III AUa 1091/24

<p>Sygn. akt <strong> <!-- -->III AUa 1091/24</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 12 lutego 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p> Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska</p> <p>Protokolant: Emilia Wielgus</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">S. R.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- -->Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> </strong> </p> <p>o prawo do emerytury</p> <p>na skutek apelacji <span class="anon-block">S. R.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze</p> <p>z dnia 25 października 2024 r. sygn. akt IV U 2183/24</p> <p> oddala apelację.</p> <table> <colgroup> <col width="247"/> <col width="248"/> <col width="247"/> </colgroup> <tr> <td> </td> <td> <p>Marta Sawińska</p> </td> <td> </td> </tr> </table> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> Decyzją </strong>z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. (znak: <span class="anon-block">(...)</span>) pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> odmówił wnioskodawcy <span class="anon-block">S. R.</span> prawa do emerytury z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Pozwany uznał za udowodniony staż ubezpieczeniowy w wymiarze 17 lat, 5 miesięcy i 21 dni. Pozwany nie uwzględnił do stażu ubezpieczeniowego wnioskodawcy okresu pracy w gospodarstwie rolnym ojca od dnia 27 listopada 1963 r. do dnia 19 grudnia 1967 r., gdyż wnioskodawca nie przedłożył własnego oświadczenia oraz zeznań świadków na potwierdzenie tej okoliczności.</p> <p> <strong> <!-- -->Odwołanie</strong> od powyższej decyzji wniósł <span class="anon-block">S. R.</span>. Odwołujący wniósł o zmianę decyzji ZUS poprzez przyznanie odwołującemu się prawa do emerytury zgodnie z wnioskiem. <span class="anon-block">S. R.</span> stwierdził, że z decyzją się nie zgadza i podał, że z tamtego okresu świadkowie nie żyją.</p> <p> <strong> <!-- -->Wyrokiem z 25 października 2024 r., Sąd Okręgowy w Zielonej Górze w sprawie IV 2183/24 oddalił odwołanie.</strong> </p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:</span> </p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. wnioskodawca <span class="anon-block">S. R.</span>, urodzony <span class="anon-block">(...)</span> r., zwrócił się do pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> z wnioskiem o emeryturę, załączając oświadczenie, że od dnia <span class="anon-block">(...)</span> pracował w gospodarstwie rolnym rodziców.</p> <p>Pozwany organ rentowy uznał za udowodniony staż ubezpieczeniowy wnioskodawcy w wymiarze 17 lat, 5 miesięcy i 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Okres pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym rodziców nie został uznany za udowodniony.</p> <p>Wnioskodawca ukończył 16 rok życia w dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. Pracę zawodową rozpoczął <span class="anon-block">(...)</span> r. i od tego dnia pozwany ustalił początek biegu jego stażu ubezpieczeniowego.</p> <p>Ojciec wnioskodawcy <span class="anon-block">W. R.</span> był właścicielem nieruchomości rolnej położonej w <span class="anon-block">G.</span>, gm. <span class="anon-block">I.</span>, o pow. 1,84 ha w okresie od <span class="anon-block">(...)</span> r.</p> <p>Wnioskodawca mieszkał z rodzicami i pracował w gospodarstwie rolnym ojca w <span class="anon-block">G.</span> od dziecka do <span class="anon-block">(...)</span> r., kiedy to ze swoją ciotką wyjechał na <span class="anon-block"> (...)</span>, aby podjąć pracę zawodową.</p> <p>Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym oddalił odwołanie.</p> <p>Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy podał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Następnie przytoczył treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 27;art. 28)">art. 27 i art. 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>.</p> <p>Zaznaczył, że okolicznością poza sporem jest, że wnioskodawca, urodzony przed <span class="anon-block">(...)</span> r., osiągnął wiek 65 lat. Spór sprowadzał się natomiast do wymiaru stażu ubezpieczeniowego wnioskodawcy. Według pozwanego legitymuje się on stażem 17 lat, 5 miesięcy i 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Do 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych brakuje mu więc 2 lata, 6 miesięcy i 9 dni.</p> <p>Następnie podkreślił, że zgodnie art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia (traktując je jak okresy składkowe), jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego wnioskodawca wykazał złożonymi przez siebie zeznaniami, że od dzieciństwa pracował w gospodarstwie rolnym ojca, na terenie którego mieszkał wraz z rodzicami.</p> <p>Według art. art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, przy ustaleniu prawa do emerytury uwzględnić można jednak wyłącznie okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia. Wnioskodawca ukończył 16 rok życia w dniu <span class="anon-block">(...)</span> r., a pracę zawodową na <span class="anon-block">Ś.</span>, gdzie wyjechał na stałe do pracy, podjął <span class="anon-block">(...)</span> r. i od tej daty ma naliczony staż ubezpieczeniowy. W gospodarstwie rolnym ojca, położonym na <span class="anon-block">P.</span>, nie mógł więc pracować po <span class="anon-block">(...)</span> r. Okres między <span class="anon-block">(...)</span>. nie jest natomiast wystarczającym do uzupełnienia stażu ubezpieczeniowego o brakujące 2 lata, 6 miesięcy i 9 dni.</p> <p>W konsekwencji więc, mimo że wnioskodawca wykazał, iż między <span class="anon-block">(...)</span> r. pracował w gospodarstwie rolnym ojca, nadal nie spełnia on warunku stażowego (20 lat okresów składkowych i nieskładkowych) do nabycia prawa do emerytury.</p> <p>Z tego względu Sąd Okręgowy odwołanie oddalił.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację </strong>od powyższego wyroku wywiódł odwołujący <span class="anon-block">S. R.</span> zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez błędne ustalenie, że nie posiada wymaganego stażu pracy w gospodarstwie rolnym, wskazując, że pracował w gospodarstwie cały czas, zarówno w dni tzw. robocze jak w i <span class="anon-block">Ś.</span>, bowiem nie było w tej pracy dni wolnych. W ocenie odwołującego Sąd I instancji winien mu zaliczyć do stażu pracy cały sporny okres.</p> <p>Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie mu prawa do emerytury zgodnie z jego wnioskiem.</p> <p>W odpowiedzi na apelację odwołującego organ rentowy wniósł o jej oddalenie.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje: </strong> </p> <p>Wniesioną przez odwołującego <span class="anon-block">S. R.</span> apelację uznać należy za bezzasadną.</p> <p>Sąd I instancji rozpoznał sprawę prawidłowo i starannie, przeprowadzając właściwie postępowanie dowodowe, a ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego zasługuje na aprobatę i nie pozwala uznać, że doszło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd I instancji powołał trafnie obowiązujące w tej mierze przepisy, które prawidłowo zastosował i zinterpretował, nie naruszając zaskarżonym rozstrzygnięciem przepisów procesowych ani przepisów prawa materialnego, dlatego Sąd Apelacyjny ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy akceptuje i przyjmuje za własne, jako że znajdują one odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.</p> <p>W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 27)">art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: 1) osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn; 2) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 27 a)">art. 27a</a>.</p> <p>W myśl art. 28 ustawy emerytalnej, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., którzy nie osiągnęli okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w art. 27 pkt 2, przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: 1) osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn; 2) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 15 lat dla kobiet i <strong> <!-- -->co najmniej 20 lat dla mężczyzn</strong>.</p> <p>Z kolei zgodnie art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym <strong> <!-- -->po ukończeniu 16 roku życia</strong> (traktując je jak okresy składkowe), jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.</p> <p>Bezspornym w sprawie jest, że wnioskodawca urodzony przed 1 stycznia 1949 r., osiągnął wiek <span class="anon-block">(...)</span> lat.</p> <p>Spór w niniejszej sprawie natomiast sprowadzał się do ustalenia czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> prawidłowo odmówił odwołującemu praca do emerytury (spór dotyczył wymiaru stażu ubezpieczeniowego odwołującego). Pozwany uznał za udowodniony staż ubezpieczeniowy w wymiarze 17 lat, 5 miesięcy i 21 dni (okresy składkowe - 17 lat, 4 miesiące, 23 dni oraz okresy nieskładkowe - 28 dni).</p> <p> <strong> <!-- -->Zatem do 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych odwołującemu brakuje więc 2 lata, 6 miesięcy i 9 dni.</strong> </p> <p>Odwołujący z kolei domagał się zaliczenia mu do stażu pracy okresu od <span class="anon-block">(...)</span> r., kiedy pracował w gospodarstwie rolnym ojca (zgodnie z wnioskiem z dnia <span class="anon-block">(...)</span>).</p> <p>Mając na uwadze treść apelacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, bowiem tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy poddany ocenie zgodnie z dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> może następnie stanowić podstawę zastosowania określonych przepisów prawa materialnego. Ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału. Z kolei granice swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego rozumowania. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd zasad określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a>, wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Tylko te uchybienia mogą być przeciwstawiane uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął to sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu.</p> <p>Zdaniem Sądu Odwoławczego Sąd I instancji przy ocenie dowodów nie naruszył zasad wskazanych powyżej, gdyż w swym uzasadnieniu Sąd ten jasno i logicznie przedstawił jakie dowody uznał za istotne i wiarygodne w sprawie. W ocenie Sądu Odwoławczego ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Okręgowy odpowiada zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Sąd I instancji słusznie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy przyjął, że wnioskodawca wykazał złożonymi przez siebie zeznaniami, że od dzieciństwa pracował w gospodarstwie rolnym ojca, na terenie którego mieszkał wraz z rodzicami<strong> <!-- --> , lecz nie sposób uwzględnić całego spornego okresu</strong>, gdyż <span class="underline"> <!-- --> odwołujący ukończył 16 rok życia w dniu <span class="anon-block">(...)</span> r.</span>, a pracę zawodową na <span class="anon-block">Ś.</span>, (gdzie wyjechał na stałe do pracy) podjął <span class="anon-block">(...)</span> r. i od tej daty ma już naliczony staż ubezpieczeniowy (załącznik do decyzji z <span class="anon-block">(...)</span> r. <span class="anon-block"> (...)</span> – karta przebiegu zatrudnienia).</p> <p>W gospodarstwie rolnym ojca, położonym na <span class="anon-block">P.</span>, <span class="underline"> <!-- --> nie mógł więc pracować po <span class="anon-block">(...)</span> r.</span> Z kolei okres między <strong> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> r.</strong> nie jest natomiast wystarczającym do uzupełnienia stażu ubezpieczeniowego o brakujące 2 lata, 6 miesięcy i 9 dni (gdyż okres uznany jest krótszy).</p> <p>Zatem odwołujący w dalszym ciągu nie spełnia przesłanki z art. 28 pkt 2 ustawy emerytalnej do nabycia prawa do emerytury tj. <span class="underline"> <!-- -->nie legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym co najmniej 20 lat dla mężczyzn.</span> </p> <p>Zarzuty apelacji nie podważyły powyższych ustaleń, apelacja stanowi jedynie niezasadną polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozważaniami Sądu Okręgowego.</p> <p>Tym samym, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji wydał trafne orzeczenie, znajdujące oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i obowiązujących przepisach prawa. Wbrew twierdzeniom apelacji, przedmiotowe rozstrzygnięcie nie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego, ani prawa materialnego, skutkującym koniecznością zmiany, czy uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji w zakresie ustalonego stanu faktycznego, a w związku z tym również stanowisko zaprezentowane w wyroku z 25 października 2024r.</p> <p>Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny, w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację odwołującego <span class="anon-block">S. R.</span>.</p> <p>sędzia Marta Sawińska</p> </div>