IV Ca 631/16

<p>Sygn. akt IV Ca 631/16</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 29 grudnia 2016 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">S.</span> IV Wydział Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie następującym :</p> <p>Przewodniczący SSO Mariola Watemborska (spr.)</p> <p>Sędziowie: SO Andrzej Jastrzębski, del SSR Marek Nadolny</p> <p>Protokolant: st. sekr. sądowy Kamila Wiśniewska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r., w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">C. S.</span> następcy prawnego <span class="anon-block">W. S.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">J. O.</span>, <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">H. K.</span> i <span class="anon-block">W. G.</span> </p> <p>o wznowienie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku w sprawie VI Ns 244/13 Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">L.</span> VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>na skutek apelacji uczestniczki postępowania <span class="anon-block">M. S.</span> od postanowienia częściowego Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">B.</span> z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt I Ns 157/15</p> <p>postanawia:</p> <p>zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zmienić postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">L.</span> VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w <span class="anon-block">B.</span> w dniu 28 sierpnia 2013r. w sprawie VI Ns 244/13 w punkcie 1, w ten sposób, iż stwierdzić, że spadek po <span class="anon-block">A. W. (1)</span> zmarłym dnia 9 marca 1945r. w <span class="anon-block">S.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">S.</span> na podstawie ustawy nabyła żona spadkodawcy <span class="anon-block">M. W.</span>, córka <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">G.</span> w ¼ części oraz córki spadkodawcy: <span class="anon-block">W. S.</span> córka <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">M.</span> oraz <span class="anon-block">H. O. (1)</span>, córka <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">M.</span> każda w 3/8 części.</p> <p>Sygn. akt Ca 631/16</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. S.</span> poprzez reprezentującego ją w sprawie pełnomocnika wniosła do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">L.</span> VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w <span class="anon-block">B.</span> wniosek o zmianę postanowienia z dnia 28 sierpnia 2013r. w sprawie sygn. akt VI Ns 244/13 o stwierdzeniu nabycia spadku po <span class="anon-block">A. W. (1)</span> i stwierdzenie, że spadek po zmarłym w dniu 09 marca 1945r. <span class="anon-block">A. W. (1)</span> zamieszkałym ostatnio w <span class="anon-block">S.</span> gmina <span class="anon-block">P.</span>, nabyli spadkobiercy dziedziczący na podstawie ustawy żona <span class="anon-block">M. W.</span> oraz córki <span class="anon-block">H. O. (1)</span> i <span class="anon-block">W. S.</span> z domu <span class="anon-block">W.</span>, każda po 1/3 części spadku, w tym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne obejmujące nieruchomości gruntowe oznaczone w ewidencji gruntów jako <span class="anon-block">działka nr (...)</span> o powierzchni 4,04 ha, położone w <span class="anon-block">S.</span>, gmina <span class="anon-block">P.</span>, nabyła w całości dziedzicząca na podstawie ustawy żona <span class="anon-block">M. W.</span>.</p> <p>Na rozprawie w dniu 15 października 2015r. pełnomocnik wnioskodawczyni zmienił dotychczasowe stanowisko wnioskodawczyni w sprawie i wniósł o wznowienie postępowania w sprawie i uzupełnienie postanowienia wydanego w sprawie sygn. akt VINs 244/13 poprzez stwierdzenie, kto odziedziczył gospodarstwo rolne po <span class="anon-block">A. W. (1)</span> oraz odrębnie kto odziedziczył gospodarstwo rolne po <span class="anon-block">M. W.</span>.</p> <p>Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">L.</span> VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w <span class="anon-block">B.</span> sygn. akt VINs 244/13 w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">A. W. (1)</span> stwierdzono, że spadek po zmarłym na podstawie ustawy nabyły żona spadkodawcy <span class="anon-block">M. W.</span> oraz córki spadkodawcy <span class="anon-block">W. S.</span> i <span class="anon-block">H. O. (2)</span> - po 1/3 części każda z nich. Nadto w punkcie 2 postanowienia sąd stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">M. W.</span> na podstawie testamentu alograficznego nabyła córka spadkodawczyni <span class="anon-block">W. S.</span> oraz jej mąż <span class="anon-block">T. S.</span> - do majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską- w całości.</p> <p>Ustalił także Sąd I instancji, że z wypisu z rejestru gruntów dla <span class="anon-block">działek numer (...)</span> położonych w obrębie ewidencyjnym <span class="anon-block">S.</span> gmina <span class="anon-block">P.</span> wynika, że właścicielem nieruchomości jest <span class="anon-block">W. A.</span> ( <span class="anon-block">J.</span> ???) zam. <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Z akt natomiast Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">B.</span> sygn. akt INs 197/09 o zasiedzenie nieruchomości wynika, że <span class="anon-block">M. W.</span> i <span class="anon-block">A. W. (1)</span> zawarli związek małżeński w dniu 17 lutego 1919r. Ze związku małżeńskiego mieli dwoje dzieci <span class="anon-block">W. S.</span> i <span class="anon-block">H. O. (1)</span>. <span class="anon-block">A. W. (1)</span> zmarł w 1945r. nie pozostawiając testamentu. W skład majątku wchodziło gospodarstwo rolne położone w <span class="anon-block">S.</span> o łącznej powierzchni 4,04 ha obejmujące <span class="anon-block">działkę ewidencyjną nr (...)</span> o powierzchni 0,11 ha, klasa <span class="anon-block">(...)</span> oraz <span class="anon-block">działkę ewidencyjną nr (...)</span> o powierzchni 3,93 ha, klasa <span class="anon-block">(...)</span>. Żadna z w/w nieruchomości tworzących gospodarstwo rolne nie została objęta jakąkolwiek polską księgą wieczystą. Jako właściciel tej nieruchomości położonej w <span class="anon-block">S.</span> został ujawniony w księdze wieczystej (<span class="anon-block">G.</span>) <span class="anon-block">A. W. (2)</span> z <span class="anon-block">Z.</span>- obecnie <span class="anon-block">S.</span>, przez wpis dokonany w okresie II Rzeczypospolitej o treści „<span class="anon-block">P.</span> dnia 13.09.1929 r., a wpisano dnia 11.10.1931 r.” ( tłumaczenie niemieckiej księgi wieczystej k. 277-279 oraz k. 288-290 akt INs 197/09).</p> <p>Dalej w oparciu o ustalenia poczynione w sprawie sygn. akt INs 197/09, sąd ustalił, że termin powzdanie (die <span class="anon-block">A.</span>) oznacza przewłaszczenie przeniesienia własności w przypadku nieruchomości. Zgodnie z ustaleniami poczynionymi w ww. sprawie obowiązywał wówczas <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeks Cywilny</a> Niemiecki (<span class="anon-block"> (...)</span> w brzmieniu opublikowanym jako „<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeks cywilny</a> obowiązujący na Ziemiach Zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej (przekład urzędowy)” Wydawnictwa Ministerstwa Sprawiedliwości Zbioru Ustaw Ziem Zachodnich tom X <span class="anon-block">W.</span>- <span class="anon-block">P.</span> 1923r. Zgodnie z ówcześnie obowiązującym § 873 <span class="anon-block"> (...)</span>, do przeniesienia własności gruntu wymagana była rzeczowa umowa przewłaszczenia, zawierająca zgodę zbywcy i nabywcy na przeniesienie własności (powzdanie) oraz wpis tej zmiany w prawie do księgi wieczystej. W myśl § 925 <span class="anon-block"> (...)</span> oświadczenia zgody na przewłaszczenie musiały być złożone przed wydziałem hipotecznym przy równoczesnej obecności obu stron.</p> <p>Zwrócił uwagę Sąd meriti na stanowisko, z którego wynika, że postanowienie o zasiedzeniu nie może zastępować braku tytułu. Jeżeli taki tytuł zaginął, <span class="underline"> <!-- -->możliwe jest tylko ustalenie</span> przez sąd, jak przedstawia się w jego świetle stan własność. W ocenie Sądu Rejonowego, po śmierci <span class="anon-block">A. W. (2)</span> spadek po nim nabyli na podstawie ustawy <span class="anon-block"> (...)</span> (tereny te nie zostały formalnie włączone jeszcze w skład państwa Polskiego – toczyła się nadal wojna, nie były ustalone granice między państwami, nie został jeszcze zawarty Traktat <span class="anon-block"> (...)</span>) – żona oraz dwie córki. Natomiast co do dziedziczenia gospodarstwa rolnego sąd I instancji wskazał na przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160094" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 94 ()">ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny</a> ((Dz.U.64.16.94 ze zm. ): <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160094" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 94 (art. 2;art. 2 § 1;art. 2 § 2)">art. II § 1 i 2</a>. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460600328" title="Dekret z dnia 8 października 1946 r. - Prawo spadkowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 60, poz. 328 (art. 3)">art. III</a> (w tym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460600328" title="Dekret z dnia 8 października 1946 r. - Prawo spadkowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 60, poz. 328 (art. 3 pkt. 6)">pkt 6</a> – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460600328" title="Dekret z dnia 8 października 1946 r. - Prawo spadkowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 60, poz. 328 ()">prawo spadkowe</a> - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460600328" title="Dekret z dnia 8 października 1946 r. - Prawo spadkowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 60, poz. 328 ()">dekret z dnia 8 października 1946 r.</a> (Dz. U Nr 60, poz. 328).</p> <p>Mając na uwadze przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1059;art. 1059 § 1;art. 1059 § 2)">art. 1059 § 1 i 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1060;art. 1060 § 1)">art. 1060 § 1 k.c.</a> w brzmieniu pierwotnym, które, zdaniem Sądu Rejonowego, miało zastosowanie do sprawy na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 524;art. 524 § 1)">art. 524 § 1 k.p.c.</a> Sąd Rejonowy postanowił uzupełnić punkt 1) prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">L.</span> VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w <span class="anon-block">B.</span>, wydanego w dniu 28.08.2013r. w sprawie VINs 244/13 w ten sposób, iż stwierdzić, że spadek po <span class="anon-block">A. W. (1)</span>, zmarłym dnia 9 marca 1945r. w <span class="anon-block">S.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">S.</span>, na podstawie ustawy - co do gospodarstwa rolnego, dla którego w Sądzie Rejonowym w <span class="anon-block">B.</span> nie została założona księga wieczysta, objętego <span class="anon-block">działkami ewidencyjnymi (...)</span> o powierzchni 4,04 ha, położonymi w obrębie ewidencyjnym numer <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">S.</span>, jednostka ewidencyjna <span class="anon-block"> (...)</span>-2 <span class="anon-block">P.</span>, powiat <span class="anon-block"> (...)</span>, Województwo <span class="anon-block"> (...)</span>, nabyła żona spadkodawcy <span class="anon-block">M. W.</span> córka <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">G.</span>. Przesłanki dziedziczenie przez córki nie zostały dowiedzione, a w szczególności część z nich nie jest możliwa do spełnienia (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1059;art. 1059 § 1;art. 1059 § 1 pkt. 2;art. 1059 § 1 pkt. 4;art. 1059 § 1 pkt. 5)">art. 1059 § 1 pkt. 2,4 i 5 k.c.</a>, czy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1059;art. 1059 § 2)">art. 1059 § 2 k.c.</a> w pierwotnym brzmieniu). W chwili śmierci spadkodawcy córki były pełnoletnie, a ponadto nie zostało udowodnione, że bezpośrednio przed otwarciem spadku pracowały w tym gospodarstwie nieprzerwanie co najmniej od roku albo w chwili otwarcia spadku bądź prowadzą inne indywidualne gospodarstwo rolne, bądź też pracują w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, małżonka lub jego rodziców – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1059;art. 1059 § 1;art. 1059 § 1 pkt. 1;art. 1059 § 1 pkt. 3)">art. 1059 § 1 pkt. 1 i 3 k.c.</a> w pierwotnym brzmieniu.</p> <p>Instytucja zmiany prawomocnego postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku została uregulowana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679;art. 679 § 1)">art. 679 § 1 k.p.c.</a> i stanowi, że dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.</p> <p>Zauważył Sąd Rejonowy, że w niniejszej sprawie instytucja zmiany prawomocnego postanowienia nie mogła naleźć zastosowania, przede wszystkim z uwagi negatywną przesłankę w postaci upływu czasu. Wniosek o zmianę wpłynął do Sądu w dniu 10 kwietnia 2015r. a więc po upływie w/w terminu, słusznie więc – w ocenie Sądu Rejonowego - pełnomocnik wnioskodawczyni zmienił dotychczasowe stanowisko, wnosząc o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt VINs 244/13 i uzupełnienie postanowienia z dnia 28 sierpnia 2013r. poprzez stwierdzenie, kto odziedziczył gospodarstwo rolne po <span class="anon-block">A. W. (1)</span> oraz odrębnie, kto odziedziczył gospodarstwo rolne po <span class="anon-block">M. W.</span>. Jednocześnie zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 523)">art. 523 k.p.c.</a> prawomocne postanowienie orzekające co do istoty sprawy nie może być zmienione ani uchylone, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wobec tego, skoro przepisy szczególne w niniejszej sprawie nie przewidują możliwości zmiany wydanego orzeczenia, a uczestnik postępowania może żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, a zmiana postanowienia wobec przytoczonych powyżej okoliczności jest niedopuszczalna- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 524;art. 524 § 1)">art. 524 § 1 k.p.c.</a>- Sąd Rejonowy postanowił wznowić postępowanie spadkowe i wydać postanowienie częściowe co do orzeczenia o nabyciu spadku po <span class="anon-block">A. W. (1)</span>.</p> <p>Sąd meriti stanął bowiem na stanowisku, że koniecznym z punktu widzenia zapewnienia prawidłowego obrotu prawnego, jest uregulowanie kwestii właścicielskich związanych z przedmiotową nieruchomością. Niewątpliwie bowiem tylko wznowienie postępowania może umożliwić założenie księgi wieczystej dla nieruchomości. Przyjęcie stanowiska odmiennego zamknęłoby tę drogę. Powyższe stanowisko, zdaniem Sądu I instancji znalazło swe odzwierciedlenie także w aktach niezałożonej <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span>, w której to sprawie postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014r. oddalono wniosek o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości o nr <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 4,04 ha w obrębie <span class="anon-block">S.</span>, wskazując, że ze stwierdzenia nabycia spadku po <span class="anon-block">A. W. (1)</span> nie wynika, aby w skład spadku wchodziła rzeczona nieruchomość. Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 1;art. 1 ust. 1)">art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>, księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości.</p> <p>Z takim rozstrzygnięciem sądu nie zgodziła się uczestniczka postępowania <span class="anon-block">M. S.</span> składając apelację (nazwaną zażaleniem). Skarżąca zarzuciła wydanemu w sprawie orzeczeniu:</p> <p>1.  dokonanie błędnych ustaleń faktycznych przez przyjęcie, że miejscowość <span class="anon-block">S.</span> w dniu 9 marca <span class="anon-block"> (...)</span>. nie była włączona w skład państwa polskiego, co skutkowało zastosowaniem niewłaściwego prawa tj. niemieckiego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> (<span class="anon-block"> (...)</span>) zamiast <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> obowiązującego na Ziemiach Zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej (<span class="anon-block">B. G.</span>, <span class="anon-block"> (...)</span>);</p> <p>2.  naruszenie prawa materialnego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460600328" title="Dekret z dnia 8 października 1946 r. - Prawo spadkowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 60, poz. 328 (art. 2;art. 2 § 1;art. 2 § 2;art. 3)">art. II § 1 i 2, art. III dekretu z dnia 8 października 1946 r. prawo spadkowe</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 1)">art. 931 § 1 kc</a>, , <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1059)">art. 1059 kc</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1060;art. 1060 § 1)">art. 1060§ 1 kc</a> -, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160094" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 94 (art. 50;art. 5;art. 5 § 1)">art. LV § 1</a> i LI, LV, LVI <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160094" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 94 (§ 1)">§ 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku przepisy wprowadzające kodeks cywilny</a> poprzez ich zastosowanie do spadku otwartego dnia 9 marca 1945r.,</p> <p>3.  obrazę przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 k,p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, dowolność w tej ocenie i wyprowadzenie wniosków przekraczających treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i przyjęcie, że nieruchomości dla których w Sądzie Rejonowym w <span class="anon-block">B.</span> nie została założona księga wieczysta, objętego <span class="anon-block">działkami ewidencyjnymi (...)</span> o powierzchni 4,04 ha położonymi w obrąbie ewidencyjnym numer <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">S.</span>, stanowiące własność <span class="anon-block">A. W. (1)</span> stanowiły gospodarstwo rolne podczas, gdy okoliczności sprawy wskazują jedynie na to, że <span class="anon-block">A. W. (2)</span> na terenie posiadanych nieruchomości prowadził karczmę, a zatem przedmiotowe nieruchomości nie mogą być uznane za gospodarstwo rolne i w konsekwencji podlegają ogólnemu porządkowi dziedziczenia.</p> <p>Wskazując na powyższe, apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że spadek po <span class="anon-block">A. W. (1)</span> zmarłym w dniu 9 marca 1945 r. w <span class="anon-block">S.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">S.</span>, na podstawie ustawy nabyły: żona spadkodawcy <span class="anon-block">M. W.</span> – w udziale ¼ oraz córki spadkodawcy <span class="anon-block">W. S.</span>, córka <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">M.</span>, oraz <span class="anon-block">H. O. (1)</span>, córka <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">M.</span> – w udziale 3/8 każda z nich, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w <span class="anon-block">B.</span> ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 395;art. 395 § 2)">art. 395§2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13§2 k.p.c.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja uczestniczki postępowania zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Przede wszystkim zauważyć należy, że Sąd I instancji na rozprawie w dniu 15 października 2015r. wznowił postępowanie spadkowe w sprawie VI Ns 244/13, w której Sąd Rejonowy stwierdził nabycie spadku po <span class="anon-block">A. W. (1)</span> i <span class="anon-block">M. W.</span>. Nikt z uczestników postępowania nie złożył zastrzeżenia co do tej decyzji sądu. Także apelacja nie zawierała wniosku o zbadanie poprawności wydanego przez Sąd I instancji niezaskarżalnego postanowienia o wznowieniu postępowania spadkowego w sprawie INs 244/13.</p> <p>Po wznowieniu postępowania, sąd I instancji wydał natomiast postanowienie częściowe dotyczące rozpoznania sprawy, uzupełniając punkt I prawomocnego postanowienia o postanowienie dotyczące dziedziczenia gospodarstwa rolnego należącego do spadku po zmarłym <span class="anon-block">A. W. (1)</span>. Jako podstawę orzekania o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego po zmarłym w 1945r. spadkodawcy, sąd I instancji wskazał m.in. przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r.</a> wprowadzające <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeks cywilny</a>.</p> <p>Nie zwrócił jednak uwagi Sąd Rejonowy na okoliczność, że w sytuacji, gdy sąd postanowił wznowić postępowanie spadkowe zakończone wydaniem przez Sąd Rejonowy postanowienia z dnia 28 sierpnia 2013r. w sprawie VI Ns 244/13, to stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 412)">art. 412 k.p.c.</a>, który na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> stosuje się odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym, po ponownym rozpoznaniu sprawy stosownie do okoliczności sąd bądź oddala skargę o wznowienie, bądź uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i w razie potrzeby pozew odrzuca lub postępowanie umarza.</p> <p>Skoro zatem Sąd I instancji uwzględnił skargę o wznowienie całego postępowania prowadzonego w sprawie VI Ns 244/13, wydając postanowienie częściowe dotyczące spadkobrania po zmarłym <span class="anon-block">A. W. (1)</span> należało, zgodnie z wnioskiem apelującej, zmienić zaskarżone orzeczenie zawarte w punkcie I postanowienia z dnia 28 sierpnia 2013r. wydanego przez Sąd w w/w sprawie, uznając, że spadek po zmarłym <span class="anon-block">A. W. (1)</span> zmarłym w dniu 9 marca 1945r. w <span class="anon-block">S.</span> na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1924;§ 1931)">§ 1924 i § 1931 Kodeksu Cywilnego</a> obowiązującego na Ziemiach Zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej (<span class="anon-block">B. G.</span>) nabyła żona spadkodawcy <span class="anon-block">M. W.</span> w ¼ części oraz córki <span class="anon-block">W. S.</span> i <span class="anon-block">H. O. (1)</span> w 3/8 części każda, a nie jak stwierdził Sąd Rejonowy w w/w postanowieniu z dnia 28 sierpnia 2013r. żona i córki spadkobiercy po 1/3 części każda.</p> <p>Zgodzić się także należy z apelującą uczestniczką postępowania, że brak było podstaw do uznania, że w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do odrębnego orzekania o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego, skoro w dacie otwarcia spadku (w marcu 1945r) brak było przepisów dotyczących odrębnych zasad dziedziczenia gospodarstwa rolnego.</p> <p>Rację ma bowiem apelująca uczestniczka postępowania, że zarówno przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> dotyczące dziedziczenia gospodarstw rolnych jak i przepisy wprowadzające kodeks cywilny, w zakresie w jakim odnoszą się do spraw spadkowych, w których wydanie postanowienia spadkowego następuje po 14 lutego 2001r. zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne.</p> <p>Orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 września 2007r. wydanym w sprawie P 21/06, Trybunał orzekł bowiem o niezgodności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a> art. LV, LVI i LVII przepisów wprowadzających kodeks cywilny w zakresie w jakim odnoszą się do spraw spadkowych, w których wydanie orzeczenia nastąpiło od dnia 14 lutego 2001r. czyli od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001r. wydanego w sprawie P 4/99, w którym to orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne m.in. przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1059)">art. 1059 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1060)">1060 k.c.</a> . Tak więc powołane przepisy dotyczące dziedziczenia gospodarstwa rolnego nie mogły znaleźć zastosowania do spadkobrania po osobie, która zmarła w marcu 1945r., a orzeczenie w tym zakresie zostało wydane w dniu 28 sierpnia 2013r.</p> <p>Zgodzić się też należy z zarzutem naruszenie przez Sąd Rejonowy przepisów regulujących ogólne zasady dziedziczenie na ziemiach polskich obowiązujących w marcu 1945r. Co prawda, zdaniem Sądu Okręgowego - i Sąd I Instancji i apelująca - wskazują na obowiązywania tych samych przepisów dotyczących zasad dziedziczenia osób zmarłych w 1945r. na ziemiach Zachodniej Rzeczpospolitej Polskiej, w tym również w miejscowości <span class="anon-block">S.</span> tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> obowiązującego na Ziemiach Zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej, z tym, że sąd nazywa go <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeks Cywilny</a> Niemiecki (<span class="anon-block"> (...)</span>) w brzmieniu opublikowanym jako <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeks cywilny</a> obowiązujący na Ziemiach Zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej, a apelująca uczestniczka nazywa go <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksem Cywilnym</a> obowiązującym na Ziemiach Zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej (<span class="anon-block">B. G.</span>), jednak analizując uzasadnienie postanowienia sporządzone przez Sąd Rejonowy oraz uzasadnienie apelacji wywiedzionej przez uczestniczkę postępowania stwierdzić należy, że zarówno sąd jak i uczestniczka wskazują na ten sam akt prawny obowiązujący na ziemiach polskich w dacie śmierci <span class="anon-block">A. W. (1)</span>.</p> <p>Mając zaś na uwadze powyższe rozważania, uznać należało, że nie zachodziła potrzeba w przedmiotowej sprawie ustalania, czy w skład spadku po zmarłym <span class="anon-block">A. W. (1)</span> wchodziło gospodarstwo rolne. Bez względu bowiem na to, czy spadkodawca był właścicielem gospodarstwa rolnego czy też nie, wszyscy ustawowi spadkobiercy zmarłego odziedziczyli cały spadek po zmarłym (w tym także ewentualne gospodarstwo rolne) w oparciu o przepisy obowiązujące w miejscu i w dacie śmierci spadkodawcy.</p> <p>Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> należało zmienić zaskarżone postanowienie częściowe i orzec jak w sentencji postanowienia.</p> </div>