Ppolska.starec← UrzadnikВойти

IV Ka 813/24

Sądy powszechne2025-01-15
Sygnatura
IV Ka 813/24
Data orzeczenia
2025-01-15
Rodzaj
REASONS

Sędziowie

Ssrdel. Sebastian Kowalski (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygnatura akt IV Ka 813/24</p> <p> <strong> <!-- -->1.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->2.WYROK</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->2.1.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 15 stycznia 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->4.Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:</strong> </p> <table> <colgroup> <col width="208"/> <col width="361"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->1.Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->1.SSR del. do SO Sebastian Kowalski</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->1.Protokolant:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->1.Agnieszka Strzelczyk</strong> </p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Macieja Kroczaka Prokuratora Prokuratury Okręgowej,</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->6.sprawy <span class="anon-block">Z. R.</span>, </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->7.syna <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">W.</span> z domu <span class="anon-block">G.</span>,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->8.<span class="anon-block">urodzonego (...)</span> w <span class="anon-block">M.</span>,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->9.oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 178 a;art. 178 a § 4)">art. 178a § 4 k.k.</a>, </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->10.na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->11.od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->12.z dnia 9 września 2024 r., sygnatura akt II K 1396/23</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->13.uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Kłodzku do ponownego rozpoznania. </strong> </p> <table> <colgroup> <col/> <col/> <col/> <col/> <col/> <col/> <col/> <col/> <col/> <col/> <col/> <col/> <col/> <col/> </colgroup> <tr> <td colspan="14"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="9"> <p>Formularz UK 2</p> </td> <td colspan="2"> <p>Sygnatura akt</p> </td> <td colspan="3"> <p>IV Ka 813/24</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <em> <!-- -->Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:</em> </p> </td> <td> <p>1</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>1.  <strong> <!-- -->CZĘŚĆ WSTĘPNA </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>1.1.  <strong> <!-- -->Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z 9 września 2024 r., sygn. akt II K 1396/23</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>1.2.  <strong> <!-- -->Podmiot wnoszący apelację </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>☒ oskarżyciel publiczny</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>☐ oskarżyciel posiłkowy</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>☐ obrońca</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>☐ oskarżony</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>1.3.  <strong> <!-- -->Granice zaskarżenia </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>1.1.1.  <strong> <!-- -->Kierunek i zakres zaskarżenia </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="4"> <p>☐ na korzyść</p> <p>☒ na niekorzyść</p> </td> <td colspan="10"> <p>☐ w całości</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> <p>☒ w części</p> </td> <td colspan="2"> <p>☐</p> </td> <td colspan="7"> <p>co do winy</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>☐</p> </td> <td colspan="7"> <p>co do kary</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>☒</p> </td> <td colspan="7"> <p>co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>1.1.2.  <strong> <!-- -->Podniesione zarzuty </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p> <em> <!-- -->Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="13"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="13"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany <br/>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="13"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="13"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> <strong> <!-- --> –</strong> błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, <br/>jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☒</p> </td> <td colspan="13"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="13"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>1.4.  <strong> <!-- -->Wnioski </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p>uchylenie</p> </td> <td colspan="2"> <p>☒</p> </td> <td colspan="6"> <p>zmiana</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>2.  <strong> <!-- -->STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td colspan="12"> <p> <em> <!-- -->Zarzut </em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="7" colspan="2"> <p>3.1.</p> </td> <td colspan="10"> <p>Oskarżyciel publiczny zarzucił zaskarżonemu wyrokowi niesłuszne niezastosowanie wobec <span class="anon-block">Z. R.</span> zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 99;art. 99 § 1;art. 99 § 2)">art.99 § 1 i 2 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 39;art. 39 pkt. 3)">art.39 pkt 3 k.k.</a>, podczas gdy warunki i właściwości osobiste oskarżonego, a zwłaszcza stwierdzone uzależnienie od alkoholu <br/>i występowanie u niego takich objawów jak: upośledzona zdolność kontrolowania picia alkoholu, występowanie zespołu abstynencyjnego, zwiększona tolerancja na alkohol, spożywanie alkoholu mimo przeszkód, doświadczenia głodu alkoholowego <br/>i trudności w kontrolowaniu spożywania alkoholu, stwierdzony <br/>u niego zespół otępienny wynikający m.in. z nadużywania alkoholu – rzutujące na zdolność <span class="anon-block">Z. R.</span> do kierowania pojazdami, szybkiego reagowania na drodze w przypadku ruchliwej drogi czy ewentualnego zagrożenia, co w powiązaniu z innymi jeszcze okolicznościami uzasadnia przekonanie, że zastosowanie wobec <span class="anon-block">Z. R.</span> zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych tytułem środka zabezpieczającego jest konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa innym uczestnikom ruchu drogowego, jak również dla samego oskarżonego.</p> </td> <td colspan="2"> <p>☐ zasadny</p> <p>☒ częściowo zasadny</p> <p>☐ niezasadny</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p>Odnoszenie się do zarzutu apelacji jest przedwczesne, gdyż zaskarżony wyrok został wydany w postępowaniu sądowym przeprowadzonym nierzetelnie, skutkiem czego zaskarżony wyrok podlega - niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów uchyleniu – ze względu na konieczność powtórzenia w całości przewodu sądowego.</p> <p>Tym niemniej podkreślić należy, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji powinien mieć na uwadze argumenty zawarte w apelacji prokuratorskiej i - gdyby przypisał sprawstwo oskarżonemu stwierdzając jego niepoczytalność <em> <!-- -->tempore criminis</em> – rozważyć potrzebę orzeczenia odpowiedniego środka zabezpieczającego.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p> <em> <!-- -->Wniosek</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> <p>Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec <span class="anon-block">Z. R.</span> na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 99;art. 99 § 1;art. 99 § 2)">art. 99 § 1 i 2 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 39;art. 39 pkt. 3)">art. 39 pkt 3 k.k.</a> zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku w pozostałej części.</p> </td> <td colspan="2"> <p>☐ zasadny</p> <p>☐ częściowo zasadny</p> <p>☒ niezasadny</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p>Wnioski apelacji nie mogły być uwzględnione, gdyż zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu w całości, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>3.  <strong> <!-- -->OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="2"> <p>3.1.</p> </td> <td colspan="12"> <p>1.  W postępowaniu przed sądem pierwszej instancji 27 lutego 2024 r. <span class="anon-block">Z. R.</span> przedłożył sądowi zaświadczenie lekarskie i oświadczył, że choruje na padaczkę, ma kłopoty z pamięcią, bezsenność, nie pamięta od kiedy leczył się psychiatrycznie (k.35). Sąd postanowił wówczas dopuścić dowód z opinii biegłych psychiatrów mając wątpliwości i co do stanu zdrowia psychicznego <em> <!-- -->tempore criminis</em> i w czasie wydawania postanowienia (k. 35). Sąd wskazał biegłym psychiatrom termin do sporządzenia opinii: 29 marca 2024r.</p> <p>2.  Nie dysponując jeszcze opinią biegłych psychiatrów 8 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy w Kłodzku zdecydował się jednak prowadzić rozprawę główną pod nieobecność <span class="anon-block">Z. R.</span>, a w obecności ustanowionego z urzędu obrońcy. Tego dnia otwarto przewód sądowy oraz poprzestano na odczytaniu wyjaśnień oskarżonego <br/>i zeznań świadka ze względu na „<em> <!-- -->przyznanie się oskarżonego do winy</em>” (k. 40). <br/>Po tym sąd ogłosił przerwę w rozprawie.</p> <p>3.  Tego samego dnia do Sądu Rejonowego w Kłodzku wpłynęła opinia biegłych psychiatrów, datowana na 7 kwietnia 2024 r., z której wynikało między innymi, <br/>że rozpoznano u <span class="anon-block">Z. R.</span> zespół otępienny, w dacie zarzucanego czynu miał zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania postępowaniem, a ponadto, że nie może brać udziału w toczącym się postępowaniu i nie może stawać przed sądem ze względu na stan zdrowia psychicznego (k. 42).</p> <p>4.  Zapoznawszy się z opinią sąd pierwszej instancji procedował jednak dalej na rozprawie głównej nie zawiadamiając o niej oskarżonego. W rozprawie uczestniczył obrońca oskarżonego, zaś przed sądem wysłuchano jednego spośród psychiatrów wydających opinię w tej sprawie, który podtrzymał wnioski w niej zawarte i biegłą psycholog <span class="anon-block">L. K.</span> (k. 60). Po tym sąd odroczył rozprawę.</p> <p>5.  Na ostatnim terminie rozprawy głównej 9 września 2024 r. oskarżony stawił się, <br/>ale przewodnicząca poinformowała go, że w świetle opinii biegłych psychiatrów „<em> <!-- -->jego stawiennictwo przed Sądem Rejonowym w Kłodzku z uwagi na stan zdrowia nie jest wskazane</em>”, po czym zdecydowała się prowadzić rozprawę w dalszym ciągu. Sąd wysłuchał biegłych psychiatrów i psychologa, nie wysłuchał oskarżonego. Jak wynika z treści protokołu rozprawy głównej (jej przebieg nie był nagrywany) – oskarżony <br/>w ogóle nie zabierał głosu podczas tego posiedzenia sądu.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p>Wskazane tu okoliczności wespół z treścią zeznań <span class="anon-block">B. S.</span> przekonują, że w tej sprawie nie zapewniono oskarżonemu rzetelnego procesu. Sąd prowadził postępowanie karne, procedując na rozprawie głównej w sprawie, w której z opinii biegłych psychiatrów jednoznacznie wynikało, iż oskarżony <span class="anon-block">Z. R.</span> nie mógł brać udziału <br/>w postępowaniu i stawać przed sądem ze względu na stan zdrowia psychicznego. Następnie zaś wydał wyrok, w którym przypisał sprawstwo oskarżonemu i zastosował względem niego środek zabezpieczający.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>4.  <strong> <!-- -->ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>1.5.  <strong> <!-- -->Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="3"> <p>4.1.1.</p> </td> <td colspan="7"> <p>Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości</p> </td> <td colspan="4"> <p>☒ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="11"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uchylenia</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="11"> <p>1.  Uchylenie zaskarżonego wyroku było konieczne, gdyż postępowanie sądowe toczyło się przeciwko oskarżonemu, który – wedle uznanej przez sąd pierwszej instancji za rzetelną i wiarygodną opinii biegłych lekarzy psychiatrów – nie mógł brać udziału w toczącym się postępowaniu i stawać przed sądem z uwagi na stan zdrowia psychicznego. Pomimo takiej opinii sąd procedował na rozprawie głównej, na której części oskarżony nie było obecny, a jeżeli był – to nie dane mu było złożyć wyjaśnień, ustosunkować się do dowodów lub w ogóle zabrać głosu – za wyjątkiem głosów końcowych (po zamknięciu przewodu sądowego). Przy czym, jak wynika z zapisu w protokole rozprawy, oskarżony i wtedy nic nie powiedział (k. 79v.). Takie procedowanie naruszyło prawo oskarżonego do obrony w znaczeniu materialnym, a tym samym zasadę rzetelności procesu do tego stopnia, że konieczne jest powtórzenie całości przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji, choć i to pod warunkiem, że stan zdrowia oskarżonego poprawi się do tego stopnia, że będzie mógł stawać przed sądem.</p> <p>2.  Sąd Rejonowy w Kłodzku przeprowadził w całości rozprawę główną w sytuacji, gdy udział oskarżonego w niej był wykluczony z uwagi na stan zdrowia psychicznego. Biegli psychiatrzy stwierdzili wszakże w opinii pisemnej (podtrzymanej w czasie ich przesłuchania i uznanej przez sąd za w pełni wiarygodną - k. 89), że ze względu na stan zdrowia psychicznego <span class="anon-block">Z. R.</span> w ogóle nie może brać udziału w toczącym się postępowaniu (k. 42). W tej sytuacji obowiązkiem sądu pierwszej instancji było rozważenie zawieszenia postępowania na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.k.</a> zwłaszcza, <br/>że całe procedowanie na rozprawie głównej ewidentnie zmierzało do zastosowania względem niego środków zabezpieczających (co ostatecznie nastąpiło). Podkreślić należy, że niemożność udziału w procesie, uzasadniająca zawieszenie postępowania była w tej sprawie ściśle związana z oceną możliwości realizacji przez oskarżonego prawa do obrony (por. np. wyrok SN <br/>z 17 marca 2015 r., V KK 337/14 oraz postanowienie SA w Krakowie z 7 listopada 2018 r., II AKz 589/18, postanowienie SN z 21 stycznia 1983 r., Rw 1222/82, OSNKW 1983, Nr 7–8, poz. 60).</p> <p>3.  Od momentu otwarcia przewodu sądowego do jego zakończenia oskarżony ani razu nie zabrał głosu: albo procedowano pod jego nieobecność ze względu na niestawiennictwo, które sąd uznał za nieusprawiedliwione (k. 40), albo procedowano nie zawiadamiając oskarżonego o rozprawie głównej (k. 60 – bez wskazania podstawy prawnej do takiego postępowania), albo kiedy już się stawił na rozprawę - zakomunikowano mu, że jego stawiennictwo przed sądem nie jest wskazane, o nic nie zapytano, a jakąkolwiek wypowiedź umożliwiono dopiero po zamknięciu przewodu sądowego (k. 78-79). Mając taki obraz procedowania można się domyślać, że sąd pierwszej instancji zinterpretował <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 354;art. 354 pkt. 2)">art. 354 pkt 2 <em> <!-- -->in fine</em> k.p.k.</a> („<em> <!-- -->podejrzany nie bierze udziału w posiedzeniu, jeżeli z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane, chyba że sąd uzna jego udział za konieczny; pokrzywdzony ma prawo wziąć udział w posiedzeniu</em>”) w taki sposób, że odniósł dyspozycję tego przepisu do procedowania na rozprawie głównej z udziałem oskarżonego, który nie może brać udziału w postępowaniu karnym z uwagi na stan zdrowia psychicznego. Taki sposób interpretowania wskazanego przepisu, jako statuującego wyjątek od zasady, że oskarżony ma prawo wziąć udział <br/>w postępowaniu sądowym i aktywnie bronić się przed stawianym zarzutem, jest jednak błędny.</p> <p>4.  Ani ustanowienie obrońcy z urzędu, ani stan zdrowia psychicznego oskarżonego, nie uprawnia do tego, aby pomijać umożliwienie rzeczywistego wykonywania przez oskarżonego prawa do obrony na rozprawie głównej. Każdy oskarżony ma prawo bronić się samodzielnie w toczącym się postępowaniu karnym – niezależnie od tego, czy korzysta z pomocy obrońcy i niezależnie od tego czy jest zdrowy lub chory. Zapewnienie przez sąd oskarżonemu prawa do obrony jest fundamentem rzetelnego procesu karnego (por np. wyrok SN z 2 grudnia 2015 r., III K 309/15). Procedując w sposób wskazany wcześniej sąd pierwszej instancji pozbawił oskarżonego prawa do obrony w toku całego przewodu sądowego, a to uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku<br/>i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2;art. 437 § 2 zd. 2)">art. 437 § 2 zd. 2 <em> <!-- -->in fine</em> k.p.k.</a>).</p> <p>5.  Godzi się dodać, że sam fakt stwierdzenia przez psychiatrów, że ze względu na stan zdrowia psychicznego oskarżony nie może brać udziału w postępowaniu karnym nie uzasadniałby zawieszenia postępowania karnego, gdyby sąd pierwszej instancji uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu albo miał podstawę do stwierdzenia, że przeszkoda w postaci choroby psychicznej wprawdzie zachodzi (zaburzenia otępienne są taką chorobą <br/>w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.k.</a>; por.: post. SN z 21 stycznia 1983 r., Rw 1222/82, OSNKW 1983, Nr 7–8, poz. 60 i wyr. SN z 18 maja 1979 r., IV KR 92/79, OSNPG 1979, Nr 11, poz. 156), ale jest krótkotrwała – takich ocen lub ustaleń jednak Sąd Rejonowy w Kłodzku w tej sprawie nie dokonał. Tymczasem i zachowanie oskarżonego na rozprawie głównej, i treść zeznań jego opiekunki <span class="anon-block">B. S.</span> niebędącej przecież lekarzem („<em> <!-- -->jadę z oskarżonym do <span class="anon-block">W.</span> dla bezpieczeństwa, żeby tam nie zabłądził</em>”, „<em> <!-- -->oskarżony</em> (...) <em> <!-- -->nie wie gdzie położył daną rzecz, nie pamiętał, że miał przyjechać na „nielegalu” do mnie</em>” – k. 78v.), i treść opinii psychologa („<em> <!-- --> <span class="anon-block">Z. R.</span> cierpi na zespół otępienny, posiada znacznie obniżoną sprawność procesów poznawczych, uwagi, postrzegania, myślenia i pamięci</em>” – k. 79) w powiązaniu z treścią opinii pisemnej biegłych lekarzy psychiatrów powinny skłonić Sąd Rejonowy w Kłodzku do rozważenia zawieszenia postępowania, a co najmniej przeprowadzenia szczegółowych badań pod kątem możliwości udziału <span class="anon-block">Z. R.</span> w postępowaniu przed sądem (i warunków w jakich to się może odbywać).</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>1.1.3.  <strong> <!-- -->Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy w Świdnicy powinien mieć w szczególności mieć na uwadze, że:</p> <p>1)  w świetle opinii biegłych psychiatrów należy podjąć decyzję procesową w przedmiocie zawieszenia postępowania karnego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.k.</a> z uwagi na chorobę psychiczną oskarżonego albo w przedmiocie uzyskania opinii po przeprowadzeniu badań przez lekarzy psychiatrów co do aktualnego stanu zdrowia psychicznego pod kątem możliwości udziału w postępowaniu sądowym - z uwzględnieniem ewentualnej możliwości prowadzenia postępowania w takich warunkach, jakie należałoby zapewnić oskarżonemu, aby mógł stawać przed sądem (niezależnie od udziału w postępowaniu obrońcy),</p> <p>2)  jeżeli postępowanie z udziałem oskarżonego będzie możliwe – w razie ujawnienia potrzeby stosowania środków zabezpieczających, polegających na udziale oskarżonego w terapii <br/>(w związku z możliwym umorzeniem postępowania karnego), warto nie tylko wysłuchać psychiatrów i psychologa na tę okoliczność, lecz także umożliwić oskarżonemu wypowiedzenie się co do jego udziału w terapii, skoro to on ma w niej uczestniczyć (a to jeszcze pod rygorem odpowiedzialności przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 244 b)">art. 244b k.k.</a>),</p> <p>3)  powołując do opiniowania biegłych psychiatrów, niebędących biegłymi z listy prezesa sądu <br/>i odbierając od nich przyrzeczenie, należy w pełni uwzględnić wagę tej czynności dla prawidłowości postępowania karnego; jeżeli biegli składają przyrzeczenie – fakt jego złożenia przez osobę powołaną do wydania opinii, a niebędącą biegłym z listy prezesa sądu powinien być pewny (zob. k. 43),</p> <p>4)  gdyby sąd pierwszej instancji mógł przeprowadzić postępowanie sądowe i w toku tegoż przyjął sprawstwo oskarżonego w warunkach niepoczytalności <em> <!-- -->tempore criminis</em>, widząc zarazem konieczność stosowania środków zabezpieczających – powinien również wziąć pod uwagę – w perspektywie okoliczności czynu, jakiego miał się dopuścić oskarżony –orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 99;art. 99 § 1;art. 99 § 2)">art. 99 <br/>§ 1 i 2 k.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>5.  <strong> <!-- -->PODPIS </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> <p>SR (del. do SO) Sebastian Kowalski, 27 stycznia 2025 r.</p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="153"/> <col width="131"/> <col width="7"/> <col width="37"/> <col width="328"/> </colgroup> <tr> <td colspan="6"> <p>1.6.  <strong> <!-- -->Granice zaskarżenia </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>Kolejny numer załącznika</p> </td> <td> <p>1</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>Podmiot wnoszący apelację</p> </td> <td> <p>oskarżyciel publiczny</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja</p> </td> <td> <p>wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z 9 września 2024 r., sygn. akt II K 1396/23</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p> <strong> <!-- -->0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="2"> <p>☐ na korzyść</p> <p>☒ na niekorzyść</p> </td> <td colspan="4"> <p>☐ w całości</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> <p>☒ w części</p> </td> <td colspan="2"> <p>☐</p> </td> <td> <p>co do winy</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>☐</p> </td> <td> <p>co do kary</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>☒</p> </td> <td> <p>co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p> <strong> <!-- -->0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p> <em> <!-- -->Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany <br/>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, <br/>jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☒</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p> <strong> <!-- -->0.1.1.4. Wnioski</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="3"> <p>uchylenie</p> </td> <td> <p>☒</p> </td> <td> <p>zmiana</p> </td> </tr> </table>