Ppolska.starec← UrzadnikВойти

I Ns 1482/15

Sądy powszechne2016-12-20
Sygnatura
I Ns 1482/15
Data orzeczenia
2016-12-20
Rodzaj
DECISION

Sędziowie

Jacek Stypułkowski (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt: I Ns 1482/15</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 20 grudnia 2016 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim I Wydział Cywilny</strong> </p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="208"/> <col width="503"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSR Jacek Stypułkowski</strong> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Protokolant:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- --> Agnieszka Konczerewicz</strong> </p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 roku w Bielsku Podlaskim</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">J. D.</span> </p> <p>z udziałem Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, <span class="anon-block">T. P.</span>, <span class="anon-block">K. G.</span> </p> <p>o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">W. P.</span> </p> <p>postanawia:</p> <p>1.  Zatwierdzić uchylenie się przez wnioskodawczynię <span class="anon-block">J. D.</span> c. <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">W.</span> od skutków prawnych niezachowania przez nią terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">W. P.</span>, c. <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">M.</span> zmarłej 9 marca 2007 roku w <span class="anon-block">S.</span>, posiadającej ostatnie stałe miejsce pobytu w <span class="anon-block">B.</span>, gm. <span class="anon-block">S.</span>.</p> <p>2.  Przyznać adwokat <span class="anon-block">E. R.</span> 147,60 złotych, w tym kwotę 27,60 złotych tytułem podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za sprawowanie funkcji kuratora.</p> <p>3.  Nakazać pobrać do Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim od wnioskodawczyni <span class="anon-block">J. D.</span> kwotę 157,60 złotych tytułem brakujących kosztów postępowania.</p> <p>4.  Stwierdzić, że pozostałe koszty postępowania zainteresowani ponoszą we własnym zakresie.</p> <p> <strong> <!-- -->I Ns 1482/15</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawczyni <span class="anon-block">J. D.</span> wnosiła o zatwierdzenie uchylenia się przez nią od skutków prawnych oświadczenia woli polegającego na niezłożeniu oświadczenia o odrzuceniu spadku po jej matce <span class="anon-block">W. P.</span>.</p> <p>Uczestniczka postępowania <span class="anon-block">K. G.</span> przychylała się do wniosku.</p> <p>Uczestnik postępowania <span class="anon-block">T. P.</span> nie oponował wnioskowi.</p> <p>Uczestnik postępowania Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im. <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> nie zajął stanowiska w sprawie.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił i zważył co następuje:</strong> </p> <p>Nakazem zapłaty z dnia 17 lipca 2006 roku wydanym w sprawie sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">B.</span>nakazał <span class="anon-block">W. P.</span> aby zapłaciła Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej im. <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> kwotę 3310,15 zł z odsetkami oraz kosztami procesu. Nakaz ten uprawomocnił się i wierzycielowi wydano tytuł wykonawczy.</p> <p>Matka wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. P.</span> c. <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">M.</span> zmarła w dniu 9 marca 2007 roku w <span class="anon-block">S.</span>, ostatnio stale przed śmiercią mieszkała w <span class="anon-block">B.</span>, gm. <span class="anon-block">S.</span>.</p> <p>Z inicjatywy Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im. <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> zostało wszczęte postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">W. P.</span>. W toku postępowania, ani również przed jego wszczęciem, wnioskodawczyni nie składała oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Dlatego też, z zastosowaniem reguły wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 2)">art. 1015 § 2 kc</a>, Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">B.</span>postanowieniem z dnia 10 września 2009 roku stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">W. P.</span> c. <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">M.</span> zmarłej w dniu 9 marca 2007 roku w <span class="anon-block">S.</span>, ostatnio stale przed śmiercią zamieszkałej w <span class="anon-block">B.</span>, gm. <span class="anon-block">S.</span> na podstawie ustawy nabyli: córka <span class="anon-block">J. P.</span> (obecnie <span class="anon-block">D.</span>) i córka <span class="anon-block">K. P.</span> (obecnie <span class="anon-block">G.</span>) w częściach po ½ każda z nich (akta sprawy <span class="anon-block">(...)</span> w załączeniu).</p> <p>Postanowieniem z dnia 13 lipca 2010 roku wydanym w sprawie sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">B.</span>nadał nakazowi zapłaty Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">B.</span>z dnia 17 lipca 2006 roku wydanemu w sprawie sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> klauzulę wykonalności przeciwko spadkobiercom dłużniczki <span class="anon-block">W. J.</span> <span class="anon-block">P.</span> i <span class="anon-block">K. P.</span>.</p> <p>Wnioskodawczyni <span class="anon-block">J. D.</span> uzasadniając swój wniosek podnosiła (k.2-4), że w czasie, gdy toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">W. P.</span> nie wiedziała o jego toku, ponieważ przebywała za granicą. Wskazywała, że od ponad 20 lat mieszkała w <span class="anon-block">O.</span>, a nie w <span class="anon-block">B.</span>, jej kontakt z matką był sporadyczny i nie miała świadomości o tym, że matka zaciągała zobowiązania. Nawet w czasie, kiedy spadkodawczyni przebywała przez jakiś czas w jej mieszkaniu, nie informowała jej o istnieniu zobowiązań wynikających z zaciąganych pożyczek i kredytów. O istnieniu tych długów wnioskodawczyni dowiedziała się dopiero w 2015 roku, kiedy otrzymała od komornika wezwanie do zapłaty z dnia 5 października 2015 roku. Dopiero wówczas ustaliła, że w 2009 roku przed Sądem Rejonowym w <span class="anon-block">B.</span>z wniosku <span class="anon-block"> (...) im. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> przeprowadzono postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">W. P.</span>. Z uwagi na to, że w toku tego postępowania wszelką korespondencję kierowano na je nazwisko panieńskie i na adres matki, wnioskodawczyni nie miała możliwości dowiedzieć się o zobowiązaniach matki. Wnioskodawczyni wskazywała również, że po śmierci matki wśród jej dokumentów nie znalazła żadnych wskazujących na istniejące długi. Również żaden z wierzycieli spadkodawczyni wcześniej się do niej nie zgłaszał.</p> <p>Składając wyjaśnienia na rozprawie <span class="anon-block">J. D.</span> wskazywała również (k.54-55), że od 1985 roku kiedy wyszła za mąż nie mieszkała z rodzicami. Ostatnie lata przed śmiercią spadkodawczyni mieszkała sama, od 10-12 lat przed śmiercią chorowała na chorobę nowotworową. Od około 1995 roku wnioskodawczyni zaczęła wyjeżdżać za granicę w celach zarobkowych. Za granicą przebywa praktycznie na stałe, do domu przyjeżdża 2-3 razy do roku na okresy 2-3 tygodniowe. Kiedy wnioskodawczyni była w Polsce zawsze spotykała się z matką, a będąc za granicą miała z nią kontakt telefoniczny. Wyjaśniała, że mama utrzymywała się z renty rolniczej, bo gospodarstwo rolne przekazała bratu wnioskodawczyni. Potem matka miała jeszcze zasiłek pielęgnacyjny. Zdaniem <span class="anon-block">J. D.</span> jej matka żyła skromnie, nie miała dużych wymagań. Znała sytuację materialną matki i uważała, że renta którą otrzymuje jest jej wystarczająca. Matka nigdy nie prosiła jej o wsparcie. W domu matki nie było luksusów, było skromnie, nie było widać nowych rzeczy przez nią kupowanych. Wnioskodawczyni czasami wspomagała ją jakąś drobną kwotą np. na lekarstwa. O tym, że mama gorzej się poczuła wnioskodawczyni dowiedziała się 2-3 tygodnie przed jej śmiercią od brata. Po śmierci matki nie rozmawiała z rodzeństwem o kwestiach majątkowych. Brat nigdy nie mówił o tym, że mama ma jakiekolwiek długi. O długach mamy wnioskodawczyni dowiedziała się dopiero w 2015 roku, kiedy brat miał wypadek i trafił do szpitala. Kiedy brat był w szpitalu pojechała z mężem do domu, w którym mieszkał. W drzwiach były koperty adresowane na jej panieńskie nazwisko oraz adresowane do siostry. Były to dokumenty od komornika. Dopiero wówczas wnioskodawczyni dowiedziała się o długu. Było to w połowie lub pod koniec października 2015 roku. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że nie wiedziała wcześniej, że było postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po matce. Dowiedziała się o tym dopiero wtedy kiedy było prowadzone postępowanie komornicze. <span class="anon-block">J. D.</span> wyjaśniła, że gdyby wiedziała o długach matki po jej śmierci to kwotę tą bym spłaciła, to nie była to duża kwota. Teraz kwota długu jest nieporównywalna do tej początkowej. Gdybym wiedziała, że są jakieś długi to odrzuciłaby spadek. Brat <span class="anon-block">T. P.</span> odizolował się od sióstr. Nigdy nie mówił o tym, że są jakieś pisma na panieńskie nazwiska sióstr, że są jakieś pisma w sprawie długów. Wnioskodawczyni nigdy nie słyszała od brata aby mówił, że mama zaciągała jakieś kredyty w instytucjach finansowych. Wnioskodawczyni podkreślała także, że od 1985 roku nosi nazwisko <span class="anon-block">D.</span>, a w trakcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po matce wszelka korespondencja kierowana była na jej panieńskie nazwisko i doręczana zastępczo.</p> <p>Twierdzenia i wyjaśnienia wnioskodawczyni potwierdziła w całości uczestniczka postępowania <span class="anon-block">K. G.</span> (k.55). Wyjaśniła przy tym, że również ona od około 2005 roku przebywa na stałe za granicą. Po wyjeździe do Anglii w 2005 roku w Polsce była z 2 razy, jeszcze za życia mamy. Ostatni raz w Polsce była 2 lub 3 tygodnie przed śmiercią <span class="anon-block">W. P.</span>. Wtedy kontakt z nią był już ograniczony. Podała, że brat nic nie wspominał na temat długów matki. O długach dowiedziała się dopiero jesienią 2015 roku od siostry <span class="anon-block">J. D.</span>, kiedy ta odebrała listy. Wskazała, że z matką miała bardzo rzadki kontakt telefoniczny. Matka nigdy nie skarżyła się na swoją sytuację materialną. Mama nie informowała jej nigdy o tym, że zaciąga pożyczki.</p> <p>Świadek <span class="anon-block">W. D.</span> – mąż wnioskodawczyni - zeznał (k.55), że wtedy gdy zmarła jego teściowa przebywał z żoną w Polsce w swoim miejscu zamieszkania w <span class="anon-block">O.</span>. Zeznał, że wspólnie z żoną, już ponad 10 lat prowadzą gospodarstwo rolne o powierzchni 11 ha. Wnioskodawczyni pracuje za granicą, a do domu przyjeżdża zawsze wtedy kiedy jest potrzebna, również na święta. Świadek nie pamiętał ile lat przed śmiercią teściowej wnioskodawczyni zaczęła wyjeżdżać do pracy w <span class="anon-block">B.</span>. Zeznał, że nigdy nie rozmawiał z żoną na temat jakichś spraw spadkowych, majątkowych po jej matce, takich rozmów w jego obecności nie było. Świadek z reguły nie odwiedzał swojej teściowej kiedy żona była za granicą, dopiero kiedy <span class="anon-block">W. P.</span> zaczęła ciężko chorować to z raz u niej był. Będąc u teściowej nie widział aby u niej w domu były kupione jakieś nowe rzeczy. Nie rozmawiał z nią nigdy o jej finansach. Ze szwagrem również nie rozmawiał o finansach. Zeznał, że dopiero po wypadku szwagra pojechali z żoną i jej siostrą do domu teściowej. Kiedy przeglądali dokumenty okazało się, że są listy dotyczące długów. Podął przy tym, że kiedy wnioskodawczyni to zobaczyła złapała się za głowę. Po powrocie do domu zastanawiali się co zrobić i zwrócili się do prawnika. Świadek nie pamiętał kiedy to było. Świadek zeznał również, że szwagier nigdy nie wspominał, aby przychodziła jakaś korespondencja na nazwisko panieńskie wnioskodawczyni. Nie wspominał również o tym, że jego matka zaciągała jakieś zobowiązania.</p> <p>Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 1)">art. 1019 § 1 kc</a> jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:</p> <p>1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;</p> <p>2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.</p> <p>Przepis § 2 tegoż artykułu stanowi, że spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd (§ 3).</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84)">Art. 84 kc</a> stanowi, że w razie błędu, co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy albo, gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).</p> <p>Konstrukcja uchylenia się od skutków prawnych złożonego pod wpływem błędu oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 1)">art. 1019 § 1 kc</a>) została rozciągnięta na sytuacje, w których pod wpływem błędu spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia w terminie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 2 kc</a>), a więc takie, w których w istocie spadkobierca uchyla się nie od skutków prawnych swego oświadczenia, lecz od skutków biernego zachowania się (niezłożenia oświadczenia). W tych wypadkach skuteczne uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie powoduje wyłączenie działania fikcji prostego przyjęcia spadku, wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 2;art. 1015 § 2 zd. 1)">art. 1015 § 2 zdanie pierwsze kc</a> lub, w konkretnych okolicznościach, z dobrodziejstwem inwentarza (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 2;art. 1015 § 2 zd. 2)">art. 1015 § 2 zdanie drugie kc</a>).</p> <p>Określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 kc</a> szczególne przesłanki odnoszą się do uchylenia się od skutków zarówno złożenia, jak i niezłożenia w terminie oświadczeń o przyjęciu (odrzuceniu) spadku przez działającego pod wpływem błędu spadkobiercę. W obu tych sytuacjach uchylenie się od skutków prawnych powinno nastąpić przed sądem, spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca, a skuteczność uchylenia się uzależniona jest od zatwierdzenia przez sąd.</p> <p>Stosowanie do wad omawianych oświadczeń ogólnych przepisów o wadach oświadczeń woli, oznacza – w wypadku, gdy wadą tą jest błąd – że błąd musi dotyczyć treści czynności prawnej oraz że musi być istotny (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 84 § 1;art. 84 § 2)">art. 84 § 1 i 2 kc</a>).</p> <p>Zdaniem Sądu wniosek <span class="anon-block">J. D.</span> zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Wnioskodawczyni jako wadę, którą obarczone było jej oświadczenie woli wskazała błąd. Błąd ten miał polegać na tym, że nie wiedziała, że w skład spadku po <span class="anon-block">W. P.</span> wchodziły długi oraz że wysokość odziedziczonych zobowiązań jest tak znaczna.</p> <p>Zdaniem Sądu wnioskodawczyni – córka spadkodawczyni, która od wielu lat nie mieszkała z nią razem, bowiem wyszła za mąż i wyprowadziła do męża, nie miała rozeznania w sytuacji majątkowej swojej matki i nie wiedziała o tym, że w 2005 roku <span class="anon-block">W. P.</span> zaciągnęła pożyczkę w SKOK <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">G.</span>.</p> <p>Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje na to, że <span class="anon-block">J. D.</span> nie miała wiedzy o tym, że jej matka była zadłużona, a ponadto okoliczności ustalone w toku postępowania uzasadniają przyjęcie, że wnioskodawczyni nie miała powodów, aby czynić szczególne wysiłki ponad powszechnie przyjęte, dla ustalenia składu majątku spadkowego po matce.</p> <p>Na wiarę zasługują jej twierdzenia o tym, że po śmierci matki, wśród pozostawionych przez nią dokumentów nie odnalazła żadnych, które mogłyby wskazywać na istnienie niespłaconego zadłużenia. W przekonaniu, że w skład spadku po matce nie wchodzą żadne długi i w związku z tym nie ma konieczności odrzucania spadku, utwierdzić wnioskodawczynię mogło również to, że po śmierci <span class="anon-block">W. P.</span> żaden wierzyciel nie zgłaszał swoich roszczeń i nie nadsyłał żadnej korespondencji z tym związanej.</p> <p>Przebieg kontaktów wnioskodawczyni z matką za jej życia oraz to, że <span class="anon-block">W. P.</span> nigdy nie wspominała o zadłużeniu, nie prosiła o pomoc finansową, jak też w jej otoczeniu nie były dostrzegalne ślady czynienia znaczących wydatków wskazuje na to, że <span class="anon-block">J. D.</span> nie wiedziała o zaciągniętej przez matkę pożyczce. Okoliczność, że matka wnioskodawczyni miała stałe świadczenie z ubezpieczenia społecznego, które zabezpieczało jej potrzeby, skromny tryb życia oraz brak stałych zobowiązań np. związanych z majątkiem (gospodarstwo przekazała wcześniej synowi) nie daje podstaw do wymagania od <span class="anon-block">J. D.</span> szczególnej – ponad powszechnie przyjętą – staranności w ustalaniu składu masy spadkowej. Trudno bowiem wymagać, aby spadkobiercy, nie mając wiedzy na temat możliwych długów spadkodawcy, mieli prowadzić szczególnie wnikliwe dochodzenie w celu ustalenia czy i ewentualnie w jakiej instytucji finansowej spadkodawca zaciągał zobowiązania oraz czy przed śmiercią je spełnił. W tych okolicznościach za wystarczający akt staranności ze strony wnioskodawczyni uznać należy sprawdzenie po śmierci matki dokumentów przez nią pozostawionych. Stwierdzenie, że nie ma wśród nich żadnych mówiących o istniejącym zadłużeniu dało podstawy do nieskorzystania przez wnioskodawczynię w możliwości odrzucenia spadku.</p> <p>Również przebieg postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">W. P.</span> wskazuje na to, że wnioskodawczyni nie miała wiedzy o istnieniu zadłużenia swojej matki. <span class="anon-block">J. D.</span> w istocie nie wiedziała o toczącym się z wniosku wierzyciela postępowaniu, bowiem jako uczestniczka postępowania – podobnie jak siostra – została wskazana pod nazwiskiem panieńskim (obecnym nazwiskiem zaczęła posługiwać się 24 lata wcześniej), a jako jej adres wskazano adres spadkodawczyni. Wszystkie doręczenia dokonane w toku tamtego postępowania spadkobierczyniom <span class="anon-block">W. P.</span> były zastępcze.</p> <p>Błąd, co do przedmiotu spadku (istnienia i rozmiaru długów spadkowych), który skutkiem było niezłożenie w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku może być zakwalifikowany jako błąd istotny co do treści czynności prawnej. Oznacza to, przy spełnieniu przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 1)">art. 1019 § 1 kc</a>, istnienie podstawy do zatwierdzenia oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia.</p> <p>Teza powyższa znajduje potwierdzenie w literaturze prawniczej oraz orzecznictwie, z dorobku których wynika, że o błędzie co do przedmiotu spadku można mówić wtedy, gdy brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego nie jest wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy, czy też inaczej, gdy "błąd jest usprawiedliwiony okolicznościami sprawy" (tak Sąd Najwyższy m. in. w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2005 roku, sygn. akt IV CK 799/04, OSNC 2006/5/94 oraz postanowieniu z dnia 1 grudnia 2011 roku, sygn. akt I CSK 85/11).</p> <p>Wskazuje się przy tym, że poprzestanie na pozbawionym jakichkolwiek konkretnych podstaw przypuszczeniu dotyczącym stanu majątku spadkowego nie może być uznane za błąd istotny, lecz za lekkomyślność, która nie stanowi podstawy uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia (niezłożenia oświadczenia) woli na podstawie przepisów o wadach oświadczenia woli. Podstawę twierdzenia o niedołożeniu należytej staranności stanowi ocena uwzględniająca konkretne okoliczności sprawy. W kontekście oświadczeń spadkowych przy powoływaniu się na błąd co do przedmiotu spadku, chodzi o konkretne działania zmierzające do uzyskania wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego. Niepodjęcie jakichkolwiek działań prowadzi do oceny o niedołożeniu przez spadkobiercę należytej staranności wyłączającej skuteczne powołanie się na błąd co do przedmiotu spadku.</p> <p>Te okoliczności nie miały jednak miejsca w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Nieznajomość przedmiotu spadku – którą wnioskodawczyni wskazała jako błąd istotny – nie pozostaje w związku przyczynowym z niepodjęciem przez nią aktów należytej staranności, co do ustalenia składu majątku spadkowego. Jak Sąd wskazał wyżej, jej działania po śmierci matki należy zakwalifikować jako właściwe, zmierzające do ustalenia czy w skład spadku nie wchodzą długi. Ich zakres i intensywność była w pełni usprawiedliwiona okolicznościami.</p> <p>Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84)">art. 84 kc</a> uwzględnił wniosek <span class="anon-block">J. D.</span>.</p> <p>O kosztach postępowania orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 kpc</a>.</p> </div>