I Ns 32/24

Sądy powszechne2024-10-30

Sygnatura

I Ns 32/24

Data orzeczenia

2024-10-30

Rodzaj

DECISION

Sędziowie

Izabela Maruchacz (PRESIDING_JUDGE)

Treść orzeczenia

Sygn. akt: I Ns 32/24 <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> Dnia 30 października 2024 r. Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> Przewodniczący: </td> <td> Sędzia Izabela Maruchacz </td> </tr> <tr> <td> Protokolant: </td> <td> Sekretarz sądowy Kinga Polak </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. w Kętrzynie na rozprawie sprawy z wniosku D. B., K. J., M. G. (1) z udziałem J. G., T. G., Z. G., P. J., K. Ż. (1), A. K., D. Ż., B. Ż., O. G., F. B., B. B., E. W., W. S., S. G., Ł. K., P. K., F. S., I. S., E. K., K. Ż. (2), J. S., M. S., L. W., N. B., J. Ł., M. G. (2), H. G. (1), A. G., E. G., M. G. (3), K. K. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli postanawia: I. oddalić wniosek D. B. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli wobec ustalenia, że jej oświadczenie złożone przed notariuszem R. D. w Kancelarii Notarialnej w L. w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego jej z mocy ustawy spadku po R. G., synu M. i Z., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O., ostatnio stale zamieszkałym w S., zostało złożone w terminie; II. oddalić wniosek M. G. (1) o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli wobec ustalenia, że jej oświadczenie złożone przed notariuszem R. D. w Kancelarii Notarialnej w L. w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego jej z mocy ustawy spadku po R. G., synu M. i Z., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O., ostatnio stale zamieszkałym w S., zostało złożone w terminie; III. wniosek oddalićKamili E. J. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli wobec ustalenia, że jej złożone przed notariuszem R. D. w Kancelarii Notarialnej w L. w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego jej z mocy ustawy spadku po R. G., synu M. i Z., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O., ostatnio stale zamieszkałym w S., zostało złożone w terminie; IV. Wnioskodawczynie i uczestnicy postępowania we własnym zakresie ponoszą koszty postępowania. Sygn. akt I Ns 32/24 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Wnioskodawczynie: D. B., M. G. (1) oraz K. J. złożyły wnioski o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli o odrzuceniu spadku po R. G., synu M. i Z., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O., ostatnio stale zamieszkałym w S.. W uzasadnieniu wskazały, że w dniu o śmierci spadkodawcy dowiedziały się z dniem doręczeniem im przez Sąd Rejonowy w Kętrzynie odpisów wniosku o stwierdzenie nabycia spadku w sprawie I Ns(...). Uczestnicy postępowania nie oponowali wnioskom. Sąd ustalił co następuje : Spadkodawca R. G. zmarł 11 sierpnia 2019 r., w O.. Ostatnim miejscem jego zwykłego pobytu była S.. W chwili śmierci był kawalerem i nie miał dzieci, zaś jego rodzice już nie żyli. Spadkodawca nie pozostawił testamentu. R. G. miał rodzeństwo: T. G., E. K., C. G., Z. G., K. Ż. (2), J. S. oraz J. G.. Otwarcia spadku nie doczekał jeden z braci spadkodawcy, tj. H. G. (2), który zmarł 31.05.1998 r. pozostawiając troje dzieci: K. J., D. B. i M. G. (1) – wnioskodawczynie w niniejszym sprawie. Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2020 roku T. G. wniósł do tut Sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po R. G., wskazując wnioskodawczynie jako uczestniczki tegoż postępowania. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą I Ns (...). Odpis wniosku wraz z załączeniami został doręczony wnioskodawczyni K. J. w dniu 21 lipca 2020 roku, D. B. w dniu 17 lipca 2020 roku, zaś M. G. (1) w dniu 13 sierpnia 2020 roku. ( dowód : akta sprawy I Ns(...) Sądu Rejonowego w Kętrzynie k. 69,70). W dniu 1 września 2020 roku wnioskodawczynie oświadczeniami złożonymi przed notariuszem R. D. w Kancelarii Notarialnej w L. odrzuciły spadek przypadający im z mocy ustawy po R. G., synu M. i Z., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O.  (dowód: ( akta: I N (...), I N (...) i I N (...) tutejszego Sądu) Postanowieniem z dnia 2 marca 2023 roku Sąd Rejonowy w Mrągowie stwierdził, że spadek po R. G. nabyły między innymi wnioskodawczynie, tj. bratanica K. J., bratanica D. B., oraz bratanica M. G. (1), jako córki nieżyjącego brata H. G. (2). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że oświadczenia K. J., D. B. i M. G. (1) z dnia 01.09.2020 r, o odrzuceniu spadku po R. G., były spóźnione, ponieważ zostały złożone po upływie 6 miesięcznego terminu zakreślonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 kc.</a> Do czasu otrzymania korespondencji z Sądu Rejonowego w Kętrzynie w sprawie I Ns 39/20 wnioskodawczynie nie posiadały wiedzy o śmierci brata ojca ani o tytule swojego powołania do spadku po nim. Od lat bowiem nie utrzymywały one kontaktu z bratem o ani też jego rodziną. Sąd zważył co następuje : Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy I Ns (...) Sądu Rejonowego w Kętrzynie oraz protokołów przyjęcia oświadczeń o odrzuceniu spadku złożonych przez wnioskodawczynie w formie aktów. Sąd uwzględnił także zeznania wnioskodawczyń i uczestników postępowania, którzy stawili się do Sądu, którym to zeznaniom Sąd w pełni dał wiarę jako zgodnym, spójnym, logicznym i konsekwentnym, znajdującym potwierdzenie w aktach sprawy I Ns (...) . Wnioski złożone w sprawie podlegały oddaleniu, jednakże z uwagi na fakt, iż w ocenie Sądu, ich oświadczenia złożone przed notariuszem w dnu 1 września 2020 roku zostały złożone skutecznie i w terminie. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art.1015 § 1 k.c.</a>, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jak wynika z powołanego przepisu, początek biegu terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wiąże się z chwilą dowiedzenia się przez spadkobiercę o tytule powołania do spadku. Przy czym chodzi tu o pozytywną wiedzę o faktach, z których wynika powołanie, pochodzącą z miarodajnego źródła, na przykład z zawiadomienia sądu czy informacji spadkobiercy dziedziczącego w pierwszej kolejności o odrzuceniu przez niego spadku. Natomiast, w pierwszej kolejności spadkobierca musi dowiedzieć się o śmierci spadkodawcy (tak również „Kodeks cywilny. Komentarz.” pod red. prof. dr hab. Krzysztofa Pietrzykowskiego, 2011 rok). Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przewidziany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> jest terminem zawitym prawa materialnego. Nie podlega on zatem przedłużeniu ani przywróceniu. Oznacza to, że z chwilą jego upływu wygasa uprawnienie do skorzystania z tego prawa, a oświadczenie złożone po upływie tego terminu nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Upływ terminu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> Sąd uwzględnia z urzędu (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2012 roku, V CSK 18/12, LEX nr 1293843, „Kodeks cywilny. Komentarz.” pod red. prof. dr hab. Krzysztofa Pietrzykowskiego, 2011 rok). Termin wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 §1 kc</a> biegnie odrębnie dla każdego powołanego do dziedziczenia i odrębnie dla każdego tytułu powołania. Podstawowe znaczenie dla biegu rozważnego terminu ma dzień , w którym spadkobierca dowiedział się o śmierci spadkodawcy. Sąd po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, w tym po odebraniu zeznań stron oraz po zapoznaniu się z dokumentach znajdujących się w aktach sprawy I Ns (...), uznał za wiarygodne wyjaśnienia wnioskodawczyń jakoby dowiedziały się one o śmierci wuja R. G. i o tytule swego powołania, dopiero z zawiadomień sądu o wszczętym postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku po nim. Wnioskodawczynie zeznały, że z uwagi na fakt, iż ich ojciec - H. G. (2), zmarł 31.05.1998 roku, tj. kiedy one były kilkuletnimi dziewczynkami oraz okoliczność, iż od lat mieszkają one w L., przez szereg lat nie utrzymywały one od relacji z rodziną ojca. Jednocześnie w toku postępowania I Ns (...) zmarł również inny wuj z rodziny ojca. Składając zeznania przed Sądem Rejonowym we Lwówku Śląskim w sprawie Cps 11/22, wskazały one, że wiedziały o śmierci ale nie spadkodawcy – R. G., a innego wuja ze strony ojca. Sąd pierwotnie opatrznie odebrał treść ich zeznań złożonych wówczas a wskazujących na ich wiedzę co do faktu śmierci spadkowancy. Twierdzeniom tym nie oponowali uczestnicy postępowania. (dowód: zeznania wnioskodawczyń oraz uczestników postępowania – k. 50-51, 136-137,182) Według oświadczeń zawartych w aktach notarialnych a także zeznań złożonych na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 roku, którym Sąd dał wiarę, o śmierci spadkodawcy i tytule swego powołania wnioskodawczynie dowiedziały się z chwilą doręczenia im w korespondencji z Sądu Rejonowego w Kętrzynie w sprawie o sygn. akt I Ns (...), - tj. odpisu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po R. G.. Wcześniej wnioskodawczynie nie wiedziały o śmierci wuja, albowiem nie utrzymywały one kontaktów z rodziną swojego zmarłego ojca. Tym samym Sąd ustalił, że ustawowy termin 6 miesięcy na ewentualne odrzucenie spadku po R. G., rozpoczął swój bieg dla każdej z uczestniczek od daty odbioru przez każdą z nich korespondencji z Sądu o toczącym się postępowaniu spadkowym, jako dacie w której powzięty one informację o facie śmierci R. G. i tytule swojego powołania. Mając powyższe na uwadze skuteczne prawnie oświadczenia o odrzuceniu spadku po R. G. uczestniczki mogły złożyć: K. J. do dnia 21 stycznia 2021 roku, D. B. w dniu 17 stycznia 2021 roku, zaś M. G. (1) do dnia 13 lutego 2021 roku. Oświadczenia wnioskodawczyń o odrzuceniu spadku po zmarłym wuju złożone w dniu 1 września 2020 r. czyniły zadość treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1018;art. 1018 § 3)">art. 1018 § 3 k.c.</a> Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 640)">art. 640 k.p.c.</a> oświadczenie o prostym przyjęciu spadku lub z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku może być złożone przed notariuszem lub w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015 § 1)">§ 1</a>). Oświadczenia, o których mowa w paragrafie pierwszym, mogą być również składane w sądzie spadku w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku (§2). Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1018;art. 1018 § 3)">art. 1018 § 3 k.c.</a> oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku można złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. W niniejszej sprawie, oświadczenia o odrzuceniu spadku zostały złożone przed notariuszem z zachowaniem przewidzianych prawem terminów ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 §1 kc</a>) , a zatem były skuteczne. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki przewidziane w treści przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 1;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 1 i 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84)">art. 84 k.c.</a>, od których ustawa uzależnia skuteczność uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że schemat uchylenia się od skutków prawnych złożonego pod wpływem błędu oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a>, został rozciągnięty na okoliczności, w których pod wpływem błędu spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, czyli w których spadkobierca uchyla się od skutków bezczynnego zachowania się tj. niezłożenia oświadczenia. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> przesłanki mają zastosowanie do uchylenia się od skutków zarówno złożenia, jak i niezłożenia w terminie oświadczeń o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku przez działającego pod wpływem błędu spadkobiercę, stosując odpowiednio <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84)">art. 84 k.c.</a> W obu tych sytuacjach uchylenie się od skutków prawnych powinno nastąpić przed sądem, spadkobierca powinien oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca, a skuteczność uchylenia się uzależniona jest od zatwierdzenia przez sąd (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04, Lex 159101). W niniejszej sprawie wnioskodawczynie w dniu 01.09.2020 roku w Kancelarii Notarialnej przed notariuszem R. D. złożyły skuteczne oświadczenie o odrzuceniu spadku po zmarłym R. G. w przepisanej prawem formie i z zachowaniem przepisanego terminu – tj. przed upływem 6 miesięcy od dnia kiedy dowiedziały się o śmierci spadkodawcy i tytule swojego powołania. Wobec powyższego wnioski złożone w niniejszej sprawie podlegały oddaleniu, bowiem wobec ustaleń Sądu o skuteczności oświadczeń złożonych przed notariuszem we wrześniu 2020 roku, nie zachodziła już potrzeba zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym R. G.. Mając na uwadze powyższe wywody, Sąd w punktach I, II i III postanowienia oddalił wnioski D. B., M. G. (1) oraz K. J. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia woli, wobec ustalenia, że ich oświadczenia złożone przed notariuszem R. D. w Kancelarii Notarialnej w L. w dniu 01.09.2020 roku o odrzuceniu przypadającego im z mocy ustawy spadku po R. G., synu M. i Z., zmarłym w dniu 11.08.2019 roku w O., ostatnio stale zamieszkałym w S., zostały złożone w terminie. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 §1 kpc</a> postanawiając, iż każda z wnioskodawczyń oraz uczestnicy postepowania we własnym zakresie ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. </div>