I SA/Ke 261/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2026 r. sprawy ze skargi F. L. na informację Zarządu Województwa z dnia [...] czerwca 2026 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu 1. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny; 2. przekazuje sprawę Zarządowi Województwa do ponownego rozpatrzenia protestu; 3. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz F. L. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. F. L. (wnioskodawca, fundacja, skarżąca) złożyła wniosek o dofinansowanie projektu pt. "Jesteśmy do usług!" w ramach naboru projektów programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021 – 2027 Działania 09.04 Zwiększenie dostępności usług, społecznych i zdrowotnych, Priorytet 9. Usługi społeczne i zdrowotne. Pismem z 30 czerwca 2026 r. Zarząd Województwa (zarząd, IZ, organ) poinformował wnioskodawcę, że na etapie oceny formalnej wniosek ten został oceniony negatywnie. Dodał, że zgodnie z Regulaminem wyboru projektów wniosek niespełniający któregokolwiek z kryteriów jest odrzucany na etapie oceny formalnej i nie podlega dalszej ocenie. Poinformował również, że szczegółowe uzasadnienia oceny formalnej każdego z ekspertów oceniających projekt znajdują się w kartach oceny formalnej, załączonych do tego pisma. Dnia 1 czerwca 2026 r. fundacja złożyła protest w zakresie następujących kryteriów wyboru projektów: CZĘŚĆ B. KRYTERIA HORYZONTALNE - Kryterium horyzontalne nr [...] "Czy projekt jest zgodny z zasadą równości kobiet i mężczyzn?". Wnioskodawca przytoczył fragmenty oceny wniosku dokonanej przez członków Komisji Oceny Projektów. Fundacja argumentowała, że celem projektu nie jest zmiana społecznych wzorów pełnienia ról rodzinnych ani kształtowanie postaw w zakresie podejmowania obowiązków opiekuńczych, lecz wsparcie osób faktycznie wykonujących funkcje opiekuńcze i napotykających związane z tym bariery. Projekt odpowiada zatem na zdiagnozowaną sytuację grupy docelowej, a nie na przyczyny społeczno - kulturowe leżące u podstaw nierównego podziału obowiązków opiekuńczych. Przyjęcie kryteriów premiujących wyłącznie z uwagi na ich płeć prowadziłoby do nierównego traktowania uczestników i ograniczenia dostępu do wsparcia osobom, które rzeczywiście w większym stopniu wykonują obowiązki opiekuńcze, tj. kobietom. Wyjaśniła, że projekt realizuje zasadę równości szans kobiet i mężczyzn zgodnie z jej celem, którym jest zapewnienie równego traktowania oraz eliminowanie barier w dostępie do wsparcia, tworzenie preferencji dla określonej płci (mężczyzn) niezależnie od rzeczywistej sytuacji uczestników (tj. niezależnie od demografii, która wskazuje, że kobiet jest zdecydowanie więcej wśród grupy docelowej i to one tym samym są w gorszej sytuacji). Dodatkowo zgodnie z zapisami Załącznika 1 do Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021 - 2027 w oparciu o który dokonana powinna zostać ocena, oceniający nawet mając częściowo zastrzeżenia do opisu równości szans (opis w odniesieniu do osób potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu nie został zakwestionowany) powinni przyznać 1, a nie 0 pkt - zgodnie z zapisami ww. dokumentu w zakresie przyznawania punktacji "1 punkt - kwestie związane z zakresem danego kryterium w standardzie minimum uwzględnione przynajmniej częściowo lub nie są w pełni trafnie dobrane w zakresie kryterium 2 i 3." Fundacja wskazała, że wartości docelowe wskaźników odnoszących się do liczby osób powinny zostać podane w podziale na płeć. Nic poza tym. Zarzuciła, że drugi oceniający nie odniósł się do tego, dlaczego nieprzyznane zostały punkty we wskazanej części. Wnioskodawca wyjaśnił, że w ramach naboru FESW.09.04-IZ.00-001/25 uzyskał dofinansowanie projektu "Stawiamy na fachowe usługi społeczne i zdrowotne". W ww. projekcie i w danym projekcie sytuacja kobiet i należących do grupy docelowej - osób wymagających pomocy w codziennym funkcjonowaniu, osób będących opiekunami faktycznymi oraz osób stanowiących kadrę świadczącą usługi społeczne i zdrowotne w projekcie przeanalizowana została w analogiczny sposób, aby w projekcie nie wystąpiły nierówności płci, zaplanowano w obu projektach analogiczne działania równościowe. W projekcie "Stawiamy na fachowe usługi społeczne i zdrowotne!"' uzyskano pozytywną ocenę w ramach kryterium horyzontalnego "Czy projekt jest zgodny z zasadą równości kobiet i mężczyzn?", natomiast w niniejszym naborze oceniający kwestionują zapisy dotyczące standardu minimum i kwestionują tym samym dokonaną przez siebie uprzednio ocenę, co jest nielogiczne i niezgodne z zasadami równego traktowania wnioskodawców. Wnioskodawca przy pisaniu niniejszego projektu kierował się bowiem analogią swego poprzedniego projektu, który z racji oceny uznany został za poprawny. Ponadto, ocena Kryterium Horyzontalnego nr 6 przez obu oceniających została dokonana niezgodnie z dokumentacją naboru, tj. niezgodnie Załącznikiem nr Il Metodyka i kryteria ogólne do Regulaminu wyboru projektów. Zgodnie z ww. załącznikiem "ocena spełnienia kryterium polega na przypisaniu mu wartości logicznej TAK/NIE/DO POPRAWY/UZUPEŁNIENIA na etapie negocjacji", "W celu potwierdzenia spełnienia kryterium dopuszczalne jest wezwanie Wnioskodawcy do przedstawienia wyjaśnień, uzupełnienia lub poprawienia treści wniosku o dofinansowanie na etapie negocjacji w zakresie istniejących zapisów dotyczących zgodności projektu z zasadą równości kobiet i mężczyzn". W przypadku wątpliwości, oceniający powinni skierować wniosek do poprawy/uzupełnienia na etapie negocjacji (analogicznie do tego, jak postąpili w odniesieniu do Kryterium Dopuszczającego nr 1, przy którym zgodnie Załącznikiem nr Il Metodyka i kryteria ogólne do Regulaminu wyboru projektów zapisy są tożsame do ww. zapisów). Wnioskodawca wniósł o ponowną ocenę w zaskarżonej części. Pismem z 30 czerwca 2026 r. organ poinformował wnioskodawcę o nieuwzględnieniu protestu. Zarząd wyjaśnił, że ponownej ocenie podlegało Kryterium horyzontalne nr 6 "Czy projekt jest zgodny z zasadą równości kobiet i mężczyzn?" Odnośnie pkt 1 "We wniosku o dofinansowanie projektu zawarte zostały informacje, które potwierdzają istnienie (albo brak istniejących) barier równościowych w obszarze tematycznym interwencji i/Iub zasięgu oddziaływania projektu", zarząd wskazał, że nie podziela stanowiska wnioskodawcy. Wyjaśnił także, że wnioskodawca wskazał na większy udział kobiet w rolach opiekuńczych, który powoduje, że rezygnują one z życia zawodowego i społecznego na rzecz opieki nad członkiem rodziny. Wnioskodawca zwrócił uwagę na mały odsetek mężczyzn, którzy stają się opiekunami faktycznymi. IZ dodała, że wnioskodawca nie opisał natomiast sytuacji kadry świadczącej usługi społeczne i zdrowotne. W ocenie organu wnioskodawca wskazał, iż liczebność i podział grupy docelowej wynika z badań własnych i specyfiki grupy. Jednak, zdaniem organu, nie wyjaśnia, co wykazały badania własne, co rozumie przez specyfikę grupy i jakie dane sprawiły, do projektu wybrał tylko 3 kobiety. Wnioskodawca nie podał informacji, które potwierdzałyby istniejące bariery (finansowe) i dlaczego to kobiety znajdują się w gorszym położeniu oraz jakie są tego przyczyny. IZ uznała pkt 1 za niespełniony. Odnośnie pkt 2 "Wniosek o dofinansowanie projektu zawiera działania odpowiadające na zidentyfikowane bariery równościowe w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu", zarząd nie zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy. IZ wskazała tu na podobny problem, jak w punkcie pierwszym. Stwierdziła, że brak scharakteryzowania poprawnie osób z kadry realizującej usługi społeczne/zdrowotne w projekcie i brak możliwości ustalenia prawidłowych barier nie daje możliwości ustalenia odpowiednich działań. W przypadku opiekunów faktycznych, w rekrutacji wnioskodawca ustalił premię punktową dla kobiet. Mimo, iż to one znajdują się w gorszej sytuacji, ponieważ częściej pełnią role opiekuńcze niż mężczyźni. Premiowanie ich w rekrutacji jeszcze bardziej pogłębi tę barierę, co jest niedopuszczalne. Taki zabieg pogłębi stereotypy dotyczące kobiet, jako tych, które zwykle opiekują się członkami rodziny. IZ wyjaśniło, że rozumie podział, w którym większość stanowią kobiety, co odzwierciedla stan faktyczny, jednak przypisywanie punktów w rekrutacji kobietom pogłębia problem. Punkty ze względu na płeć w takiej sytuacji powinny zostać przyznane mężczyznom, aby przeciwdziałać stereotypom. Ponieważ wystąpiły działania pogłębiające różnice, organ nie uznał spełnienia tego kryterium Odnośnie pkt 4 "Wskaźniki realizacji projektu zostały podane w podziale na płeć", IZ nie zgodziła się z oceną członków Komisji Oceny Projektów i przychyliła się do stanowiska wnioskodawcy, przyznając 1 punkt. Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy, że jego inny projekt, analogiczny do tego projektu uzyskał pozytywną ocenę z kryterium nr 6, IZ wskazała natomiast, że protest dotyczy innego wniosku i IZ rozpatruje zarzuty zawarte w przedmiotowym proteście dotyczącym tego projektu. Wszyscy członkowie Komisji Oceny Projektów oceniający projekty są zobowiązani do prawidłowej, rzetelnej, terminowej i bezstronnej oceny projektów. Ponadto osoby zatrudnione do pracy w Komisji Oceny Projektów posiadają wiedzę, umiejętności w zakresie celów i sposobu realizacji oraz zasad finansowania projektów składanych w ramach funduszy europejskich. Na powyższe rozstrzygnięcie w sprawie protestu fundacja wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę. Skarżąca stwierdziła, że celem projektu nie jest zmiana społecznych wzorców pełnienia ról rodzinnych czy też kształtowania postaw mężczyzn w zakresie aktywności opiekuńczych, lecz wsparcie osób faktycznie wykonujących funkcje opiekuńcze. Projekt czyni zadość zdiagnozowanej sytuacji grupy docelowej i nie skupia się na przyczynach leżących u podstaw nierównego podziału obowiązków opiekuńczych pomiędzy mężczyznami i kobietami. Wskazała, że zgodnie z zapisami Załącznika I do Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021 - 2027 stanowiącego podstawę dokonania oceny, w częściach 2 i 3 oceniający, nawet przy częściowym zastrzeżeniu do opisu równości szans, powinni przyznać 1 punkt, tymczasem punktu tego nie przyznano. Również ocena wskaźników realizacji projektu z podziałem na płeć jest, w ocenie skarżącej, błędna. Skarżąca podniosła, że dwa projekty dotyczące tego samego działania, w których zasady równościowe zostały przyjęte w ten sam sposób, zostały przez IZ ocenione sprzecznie. Innymi słowy, jeden z projektów został oceniony pozytywnie, a drugi negatywnie, przy takich samych założeniach obu projektów. Zarzut ten jednak został zbagatelizowany i w odpowiedzi na protest wskazano, że IZ rozpatruje zarzuty zawarte w tym proteście i w tym projekcie, i nie zamierza się odnosić do ocen w innych projektach. Kolokwialnie rzecz ujmując, IZ nie wyklucza w jednym działaniu arytmetycznym dwóch różnych wyników. Tymczasem uniwersalne zasady matematyki oraz zasady jednolitości w stosowaniu prawa są nienaruszalne. Fundacja ponownie podniosła, że zgodnie z Załącznikiem nr II Metodyka i kryteria ogólne do Regulaminu wyboru projektów w sytuacji gdy oceniający mieli wątpliwości, winni skierować wniosek do poprawienia bądź uzupełnienia. Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i w związku z tym o przekazanie sprawy organowi w celu ponownego rozpatrzenia rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zaznaczył, że w odpowiedzi na protest IZ przyznała 1 punkt w ramach oceny punktu 4. Ponadto, zdaniem zarządu, nie należy używać argumentów dotyczących oceny innych wniosków. Porównanie wniosku z innymi projektami nie świadczy o spełnieniu kryterium. Na rozprawie 10 września 2026 r. skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, wniosła o uwzględnienie skargi i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga była zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Taką ustawą szczególną jest ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 – 2027 (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1733; ze zm.; dalej: "ustawa wdrożeniowa"). Z kolei przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Do kryterium legalności nawiązał także ustawodawca w art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej, przewidując uwzględnienie skargi w przypadku stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji. W myśl art. 73 ust. 8 pkt 1-3 ustawy wdrożeniowej, w wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2, albo w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, która pozostawiła protest bez rozpatrzenia; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. Dokonując kontroli sądowej zaskarżonego rozstrzygnięcia w tak zakreślonych granicach, sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej fundacja uczyniła informację z 30 czerwca 2026 r. nr [...] o nieuwzględnieniu przez Zarząd Województwa (Instytucję Zarządzającą) protestu złożonego na etapie oceny formalnej - oceny zgodności z zasadami horyzontalnymi, dotyczącego wniosku o dofinansowanie projektu pt. "Jesteśmy do usług!" w ramach naboru projektów programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Ś. 2021 – 2027 Działania 09.04 Zwiększenie dostępności usług, społecznych i zdrowotnych, Priorytet 9. Usługi społeczne i zdrowotne. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że nie może budzić wątpliwości, że to na wnioskodawcy ubiegającym się o dofinansowanie w ramach danego konkursu spoczywa obowiązek rzetelnego i wyczerpującego wypełnienia wniosku (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2011 r., II GSK 1500/11; ten i przywołane w dalszej części uzasadnienia orzeczenia dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek starannego przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, zgodnie z wymogami konkursu, ciąży zawsze na wnioskodawcy. Brak podanej informacji lub też podanie informacji w sposób niejednoznaczny winien zostać oceniony negatywnie. Jest też oczywiste, a zarazem akcentowane w orzecznictwie, że podmiot przystępujący do konkursu winien znać jego zasady, gdyż są one publikowane i dostępne dla wszystkich w jednakowy sposób. Każdy uczestnik konkursu wyraża akceptację dla zasad konkursu i w dalszych swych działaniach w postępowaniu konkursowym, chcąc uzyskać pomoc musi się do tych zasad precyzyjnie stosować. W dalszej kolejności, biorąc pod uwagę istotę sporu, trzeba wskazać ramy prawne, które stanowiły podstawę rozważań prawnych w niniejszej sprawie. Jak stanowi art. 1 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, określa ona zasady realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2021-2027, podmioty uczestniczące w realizacji tych programów i polityki oraz tryb współpracy między nimi. Wnioskodawcy, w przypadku negatywnej oceny projektu, o której mowa w art. 56 ust. 5 i 6, wybieranego w sposób konkurencyjny, przysługuje prawo wniesienia protestu w celu ponownego sprawdzenia złożonego przez niego wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów (art. 63 ustawy wdrożeniowej). Protest jest rozpatrywany przez instytucję: 1) zarządzającą albo 2) pośredniczącą - jeżeli została ustanowiona dla danego programu i instytucja zarządzająca powierzyła jej zadania w tym zakresie na podstawie porozumienia albo umowy, o których mowa w art. 9 ust. 1 (art. 66 tej ustawy). W przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego (art. 73 ust. 1 ustawy wdrożeniowej). Kontrola legalności stanowiska instytucji zarządzającej lub pośredniczącej zajętego w stosunku do protestu złożonego przez stronę skarżącą musi odbywać się przede wszystkim z uwzględnieniem przepisów ustawy wdrożeniowej. Niewątpliwie też, w świetle przepisów tej ustawy, właściwa instytucja przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu. Jakkolwiek regulamin ten nie jest źródłem prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP, tym niemniej spełnia kryteria źródeł prawa w szerokim tego słowa znaczeniu. Przyjmuje się w judykaturze, że stanowi wraz z przepisami powszechnie obowiązującymi podstawę sądowej kontroli przewidzianej w omawianej ustawie. Zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego ocena projektu powinna być zatem kontrolowana pod kątem jej zgodności z przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania, którymi są regulacje ustawowe oraz regulacje zawarte w systemie realizacji programu operacyjnego (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 6 sierpnia 2026 r., III SA/Gd 158/26; wyrok WSA w Gliwicach z 5 grudnia 2012 r., III SA/Gl 1453/12). Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, podstawę systemu realizacji programu mogą stanowić w szczególności przepisy prawa, wytyczne, szczegółowy opis priorytetów programu, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w oparciu m.in. o przepisy powołanej ustawy oraz akty składające się na system realizacji programu operacyjnego. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w celu wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu, zwany dalej "naborem". Warunkiem przeprowadzenia naboru przez właściwą instytucję jest: 1) przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz 2) udostępnienie regulaminu wyboru projektów potencjalnym wnioskodawcom (ust. 2). Udostępnienie regulaminu wyboru projektów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów następuje w formie ogłoszenia o naborze upublicznianego na stronie internetowej właściwej instytucji oraz na portalu (ust. 3). Ogłoszenie o naborze zawiera nazwę właściwej instytucji, wskazanie przedmiotu naboru, informację o potencjalnych wnioskodawcach, termin składania wniosków o dofinansowanie projektu, regulamin wyboru projektów oraz dane do kontaktu (ust. 4). Z treści art. 53 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że w celu dokonania oceny projektów właściwa instytucja powołuje komisję oceny projektów oraz określa regulamin jej pracy. W skład komisji oceny projektów wchodzą pracownicy właściwej instytucji posiadający wiedzę, umiejętności, doświadczenie lub wymagane uprawnienia w dziedzinie objętej programem, w ramach której jest dokonywany wybór projektów (art. 53 ust. 2 ustawy). Eksperci komisji oceny projektów są odpowiedzialni za jakość podejmowanych decyzji, tj. za obiektywną i rzetelną ocenę udokumentowaną w kartach oceny projektów, w szczególności za jasność oraz przejrzystość wyników oceny, wypełnienie wszystkich pól w kartach oceny projektów oraz szczegółowe uzasadnienie oceny każdego kryterium. Zgodnie z art. 54 ustawy wdrożeniowej, projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów. Stosownie zaś do art. 43 tej ustawy, wybrany do dofinansowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru projektów. Z art. 45 ustawy wdrożeniowej wynika natomiast, że właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów, pozostając w ścisłej korelacji z zasadą rzetelności, która związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru, co odnosi się również do należytego umotywowania dokonanej oceny projektu, przyznanej mu liczby punktów. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów. Równy dostęp do informacji, będący emanacją traktatowej zasady równości w dostępie do pomocy, nakłada na właściwą instytucję obowiązek publikowania informacji niezbędnych do realizacji równego dostępu do pomocy w zakresie ubiegania się o dofinansowanie projektów. Reguły i kryteria wyboru projektów powinny być jasne, jednoznaczne, określając w sposób przejrzysty i precyzyjny konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza powyższych reguł. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu). Kontrola powinna zmierzać w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz zarządu w zaskarżonym rozstrzygnięciu protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca (kompletna), odpowiada generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny, przyznanej punktacji. Nadto sąd administracyjny rozpoznając skargę na wydane rozstrzygnięcie, posiada jedynie kompetencję do badania, pod kątem legalności, tylko tego rozstrzygnięcia. Nie może odnosić się do generalnych założeń całego postępowania konkursowego, zasad jego przeprowadzania, a także sposobu sformułowania kryteriów oceny przedłożonych przez strony projektów. Warto zaznaczyć, że sąd administracyjny nie ma kompetencji, aby ocenić i podważyć wiedzę eksperta dokonującego oceny w sprawie. Tylko naruszenie prawa procesowego lub materialnego, które mogły mieć wpływ na wynik oceny, może skutkować uchyleniem określonego aktu. Wskazać także należy, że przy dokonywaniu kontroli działania organu dokonującego oceny projektu sąd nie dokonuje ponownej oceny projektu, np. poprzez odmienną ocenę założeń tego projektu i przyznanie określonej liczby punktów ocenianemu projektowi, lecz uprawniony jest do kontroli dokonanej i sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania kryteriów tej oceny. Sąd, jak wyżej wskazano, jedynie kontroluje ocenę dokonywaną przez organ w kontekście przestrzegania reguł równości, przejrzystości, bezstronności czy rzetelności w ramach postępowania konkursowego. W szczególności kontroli sądu podlega uzasadnienie rozstrzygnięcia protestu, które winno wskazywać na przyczyny nieuwzględnienia stanowiska strony. Dlatego też w orzecznictwie akcentowany jest pogląd zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 45 ustawy wdrożeniowej uznać należy za uzasadniony w przypadku nieprecyzyjnego i niejednoznacznego ustalenia kryteriów wyboru, dowolności przy dokonywaniu oceny, tak w kontekście ustalonych kryteriów wyboru, jak i okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę oraz braku dokonania wyczerpującej oceny i przedstawienia jej uzasadnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 lutego 2018 r., III SA/ Łd 1072/17). W sprawie nie było kwestionowane, że wniosek skarżącej o dofinansowanie spełnił wymogi formalne w zakresie kryterium ogólnych formalnych (1 etap oceny formalnej – kryteria ogólne: formalne). Natomiast przedmiotowy wniosek uzyskał negatywną ocenę na etapie oceny formalnej w zakresie kryterium ogólnego – horyzontalnego: "Projekt jest zgodny z zasadą równości kobiet i mężczyzn" oraz nie przeszedł do kolejnego etapu oceny formalnej, a także merytorycznej. Mając na względzie powyższe rozważania oraz dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia zarządu o nieuwzględnieniu protestu skarżącej, sąd uznał, że ocena projektu w zakresie spornego formalnego kryterium horyzontalnego projektu – Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ dokonana w zakresie zakwestionowanego w proteście kryterium nr 2 "Wniosek o dofinansowanie projektu zawiera działania odpowiadające na zidentyfikowane bariery równościowe w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu", nie została przeprowadzona w sposób zgodny z prawem, z uwzględnieniem reguł, o których mowa w art. 45 ustawy wdrożeniowej, tj. w sposób rzetelny. Stosownie do treści dokumentu stanowiącego Załącznik nr 1 do Uchwały nr 159/25 Komitetu Monitorującego program regionalny Fundusze Europejskie dla Świętokrzyskiego 2021 - 2027 z 11 września 2025 r. - Metodyki i kryteriów ogólnych stosowanych przy wyborze operacji współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Świętokrzyskiego 2021 – 2027 kryterium horyzontalne nr 6 "Projekt jest zgodny z zasadą równości kobiet i mężczyzn" zostanie spełnione, jeżeli wnioskodawca wskaże we wniosku o dofinansowanie, w tym w szczególności w opisie: grupy docelowej, zadań oraz zarządzania projektem, w jaki sposób będzie zapewniona realizacja w ramach projektu zasady równości kobiet i mężczyzn. Ocena kryterium będzie prowadzona w oparciu o standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ stanowiący Załącznik nr 1 "Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021 – 2027". Ponadto, spełnienie kryterium będzie weryfikowane na podstawie treści wniosku o dofinansowanie projektu. W celu potwierdzenia spełnienia kryterium dopuszczalne jest wezwanie wnioskodawcy do przedstawienia wyjaśnień, uzupełnienia lub poprawienia treści wniosku o dofinansowanie na etapie negocjacji w zakresie istniejących zapisów dotyczących zgodności projektu z zasadą równości kobiet i mężczyzn. Jest to kryterium zero-jedynkowe. Ocena spełnienia kryterium polega na przypisaniu mu wartości logicznej TAK/NIE/DO POPRAWY/UZUPEŁNIENIA na etapie negocjacji. Spełnienie kryterium jest konieczne do przyznania dofinansowania. Projekty niespełniające tego kryterium nie podlegają zakwalifikowaniu do kolejnego etapu oceny. Z kolei zgodnie z dokumentem: Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ standard minimum składa się z 5 podstawowych kryteriów oceny, dotyczących charakterystyki projektu. W dokumentacji konkursowej przyjęto, że standard minimum jest spełniony w przypadku uzyskania co najmniej 3 punktów za następujące kryteria oceny: 1/ We wniosku o dofinansowanie projektu zawarte zostały informacje, które potwierdzają istnienie (albo brak istniejących) barier równościowych w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu; 2/ Wniosek o dofinansowanie projektu zawiera działania odpowiadające na zidentyfikowane bariery równościowe w obszarze tematycznym interwencji i/lub zasięgu oddziaływania projektu; 3/ W przypadku stwierdzenia braku barier równościowych, wniosek o dofinansowanie projektu zawiera działania zapewniające przestrzeganie zasady równości kobiet i mężczyzn tak, aby na żadnym etapie realizacji projektu nie wystąpiły bariery równościowe; 4/ Wskaźniki realizacji projektu zostały podane w podziale na płeć; 5/ We wniosku o dofinansowanie projektu wskazano, jakie działania zostaną podjęte w celu zapewnienia równościowego zarządzania projektem. Każde kryterium oceny w standardzie minimum jest oceniane niezależnie od innych kryteriów oceny, z wyjątkiem kryteriów nr 2 i 3, które są alternatywne. Nie zwalnia to jednak od wymogu zachowania logiki konstruowania wniosku o dofinansowanie projektu. Brak zachowania tej logiki pomiędzy poszczególnymi elementami wniosku może skutkować w przypadku projektów konkurencyjnych skierowaniem do negocjacji lub obniżeniem punktacji. Maksymalna liczba punktów do uzyskania wynosi 5, ponieważ kryterium nr 2 i 3 są alternatywne. Przy czym z zgodnie z dokumentem Standard minimum realizacji zasady równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+ alternatywność tę należy rozumieć w sposób następujący: w przypadku stwierdzenia występowania barier równościowych oceniający bierze pod uwagę kryterium nr 2 w dalszej ocenie wniosku o dofinansowanie projektu (wybierając jednocześnie w kryterium nr 3 wartość "0", zaś w przypadku braku występowania ww. barier – bierze pod uwagę kryterium nr 3 (analogicznie wybierając jednocześnie w kryterium nr 2 wartość "0"). Z powyższego dokumentu wynika także, że ocena prowadzona jest na podstawie zapisów wniosku o dofinansowanie projektu oraz wiedzy i doświadczenia osoby oceniającej. Wskazano sposób przyznawania punktacji. Sposób oceny – "0" punktów przewidziany jest dla sytuacji, gdy we wniosku o dofinansowanie projektu nie ma wskazanych żadnych informacji pozwalających na przyznanie 1 lub więcej punktów w danym kryterium oceny. Sposób oceny "1 punkt" ma zastosowanie, gdy kwestie związane z zakresem danego kryterium w standardzie minimum zostały uwzględnione przynajmniej częściowo lub nie są w pełni trafnie dobrane w zakresie kryterium 2 i 3. W przypadku kryterium 1, 4 i 5 przyznanie 1 punktu oznacza, że kwestie związane z zakresem danego kryterium w standardzie minimum zostały uwzględnione wyczerpująco, trafnie lub w sposób możliwie pełny, biorąc pod uwagę charakterystykę danego projektu. Z akt sprawy wynika, że oceniający przyznali 1 pkt za spełnienie 5 kryterium oceny standardu. Przy czym należy zauważyć, że tylko jeden z oceniających odniósł się w swej ocenie do poszczególnych – pięciu ww. kryteriów oceny. Natomiast drugi z oceniających dokonał swej oceny w sposób generalny, odnoszący się do kryterium horyzontalnego nr 6, bez szczegółowej oceny spełnienia pięciu ww. kryteriów, będących elementem standardu minimum. Nie dostrzegając tej wadliwości na etapie rozpatrzenia protestu, organ przyznał rację skarżącej co do wadliwej oceny kryterium nr 4 i w ramach tego kryterium przyznał 1 punkt. Oceniając działanie organu, należy przede wszystkim zauważyć, że dostrzegając różne sposoby punktacji w zakresie kryterium nr 1 i 2 i przyznając, że tylko część grupy docelowej została dobrze scharakteryzowana (w zakresie kryterium nr 1), organ w rozstrzygnięciu protestu w zakresie kryterium nr 2 wskazuje na "podobny problem, jak w punkcie pierwszym", uzasadniając brak spełnienia tego kryterium "wystąpieniem działań pogłębiających różnice". Sąd nie zgodził się z taką oceną organu. Trzeba bowiem podkreślić, że inny jest sposób punktacji w zakresie kryterium nr 1 ("0" albo "1"). Inny zaś w przypadku kryterium nr 2 ("0", "1", "2"). O ile w przypadku kryterium 1 przyznanie 1 punktu oznacza, że kwestie związane z zakresem danego kryterium w standardzie minimum zostały uwzględnione wyczerpująco, trafnie lub w sposób możliwie pełny, to w ramach oceny kryterium nr 2 przewidziano możliwość przyznania 1 punktu, gdy kwestie związane z zakresem danego kryterium w standardzie minimum zostały uwzględnione przynajmniej częściowo lub nie są w pełni trafnie dobrane. Stwierdzając, że tylko część grupy docelowej została dobrze scharakteryzowana, organ prawidłowo ocenił spełnienie kryterium nr 1, w zgodzie z zasadą punktacji "0". Natomiast uznając tożsamość tego samego elementu podlegającego ocenie zarówno w ramach kryterium nr 1, jak i w ramach kryterium nr 2, nie przyznał 1 punktu w ramach kryterium nr 2 (wskazując na podobny problem jak w punkcie pierwszym), mimo że miał ku temu podstawy. Taką ocenę organu należało uznać za przeprowadzoną w sposób naruszający prawo. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, ponieważ przyznanie dodatkowego punktu w ramach kryterium nr 2 powodowałoby uzyskanie przez skarżącą minimum 3 punktów i uznanie spełnienia kryterium standardu minimum, a w następstwie tego uznania, spełnienia kryterium horyzontalnego nr 6 "Projekt jest zgodny z zasadą równości kobiet i mężczyzn", a w konsekwencji zakwalifikowanie wniosku do kolejnego etapu oceny. Uzasadnione wątpliwości budzi także zachowanie zasady rzetelności postępowania, rozważanej w okolicznościach tej sprawy w kontekście uprawnienia członka Komisji Oceny Projektów wynikającego z art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej (wezwanie do uzupełnienia lub poprawienia wniosku), zawartego także w cytowanym wyżej Załączniku nr 1 do Uchwały nr 159/25 Komitetu Monitorującego program regionalny Fundusze Europejskie dla Świętokrzyskiego 2021 - 2027 z 11 września 2025 r. - Metodyce i kryteriach ogólnych stosowanych przy wyborze operacji współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Świętokrzyskiego 2021 – 2027. Podsumowując powyższe, Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Doszło bowiem do naruszenia wskazanej w ustawie wdrożeniowej zasady rzetelności, co jednoznacznie wynika z dokonanych rozważań. Przy ponownym rozpatrzeniu protestu, organ uwzględni stanowisko zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 76 ustawy wdrożeniowej w związku z art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215), zasądzając na rzecz skarżącego 680 zł, przy czym na kwotę tę składają się równowartość: uiszczonego wpisu sądowego od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem (480 zł).