III AUa 646/15
Sądy powszechne2015-12-29
Sygnatura
III AUa 646/15
Data orzeczenia
2015-12-29
Rodzaj
SENTENCE
Sędziowie
Barbara Orechwa-ZawadzkaBożena Szponar-Jarocka (PRESIDING_JUDGE)Teresa Suchcicka
Podstawa prawna
Treść orzeczenia
<p>Sygn.akt III AUa 646/15</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 29 grudnia 2015 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p>
<p>w składzie:</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Przewodniczący: SSA Bożena Szponar - Jarocka (spr.)</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Sędziowie: SA Barbara Orechwa-Zawadzka</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->SO del. Teresa Suchcicka</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Protokolant: Edyta Katarzyna Radziwońska</strong>
</p>
<p>po rozpoznaniu na rozprawie 17 grudnia 2015 r. w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->sprawy z odwołania <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> oraz <span class="anon-block">W. C.</span> </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->przy udziale zainteresowanej <span class="anon-block">U. B.</span> </em>
</strong>
</p>
<p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>o ustalenie pracowniczego obowiązku ubezpieczenia społecznego</p>
<p>
<strong>
<!-- -->na skutek apelacji <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> oraz <span class="anon-block">W. C.</span>
</strong>
</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 25 lutego 2015 r. sygn. akt V U 488/14</p>
<p>I. oddala apelację,</p>
<p>II. zasądza od <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> i <span class="anon-block">W. C.</span> kwoty po 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.</p>
<p>Sygn. akt III AUa 646/15</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> decyzją z dnia 14 stycznia 2014 roku, wydaną na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83)">art. 83 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 300)">art. 300 k.p.</a> stwierdził, że <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block">W. C.</span> nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu od dnia 1 lipca 2013 roku. Organ rentowy uznał, że sporna umowa o pracę jest pozorna (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a>) i z tego względu nieważna. Wskazał, iż umowa została zawarta w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy.</p>
<p>
<span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> oraz <span class="anon-block">W. C.</span> w odwołaniu od powyższej decyzji domagały się jej zmiany i ustalenia, że w spornym okresie <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik <span class="anon-block">W. C.</span>. Podniosły, że organ rentowy błędnie przyjął, iż w momencie podejmowania zatrudnienia <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> była niezdolna do wykonywania pracy, zaś umowa została wyłącznie dla pozoru.</p>
<p>Sąd Okręgowy w Białymstoku po rozpoznaniu powyższego odwołania wyrokiem z dnia 25 lutego 2015 roku oddalił odwołanie (pkt I) oraz zasądził od <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> i <span class="anon-block">W. C.</span> na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> kwoty po 60 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II). Z ustaleń Sądu I instancji wynikało, że <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> w okresie od dnia 1 stycznia 2008 roku do 30 czerwca 2013 roku podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. W dniu 1 lipca 2013 roku <span class="anon-block">W. C.</span> oraz <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> (tj. matka i córka) zawarły umowę o pracę na czas nieokreślony, na podstawie której <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> została zatrudniona w <span class="anon-block"> sklepie (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">K.</span> należącym do <span class="anon-block">W. C.</span> na stanowisku specjalisty ds. marketingu w pełnym wymiarze czasu pracy od dnia 1 lipca 2013 roku z wynagrodzeniem 7.900 złotych brutto miesięcznie. W dniu 2 lipca 2013 roku wnioskodawczyni uzyskała zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia na stanowisku specjalisty ds. marketingu. W chwili podpisywania umowy o pracę <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> była w ciąży. Powyższa okoliczność była znana odwołującym. Za <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> zostały złożone raporty imienne ZUS RCA z wykazaną podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w kwotach po 7.900 złotych za miesiące od lipca do września 2013 roku, zaś za miesiące od października do listopada po 0 złotych. Płatnik składek <span class="anon-block">W. C.</span> wypłaciła <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> wynagrodzenie za czas choroby za okres od dnia 1 października 2013 roku do dnia 2 listopada 2013 roku, natomiast ZUS za okres od dnia 3 listopada 2013 roku do dnia 2 grudnia 2013 roku wypłacił zasiłek chorobowy, następnie zaś od dnia 3 grudnia 2013 roku, tj. od dnia urodzenia przez ubezpieczoną dziecka ZUS wypłacał zasiłek macierzyński. W okresie od dnia 27 kwietnia 2013 roku do dnia 30 czerwca 2013 roku <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> pobierała zasiłek chorobowy z KRUS.</p>
<p>Sąd Okręgowy wskazał, iż istotę sporu w niniejszej sprawie stanowiło ustalenie, czy ubezpieczoną i płatnika składek rzeczywiście łączył stosunek pracowniczy, a co za tym idzie, czy począwszy od dnia 1 lipca 2013 roku <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia w charakterze pracownika u płatnika składek <span class="anon-block">W. C.</span>. Sąd I instancji przywołał treść przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1;art. 11;art. 11 ust. 1;art. 12;art. 12 ust. 1;art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a>
</p>
<p>W ocenie Sądu Okręgowego całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy oraz zebrany materiał dowodowy potwierdzają stanowisko organu rentowego co do pozorności umowy o pracę. Sąd I instancji podkreślił, iż <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> od pierwszego dnia zatrudnienia (od dnia 1 lipca 2013 roku do dnia 30 lipca 2013 roku) korzystała ze zwolnienia lekarskiego. W ocenie Sądu Okręgowego, twierdzenia odwołujących, jakoby <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> w tym okresie nie przebywała na zwolnieniu oraz nie wiedziała, iż takowe zaświadczenie istnieje, są niewiarygodne. Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę, iż przedmiotowe zwolnienie, obejmujące okres od dnia 1 lipca 2013 roku do 30 lipca 2013 roku było kontynuacją poprzednio wystawianych przez tego samego lekarza zaświadczeń, zgodnie z którymi niezdolność do pracy <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> trwała nieprzerwanie od dnia 27 kwietnia 2013 roku. Sąd I instancji wskazał, iż w aktach ZUS znajduje się kopia przedmiotowego zwolnienia lekarskiego. Sąd Okręgowy przesłuchał w charakterze świadka <span class="anon-block">T. Z.</span> - lekarza prowadzącego ciążę wnioskodawczyni. Zeznał on, że <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> od początku ciąży korzystała ze zwolnień lekarskich w związku z wcześniejszym poronieniem i w jego ocenie istniały powody do tego, żeby przebywała na zwolnieniu. W sytuacji zaś, gdy pacjentka przez kilka miesięcy przebywa na zwolnieniu lekarskim, to trudno jest w takiej sytuacji mówić o prawidłowym przebiegu ciąży. Zdaniem Sądu Okręgowego, zeznania świadka polegały na prawdzie. Z uwagi na istnienie w aktach ZUS kopii przedmiotowego zwolnienia lekarskiego oraz mając na względzie treść zeznań świadka, Sąd Okręgowy uznał, że odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> w momencie zawierania umowy o pracę była niezdolna do jej wykonywania. W ocenie tego Sądu, o zdolności do pracy <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> nie mogło również przesądzać zaświadczenie wystawione przez lekarza medycyny pracy <span class="anon-block">W. M.</span>. Z zeznań <span class="anon-block">W. M.</span> przesłuchanego w charakterze świadka wynikało bowiem, że nie wiedział on, iż odwołująca jest na zwolnieniu lekarskim, zaś gdyby miał taką wiedzę, zleciłby dodatkowe badania i konsultację lekarską. W sytuacji gdyby ciąża była zagrożona, nie wydałby zaświadczenia o zdolności do pracy. Ponadto w ocenie Sądu I instancji, nie zostało wykazane, aby istniała rzeczywista potrzeba zatrudnienia ubezpieczonej. Przed podpisaniem umowy o pracę z <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> <span class="anon-block">W. C.</span> nie zatrudniała żadnego pracownika na stanowisku specjalisty ds. marketingu, a powierzone jej obowiązki wcześniej wykonywali inni pracownicy. Ponadto <span class="anon-block">W. C.</span> nie zatrudniła innej osoby na miejsce ubezpieczonej - nawet na zastępstwo - na czas jej nieobecności. Sąd Okręgowy stwierdził, że gdyby stanowisko pracy stworzone dla ubezpieczonej było niezbędne, <span class="anon-block">W. C.</span> starałaby się o znalezienie innej osoby na w/w stanowisko. Natomiast od momentu powstania niezdolności do pracy <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> <span class="anon-block">W. C.</span> przejęła jej obowiązki. Ponadto Sąd Okręgowy wskazał, iż z zeznań świadka <span class="anon-block">W. Ś.</span> wynikało, że przed zatrudnieniem <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> nikt nie zajmował się wyszukiwaniem klientów, korzystano z reklamy i informacji osób znajomych. Na okoliczność zawarcia umowy o pracę między odwołującymi oraz wykonywania przez <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> obowiązków wynikających z umowy o pracę Sąd I instancji dopuścił dowód z zeznań świadków <span class="anon-block">M. M.</span>, <span class="anon-block">W. Ś.</span>, <span class="anon-block">W. W.</span> i <span class="anon-block">W. Z.</span>. Z zeznań świadków <span class="anon-block">W. Ś.</span> i <span class="anon-block">W. W.</span> (pracowników <span class="anon-block">W. C.</span>) wynikało, iż <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> pracowała w okresie od lipca do września 2013 roku w <span class="anon-block"> sklepie (...)</span>. Według świadków do jej obowiązków należało m.in. wprowadzanie faktur, szukanie odbiorców, kontrahentów, odbieranie towaru od kierowców i zapłata za towar. Z kolei świadek <span class="anon-block">W. Z.</span>, zatrudniony w firmie współpracującej ze <span class="anon-block"> sklepem (...)</span> wskazał, że <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> dwukrotnie, może trzykrotnie podpisała fakturę i zapłaciła gotówką za dostarczony przez niego towar. Świadek nie był jednak pewien, czy miało to miejsce w spornym okresie. Natomiast świadek <span class="anon-block">M. M.</span>, który pracuje w tej samej firmie co <span class="anon-block">W. Z.</span> podał, iż zamówienia składała telefonicznie kobieta, jednakże nie był w stanie stwierdzić, czy była to <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>. Sąd I instancji nie dał wiary zeznaniom świadków <span class="anon-block">W. Ś.</span> i <span class="anon-block">W. W.</span> w zakresie, w jakim twierdzili oni, iż odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> w spornym okresie pracowała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy u <span class="anon-block">W. C.</span>, ponieważ świadkowie ci jako pracownicy - podlegali bezpośrednio <span class="anon-block">W. C.</span>. Natomiast mając na uwadze zeznania pozostałych świadków, w szczególności <span class="anon-block">W. Z.</span> Sąd Okręgowy uznał, iż <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> mogła okazjonalnie pomagać przy pracy w sklepie, jednakże nie świadczy to o wykonywaniu tych prac w ramach faktycznie istniejącego stosunku pracy. Wątpliwości – zdaniem Sądu I instancji - nasuwał również fakt zatrudnienia <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> od razu na czas nieokreślony, bez sprawdzenia jej umiejętności praktycznych – choćby w drodze umowy o pracę na okres próbny. Z doświadczenia życiowego wynika, iż pracodawca, zatrudniając nowego pracownika, nie tylko proponuje mu umowę na okres próbny, względnie określony celem sprawdzenia jego umiejętności, ale również oferuje takiemu pracownikowi niższe wynagrodzenie. Zdaniem Sądu Okręgowego, brak było ekonomicznego uzasadnienia zatrudnienia <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> z wynagrodzeniem w wysokości 7.900 złotych brutto miesięcznie. Nadto, jak już zostało wskazane, gdyby praca odwołującej <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> była rzeczywiście niezbędna, to <span class="anon-block">W. C.</span> zatrudniłaby nową osobę na jej miejsce. W ocenie Sądu I instancji, wszystkie przedstawione wyżej okoliczności uprawniają do wywiedzenia wniosku, że <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> nie wykonywała na rzecz <span class="anon-block">W. C.</span> pracy w ramach stosunku pracy. Zdaniem Sądu, zawarta przez odwołujące umowa o pracę z dnia 1 lipca 2013 roku miała uprawdopodabniać, że strony tej umowy nawiązały stosunek pracy, jednakże w rzeczywistości nie przyświecał im zamiar wykonywania przez <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> pracy w warunkach podporządkowania pracowniczego. Podobnie ocenił przedstawione przez odwołujące dokumenty podpisane przez <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> w postaci faktur VAT, list płac czy list obecności. Reasumując, stwierdził, że analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż w świetle zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania sporna umowa o pracę zawarta została nie w celu faktycznej realizacji wynikającego z treści umowy stosunku pracy, a jedynie dla uzyskania przez <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> świadczeń z ubezpieczenia społecznego w znacznych kwotach z uwagi na ustalone w umowie o pracę wysokie wynagrodzenie. W konsekwencji Sąd I instancji uznał sporną umowę o pracę za umowę pozorną (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a>), która to nie doprowadziła do nawiązania stosunku pracy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a> Z tych względów Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> w spornym okresie nie podlegała ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block">W. C.</span>. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477<sup>
<!-- -->14 </sup>§ 1 k.p.c.</a> orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd I instancji orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> w zw. w z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 11;§ 11 ust. 2)">§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (Dz. U. z 2013 roku, poz. 490) – pkt II sentencji wyroku.</p>
<p>
<span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> oraz <span class="anon-block">W. C.</span> zaskarżyły powyższy wyrok w całości zarzucając mu:</p>
<p>1) naruszenie<strong>
<!-- --> prawa materialnego, tj.:</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->- </strong>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">
<strong>
<!-- -->art. 22</strong> k<strong>
<!-- -->.p.</strong>
</a> polegające na błędnej wykładni tego przepisu i przyjęciu, że odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> nie wykonywała pracy w pełnym wymiarze czasu pracy na rzecz pracodawcy, a jedynie okazjonalnie mogła pomagać przy pracy w <span class="anon-block"> sklepie (...)</span>, podczas gdy umowa zawarta pomiędzy stronami doprowadziła do nawiązania stosunku pracy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a>, a odwołująca wykonywała prace określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, co potwierdza również zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym dokumenty i zeznania świadków;</p>
<p>- niewłaściwe <strong>
<!-- -->zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a> polegające na przyjęciu, że umowa o pracę zawarta pomiędzy <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> a <span class="anon-block">W. C.</span> była czynnością pozorną, podczas gdy wolą stron umowy było nawiązanie stosunku pracy, <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> miała świadomość obowiązku świadczenia pracy i faktycznie go wykonywała, a pracodawca chciał z tej pracy korzystać i korzystał;</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->- niewłaściwe zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 300)">art. 300 k.p.</a>
</strong> polegające na przyjęciu, że oświadczenie stron w przedmiocie zawarcia umowy o pracę było złożone dla pozoru, podczas gdy strony w rzeczywistości nawiązały stosunek pracy i <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> wykonywała pracę na rzecz <span class="anon-block">W. C.</span> w spornym okresie;</p>
<p>- <strong>
<!-- -->
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>
</strong> polegające na błędnym przyjęciu, że organ rentowy wykazał, iż odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> od pierwszego dnia zatrudnienia (od 1 lipca 2013 roku do 30 lipca 2013 roku korzystała ze zwolnienia lekarskiego i nie mogła wykonywać pracy u <span class="anon-block">W. C.</span> na stanowisku ds. marketingu), podczas gdy <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> nie miała wiedzy na temat przedmiotowego zwolnienia lekarskiego (nie zostało jej doręczone). Ponadto zwolnienie dotyczyło niemożności wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, gdyż do dnia 30 czerwca 2013 roku odwołująca podlegała ubezpieczeniu w KRUS z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego, o czym lekarz wystawiający wiedział. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na stronie pozwanej, która z tego faktu wywodziła skutki prawne w postaci wykazania, iż odwołująca nie mogła w okresie spornym świadczyć pracy na rzecz pracodawcy, a organ rentowy nie przedłożył oryginału lub uwierzytelnionego odpisu tego zwolnienia lekarskiego;</p>
<p>- <strong>
<!-- -->niewłaściwe zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1)">art. 6 ust. l pkt l ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a> w zw. z art. 8 ust. l powyższej ustawy</strong> poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> nie podlegała ubezpieczeniom społecznym jako pracownik oraz umowa o pracę była pozorna i zawarta wyłączenie w celu uzyskania tytułu do ubezpieczeń społecznych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że zawarta umowa była pozorna i skutkowało nieuzasadnionym zakwestionowaniem istnienia podlegania ubezpieczeniom społecznym, w sytuacji, gdy brak jest podstaw do odmowy objęcia ubezpieczonej ubezpieczeniami społecznymi w zakwestionowanym przez ZUS okresie;</p>
<p>2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:</p>
<p>- <strong>
<!-- -->
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a>
</strong> poprzez brak wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz częściowe dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej oceny tego materiału, a zwłaszcza zeznań odwołującej <span class="anon-block">W. C.</span> i <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>, świadków <span class="anon-block">W. Ś.</span>, <span class="anon-block">W. W.</span>, co doprowadziło do rozstrzygnięcia, iż w ocenie Sądu orzekającego <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> nie wykonywała na rzecz <span class="anon-block">W. C.</span> pracy w ramach stosunku pracy - podczas gdy, ze zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu materiału dowodowego wynika, iż <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> wykonywała zadania zlecane przez pracodawcę, m.in. wystawiała faktury, szukała potencjalnych odbiorców, kontrahentów, odbierała towar od kierowców, osobiście odwiedzała kontrahentów i dostarczała dokumentację do księgowej, ponadto w sprawie zostały zgromadzone wiarygodne dowody potwierdzające fakt wykonywania pracy przez <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>.</p>
<p>Wskazując na powyższe zarzuty odwołujące domagały się zmiany zaskarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie odwołania i stwierdzenia, że <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 lipca 2013 roku z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę oraz zasądzenia od organu rentowego na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygniecie o kosztach postępowania.</p>
<p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</p>
<p>Apelacja nie jest zasadna.</p>
<p>Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i właściwie zastosował przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a>. Sąd II instancji w całości podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne oraz wykładnię przepisów.</p>
<p>Na wstępie należy wskazać, iż Sąd II instancji w całości podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 24 lutego 2010 roku w sprawie o sygn. akt II UK 204/09 (lex numer 590241), iż o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy, stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych, nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a> Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. W uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2010 roku w sprawie o sygn. akt I UK 43/10 (lex numer 619658) czytamy zaś, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Skoro z zawarciem umowy o pracę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a> wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowych oraz wypadkowego i chorobowego, podjęcie zatrudnienia w celu objęcia tymi ubezpieczeniami i ewentualnie korzystania z przewidzianych nimi świadczeń nie jest obejściem prawa. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2010 roku w sprawie o sygn. akt I UK 74/10 (lex numer 653664) stwierdzono zaś, że podstawą ubezpieczenia społecznego jest rzeczywiste zatrudnienie, a nie sama umowa o pracę (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a>, art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 w/w ustawy). Umowa o pracę nie jest czynnością wyłącznie kauzalną, gdyż w zatrudnieniu pracowniczym chodzi o wykonywanie pracy. Brak pracy podważa umowę o pracę. Innymi słowy jej formalna strona, nawet połączona ze zgłoszeniem do ubezpieczenia społecznego, nie stanowi podstawy takiego ubezpieczenia. Sąd Apelacyjny w pełni podziela również powyżej zacytowane poglądy Sądu Najwyższego.</p>
<p>Podkreślić należy również, iż Sąd Apelacyjny w pełni aprobuje pogląd, wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 roku w sprawie o sygn. akt II UK 320/04 (OSNP 2006/7-8/122, lex numer 176910), iż cel zawarcia umowy o pracę w postaci uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>). Jeżeli w konkretnym przypadku została zawarta umowa o pracę nienaruszająca <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a>, nie można stawiać zarzutu zawarcia takiej umowy w celu obejścia prawa, nawet gdy jej cel dyktowany był wyłącznie chęcią uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2013 roku w sprawie o sygn. akt III AUa 1039/12, lex numer 1267331, por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 czerwca 2013 roku w sprawie o sygn. akt III AUa 1302/12, lex numer 1327481).</p>
<p>Reasumując, należy stwierdzić, że zawarcie umowy o pracę dla pozoru (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a>) wyklucza możliwość objęcia osoby występującej w pozornym stosunku prawnym jako pracownika, ubezpieczeniami społecznymi z tytułu powyższej umowy. Natomiast, zdaniem Sądu Apelacyjnego, zawarcie umowy o pracę wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie powoduje nieważności takiej czynności prawnej, jako mającej na celu obejście ustawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>), jeżeli na jej podstawie praca w reżimie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a> faktycznie jest wykonywana. Innymi słowy, motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności przy założeniu rzeczywistego jej świadczenia zgodnie z warunkami określonymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a> Tym samym nie można by czynić <span class="anon-block">K. Ż. (2)</span> zarzutów, że zawarła umowę o pracę jedynie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych, jeśli na jej podstawie realizowałaby zatrudnienie o cechach pracowniczych.</p>
<p>W celu dokonania kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji organu rentowego Sąd Okręgowy słusznie badał, czy pomiędzy <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> a <span class="anon-block">W. C.</span> istotnie doszło do nawiązania i realizacji stosunku pracy w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a> Dokonanie powyższego ustalenia miało bowiem znaczenie dla objęcia <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi, chorobowym oraz wypadkowym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.</p>
<p>Odnosząc się szczegółowo do zarzutów apelacyjnych w pierwszej kolejności należało zająć stanowisko odnośnie podniesionego w nich zarzutu procesowego, tj. zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez brak wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz częściowe dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej oceny tego materiału. Zdaniem Sądu II instancji, Sąd Okręgowy dokonał rzetelnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uznając, iż odwołujące w istocie nie miały zamiaru zawarcia umowy o pracę, a jedynie stworzenie pozorów zawarcia i realizowania stosunku pracy. Sąd Apelacyjny dostrzega, iż przesłuchane w sprawie osoby, tj. świadkowie <span class="anon-block">W. Ś.</span> (k. 92-94) i <span class="anon-block">W. W.</span> (k. 94-95) oraz przesłuchane w charakterze strony odwołujące <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> (k. 196) i <span class="anon-block">W. C.</span> (k. 195-196) potwierdziły, że odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> faktycznie wykonywała na podstawie spornej umowy pracę specjalisty ds. marketingu w <span class="anon-block"> sklepie (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">K.</span> należącym do <span class="anon-block">W. C.</span>. Zgodnie z twierdzeniami tych osób, odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> pracowała w sklepie w pełnym wymiarze czasu pracy na podstawie spornej umowy, zajmowała się zamawianiem towaru, odbieraniem towaru, wystawianiem, podpisywaniem i wprowadzaniem faktur, obsługiwaniem kasy fiskalnej, wyszukiwaniem nowych klientów przez internet i z ogłoszeń, przypominaniem klientom o nieopłaconych w terminie fakturach. Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił zeznania świadków <span class="anon-block">W. Ś.</span> i <span class="anon-block">W. W.</span> uznając, iż są one wiarygodne jedynie w zakresie, w jakim świadkowie ci podali, że odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> wykonywała w sklepie pewne czynności, podpisywała faktury. Oceniając wiarygodność zeznań tych świadków w kontekście wskazywanych przez nich okoliczności świadczących o wykonywaniu przez <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> pracy na rzecz matki <span class="anon-block">W. C.</span> w reżimie wynikającym z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a> należy uwzględnić jednak przed wszystkim okoliczność, że świadkowie ci są osobami zależnymi od odwołującej <span class="anon-block">W. C.</span>, ponieważ są jej pracownikami (<span class="anon-block">W. Ś.</span> jest zatrudniony w <span class="anon-block"> sklepie (...)</span> jako sprzedawca, natomiast <span class="anon-block">W. W.</span> jako kierownik sklepu). W/w zeznania w zakresie, w jakim wynikało z nich, iż <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> faktycznie podjęła i wykonywała pracę na rzecz <span class="anon-block">W. C.</span>, jak również zeznania samych odwołujących w tym zakresie, zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie polegały zatem na prawdzie, zaś do wyciągnięcia takiego wniosku uprawnia szereg poniżej wskazanych okoliczności.</p>
<p>Przede wszystkim wskazać należy, iż przed zatrudnieniem <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>, tj. przed lipcem 2013 roku <span class="anon-block">W. C.</span> nie zatrudniała żadnego pracownika na stanowisku specjalisty ds. marketingu, tj. na takim, na jakie została zawarta między odwołującymi sporna umowa o pracę. Również na czas nieobecności <span class="anon-block">K. Ż. (3)</span> w pracy (tj. po dniu 30 września 2013 roku) z powodu choroby oraz urlopu macierzyńskiego nie został zatrudniony żaden pracownik na to stanowisko. W tym zakresie wskazać należy na zeznania świadka <span class="anon-block">W. Ś.</span> (k. 92-94), który podał, że przed zatrudnieniem w sklepie odwołującej nikt nie zajmował się wyszukiwaniem klientów, sklep korzystał z reklamy osób znajomych, firma była znana, klienci wiedzieli o sklepie. Z kolei świadek <span class="anon-block">W. W.</span> (k. 94-95) zeznał, że po tym, kiedy <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> poszła na zwolnienie nikt nie został zatrudniony na jej miejsce. Tłumaczył to spadkiem obrotów, jaki ma miejsce w sklepie w okresie zimowym. Zarówno przed zatrudnieniem odwołującej, jak również w czasie korzystania przez nią ze zwolnienia takie czynności jak odbieranie towaru czy wprowadzanie faktur wykonywali pracownicy zatrudnieni w sklepie bądź <span class="anon-block">W. C.</span>. Zdaniem Sądu II instancji, okoliczność, że przed zawarciem umowy o pracę z odwołującą jak i po 30 września 2013 r. w sklepie nie było pracownika zajmującego stanowisko specjalisty ds. marketingu świadczy o tym, iż pracownik taki był zbędny. Tymczasem podkreślić należy, że racjonalny pracodawca zatrudnia pracownika dlatego, że potrzebuje w swoim zakładzie pracy siły roboczej. U źródła każdej umowy o pracę leży przyczyna w postaci uzasadnionej przesłankami ekonomiczno-organizacyjnymi konieczności pozyskania pracownika do wykonywania prac zakreślonych przedmiotem działalności gospodarczej pracodawcy. Pracodawca kieruje się własną potrzebą gospodarczą i przy prawidłowym, ważnym stosunku pracy wyłącznie ta potrzeba jest sprawczym czynnikiem zatrudnienia. Sąd Najwyższy wielokrotnie stwierdzał, że przy ocenie pozorności umowy o pracę racjonalność zatrudnienia, potrzeba zatrudnienia pracownika są przesłankami istotnymi dla oceny ważności umowy (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2002 roku w sprawie o sygn. akt II UKN 359/99, OSNP 2001/ 13/447; z dnia 17 marca 1998 roku w sprawie o sygn. akt II UKN 568/97, OSNP 1999/5/187; z dnia 4 lutego 2000 roku w sprawie o sygn. akt II UKN 362/99, OSNP 2001/13/449, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 1 kwietnia 2015 roku w sprawie o sygn. akt III AUa 1359/14, lex numer 1681952). Zwrócić należy również na uwagę, iż odwołujące w spornej umowie przewidziały bardzo wysokie wynagrodzenie za pracę należne <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>, bowiem w wysokości 7.900 złotych brutto miesięcznie, w sytuacji, gdy – jak wynika z zeznań <span class="anon-block">W. C.</span> (k. 195-196) - pozostali pracownicy zatrudnieni przez nią otrzymywali minimalne wynagrodzenie. Sąd II instancji dostrzega okoliczność, że <span class="anon-block">W. C.</span> wyjaśniając dysproporcję w wysokości wynagrodzeń ustalonych pracownikom podała, iż pracownicy <span class="anon-block">W. Ś.</span> oraz <span class="anon-block">W. W.</span> nie posiadają wykształcenia i takich predyspozycji, jak <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>. Nie uzasadnia to jednak tak znacznego zróżnicowania wysokości wynagrodzenia, zwłaszcza w powiązaniu z okolicznością, iż poza odwołującą <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> w sklepie nigdy nie był zatrudniony żaden pracownik na stanowisku specjalisty ds. marketingu. Zatem wysokość ustalonego przez odwołujące wynagrodzenia za pracę <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> stanowi istotną okoliczność stanu faktycznego sprawy, prowadzącą do oceny, iż celem odwołujących nie było zawarcie ważnej umowy o pracę, a jedynie stworzenie pozorów jej zawarcia i realizowania. Nadto sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego wydaje się również postępowanie pracodawcy, który zatrudnia po raz pierwszy pracownika na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, dodatkowo z ustalonym wysokim wynagrodzeniem.</p>
<p>Podkreślenia wymaga również, że świadkowie inni niż pracownicy <span class="anon-block">W. C.</span> słuchani na okoliczność ustalenia tego, czy <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> faktycznie wykonywała pracę na podstawie spornej umowy nie byli w stanie potwierdzić tego faktu. Świadek <span class="anon-block">M. M.</span> (k. 91-92) nie potrafił powiedzieć, czym w firmie należącej do <span class="anon-block">W. C.</span> zajmowała się <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>, nigdy nie był w sklepie. Podał jedynie, że zamówienia telefonicznie składała kobieta, jednakże nie wiedział, kto to był. Z kolei świadek <span class="anon-block">W. Z.</span> (k. 194-195) znał odwołującą <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>. Potwierdził jedynie, że dwa lub trzy razy podpisała ona fakturę i zapłaciła gotówką za towar. Celem udowodnienia faktu wykonywania przez <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> pracy odwołujące przedłożyły kopie faktur (k. 20-46), które zostały podpisane przez <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> lub na których pokwitowała ona odbiór towaru. Fakt przedłożenia tych dokumentów, zdaniem Sądu II instancji, nie jest jednak wystarczający do ustalenia, że odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> wykonywała pracę w ramach stosunku pracy.</p>
<p>W dalszej kolejności stwierdzić należy, iż - w ocenie Sądu Apelacyjnego - twierdzenia odwołującej <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>, w zakresie w jakim podała ona, że nie miała wiedzy o istnieniu zwolnienia lekarskiego, stwierdzającego, iż nie jest ona zdolna do wykonywania pracy w okresie od dnia 1 do 30 lipca 2013 roku (k. 108 akt ZUS), są niewiarygodne. Jak wynika bowiem z zeznań świadka <span class="anon-block">T. Z.</span> (k. 193-194), który wystawił powyższe zwolnienie, jeden egzemplarz zwolnienia zostaje w przychodni, drugi przekazywany jest<br/>do ZUS, natomiast trzeci otrzymuje zawsze pacjent. W dalszej kolejności należało się odnieść do prezentowanego przez <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> na późniejszym etapie postępowania stanowiska, iż przedmiotowe zaświadczenie stwierdza, że w w/w okresie jest ona niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym, nie stwierdza zaś niezdolności do pracy na stanowisku specjalisty ds. marketingu zajmowanego na podstawie umowy o pracę. Do dnia 30 czerwca 2013 roku <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników i korzystała ze zwolnienia lekarskiego. Podnieść należy, iż świadek <span class="anon-block">T. Z.</span> – lekarz, który wystawił odwołującej sporne zaświadczenie lekarskie zeznał, że nie pamięta, czy podczas wizyty odwołująca mówiła mu, że podjęła zatrudnienia na etacie. Jak prawidłowo zauważył Sąd I instancji, wprawdzie <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> w lipcu 2013 roku uzyskała zaświadczenie o zdolności do pracy na stanowisku specjalisty ds. marketingu (k. 14), jednakże – jak wynika z zeznań świadka <span class="anon-block">W. M.</span> – lekarza medycyny pracy, który wydał to zaświadczenie, odwołująca nie poinformował go, że jest na zwolnieniu. Gdyby powiedziała o tym fakcie, zleciłby dodatkowe badania, zaś w razie ustalenia, że ciąża jest zagrożona - nie wydałby zaświadczenia o zdolności do pracy. Z tych względów, zdaniem Sądu II instancji, obecnie nie sposób jest ustalić, czy w miesiącu lipcu 2013 roku odwołująca <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> była zdolna do pracy w sklepie na stanowisku specjalisty ds. marketingu.</p>
<p>W dalszej kolejności stwierdzić należy, iż odwołujące nie przedstawiły dowodu na okoliczność, aby <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>, wykonując swoje pracownicze obowiązki, pozyskała nowego kontrahenta dla sklepu, w którym pracowała.</p>
<p>Wskazać trzeba również, że odwołujące – wbrew twierdzeniom zawartym w apelacji - nie zaoferowały żadnego dowodu potwierdzającego występowanie najistotniejszej cechy stosunku pracy, tj. faktu istnienia pracowniczego podporzadkowania. Nie zostało bowiem wykazane, że <span class="anon-block">W. C.</span> sprawowała hierarchiczny nadzór nad <span class="anon-block">K. Z.</span> w zakresie organizacji pracy czy realizacji powierzonych zadań.</p>
<p>Reasumując, Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, w zakresie, w jakim Sąd ten uznał, że przedłożone przez odwołujące dokumenty takie jak kopie faktur podpisanych przez <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> (k. 20-46), listy obecności (k. 17-18) oraz karta szkolenia wstępnego w zakresie bhp (k. 19) – w świetle w/w materiału dowodowego - są niewystarczające, aby ustalić, że faktycznie doszło do nawiązania i realizacji stosunku pracy.</p>
<p>Czyniąc ustalenia w sprawie należało również mieć na względzie bliski stosunek pokrewieństwa łączący odwołujące (matkę i córkę). Sąd Apelacyjny uznaje, że fakt istnienia pokrewieństwa nie wyklucza możliwości zawarcia ważnej umowy o pracę, jednakże istnienie takiej okoliczności powoduje konieczność bardzo wnikliwej analizy materiału dowodowego celem ustalenia, czy umowa o pracę zawarta pomiędzy osobami bliskimi jest ważna.</p>
<p>Z tych względów dokonana przez Sąd Okręgowy ocena materiału dowodowego, która doprowadziła ten Sąd do ustalenia, że <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> nie wykonywała na rzecz <span class="anon-block">W. C.</span> pracy w ramach stosunku pracy nie narusza <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>
</p>
<p>Sąd I instancji nie dopuścił się również naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> O skutecznym postawieniu zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> można mówić tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera elementów pozwalających na weryfikację stanowiska sądu, a braki uzasadnienia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej muszą być tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona, bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej. Zarzut ten może więc odnieść skutek jedynie w tych wyjątkowych sytuacjach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania zaskarżonego orzeczenia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku w sprawie o sygn. akt I ACa 1067/14, lex numer 1711373). W przedmiotowej sprawie treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji jasno wskazuje, iż Sąd ten uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że sporna umowa o pracę zawarta formalnie między odwołującymi jest pozorna (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a>) i z tego względu nieważna, co skutkuje tym, że <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> nie podlega w spornym okresie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy.</p>
<p>Z powyżej przedstawionych względów Sąd I instancji prawidłowo uznał, że sporny stosunek nie nosił cech konstytutywnych umowy o pracę wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a>, stąd nie dopuścił się naruszenia tego przepisu.</p>
<p>W dalszej kolejności należało odnieść się do zarzutu apelacyjnego naruszenia przez Sąd Okręgowy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a> Skarżący zarzucił, iż w sytuacji, gdy doszło do zawarcia umowy o pracę oraz realizacji tej umowy poprzez wykonywanie zleconych zadań pod kierownictwem pracodawcy, nie można mówić o pozornym charakterze umowy. Przede wszystkim wskazać należy, iż Sąd II instancji uznaje, że w sprawie nie zostało wykazane, że <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span> wykonywała czynności będąc podporządkowana kierowniczej roli pracodawcy. Stwierdzić należy, że pozorność umowy o pracę zachodzi także wówczas, gdy praca jest faktycznie świadczona, lecz na innej podstawie niż umowa o pracę ( wyrok SN z 8.07.2009 r., sygn. akt I UK 43/03, z 12.05.2011 r. sygn. akr II UK 20/11).</p>
<p>Zatem nie jest zasadny zarzut apelacyjny naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a>
</p>
<p>W konsekwencji zaś, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1;art. 11;art. 11 ust. 1;art. 12;art. 12 ust. 1)">art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, zasadna jest odmowa objęcia wnioskodawczyni ubezpieczeniami społecznymi z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w spornym okresie.</p>
<p>Reasumując, należy stwierdzić, że pozorna umowa o pracę jako nieważna, nie tworzy tytułu do ubezpieczenia pracowniczego. Jeżeli bowiem strony zawarły umowę o pracę z góry zakładając, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków, wypełniających treść stosunku pracy, a okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wyżej wskazane do tego prowadzą, to nie można mówić o nawiązaniu stosunku pracy. Samo stwarzanie pozorów poprzez wykonanie przez odwołującą niektórych czynności w sklepie nie jest wystarczające do powstania pracowniczego tytułu ubezpieczeniowego. Sąd Apelacyjny nie neguje wykonywania przez odwołującą <span class="anon-block">K. Ż. (1)</span>w niewielkim zakresie czynności w przedmiotowym sklepie na rzecz matki. Działo się to jednak w innym reżimie niż pracowniczy.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>
</p>
<p>O kosztach procesu orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 11;§ 11 ust. 2;§ 12;§ 12 ust. 1;§ 12 ust. 1 pkt. 2)">§ 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (Dz. U. z 2013 roku, poz. 490 ze zm.) – pkt II sentencji wyroku.</p>
<p>A.K.</p>
</div>