III AUa 1272/16

<p>Sygn. akt III AUa 1272/16</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 21 grudnia 2016 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Maria Pietkun</p> <p>Sędziowie: SSA Irena Różańska-Dorosz (spr.)</p> <p>SSO del. Artur Tomanek</p> <p>Protokolant: Karolina Sycz</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2016 r. we Wrocławiu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) Szpitala (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- -->Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział we <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>przy udziale zainteresowanych <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. J. (1)</span>, Syndyka masy upadłości <span class="anon-block"> (...)</span> w likwidacji w upadłości likwidacyjnej z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>o podstawę wymiaru składek</p> <p>na skutek apelacji <span class="anon-block"> (...) Szpitala (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt VIII U 1901/14</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 25 maja 2016r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił odwołanie <span class="anon-block">(...)</span>Szpitala <span class="anon-block">(...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we <span class="anon-block">W.</span> z dnia 25 lipca 2014r., w której określono podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne pracownika <span class="anon-block">A. J. (1)</span> wykonującego jednocześnie pracę na podstawie umowy zlecenia w kwotach i okresach wskazanych i zasądził od wnioskodawcy na rzecz strony pozwanej kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p> <strong> <!-- --> Rozstrzygnięcie to oparł Sąd Okręgowy na następujących ustaleniach faktycznych: </strong> </p> <p> <span class="anon-block"> (...) Szpital (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> (następca prawny <span class="anon-block"> (...) Szpitala (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span>) zawarł w dniu 1 września 2009r. umowę z Niepublicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> we <span class="anon-block">W.</span> w zakresie: usług medycznych z zakresu anestezjologii i intensywnej terapii na świadczenie usług medycznych w podstawowej ordynacji czasu pracy tj. w zakresie godzin pracy od 7:30 do 15:05, dyżurów zwykłych świadczonych od poniedziałku do piątku, dyżurów zwykły świadczonych w sobotę oraz dyżurów zwykłych 24 godzinnych świadczonych w niedzielę i święta na rzecz pacjentów <span class="anon-block"> (...) Szpitala (...)</span>.</p> <p>W dniu 7 listopada 2008r. <span class="anon-block"> (...) Szpital (...)</span> zawarł umowę z <span class="anon-block"> firmą (...) sp. z o.o.</span> w zakresie: świadczeń przez pielęgniarki/położne w zakresie instrumentowania do zabiegów, w zakresie opieki pielęgniarskiej anestezjologicznej i intensywnej terapii, w systemie pracy jednozmianowej, dwuzmianowej, trzyzmianowej. Do realizacji ww. umów handlowych, podmioty gospodarcze zatrudniały, w ramach umów zlecenia osoby, które były jednocześnie pracownikami kontrolowanego płatnika składek. Zleceniobiorcy w ramach zawartych umów świadczyli usługi medyczne na rzecz <span class="anon-block"> (...) Szpitala (...)</span>, w pracowniach, poradniach i oddziałach wchodzących w skład Szpitala.</p> <p>Zawarte umowy stanowią, że ich przedmiot realizowany jest przy wykorzystaniu posiadanego przez zleceniobiorcę zaplecza personalnego do wykonywania przedmiotu umowy oraz przy nieodpłatnym wykorzystaniu bazy lokalowej, aparatury i sprzętu medycznego oraz diagnostyki wewnętrznej i zewnętrznej, leków i materiałów opatrunkowych oraz sprzętu jednorazowego użytku dostarczonych przez zleceniodawcę. Za wykonanie przedmiotowych umów wynagrodzenie ustalone zostało za wykonanie poszczególnych świadczeń i było ustalone w określonej kwocie brutto za każdą godzinę pełnionego dyżuru. Dyżury pielęgniarek na oddziałach ustalała administracja szpitalna i na tej podstawie oddziałowe ustalały grafik na 7 dni przed końcem każdego miesiąca. Przy planowaniu powyższych dyżurów uwzględniano normy, które dany pracownik miał wypracować. Dyżury wykonywane, w oparciu o umowy zlecenia z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> nie różniły się od tych, które były wykonywane w oparciu o umowę o pracę zawartą z <span class="anon-block"> (...) Szpitalem (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span>. Wnioskodawca korzystał z <span class="anon-block"> usług spółki (...)</span> w razie braków kadrowych uniemożliwiających pełne zabezpieczenie dyżurów. Pielęgniarki zatrudnione w ramach umowy z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> pracowały na sprzęcie szpitalnym i na lekach szpitala. Dyżur pielęgniarki odbywającej ten dyżur w ramach umowy o pracę oraz dyżur w ramach umowy z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> nie różnił się niczym w aspekcie opieki pielęgniarskiej.</p> <p> <span class="anon-block">A. J. (1)</span> zatrudniona była na podstawie umowy o pracę w <span class="anon-block"> (...) Szpitalu (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> na stanowisku instrumentariuszki na bloku operacyjnym. Zainteresowana zawarła kilka umów z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span>, umowy były nieregularne, prace wykonywane były w zależności od potrzeb polegały one na świadczeniu usług pielęgniarki instrumentariuszki. Obowiązki wynikające z obu umów były takie same.</p> <p>W wyniku kontroli przeprowadzonej od 11 lutego 2014r. do dnia 4 marca 2014r. przez Wydział Kontroli Płatników Składek Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we <span class="anon-block">W.</span> w <span class="anon-block"> (...) Szpitalu (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> stwierdzono, że ubezpieczeni wykonujący umowy zlecenia w zakresie pełnienia dyżurów wykonywali w istocie pracę na rzecz własnego pracodawcy. W związku z powyższym organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.</p> <p>Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie wnioskodawcy nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd ten wskazał, że przedmiotem sporu było ustalenie, czy zainteresowana wykonywała w ramach umów zlecenia zawartych z <span class="anon-block"> (...) sp. z.o.o.</span> we <span class="anon-block">W.</span> faktycznie pracę na rzecz swojego pracodawcy, tj. <span class="anon-block"> (...) Szpitala (...)</span> w świetle brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 8 ust. 2 a)">art. 8 ust. 2 a ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a>.</p> <p>W konsekwencji należało także ustalić, czy wnioskodawca był w związku z tym zobowiązany, jako płatnik do uwzględniania do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia zainteresowanej również wynagrodzenia z tytułu zawartych przez nich umów zlecenia z <span class="anon-block"> (...)</span>. Sąd stwierdził przy tym, że zawarcie umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych przez wnioskodawcę z <span class="anon-block"> (...)</span> służyło zabezpieczeniu właściwej ilości pracowników z uwagi na brak podstaw do zatrudnienia ich w godzinach nadliczbowych - ponadnormatywnych.</p> <p>Ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał na podstawie dokumentów złożonych przez strony, zeznań świadków oraz zainteresowanej <span class="anon-block">A. J. (1)</span>. Zeznania świadków, zainteresowanej i strony Sąd ten ocenił, jako w pełni wiarygodne, gdyż były logiczne, spójne i uzupełniały się z zebranym materiałem dowodowym.</p> <p>Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd dał wiarę dowodom z dokumentów, jako że żadna ze stron nie podważyła ich wiarygodności.</p> <p>Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w sposób jednoznaczny według Sądu Okręgowego wskazuje, że zainteresowana pracowała na podstawie umowy o pracę zawartej z wnioskodawcą w pełnym wymiarze czasu pracy, jak i dodatkowo na podstawie umowy zlecenia, którą zawarła z <span class="anon-block"> (...)</span>, będąc pracownikiem wnioskodawcy. Wykonywała, bowiem w ramach obu tych umów te same czynności na terenie wnioskodawcy i pod jego nadzorem.</p> <p>W związku z tym Sąd przyjął, że uznanie przez organ rentowy zainteresowanej jedynie za pracownika wnioskodawcy w oparciu o przepis art. 8 ust. 2 a ustawy systemowej, który został przez ten Sąd przytoczony, jest prawidłowe. Sąd pierwszej instancji powołał się również na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009r., II UZP 6/09, OSNP 2010/3-4/46 oraz wyrok tego sądu z dnia 18 października 2011r., III UK 22/11, OSNP 2012/21-22/266 oraz na wyroki Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 4 listopada 2014r., III AUA 795/14 i z dnia 25 czerwca 2014r., III AUA 1982/13, a zawarte w tych orzeczeniach stanowiska Sąd Okręgowy w pełni podzielił.</p> <p>Wobec tego Sąd pierwszej instancji przyjął, że zainteresowana, mimo zawarcia dodatkowych umów zlecenia, świadczyła pracę na rzecz wnioskodawcy, który zgodnie z art. 8 ust. 2 a ustawy systemowej był zobowiązany do opłacania za nią składek z tytułu dodatkowej umowy zlecenie.</p> <p>Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w przepisie art. 8 ust. 2a za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym - tak jak pracownika. Z tych względów ubezpieczona w spornych okresach, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 13 pkt 1 i art. 36 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 13.10.998 r. o systemie ubezpieczeń, podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom, jako pracownik wnioskodawcy, który był płatnikiem składek z obu umów.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 6;§ 6 pkt. 2)">§ 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> (tj. Dz.U.2013.461 ze zm.).</p> <p>Z wyrokiem tym nie zgodził się wnioskodawca wywodząc apelację, w której zarzucił:</p> <p>- naruszenie prawa materialnego tj.: art. 8 ust. 2a w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 18;art. 18 ust. 1;art. 18 ust. 2;art. 20;art. 20 ust. 1)">art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 81;art. 81 ust. 1)">art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych</a> poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie że zainteresowana <span class="anon-block">A. J. (1)</span> wykonywała prace na rzecz wnioskodawcy, co skutkowało uznaniem jej za pracownika odwołującego się szpitala,</p> <p>- naruszenie art. 4 pkt. 2a w zw. z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że wnioskodawca, jako płatnik składek ma obowiązek uwzględnienia w podstawie wymiaru składek przychodu jaki <span class="anon-block">A. J. (1)</span> osiągnęła z tytułu umowy zawartej z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span>, a nadto</p> <p>- błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku i polegający na niewłaściwym przyjęciu, że <span class="anon-block">A. J. (1)</span> wykonywała faktycznie pracę na rzecz płatnika składek podczas, gdy faktycznie świadczyła usługi na rzecz <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> przed nim ponosiła odpowiedzialność i od tego zainteresowanego otrzymywała wynagrodzenie.</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania poprzez stwierdzenie, że <span class="anon-block">A. J. (1)</span> nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji ZUS oraz o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <em> <!-- -->Apelacja wnioskodawcy jest bezzasadna.</em> </p> <p>Wbrew temu, co zarzuca apelujący Sąd Okręgowy w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> i nie popełnił też błędów w rozumowaniu, zarówno w zakresie ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, albowiem prawidłowo zinterpretował i zastosował odpowiednie przepisy prawa. Sąd Apelacyjny podziela argumenty zawarte w uzasadnieniu Sądu Okręgowego i przyjmuje je za własne.</p> <p>Stan faktyczny sprawy był właściwie niesporny. Wnioskodawca - <span class="anon-block">(...)</span>Szpital <span class="anon-block">(...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> (dalej: <span class="anon-block"> (...)</span>) zawarł w latach 2008 - 2009 z Niepublicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> we <span class="anon-block">W.</span> umowy o udzielnie świadczeń zdrowotnych. Do realizacji tych świadczeń <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> zatrudniał, na podstawie umów cywilnoprawnych, osoby będące jednocześnie pracownikami <span class="anon-block"> (...)</span>. Sprawa zainteresowanej nie jest jedyną tego rodzaju, bowiem sądowi apelacyjnemu znane są z urzędu inne sprawy pracowników wnioskodawcy o tożsamych stanach faktycznych. Osoby te zatrudnione w spółce z o.o. na stanowiskach czy to lekarzy, czy pielęgniarek w ramach umów o świadczenie usług zawartych z <span class="anon-block"> (...)</span> wykonywały na rzecz <span class="anon-block"> (...)</span> te same rodzajowo obowiązki, zgodnie ze swym wykształceniem medycznym, jakie wykonywały na rzecz pracodawcy w ramach umowy o pracę. Znaczące przy tym jest, że dodatkowe obowiązki wynikające z umów zawartych z podmiotem trzecim - <span class="anon-block"> (...)</span> - zainteresowana <span class="anon-block">A. J. (1)</span> wykonywała po godzinach pracy lub poza godzinami czasu pracy, na podstawie umów o świadczenie usług medycznych zawartych z samym pracodawcą. Płatnik - <span class="anon-block"> (...) Szpital (...)</span> - nie rozliczył się z ZUS-em z przychodów osiągniętych przez zainteresowaną, wykonującą dla niego dodatkowe usługi poza umową o pracę, w oparciu o umowy cywilnoprawne zawarte z podmiotem trzecim, mimo że wykonywała ona te same obowiązki na podstawie każdej z umów (o pracę i umowę o świadczenie usług). W tej sytuacji nie ma wątpliwości, że tak ustalony stan faktyczny wyczerpuje hipotezę opisaną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 8 ust. 2 a)">art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j.: Dz.U.2016.963 ze zm.), którego naruszenie zarzuca wnioskodawca.</p> <p>Pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych odznacza się pewną specyfiką, która wyraża się głównie w rozszerzeniu tej definicji w stosunku do tego pojęcia ustanowionego na gruncie prawa pracy oraz jej wykroczeniu poza sferę stosunku pracy. Zgodnie, bowiem z art. 8 ust. 2a ww. ustawy systemowej za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksem cywilnym</a> stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Rozszerzenie pojęcia pracownika dotyczy więc sytuacji, z którą mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, tj. gdy pracę na podstawie jednej z wyżej opisanych umów wykonuje osoba, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.</p> <p>Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika, w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, jest to, że będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą, jednocześnie świadczy na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej, zawartej z nim lub inną osobą. Osoba taka, stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> pkt. w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 11;art. 11 ust. 1;art. 12;art. 12 ust. 1)">art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, tak jak pracownik. Z obowiązku tego wynikają określone przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> zobowiązania obciążające płatnika składek, takie jak obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia (art. 36 ust. 1 i 2 ustawy) oraz rozliczenia należnej składki (art. 17 ust. 1 i 2).</p> <p>Kwestią powyższą zajmował się już wielokrotnie Sąd Najwyższy, który m. in. w powołanej przez Sąd pierwszej instancji uchwale z 2 września 2009 r. o sygn. akt II UZP 6/09, stwierdził, że płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią jest pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach tej umowy. W wyroku z dnia 4 czerwca 2014 r., II UK 447/13 Sąd Najwyższy w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym wskazał, że umowy cywilnoprawne wymienione w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej (także w jej art. 9 ust. 1) nie stanowią samodzielnych tytułów obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym pracownika. W takiej sytuacji nie dochodzi również do zbiegu tytułów ubezpieczenia społecznego w rozumieniu art. 9 tej ustawy (LEX nr 1480061).</p> <p>Jak wynika z art. 4 pkt. 2 lit. „a” powyższej ustawy płatnikiem składek za pracownika jest pracodawca.Skoro, więc art. 8 ust. 2a tej ustawy rozszerza pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność wykonywaną na podstawie między innymi umowy zlecenia, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy, to - zgodnie z wykładnią literalną tego przepisu - należy uznać, że także w zakresie czynności wynikających z zawartej umowy cywilnoprawnej należy go uznać (na potrzeby prawa ubezpieczeń społecznych) za pracownika.</p> <p>Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej uchwały, a Sąd Apelacyjny w składzie orzekającym pogląd ten podziela, „za taką wykładnią przemawia także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 18;art. 18 ust. 1 a)">art. 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, według którego, w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 8 ust. 2 a)">art. 8 ust. 2a</a>, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia (...). Z przepisu tego wynika logicznie, że płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej jedynie „uwzględnia się” w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy". Takie rozwiązanie wydaje się w pełni uzasadnione w sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z innym podmiotem (osobą trzecią), lecz praca w jej ramach jest wykonywana - tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - na rzecz pracodawcy. Pracodawca, ustalając, zatem podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu stosunku pracy, powinien więc zsumować wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy.</p> <p>W powoływanej wyżej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził także, że art. 8 ust. 2a dotyczy z reguły takiej pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodawcy, która mogłaby być świadczona przez jej wykonawcę w ramach stosunku pracy z tym pracodawcą z tym, że w takiej sytuacji zmuszony byłby on przestrzegać ograniczeń i obciążeń wynikających z przepisów prawa, np. w zakresie godzin nadliczbowych, konieczności powierzania pracownikowi wykonywania pracy innej niż umówiona.</p> <p>W tym miejscu trzeba się nadto odnieść do zarzutu skarżącego, jakoby fakt zawarcia pomiędzy <span class="anon-block"> (...)</span> i <span class="anon-block"> (...)</span> umowy o udzielnie zamówienia na świadczenia zdrowotne, a zatem umowy szczególnej nazwanej, uregulowanej w przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111120654" title="Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej - Dz. U. z 2011 r. Nr 112, poz. 654 ()">ustawy o działalności leczniczej</a> wykluczał możliwość zastosowania w sprawie zarzucanego przepisu. W ocenie Sądu Apelacyjnego kwestia dotycząca rodzaju umowy łączącej ww. podmioty nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy żadnego znaczenia, bowiem spór dotyczył ustalenia, czy na gruncie ubezpieczeń społecznych praca zainteresowanej w <span class="anon-block"> (...)</span> była w rzeczywistości wykonywana na rzecz zatrudniającego go w oparciu o umowę o pracę <span class="anon-block"> (...) Szpitala (...)</span>.</p> <p>Zebrany w sprawie materiał dowodowy wyraźnie potwierdza, że praca wykonywana przez zainteresowaną w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z <span class="anon-block"> (...)</span> była w rzeczywistości świadczona na rzecz <span class="anon-block"> (...)</span>, a nie na rzecz zleceniodawcy. W ramach tej umowy wykonywała ona bowiem praktycznie takie same obowiązki i czynności, jakie świadczyła na rzecz wnioskodawcy w oparciu o umowę o pracę. Zainteresowana, będąca pielęgniarką-instrumentariuszką, wykonywała te same czynności, a więc nie tylko pracę tożsamą, co do charakteru, z pracą świadczoną w oparciu o umowę o pracę, ale również świadczyła ją w tym samym miejscu, przy zachowaniu podległości służbowej, tak samo jak przy wykonywaniu pracy w ramach stosunku pracy. Do wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej wykorzystywane były te same urządzenia i materiały medyczne, z których korzystała, jako pracownica.</p> <p>Z opisu czynności zainteresowanej jasno, więc wynika, że obowiązki wykonywane przez nią w ramach umowy cywilnoprawnej pokrywały się z obowiązkami wykonywanymi na rzecz wnioskodawcy z tytułu stosunku pracy, dla obu podmiotów świadczyła ona po prostu usługi pielęgniarki-instrumentariuszki, na bloku operacyjnym. Natomiast wnioskodawca, jako pracodawca, wyłącznie, co istotne, korzystał z rezultatów pracy zainteresowanej świadczonej w ramach umowy cywilnoprawnej. <span class="anon-block"> (...)</span> wypłacał jedynie zainteresowanej wynagrodzenie za pracę świadczoną w ramach umowy o świadczenie usług. W tych okolicznościach, kiedy mamy do czynienia z zupełnie jasną sytuacją wypełnienia dyspozycji art. 8 ust. 2a ustawy systemowej organ rentowy wydał prawidłową decyzję, uwzględniając w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanej jej przychody uzyskane z tytułu zawartej umowy cywilnoprawnej z <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>W świetle art. 17 i 41 ustawy systemowej nie może być wątpliwości, że ustawowy obowiązek prawidłowego obliczenia i zapłaty składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe spoczywa na płatniku składek. Dlatego w razie zakwestionowania przez ZUS wysokości składek opłaconych przez płatnika ze wskazaniem przyczyn, dla jakich wysokość ta nie jest akceptowana, w procesie, zgodnie z regułą rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">232 k.p.c.</a>, na płatniku spoczywa ciężar dowodu, że składki zapłacone zostały w wysokości zgodnej z prawem. W konsekwencji to wnioskodawca był obowiązany wykazać, że nie zachodzi sytuacja opisana w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, tj. że <span class="anon-block">A. J. (1)</span> nie wykonywała na rzecz płatnika w ramach umowy cywilnoprawnej tych samych czynności, które wykonywała na jego rzecz w ramach umowy o pracę. Płatnik musiałby np. wykazać, że zainteresowana, wykonując swe obowiązki w ramach dodatkowej umowy świadczyła swe usługi na rzecz podmiotu zlecającego, czyli <span class="anon-block"> (...)</span>. Stan faktyczny sprawy jednak całkowicie przeczy takiemu ustaleniu, a wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swej tezy, według której w sprawie nie zachodziły okoliczności ujęte w przepisie art. 8 ust 2a ustawy systemowej.</p> <p>Sąd drugiej instancji przypomina płatnikowi, że jeżeli chodzi o ciężary publicznoprawne podatkowe, celne lub te związane z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne nie ma odstępstw (prócz tych wskazanych w ustawie) od obowiązków i zasad opłacania tych danin publicznych. Sam płatnik nie może decydować o tym, od jakich przychodów swych pracowników odprowadzi składki, a których przychodów nie uwzględni w podstawie wymiaru składek. Tym bardziej w sytuacji, gdy praca pracownika wykonywana w ramach umowy o pracę i ta świadczona w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z innym podmiotem, dla płatnika ma taką samą wartość ekonomiczną.</p> <p>W kontekście powyższych rozważań za nieuzasadnione należało uznać zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 4 pkt 2 lit. a, ustawy systemowej. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 (w tym pracowników) i pkt 18a stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10. W przypadku ubezpieczonych, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 8;art. 8 ust. 2 a)">art. 8 ust. 2a</a>, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksem cywilnym</a> stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło (art. 18 ust. 1a ustawy). Zatem płatnik składek, ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy, powinien zsumować wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy. Przychód, jaki uzyskała zainteresowana <span class="anon-block">A. J. (1)</span> z tytułu wykonywania świadczeń wynikających z zawartych umów zlecenia, powinien być uwzględniony w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wykazywanej w dokumentach rozliczeniowych wnioskodawcy. Obowiązek wliczenia tego przychodu należał w czasie obowiązywania spornych umów zlecenia do wnioskodawcy z uwagi na uznanie zainteresowanej <span class="anon-block">A. J. (1)</span> za pracownika w rozumieniu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 8 ust. 2 a)">art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> podlegającym obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu.</p> <p>Biorąc powyższe pod uwagę zdaniem Sądu Apelacyjnego, apelujący zaprezentował swoje polemiczne stanowisko, nie uwzględniające przedstawionej wykładni art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, skoro apelacja nie mogła odnieść zamierzonego skutku, Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu jako nieuzasadnionej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>SSA Irena Różańska-Dorosz SSA Maria Pietkun SSO del. Artur Tomanek</p> </div>