IV Ka 923/14

<div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 3 grudnia 2014r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:</p> <p>Przewodniczący SSO Małgorzata Ziołecka</p> <p>Sędziowie: SO Bożena Ziółkowska (spr.)</p> <p>SO Leszek Matuszewski</p> <p>Protokolant st. prot. sąd. <span class="anon-block">M. K. (1)</span> </p> <p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Wojskowej <span class="anon-block">A. H.</span> </p> <p>po rozpoznaniu dnia 3.12.2014r. sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. K. (2)</span> </strong> </p> <p>skazanego wyrokiem łącznym</p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę skazanego</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego Trzciance z dnia 30.06.2014r. sygn. akt II K 960/13</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok i sprawę skazanego <span class="anon-block">M. K. (2)</span> przekazuje Sądowi Rejonowemu w Trzciance do ponownego rozpoznania</p> <p> <span class="anon-block">L. M.</span> <span class="anon-block">M. B.</span> <span class="anon-block">Z.</span> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W dniu 30 czerwca 2014 roku Sąd Rejonowy w Trzciance w sprawie sygn. akt. II K 960/13 wobec skazanego <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. K. (2)</span> </strong>wydał wyrok łączny o następującej treści:</p> <p>Rozwiązał kary łączne orzeczone w sprawie Sądu Rejonowego w Trzciance z dnia 24 lutego 2011r. o sygn. akt II K 540/10 ( jak w części wstępnej wyroku w <em> <!-- -->pkt F c)</em> ) i w sprawie Sądu Rejonowego w Trzciance z dnia 31 stycznia 2012r. o sygn. akt II K 912/11 ( jak w części wstępnej wyroku w <em> <!-- -->pkt G d</em> ),</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 85)">art. 85 kk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 86;art. 86 § 1)">art. 86 §1kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 87)">art. 87 kk</a> wymierzone z osobna za zbiegające się przestępstwa połączył skazanemu <span class="anon-block">M. K. (2)</span>, kary: ograniczenia wolności opisaną w pkt. B (<em> <!-- -->w sprawie o sygn. akt II K 98/10</em>) i pozbawienia wolności opisane: w pkt. F b ( <em> <!-- -->w sprawie o sygn. II K 540/10</em> ) i w pkt. G a , G b, G c ( <em> <!-- -->w sprawie</em> o sygn. akt II K 912/11) i wymierzył karę łączną 2 ( dwóch ) lat i 5 ( pięciu ) miesięcy pozbawienia wolności</p> <p>Uznał, że w pozostałym zakresie połączone i wymienione powyżej w pkt. 2 wyroki podlegają odrębnemu wykonaniu,</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 85)">art. 85 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 86;art. 86 § 1)">art. 86 §1kk</a> wymierzone z osobna za zbiegające się przestępstwa kary pozbawienia wolności połączył skazanemu <span class="anon-block">M. K. (2)</span>, to jest: opisaną w pkt C ( <em> <!-- -->w sprawie o sygn. akt II K 287/10</em> ) oraz opisaną w pkt D ( <em> <!-- -->w sprawie o sygn. akt VII K 258/10</em> ) i w pkt E ( w sprawie o sygn. akt II K 321/10) i wymierzył karę łączną 1 ( jednego ) roku i 7 (siedmiu ) miesięcy pozbawienia wolności ,</p> <p>Uznał, że w pozostałym zakresie łączone i wymienione powyżej w pkt. 4 wyroki podlegają odrębnemu wykonaniu,</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 63;art. 63 § 1)">art. 63 §1kk</a> zaliczył na poczet kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 63 pkt. 4)">pkt. 4</a> okres zatrzymania w dniach od 16 do 17 maja 2010r. ze sprawy o sygn. akt VII K 258/10,</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 572)">art. 572kpk</a> umarzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego w zakresie wyroków opisanych w części wstępnej wyroku w pkt. A i Fa,</p> <p>Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokat <span class="anon-block">M. S.</span> tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego skazanemu <span class="anon-block">M. K. (2)</span> kwotę 120 złotych.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 624;art. 624 § 1)">art. 624 §1kpk</a> zwolnił skazanego <span class="anon-block">M. K. (2)</span> w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych<strong> <!-- -->.</strong> </p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Apelację od wyroku wniosła obrońca skazanego zaskarżając go w całości na korzyść podsądnego</span>.</p> <p>Wyrokowi zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych oraz rażącą niewspółmierność orzeczonych kar pozbawienia wolności. W związku z postawionymi zarzutami apelująca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy skazanego do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji lub o wymierzenie mu kary łącznej przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji. W uzasadnieniu do wniesionego środka odwoławczego apelująca podniosła zarzut naruszenia prawa skazanego do obrony, wyrażający się brakiem doprowadzenia go na rozprawę Sądu I instancji w przedmiocie wyroku łącznego, co uniemożliwiło skazanemu przedstawienia swoich racji i sytuacji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje</strong> </p> <p>Apelacja obrońcy skazanego zasługiwała na uwzględnienie i w konsekwencji jej rozpoznania doszło do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Trzciance do ponownego rozpoznania.</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 436)">art. 436 k.p.k<strong> <!-- -->.</strong> </a> sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień, podniesionych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania. W przedmiotowej sprawie właśnie z takim wypadkiem Sąd Odwoławczy ma do czynienia.</p> <p>Wyłączną przyczyną uchylenia zaskarżonego wyroku stało się uchybienie procesowe, polegające na naruszeniu prawa do obrony skazanego <span class="anon-block">M. K. (2)</span>. Na wstępie należy zauważyć, że zarzut naruszenia prawa do obrony został przez apelującą podniesiony niejako na marginesie, w końcowej części uzasadnienia środka odwoławczego. Zgodnie jednak z utrwalonymi poglądami orzecznictwa i doktryny, nie zwalnia to Sądu odwoławczego od oceny tak skonstruowanego zarzutu. Wsparciem dla tej tezy jest chociażby wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.05.2011r.w sprawie sygn. V KK 64/10, który brzmi „Chociaż jest pożądane, aby środek odwoławczy był konstruowany w sposób przejrzysty, a więc grupował w tzw. petitum wszystkie zarzuty stawiane skarżonemu orzeczeniu, to granice rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym wyznacza treść całego środka odwoławczego.” W tym stanie rzeczy, obowiązkiem Sądu II instancji jest odniesienie się również do zarzutu ulokowanego w uzasadnieniu apelacji.</p> <p>Do uchybienia doszło w następującej sytuacji procesowej.</p> <p>Skazany <span class="anon-block">M. K. (2)</span> w dniu 18 grudnia 2013 roku złożył wniosek o wydanie wyroku łącznego, wymieniając sygnatury akt pięciu spraw, a także wskazał, że wyrok łączny ma uwzględniać wszystkie znane Sądowi Rejonowemu wyroki, nie ujęte przez niego we wniosku. W dniu 17 marca 2013 roku na wniosek skazanego wyznaczono mu obrońcę z urzędu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 78;art. 78 § 1)">art. 78 §1 k.p.k.</a> W dniu 12 maja 2014 roku skazany złożył wniosek doprowadzenie go na rozprawę w przedmiocie wydania wyroku łącznego, uzasadniając go chęcią osobistego podjęcia obrony, a także potrzebą skonsultowania się z obrońcą. Kolejny wniosek w tym przedmiocie skazany złożył 2 czerwca 2014 roku, prosząc o doprowadzenie go na rozprawę. Trzeci z kolei wniosek w tej kwestii, skazany <span class="anon-block">M. K. (2)</span> złożył w dniu 24 czerwca 2014 roku, uzasadniając chęcią osobistego wypowiedzenia się przed Sądem.</p> <p>W dniu 30 czerwca 2014 roku odbyła się rozprawa w przedmiocie wydania wyroku łącznego, na którą skazany nie stawił się - prawidłowo o jej terminie powiadomiony, natomiast stawiła się jego obrońca. Sąd Rejonowy w żaden sposób nie odniósł się do trzykrotnych próśb skazanego o doprowadzenie go na rozprawę w przedmiocie wydania wyroku łącznego i po przeprowadzeniu rozprawy wydał wyrok.</p> <p>Odnosząc się do powyższych zdarzeń, w ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy dopuścił się obrazy prawa procesowego w postaci prawa do obrony skazanego to jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 6)">art. 6 k.p.k.</a> Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 6)">art. 6 k.p.k.</a> statuuje jedną z podstawowych gwarancji procesowych oskarżonego, jaką jest prawo do obrony w sensie materialnym, rozumiane jako prawo przeciwstawiania się tezie oskarżenia, jak i prawo do obrony w sensie formalnym, rozumiane jako prawo do korzystania z pomocy obrońcy. Zasada prawa do obrony podniesiona została do rangi zasady konstytucyjnej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 42;art. 42 ust. 2)">art. 42 ust. 2 Konstytucji RP</a>) i znajduje swoje miejsce w traktatach międzynarodowych regulujących zagadnienia praw człowieka (art. 6 ust. 3 lit. c EKPC i art. 14 ust. 3 lit. d <span class="anon-block"> (...)</span>). Warunkiem realizacji obrony w znaczeniu formalnym jest przysługujące prawo, w tym wypadku skazanego, do udziału w rozprawach i posiedzeniach przed sądem.</p> <p>Zgodnie z komentarzem do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 573;art. 573 § 2)">art. 573 § 2 kodeksu postępowania karnego</a> autorstwa <span class="anon-block">S. S.</span> ustęp 6 - stawiennictwo osobiste skazanego na rozprawie nie jest obowiązkowe. Tym samym wzięcie udziału w rozprawie jest prawem skazanego. Nie ulega jednak wątpliwości, że oskarżony musi zostać zawiadomiony o terminie rozprawy (zob. SN III KK 391/10, OSNKW-R 2010, poz. 2507). Sąd może również uznać, że udział skazanego w rozprawie jest konieczny, wówczas należy wezwać go na rozprawę, a jeżeli jest on pozbawiony wolności - zarządzić jego doprowadzenie (art. 350 § 2). W myśl regulacji obowiązującej do 1 lipca 2003 r. w przeciwnym wypadku nie sprowadzano skazanego pozbawionego wolności na rozprawę. Ustawodawca trafnie jednak zmienił to rozwiązanie, uznając, że narusza ono zasadę równości broni statuowaną w art. 6 EKPC (zob. m.in. D. Kala, <em> <!-- -->Postępowanie...</em>, s. 205; por. też SA w Krakowie II AKa 248/01, KZS 2001, z. 11, poz. 37). Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu art. 573 § 2, jeżeli sąd nie uzna obecności na rozprawie skazanego pozbawionego wolności za konieczną, wówczas odpowiednie zastosowanie znajduje przepis art. 451. Należy zatem pouczyć skazanego o prawie złożenia wniosku o sprowadzenie go na rozprawę. Jeżeli skazany z takim wnioskiem wystąpi, sąd zarządza jego sprowadzenie na rozprawę, chyba że uzna za wystarczającą obecność obrońcy. Jeżeli sąd pomimo wniosku nie zarządzi sprowadzenia skazanego, który nie ma obrońcy, wyznacza obrońcę z urzędu. W razie złożenia omawianego wniosku zasadą powinno być sprowadzenie skazanego na rozprawę.</p> <p>W przedmiotowej sprawie wprawdzie skazany miał wyznaczonego obrońcę urzędu, jednak domagał się i to trzykrotnie, doprowadzenia go na rozprawę. Sąd Rejonowy zlekceważył jego wnioski, nie rozpoznając ich. Oczywistym jest, że Sąd ten mógłby uznać za wystarczającą obecność obrońcy skazanego <span class="anon-block">M. K. (2)</span>, i odmówić sprowadzenia skazanego na rozprawę, jednak taka decyzja musiałaby po prostu zostać wydana i odpowiednio uzasadniona, a tak się nie stało. Mimo, że skazany trzykrotnie wniósł o doprowadzanie go na rozprawę, by mógł przedstawić swoje racje, Sąd Rejonowy całkowicie zbagatelizował jego argumenty i żadnego wniosku o doprowadzenie nie rozpoznał. W ten sposób naruszył prawo skazanego do obrony.</p> <p>W tym stanie rzeczy jedynym słusznym rozstrzygnięciem Sądu Odwoławczego było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Trzciance do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd winien zapewnić obronę oskarżonemu w znaczeniu materialnym, poprzez rozpoznanie wniosku skazanego o doprowadzenie go na rozprawę w przedmiocie wydania wyroku łącznego.</p> <p>Jednocześnie Sąd odwoławczy zwraca uwagę, iż z karty karalności <span class="anon-block">M. K. (3)</span> wynika, że ostatni wyrok wobec skazanego zapadł przed Sądem Rejonowym w Trzciance w sprawie II K 621/13, natomiast Sąd ten w ogóle nie wziął pod uwagę tego orzeczenia wydając wyrok łączny. Sąd II instancji zdaje sobie sprawę z tego, że wyrok ten może nie podlegać połączeniu, tym nie mniej winien również być przedmiotem osądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.</p> <p>Z tych względów orzeczono jak w wyroku.</p> <p> <span class="anon-block">L. M.</span> <span class="anon-block">M. B.</span> <span class="anon-block">Z.</span> </p> </div>