I C 966/21

<p>Sygn. akt I C 966/21</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 25 października 2024 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="138"/> <col width="422"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSO Jarosław Klon</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Katarzyna Kuchta</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2024 roku</p> <p>sprawy <span class="anon-block">D. Z.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">R. I.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1)  oddala powództwo;</p> <p>2)  zasądza od powódki na rzecz pozwanego 9417 złotych (dziewięć tysięcy czterysta siedemnaście) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku;</p> <p>Sędzia Jarosław Klon</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W pozwie przeciwko <span class="anon-block">R. I.</span> powódka <span class="anon-block">D. Z.</span> domagała się zapłaty na swoją rzecz od pozwanego 175 000 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu oraz zasądzenia kosztów postępowania.</p> <p>Wskazała, że:</p> <p>a)  jest córką <span class="anon-block">S. I. (1)</span>, który zamarł 16.09.2021 roku i gdyby doszło do dziedziczenia ustawowego powódka dziedziczyłaby ½ spadku,</p> <p>b)  <span class="anon-block">R. I.</span> otrzymał od rodziców darowiznę w postaci całej nieruchomości w <span class="anon-block"> (...)</span> o wartości 350 000 złotych,</p> <p>c)  powódce z tego tytułu przysługuje 175 000 złotych z tytułu zachowku.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">R. I.</span> w odpowiedzi na pozew wniósł o:</p> <p>a)  oddalenie powództwa,</p> <p>b)  zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym wynagrodzenia za profesjonalną reprezentację według norm przepisanych.</p> <p>Podniósł, że:</p> <p>a)  zmarły <span class="anon-block">S. I. (1)</span> miał pięcioro dzieci,</p> <p>b)  w dniu 28.04.2022 roku w sprawie o sygnaturze akt II Ns 865/21 Sąd Rejonowy w Gliwicach stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">S. I. (1)</span> nabyły jego dzieci: <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block">A. I.</span>, <span class="anon-block">R. I.</span>, <span class="anon-block">T. I.</span> i <span class="anon-block">M. I. (1)</span> po 1/5 każde z nich,</p> <p>c)  zmarły był współwłaścicielem nieruchomości położonej w <span class="anon-block">G.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>,</p> <p>d)  pozwany otrzymał darowiznę w postaci nieruchomości położonej w <span class="anon-block">D.</span> w gminie <span class="anon-block">Z.</span> i ocenił jej wartość na kwotę 200 000 złotych,</p> <p>e)  w jego ocenie wartość 5/8 w nieruchomości w <span class="anon-block">G.</span> to kwota 187 500 złotych a wartość darowizny to 200 000 złotych czyli wartość udziału spadkowego to kwota 37 500 złotych a wartość zachowku to kwota 38 750 złotych czyli uznał żądanie pozwu do kwoty 1250 złotych.</p> <p>Powódka w piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2022 roku zażądała od pozwanego zapłaty kwoty 150 000 złotych z tym, że nie wycofała powództwa ponad tę kwotę. Wskazała na swoją niepełnosprawność i rażącą niewdzięczność pozwanego wobec rodziców.</p> <p>Po przeprowadzeniu dowodów z opinii biegłych do spaw wyceny nieruchomości pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości.</p> <p> <strong> <!-- -->Stan faktyczny: </strong> </p> <p>W dniu 16.11.2012 roku <span class="anon-block">S. I. (1)</span> darował <span class="anon-block">R. I.</span> nieruchomość w miejscowości <span class="anon-block">D.</span> w gminie <span class="anon-block">Z.</span>, składającą się z <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o powierzchni 0,3063 ha na której był posadowiony murowany parterowy budynek mieszkalny (letniskowy) nr<span class="anon-block">(...)</span>, kryty dachówką, wybudowany w 1987 roku, składający się z dwóch pokoi, kuchni i pomieszczenia z łazienką – położonych na parterze oraz z jednego pokoju położonego na poddaszu (niewykończonego), bez instalacji wodnej, gazowej i co. Na rzecz <span class="anon-block">S. I. (1)</span> i <span class="anon-block">Z. I.</span> została ustanowiona dożywotnia służebność osobista polegająca na prawie niepodzielnego korzystania z całego przedmiotowego budynku mieszkalnego. Dalej <span class="anon-block">R. I.</span> wyraził zgodę aby w okresie urlopowym z tego budynku bezpłatnie korzystało jego rodzeństwo wraz z rodzinami.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: umowa darowizny k. 89 – 91 akt, </em> </p> <p>W dniu 4.09.2013 roku została dokonana zmiana umowy darowizny, gdzie wykreślono prawo rodzeństwa do korzystania z tej nieruchomości. Dalej <span class="anon-block">S. I. (1)</span> postanowił, że wartość darowizny nie będzie zaliczona na schedę spadkową.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: umowa k. 92 – 93 akt, </em> </p> <p>W <span class="anon-block">księdze wieczystej nr (...)</span> jako właściciel wpisany jest <span class="anon-block">R. I.</span> oraz <span class="anon-block">M. I. (2)</span> w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. <span class="anon-block">M. I. (2)</span> stała się współwłaścicielem na podstawie umowy małżeńskiej z dnia 11.05.2015 roku.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: księga wieczysta k. 94 – 98 akt, </em> </p> <p>W dniu 16 września 2021 roku zmarł <span class="anon-block">S. I. (1)</span> a spadek po nim na podstawie ustawy, z dobrodziejstwem inwentarza, nabyły jego dzieci: <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block">A. I.</span>, <span class="anon-block">R. I.</span>, <span class="anon-block">T. I.</span> i <span class="anon-block">M. I. (1)</span> po 1/5 części każde z nich.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: postanowienie k. 83 akt, </em> </p> <p>W <span class="anon-block">księdze wieczystej o numerze (...)</span> właścicielami są:</p> <p>- <span class="anon-block">S. I. (2)</span> w 25/40,</p> <p>- <span class="anon-block">A. I.</span> w 3/40,</p> <p>- <span class="anon-block">D. I.</span> w 3/40,</p> <p>- <span class="anon-block">T. I.</span> w 3/40,</p> <p>- <span class="anon-block">M. I. (1)</span> w 3/40,</p> <p>- <span class="anon-block">R. I.</span> w 3/40.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: odpis <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> k. 84-87 akt, </em> </p> <p>W skład spadku po <span class="anon-block">S. I. (1)</span> wchodzi udział w 25/40 w nieruchomości wyżej opisanej położonej w <span class="anon-block">G.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>, a wartość całej nieruchomości to kwota 330 500 złotych.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: opinia biegłej <span class="anon-block">M. C.</span> k. 238 – 262 akt, </em> </p> <p>Wartość nieruchomości w <span class="anon-block">D.</span> na stan darowizny a wedle cen aktualnych (łącznie z wyceną służebności) to kwota 120 000 złotych.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: opinia biegłej <span class="anon-block">A. L.</span> k. 157 – 199 akt, </em> </p> <p>Powódka posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności o stopniu umiarkowanym. Może wykonywać pracę w warunkach pracy chronionej.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: orzeczenie k. 126 akt, </em> </p> <p> <strong> <!-- -->Argumentacja prawna </strong> </p> <p>Powództwo podlegało oddaleniu.</p> <p>Bezsporne między stronami było to, że;</p> <p>a)  w skład spadku po zmarłym <span class="anon-block">S. I. (1)</span> wchodziło 5/8 udziału w opisanej w stanie faktycznym nieruchomości w <span class="anon-block">G.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>,</p> <p>b)  pozwany otrzymał od <span class="anon-block">S. I. (1)</span> darowiznę – nieruchomość w <span class="anon-block">D.</span>, która została wyłączona ze schedy spadkowej.</p> <p>Spornym było:</p> <p>a)  czy powódka jest osobą trwale niezdolną do pracy, co uprawniałoby ją do 2/3 wartości udziału spadkowego,</p> <p>b)  czy i w jakiej wysokości należny jest jej zachowek i czy ma pieniężne roszczenie o zapłatę zachowku?</p> <p>Na pewno powódka w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991;art. 991 § 1)">art. 991§1 k.c</a>, jako spadkobierczyni ustawowa po <span class="anon-block">S. I. (1)</span>, była uprawniona do zachowku. Powódka choć jest osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, to jednak nie jest osobą trwale niezdolną do pracy, bowiem może ona być zatrudniona w warunkach pracy chronionej, czyli ma zdolność do wykonywania pracy w takich warunkach. Innymi słowy jej wartość udziału spadkowego, który przypadałby jej przy dziedziczeniu ustawowym to połowa wartości tego udziału (zachowek).</p> <p>W tym miejscu konieczne jest podkreślenie, że nie miały jakiegokolwiek prawnego znaczenia kwestie niegodności dziedziczenia <span class="anon-block">R. I.</span> czy też sposób w jaki miałby traktować rodziców. Tego rodzaju kwestie mogłyby być brane pod uwagę w zakresie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (928<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1;§ 2)">§1 i 2 k.c.</a>) tymczasem postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku jest prawomocne. Z kolei kwestie wydziedziczenia mogły być zrealizowane li tylko przez <span class="anon-block">S. I. (1)</span> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008)">art. 1008 k.c.</a>) i to tylko w testamencie, który nie został sporządzony.</p> <p>Substrat (wielkość majątku spadkowego) po <span class="anon-block">S. I. (1)</span> to li tylko 5/8 udziału w nieruchomości położonej w <span class="anon-block">G.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>. Wartość tej nieruchomości ustaliła biegła <span class="anon-block">M. C.</span> i była to kwota wedle stanu nieruchomości z dnia otwarcia spadku a wedle cen aktualnych 330 500 złotych. Czyli wartość udziału to kwota 206 562,50 złotych (5/8 x 330550). Zatem każdy z ustawowych spadkobierców <span class="anon-block">S. I. (1)</span> jest uprawnionych do 1/5 udziału w 206 562,50 złotych co daje kwotę 43 312,50 złotych. Jest to kwota wynikająca z powołania do spadku z ustawy dla powódki <span class="anon-block">D. Z.</span>.</p> <p>Jednak dla obliczenia zachowku konieczne było uwzględnienie darowizny (wyłączonej ze schedy spadkowej) w postaci nieruchomości w <span class="anon-block">D.</span>. Nieruchomość ta, wedle dnia dokonania darowizny a wedle cen aktualnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 995;art. 995 § 1)">art. 995§1 k.c.</a>) to kwota 120 000 złotych. Tak ustaliła to biegła <span class="anon-block">A. L.</span>. W tym miejscu konieczne jest podkreślenie, że opinie biegłych nie były kwestionowane a w ocenie sadu były logiczne, spójne i bezbłędne.</p> <p>Czyli licząc wysokość zachowku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 992;art. 993;art. 994;art. 995)">art. 992 – 995 k.c</a>) należało przyjąć:</p> <p>a)  wartość udziału 5/8 w nieruchomości przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> – 206 562,50 złotych,</p> <p>b)  wartość nieruchomości w <span class="anon-block">D.</span> – 120 000 złotych,</p> <p>c)  w sumie daje kwotę 326 562,50 złotych</p> <p>Licząc udział spadkowy z 1/5 dla każdego ze spadkobierców to kwota 65 312,50 złotych. Jednak zachowek to nie 1/5 a ½ z 1/5 czyli z 65 312,50 co daje kwotę 32 656,25 złotych. Taka kwota zachowku należna byłaby <span class="anon-block">D. Z.</span>. Jednak stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991;art. 991 § 2)">art. 991§2 k.c.</a> zachowek dla uprawnionego jest należny o ile uprawniony nie otrzymał go:</p> <p>a)  bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny,</p> <p>b)  bądź w postaci powołania do spadku,</p> <p>c)  bądź w postaci zapisu,</p> <p>d)  bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej,</p> <p>i wtedy przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.</p> <p>Jak sąd wykazał powyżej powódce należny jest udział spadkowy w 1/5 z tytułu powołania jej do spadku z ustawy w relacji do udziału w nieruchomości przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, co stanowi 43312,50 złotych. Jest to kwota przewyższająca wartość zachowku wyliczonego powyżej.</p> <p>Stąd powództwo powódki musiało zostać oddalone.</p> <p>Powódka w całości przegrała proces i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 §1 i 3 k.c.</a> w związku z §2 pkt.6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2016.1800) należało na rzecz pozwanego zasądzić koszty postępowania na które złożyły się:</p> <p>a)  5400 wynagrodzenie adwokata,</p> <p>b)  17 złotych opłata od pełnomocnictwa;</p> <p>c)  2000 złotych zaliczka na wynagrodzenie biegłego k. 142 akt,</p> <p>d)  2000 złotych zaliczka k. 216 akt,</p> <p>w sumie 9417 złotych.</p> <p>Sędzia Jarosław Klon</p> </div>