III SA/Gl 336/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 8 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C. na czynność [...] Kuratora Oświaty z 26 lutego 2026 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od wyników konkursu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z 26 lutego 2026 r. J. C. jako przedstawiciel ustawowy swojego małoletniego syna, J. C. (dalej: określanego jako skarżący) zaskarżył czynność [...] Kuratora Oświaty z tego samego dnia polegającą na formalnym rozpatrzeniu odwołania od wyników etapu [...] Konkursu Przedmiotowego z historii, w którym skarżący brał udział. W odpowiedzi na skargę z 17 marca 2026 r. skarżony organ wniósł o jej odrzucenie uzasadniając swój wniosek brakiem właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych zaskarżonych do sądu administracyjnego możliwe jest wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie oraz gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzenie braku którejkolwiek z ww. przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, uniemożliwia rozpoznanie sprawy co do istoty. Zakres kognicji sądów administracyjnych został określony w art. 3 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje inne niż określone w pkt 1 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Chodzi bowiem o akty lub czynności dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podejmowane przez organy administracji publicznej w ramach przyznanych im kompetencji nie będące decyzjami administracyjnymi (art. 3 § 2 pkt 1), postanowieniami wydanymi w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty sprawy oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym (art. 3 § 2 pkt 2 i 3). Akty lub czynności, o których mowa wart. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. powinny mieć charakter indywidualny, tzn. powinny być skierowane do zindywidualizowanego adresata, znajdującego się w określonej sytuacji. Poza tym akty lub czynności muszą dotyczyć praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym przypadku chodzi o sytuację prawną, w której uprawnienia lub obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Musi więc istnieć ścisły związek między aktem lub czynnością a uprawnieniem lub obowiązkiem danego podmiotu określonymi w przepisach prawa. Dany akt lub czynność powinien ustalać, stwierdzać, potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone w prawie lub ich odmawiać (T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005). Do istoty aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej należy bowiem to, że w sposób prawnie wiążący wpływają one na sytuację prawną konkretnego podmiotu tak, iż wywołują skutek prawny, jaki obowiązujące prawo wiąże z danym aktem lub czynnością. Konsekwencją aktu lub czynności jest wprowadzenie prawnie wiążącego elementu nowości normatywnej w sytuacji prawnej określonego podmiotu wyznaczanej jego uprawnieniami lub obowiązkami (por. Mariusz Bogusz, "Pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA", Samorząd Terytorialny 2000 r., Nr 1-2, str. 183). Należy również zauważyć, że na podstawie art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Oznacza to, że katalog skarg na działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność może podlegać rozszerzeniu (poza kategorie spraw wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a.) na podstawie przepisów szczególnych zastrzegających kontrolę sądu administracyjnego. Cechą charakterystyczną i wspólną wszystkich przejawów działania administracji publicznej kontrolowanych przez sądy administracyjne musi być jednak element władztwa administracyjnego w kreowaniu uprawnienia lub obowiązku adresata, często związany z możliwością stosowania środków przymusu państwowego (por.m.in. postanowienie WSA w Krakowie z 2 sierpnia 2016 r., III SA/Kr 876/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: CBOSA). W ocenie sądu, zaskarżona czynność Kuratora Oświaty w K. przede wszystkim nie posiada wymaganych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. elementów. W żaden sposób nie kreuje uprawnienia lub obowiązku małoletniego skarżącego. Stanowi jedynie odniesienie się do zastrzeżeń dotyczących wyniku konkursu przedmiotowego, który nie został przeprowadzony w ramach postępowania administracyjnego, co jest już utrwalonym poglądem w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. postanowienie NSA z 20.12.2016 r., l OSK 2775/16, LEX nr 2190289, postanowienie WSA w Warszawie z 27.07.2018 r., II SAB/Wa 373/18, LEX nr 2738597, postanowienie WSA w Białymstoku z 22.06.2022 r., II SA/Bk 370/22, LEX nr 3357855). Należy przy tym podkreślić, że w tym przypadku brak jest również szczególnych przepisów prawnych przewidujących kognicje sądów administracyjnych. Zgodnie żart. 51 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.), kurator oświaty organizuje olimpiady, konkursy, turnieje, przeglądy oraz inne formy współzawodnictwa i prezentacji osiągnięć uczniów szkół na obszarze województwa. Stosownie do treści art. 22 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2230), minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określi, w drodze rozporządzenia, organizację oraz sposób przeprowadzania konkursów, turniejów i olimpiad, uwzględniając, że konkursy, turnieje i olimpiady powinny służyć odkrywaniu i rozwijaniu uzdolnień uczniów, pobudzaniu twórczego myślenia, wspomaganiu zdolności stosowania zdobytej wiedzy w praktycznym działaniu, a także lepszemu przygotowaniu uczniów do nauki w szkołach wyższego stopnia lub do wykonywania zawodu. Na podstawie wskazanego ostatnio przepisu wydano rozporządzenie MENiS (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji oraz sposobu przeprowadzania konkursów, turniejów i olimpiad (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1036)), które w § 3 ust. 2 stanowi, że konkursy o zasięgu wojewódzkim organizuje kurator oświaty. Wedle § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, konkurs przygotowuje i przeprowadza wojewódzka komisja konkursowa powołana przez kuratora oświaty, który określa zadania komisji oraz zatwierdza regulamin konkursu, opracowany przez komisję. Regulamin konkursu zawiera w szczególności: 1) liczbę stopni konkursu oraz sposób i terminy przeprowadzania eliminacji, w tym ustalania i ogłaszania wyników, 2) zakres wiedzy i umiejętności wymaganych na poszczególnych stopniach konkursu, 3) wykaz literatury obowiązującej uczestników oraz stanowiącej pomoc dla nauczyciela, 4) kryteria kwalifikowania uczestników do kolejnych stopni konkursu, warunki uzyskiwania wyróżnień oraz tytułów laureata lub finalisty konkursu, 5) tryb pracy komisji na poszczególnych stopniach konkursu (§ 3 ust. 2 rozporządzenia MENiS). Dalej Kurator oświaty przekazuje do szkół regulamin konkursu przeprowadzanego w danym roku szkolnym, w terminie do dnia 30 września (§ 4 ust. 3 rozporządzenia MENiS). Regulamin konkursu może być zmieniany w ciągu roku szkolnego jedynie w przypadku uzasadnionej konieczności zmiany terminu przeprowadzenia eliminacji na poszczególnych stopniach konkursu (§ 4 ust. 4 i 4a rozporządzenia MENiS). Z powyższego wynika, że zasady przeprowadzania i oceniania konkursów przedmiotowych określają regulaminy. Jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż regulaminy konkursów podlegają zaliczeniu do źródeł prawa o charakterze wewnętrznym, które mogą stanowić podstawę działań wyłącznie wobec podmiotów bezpośrednio podległych organom wydającym regulaminy, a więc wyłącznie w strukturze wewnętrznej tych jednostek. Nie będąc źródłami prawa powszechnie obowiązującego, nie mogą zatem stanowić podstawy działań wobec obywateli, które przybierałyby postać aktów administracyjnych podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wynik konkursu, jak też rozstrzygnięcia zapadłe w przeprowadzonym w trybie przepisów regulaminu danego konkursu -postępowaniu odwoławczym, nie stanowią decyzji administracyjnych. Rozstrzygnięcia te nie zapadają w trybie k.p.a. (por. postanowienie WSA w Bydgoszczy z 6 maja 2016 r, El SA/Bd 433/16, CBOSA). Podobnie rozstrzygnięć odwoławczych oraz ustalających wynik konkursu przeprowadzonego w oparciu o przepisy wydane na podstawie ustawowych przepisów oświatowych nie można zaklasyfikować do aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jako dotyczących praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przepisie tym mowa jest bowiem o prawach lub obowiązkach wynikających z przepisów o charakterze powszechnie obowiązującym, w rozumieniu art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Dodać też należy, że ani przepisy wskazanych ustaw, ani rozporządzenia MENiS nie zawierają podstawy prawnej do wydania przez kuratora oświaty (bądź inną jednostkę przeprowadzającą w jego imieniu konkurs przedmiotowy, np. komisję konkursową) decyzji administracyjnej bądź innego aktu podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego - w ramach konkursu przedmiotowego dla uczniów szkół podstawowych. Skoro zaś takiej podstawy nie może stanowić regulamin konkursu, tj. akt o charakterze wewnętrznym, na podstawie którego konkurs jest prowadzony, stwierdzić trzeba iż działania kuratora oświaty i komisji konkursowych w ramach konkursu przedmiotowego nie stanowią działań organów administracji publicznej podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W konsekwencji należy stwierdzić, że przedmiotowa sprawa nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie WSA w Warszawie z 27 lipca 2018 r., II SAB/Wa 373/18, CBOSA). Tym samym sąd podziela pogląd orzeczniczy sformułowany jeszcze przed wejściem w życie ustawy Prawo oświatowe, iż nie jest dopuszczalne kwestionowanie w drodze skargi do sądu administracyjnego wyników konkursów organizowanych na podstawie przepisów rozporządzenia MENiS (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2016 r, l OSK 2775/16). Jak stanowi art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeśli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanym przypadku. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis w przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (punkt drugi sentencji postanowienia).