek o wznowienie postępowania powinni złożyć do dnia 11 lipca 2019 r. To nastąpiło dopiero w lipcu 2020 r. W tej sytuacji, wobec wznowienia postępowania, postępowanie należało umorzyć. Skarżąca i jej mąż w odwołaniu od tej decyzji podważyli stanowisko organu I instancji. Ich zdaniem to dzień zapoznania się z opinią grafologiczną, w której stwierdzono fakt podrobienia podpisów determinował datę powzięcia wiadomości o okoliczności wznowieniowej, a nie moment zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Zatem to dzień 19 czerwca 2020 r. był początkowym terminem do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zaskarżoną decyzją, jak wskazano na wstępie, SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącej i jej męża. Za początek terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania przyjmuje się datę faktycznego dowiedzenia się o okoliczności, a nie fakt jej potwierdzenia przez grafologa. Podstawa wznowieniowa istniała od maja 2019 r., a wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do Burmistrza w lipcu 2020 r., co świadczy o uchybieniu terminu. Mimo więc wznowienia postępowania należało je umorzyć, co prawidłowo stwierdził Burmistrz. W skardze do tut. Sądu na powyższą decyzję SKO G. i S. małż. M. wnieśli o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarzucili naruszenie: 1) art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej polegające na arbitralnym przyjęciu twierdzeń organu I instancji, z pominięciem analizy zarzutów zawartych w odwołaniu i nieodniesieniu się w sposób szczegółowy do przedstawionych tam argumentów; 2) art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie wadliwiej oceny okoliczności faktycznych sprawy, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji podzielenie błędnego ustalenia organu I instancji i przyjęcie, iż momentem, w którym skarżący dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania jest dzień złożenia zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, a nie dzień zapoznania się z opinią biegłego grafologa, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego uznania, iż skarżący nie zachowali terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania; 3) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo istnienia przesłanek uzasadniających jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy; 4) art. 148 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie miesiąca od dnia, w którym strona powzięła przypuszczenie, iż mogły zaistnieć okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, tj. dowiedziała się o sfałszowaniu dowodu, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego uznania, iż skarżący nie zachowali terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dla zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. wymaga się wskazanie daty dowiedzenia się o prawomocnym wyroku sądu karnego, w którym stwierdza się fakt sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Dopiero z opinii grafologicznej powzięto wiadomość o fakcie podrobienia podpisów skarżącej i jej męża, natomiast wyrok sądu karnego został przedłożony Burmistrzowi i w terminie miesiąca wpłynęło podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją podziałową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 28 lipca 2022 r. uczestnicy postępowania D. i J. małż. N. wnieśli o oddalenie skargi. Podkreślili, że dla ustalenia, czy termin został zachowany, decydująca jest kwestia interpretacji zwrotu "strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania". Uczestnicy podkreślili również, że wniosek o wznowienie postępowania złożono 15 lipca 2020 r., a więc ponad rok od momentu, w którym skarżący dowiedzieli się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia przedmiotowego postępowania. W wyniku rozpoznania skargi wyrokiem z 14 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Po 280/22 tut. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu I instancji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli D. i J. N.. W toku postępowania kasacyjnego zmarł mąż skarżącej. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia wystawionego przez notariusza stwierdzono, że po S. M. spadek w całości nabyła jego żona - skarżąca. W wyniku rozpoznania ww. skargi kasacyjnej wyrokiem z 19 maja 2026 r. o sygn. akt I OSK 769/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok tut. Sądu i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. We wskazaniach co do ponownie prowadzonego postępowania sądowego Sąd Kasacyjny nakazał rozważyć, czy wniosek o wznowienie postępowania w zakresie przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. złożono z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a., a w konsekwencji, czy również w tym zakresie decyzje organów obu instancji umarzające postępowanie wydano z naruszeniem prawa. Odnośnie zaś przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. NSA podzielił stanowisko sądu I instancji, iż podanie o wznowienie postępowania wniesiono z zachowaniem terminu z art. 148 § 1 K.p.a. Po wpłynięciu akt sądowych niniejszą sprawę zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Po 613/26. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd w ponownie prowadzonym postępowaniu sądowym związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 maja 2026 r. o sygn. akt I OSK 769/23, co wynika z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. dalej: P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że Sąd aktualnie nie może dokonać wykładni niedającej się pogodzić z zapatrywaniami Sądu Kasacyjnego i jest związany wskazaniami, jakie poczyniono w wyroku uchylającym orzeczenie tut. Sądu. Wypada zatem przywołać te ustalenia i wskazania, które są wiążące i obowiązują na gruncie postępowania wywołanego skargą w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt I OSK 769/23 wskazał, że uczestnicy – D. i J. małż. N. za wadliwe uznają stanowisko, że do wniesienia podania w związku z przyczyną, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. konieczne jest przedłożenie prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu. W ich ocenie wniosek taki winien być złożony w terminie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do złożenia takiego wniosku. W ocenie uczestników z akt postępowania wynika, że skarżący wiedzę o okoliczności stanowiącej podstawę do złożenia wniosku mieli już w maju 2018 r., to jest w dacie zawarcia umowy zamiany, a w maju i czerwcu 2019 r. podjęli działania zmierzające do ukarania osoby, która podrobiła ich podpisy. Sąd Kasacyjny przypomniał, że przedłożenie prawomocnego orzeczenia sądu karnego nie jest niezbędne z uwagi na brzmienie art. 145 § 2 K.p.a., a więc w sytuacji, gdy fakt sfałszowania dowodu w postępowaniu administracyjnym nie budzi wątpliwości, wówczas termin ten może ulec modyfikacji. Przyjmuje się jednak w orzecznictwie sądowym, że warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. jest przedłożenie przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu, bowiem organ administracji publicznej nie może wkraczać w kompetencje innych organów, które mogą stwierdzić istnienie faktu sfałszowania dowodu. Dzieje się tak, gdyż konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny, jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność. Dalej NSA stwierdza, że skoro dla wznowienia postępowania z uwagi na zaistnienie przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. konieczne jest przedstawienie wyroku karnego skazującego to uznać należało, że samo powzięcie wiedzy przez wnioskodawcę o okolicznościach faktycznych mogących świadczyć o zaistnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. nie może być uznane za rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zatem wedle Sądu II instancji prawidłowo tut. Sąd wywiódł, że ogólny termin wznowienia postępowania wynikający z art. 148 § 1 K.p.a., w odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., może ulec modyfikacji w szczególnych okolicznościach. Prawidłowo również ustalił, że takie szczególne okoliczności zaistniały w rozpoznawanej sprawie. Sąd kasacyjny podzielił stanowisko tut. Sądu, że skarżący swoje twierdzenia odnośnie fałszerstwa podpisów na dokumentach oparli na opinii grafologa, wydanej w trakcie postępowania przygotowawczego, z którą zapoznali się dnia 19 czerwca 2021 r. Nastąpiło to jeszcze przed prawomocnym stwierdzeniem, że doszło do podrobienia podpisów. W terminie miesiąca od zapoznania się przez pełnomocnika skarżących z powyższą opinią złożył on wniosek o wznowienie postępowania. Zdaniem NSA zasadnie również tut. Sąd zwrócił uwagę, że wraz z pismem z 15 kwietnia 2021 r., skarżący przedłożyli wyrok Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z 14 stycznia 2021 r. wraz z klauzulą prawomocności, potwierdzający przypuszczenia skarżących co do sfałszowania dowodów. Przedłożenie tego dokumentu skutkowało wydaniem przez organ 29 kwietnia 2021 r. postanowienia o wznowieniu postępowania. NSA uznał zatem, że w zakresie wskazanej przez pełnomocnika skarżących podstawy z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. brak było podstaw dla wydania decyzji o umorzeniu postępowania z uwagi na złożenie wniosku z uchybieniem terminu, którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. NSA uchylił natomiast wyrok tut. Sądu z uwagi na zasadność zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zakresie dotyczącym niewskazania momentu, w jakim w realiach sprawy uznać należało za rozpoczynający bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wniosek o wznowienie postępowania został bowiem oparty o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. i tego dotyczyło postanowienie o wznowieniu postępowania. Te dwie przesłanki mają być przecież podstawą do prowadzenia właściwego postępowania wznowieniowego, zatem należało określić ponad wszelką wątpliwość, czy przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. została prawidłowo powołana w kontekście terminu z art. 148 § 1 K.p.a. To zaś nie wynikało z uchylonego wyroku tut. Sądu i w tym zakresie należało zatem ponownie przeprowadzić stosowną refleksję. Mając na uwadze powyższe, a także treść art. 190 P.p.s.a., Sąd w składzie aktualnie orzekającym jest zobowiązany do stwierdzenia, jaki moment, w kontekście powołanej przez skarżącą przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., był miarodajny dla oceny terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją podziałową. Przede wszystkim Sąd dostrzega w działaniu skarżącej ostrożność procesową. Skarżąca i jej mąż od początku mieli na uwadze możliwość popełnienia przestępstwa podrobienia dokumentów, natomiast wyjście na jaw nowych okoliczności, czy nowych dowodów w postaci dokumentów stwierdzających tę okoliczność było działaniem mającym na celu zapewnienie, że dojdzie do wznowienia postępowania administracyjnego i w sprawie zapadnie stosowna decyzja uchylająca decyzję podziałową. Ubocznie należy przypomnieć, że skoro niniejsza sprawa toczyła się w administracyjnym postępowaniu wznowieniowym, co stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 K.p.a.), to przepisy rozdziału poświęconego temu trybowi należy wykładać w sposób zawężający, aby nie dopuścić do wyprowadzenia jeszcze dalszych norm uzasadniających wznowienie postępowania (exceptiones non sunt extendendae). Wyjątek od zasady musi być interpretowany ściśle według znaczenia, jakie nadał mu prawodawca. Nie można bowiem dopuścić wykładni rozszerzającej względem wyjątku od zasady, czy też zasad, ponieważ wyjątek ten sam w sobie powoduje konieczność przyjęcia odrębnych założeń i efektów wykładni prawa w odniesieniu do przepisów ogólnych, które znajdują zastosowanie dla całości materii normatywnej (por. wyrok NSA z 23 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 4520/21 - publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Każda więc instytucja nadzwyczajna, jaka stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, musi być stosowana ściśle według tego, jak ustanowił ją ustawodawca. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest więc postępować według przepisów o wznowieniu postępowania, ściśle respektując reżim, jaki wprowadza. Ten obowiązek jest dodatkowo wzmocniony zasadą praworządności z art. 6 K.p.a. Jak stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Sąd aktualnie, abstrahując od ocenionej już przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., wskazuje, że zacytowany powyżej przepis należy traktować literalnie. Skarżąca oraz jej mąż mieli podejrzenie popełnienia przestępstwa, wiedzieli o wydanej decyzji podziałowej, co wynika wprost z treści umowy zamiany, ale o okoliczności podrobienia przepisu mogli dowiedzieć się dopiero z opinii grafologicznej. Warto wskazać, że w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. mowa jest o wyjściu na jaw nowych okoliczności lub nowych dowodów. Wyjście na jaw oznacza fakt ujawnienia, a więc uzewnętrznienia tej okoliczności niezależnie od podejrzeń, jakie mogą nosić strony postępowania administracyjnego. Ten zaś fakt zaistniał z momentem przedłożenia opinii grafologicznej, o której to okoliczności skarżąca i jej mąż dowiedzieli się dnia 19 czerwca 2020 r. O tym, co niesporne, powiadomił Burmistrza Sąd Rejonowy w [...] w piśmie z 10 marca 2021 r. (k. 128 akt adm.). Aplikant adwokacki działający w imieniu pełnomocnika skarżącej wykonał dnia 19 czerwca 2020 r. fotokopię opinii grafologicznej, co potwierdził stosowną adnotacją (k. 129 akt adm.). Oznacza to, że w dniu 19 czerwca 2020 r. skarżąca dowiedziała się o okoliczności stanowiącej omawianą podstawę wznowieniową, bowiem wyszedł na jaw fakt, iż podrobiono dokument, na podstawie którego Burmistrz wydał decyzję podziałową, a o fałszywości wniosku o wydanie tej decyzji Burmistrz rozpoznając sprawę nie wiedział. Opinia grafologiczna jest dokumentem sporządzonym przez biegłego z zakresu grafologii. Jak wynika z art. 75 § 1 K.p.a., dowodem w postępowaniu administracyjnym może być wszystko, co przyczynia się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Skoro w oparciu o wiedzę fachową oraz przeprowadzone badania stwierdzono podrobienie podpisów skarżącej i jej męża, to zapoznanie się przez nich z takimi konkluzjami rozstrzyga o początku terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją podziałową. Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę Kolegium, że w niniejszej sprawie niedopuszczalne jest utożsamianie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. oraz okoliczności z nimi związanych w ramach jednego postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie wznowieniowym. Ustalenie zaistnienia "fałszywości" w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest przesłanką z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., a nie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, stanowi to podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a nie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5. Utożsamianie ze sobą przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 jest niedopuszczalne również dlatego, że wymagają one ustaleń w innym zakresie oraz odnoszą się do nich inne okresy przedawnienia (wyrok WSA w Białymstoku z 22 lipca 2014 r., II SA/Bk 368/14, LEX nr 1512991; P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2026, nb. 23). Okoliczności niniejszej sprawy dotyczące ujawnienia faktu popełnienia przestępstwa i potwierdzenia go przez sąd karny w wyroku wydanym na podstawie art. 66 § 1 K.k., co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt I OSK 769/23, a czego Sąd w składzie orzekającym nie podważa z uwagi na przepis art. 190 P.p.s.a., wykluczają możliwość odnoszenia ich do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz zagadnienia terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 54/23 - publ. jak wyżej). Zaistnienie przesłanki z pkt 1 może stwierdzić inny podmiot (sąd karny) w osobnym postępowaniu. Co do przesłanki z pkt 5 – aktywność organu administracji publicznej jest w pełni wystarczająca do tego, aby stwierdzić, że zachodzą podstawy do wznowienia postępowania. Wskazane przesłanki są wobec siebie konkurencyjne i nie mogą wystąpić w niniejszej sprawie łącznie. Żaden dowód nieznany organowi I instancji nie istniał w momencie wydawania decyzji podziałowej, bowiem opinia grafologiczna oraz wyrok sądu karnego zostały wydane po dacie wydania decyzji ostatecznej. Natomiast okoliczności uznane za nowe zostały dopiero ustalone w postępowaniu przed sądem karnym, jak stwierdził NSA. Wobec tych okoliczności nie może dochodzić do wymiennego traktowania przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. Zarzuty skargi okazały się w większości zasadne. Niezasadność części z nich nie zmienia tego, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Pierwszy spośród zarzutów był prawidłowo umotywowany, ponieważ SKO nie odniosło się do zarzutów nr 1-3 odwołania. Brak zajęcia stanowiska wobec zarzutów stanowi naruszenie art. 11 oraz art. 15 K.p.a. Również naruszenie art. 80 K.p.a. jest zasadne, jednakże nie zmienia to oceny, że nie można jednocześnie powoływać się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. z przyczyn opisanych powyżej. Pozostałe zarzuty Sąd uwzględnił. Odnosząc się do pisma procesowego uczestników postępowania, w którym zawarto de facto odpowiedź na skargę i żądanie oddalenia skargi Sąd wskazuje, że nie można było przystać na argumenty uczestników. Kwestia związana z przesłanką z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. w niniejszej sprawie została omówiona przez NSA, a Sąd aktualnie orzekając ją w pełni akceptuje (art. 190 P.p.s.a.). Co się zaś tyczy dowiedzenia o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, należy przywołać powyższe wyjaśnienia w oderwaniu od pierwszej przesłanki wznowieniowej – okolicznością mającą wpływ na motywy orzekania przez Burmistrza związane z sfałszowaniem dokumentów poprzez podrobienie podpisów skarżącej i jej zmarłego męża wyszły na jaw dopiero z momentem przedłożenia opinii grafologicznej, o której skarżąca dowiedziała się 19 czerwca 2020 r. Podanie o wznowienie postępowania wniesiono zatem z zachowaniem określonego w art. 148 § 1 K.p.a. miesięcznego terminu, tj. w dniu 14 lipca 2020 r. Nie zmienia to jednocześnie oceny o niemożności wymiennego traktowania przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a., bowiem na dzień dokonywanej przez Burmistrza i SKO oceny stan faktyczny sprawy wskazywał już na zaistnienie pierwszej z podniesionych przesłanek - z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie 697 zł orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym uzasadnieniu wyroku, tj. przystąpi do prowadzenia wznowionego postępowania administracyjnego, przyjmując wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.