Ppolska.starec← UrzadnikВойти

I Ca 358/14

Sądy powszechne2014-12-10
Sygnatura
I Ca 358/14
Data orzeczenia
2014-12-10
Rodzaj
DECISION

Sędziowie

Dorota TwardowskaEwa PietraszewskaTeresa Zawistowska (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt I Ca 358/14</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Dnia 10 grudnia 2014 r.</strong> </p> <p>Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSO Teresa Zawistowska</p> <p>Sędziowie: SO Dorota Twardowska (spr.)</p> <p>SO Ewa Pietraszewska</p> <p>Protokolant: st. sekr. sąd. Danuta Gołębiewska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. w Elblągu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">W. W.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">Z. M.</span> </p> <p>o stwierdzenie zasiedzenia</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawczyni</p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Braniewie</p> <p>z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt I Ns 1170/12</p> <p>postanawia:</p> <p>1.  oddalić apelację;</p> <p>2.  zasądzić od wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. W.</span> na rzecz uczestników <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">Z. M.</span> solidarnie kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania za drugą instancję.</p> <p>Sygn. akt I Ca 358/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. W.</span> wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości w postaci <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o powierzchni 0,33 ha, położonej w <span class="anon-block">Z.</span>, gmina <span class="anon-block">G.</span>, na której posadowione są budynek mieszkalny i budynki gospodarcze, dla której Sąd Rejonowy w Braniewie prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span>. Wskazała, że objęła w posiadanie przedmiotową nieruchomość w 1980 roku, jako następca po rodzicach i posiada ją nieprzerwanie od 30 lat, przy czym po śmierci rodziców zajmuje się nieruchomością, ponosi koszty utrzymania, ubezpieczenia i mediów.</p> <p>Uczestnicy postępowania <span class="anon-block">M.</span>i <span class="anon-block">Z.</span>małżonkowie <span class="anon-block">M.</span>wnieśli o oddalenie wniosku i zwrot koszów postępowania, wskazując, że są właścicielami gospodarstwa rolnego położonego w <span class="anon-block">Z.</span>, dla którego jest prowadzona <span class="anon-block">księga wieczysta numer (...)</span>, w skład którego wchodzi <span class="anon-block">działka numer (...)</span>o powierzchni 2,68 ha, zabudowana m.in. budynkiem mieszkalnym i gospodarczym. Powołując się na umowę przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 22 marca 1980 roku wskazali, że <span class="anon-block">T.</span>i <span class="anon-block">H. M. (1)</span>, rodzice wnioskodawczyni byli od tego czasu posiadaczami zależnymi części <span class="anon-block">działki nr (...)</span>o powierzchni 0,30 ha, przy czym zmarli w latach 1994 i 1996, wobec czego wnioskodawczyni nie posiadała samoistnie spornej nieruchomości od 1980 roku. Zdaniem uczestników wnioskodawczyni była posiadaczem zależnym nieruchomości pod budynkami, co potwierdza wniosek wnioskodawczyni o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej (I Ns <span class="anon-block">(...)</span>), przy czym o ile mogła czuć się właścicielem nieruchomości budynkowych i nimi władać jak posiadacz samoistny, o tyle brak jest po jej stronie przymiotu <em> <!-- -->animus</em> w postaci traktowania się jak właściciela gruntu pod budynkami.</p> <p>Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Braniewie oddalił wniosek o stwierdzenie zasiedzenia oraz zasądził od wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. W.</span> na rzecz uczestników <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">Z. M.</span> kwoty po 1.000,11 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.</p> <p>Rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej dokonanej przez Sąd pierwszej instancji:</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">Z.</span> małżonkowie <span class="anon-block">M.</span> są właścicielami gospodarstwa rolnego położonego w <span class="anon-block">Z.</span>, gmina <span class="anon-block">G.</span>, dla którego Sąd Rejonowy w Braniewie prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>. W skład tego gospodarstwa wchodzi m.in. <span class="anon-block">działka nr (...)</span> o powierzchni 2,68 ha, na której posadowione są budynek mieszkalny i budynki gospodarcze. Umową z dnia 22 marca 1980 roku <span class="anon-block">T. M. (1)</span> i <span class="anon-block">H. M. (1)</span> przekazali swojemu synowi <span class="anon-block">T. M. (2)</span> i jego żonie <span class="anon-block">G. M. (1)</span> do ich majątku wspólnego, w trybie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19770320140" title="Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin - Dz. U. z 1977 r. Nr 32, poz. 140 ()">ustawy z dnia 27 października 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin</a> (Dz. U. Nr 32, poz. 140) gospodarstwo rolne o powierzchni 11.22 ha położone w <span class="anon-block">Z.</span> składające się z <span class="anon-block">działek nr (...)</span>. Zarazem <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">H.</span> małżonkowie <span class="anon-block">M.</span> pozostawili sobie na własność budynek mieszkalny oraz budynki gospodarskie a także na dożywotnie użytkowanie część <span class="anon-block">działki numer (...)</span> o powierzchni 0,30 ha. Korzystali jednak, za zgodą właścicieli, również z pozostałej części <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, gdzie m.in. wypasali krowy, owce. <span class="anon-block">W. W.</span> w 1975 wyszła za mąż i zamieszkała w <span class="anon-block">P.</span>, skąd przyjeżdżała do rodziców w odwiedziny, w weekendy, kiedy to pomagała rodzicom w pracach przydomowych i polowych.</p> <p> <span class="anon-block">T. M. (1)</span> zmarł w dniu 24 października 1994 roku, zaś <span class="anon-block">H. M. (1)</span> w dniu 30 marca 1996 roku. Po śmierci rodziców <span class="anon-block">W. W.</span> zaczęła korzystać ze znajdujących się na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych oraz działki w obrębie zabudowań, w tym z ogródka przydomowego, natomiast na pozostałej części działki gospodarzyli właściciele – <span class="anon-block">T. M. (1)</span> i <span class="anon-block">G. M. (1)</span>, przy czym korzystali również ze znajdujących się na tej działce budynków gospodarczych, w tym obory i stodoły. Wnioskodawczyni nadal na stałe mieszkała i mieszka do chwili obecnej w <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p>Sąd Rejonowy w Braniewie postanowieniem z dnia 19 listopada 2003 roku stwierdził nabycie spadku po <span class="anon-block">T. M. (1)</span>i <span class="anon-block">H. M. (1)</span>w całości na podstawie testamentów przez <span class="anon-block">W. W.</span>. Tym samym uznano, że <span class="anon-block">W. W.</span>nabyła nieruchomość budynkową i budynki gospodarcze posadowione na <span class="anon-block">działce nr (...)</span>w <span class="anon-block">Z.</span>. Umową darowizny z dnia 31 maja 2007 roku <span class="anon-block">T. M. (2)</span>i <span class="anon-block">G. M. (2)</span>przenieśli własność zapisanego w <span class="anon-block">księdze wieczystej nr (...)</span>gospodarstwa rolnego na syna <span class="anon-block">Z. M.</span>i jego żonę <span class="anon-block">M. M. (1)</span>do ich majątku wspólnego. Sąd Rejonowy w Braniewie wyrokiem z dnia 21 września 2011 roku w sprawie sygn. akt I C <span class="anon-block">(...)</span> nakazał wykreślenie w dziale II <span class="anon-block">księgi wieczystej numer (...)</span>prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Braniewie <span class="anon-block">W. W.</span>jako właścicielki budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych.</p> <p>W dniu 19 grudnia 2007 roku <span class="anon-block">M. M. (1)</span>wystąpiła przeciwko wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. W.</span>z powództwem o wydanie nieruchomości w postaci <span class="anon-block">działki nr (...)</span>o powierzchni 0,3 ha. Sąd Rejonowy w Braniewie wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2008 roku w sprawie sygn. akt I C <span class="anon-block">(...)</span> oddalił powództwo. Wyrokiem z dnia 31 lipca 2009 roku Sąd Rejonowy w Elblągu w sprawie sygn. akt I C <span class="anon-block">(...)</span>zasądził o <span class="anon-block">W. W.</span>na rzecz <span class="anon-block">M. M. (1)</span>i <span class="anon-block">Z. M.</span>kwotę 1,77 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 3 marca 2008 roku tytułem odszkodowania za bezumownego korzystania z części <span class="anon-block">działki numer (...)</span>położonej w <span class="anon-block">Z.</span>o powierzchni 0,30 ha.</p> <p>Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawę prawną wniosku stanowi przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172)">art. 172 k.c.</a>, zgodnie z którym posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Zauważono, iż wnioskodawczyni precyzując żądanie wniosku wniosła o stwierdzenie, że nabyła w drodze zasiedzenia prawo własności całej <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, a zatem zabudowanej działki gruntu o powierzchni 2,68. Zarazem w twierdzeniach prezentowanych na rozprawie wnioskodawczyni koncentrowała się na posiadaniu części <span class="anon-block">działki nr (...)</span> w postaci siedliska o powierzchni 0,33 ha, nie zmieniając zarazem żądania wniosku, a zatem aktualne w toku postępowania było żądanie stwierdzenia zasiedzenia całej <span class="anon-block">działki numer (...)</span>.</p> <p>W ocenie Sądu Rejonowego zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni była samoistnym posiadaczem nie tylko nieruchomości w postaci całej <span class="anon-block">działki numer (...)</span> o powierzchni 2,68 ha, ale również części tej działki o powierzchni 0,33 ha. Odwołano się do definicji legalnej zawartej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a>, wskazując, że posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel. Na stan faktyczny, jakim jest posiadanie samoistne, składają się zatem dwa elementy: corpus possessionis, czyli faktyczne władztwo nad rzeczą, oraz animus rem sibi habendi, czyli zamiar władania rzeczą jak własną. Zgodnie, bowiem z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a> posiadaczem samoistnym jest ten kto faktycznie włada rzeczą jak właściciel, zaś posiadaczem zależnym ten, kto włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Wskazano zarazem, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 47;art. 47 § 1)">art. 47 § 1 k.c.</a> część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a>, a zatem skoro budynek nie stanowi odrębnego od gruntu przedmiotu własności, to jako część składowa nie może być przedmiotem samoistnego posiadania.</p> <p>Za nieuprawnione uznano twierdzenie wnioskodawczyni, iż była w posiadaniu samoistnym <span class="anon-block">działki nr (...)</span> od 1980 roku, bowiem w tej dacie rodzice wnioskodawczyni żyli i to oni byli posiadaczami budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych oraz nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,30 ha, co znajdowało podstawę w umowie przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego. W kontekście spełnienia przesłanek zasiedzenia, o ile w zakresie budynków można byłoby ich uznać za posiadaczy samoistnych, bowiem władali nimi jak właściciele i za takich się uważali, co było uzasadnione w kontekście brzmienia umowy przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 22 marca 1980 roku, o tyle nie można ich uznać za posiadaczy samoistnych gruntu, z uwagi na brzmienie tejże umowy.</p> <p>Tym samym skoro rodzice wnioskodawczyni byli posiadaczami zależnymi, co wynika z dokumentu w postaci w/w umowy przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego – jako dożywotni użytkownicy – części <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o powierzchni 0,30 ha, która – co nie było sporne – stanowiła siedlisko, to nie sposób uznać ich za posiadaczy samoistnych tejże nieruchomości gruntowej pod budynkami. Korzystali oni bowiem z części <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o powierzchni 0,30 ha właśnie jako użytkownicy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 252)">art. 252 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 266)">art. 266 k.c.</a> (poprzez odesłanie zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19770320140" title="Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin - Dz. U. z 1977 r. Nr 32, poz. 140 (art. 22;art. 22 ust. 5)">art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 27 października 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin</a> /Dz. U. Nr 32, poz. 140/). Zdaniem Sądu Rejonowego nie sposób zatem uznać, by wnioskodawczyni po wejściu w posiadanie spornej nieruchomości po śmierci rodziców, uważała się za właściciela nieruchomości gruntowej w postaci <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o powierzchni 2,68 ha, jak i części tej działki w postaci siedliska o powierzchni 0,33 ha, czy nawet części siedliska o powierzchni 0,30 ha. Zauważono także, iż prawo <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">H. M. (1)</span> było ujawnione w księdze wieczystej.</p> <p>Sąd pierwszej instancji podkreślił ponadto, że przedmiotem dożywotniego użytkowania miała być działka o powierzchni 0,30 ha, natomiast siedlisko ma powierzchnię 0,33 ha, przy czym siedlisko nie zostało geodezyjnie wydzielone, bowiem jest częścią <span class="anon-block">działki nr (...)</span> i brak jest dokumentów stanowiących podstawę do jego ujawnienia w księdze wieczystej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wnioskodawczyni zresztą przyznała, że siedlisko o powierzchni 0,33 ha nie stanowi odrębnej działki.</p> <p>Wskazano, że rodzice wnioskodawczyni zmarli w dniu: 24 października 1994 roku - <span class="anon-block">T. M. (1)</span>, 30 marca 1996 roku - <span class="anon-block">H. M. (1)</span>. Tym samym nie sposób przyjąć by wnioskodawczyni była samoistnym posiadaczem chociażby budynku mieszkalnego i budynków gospodarskich przed śmiercią rodziców, tym bardziej, że mieszkała w <span class="anon-block">P.</span> i jedynie przyjeżdżała do nich w odwiedziny, w soboty i niedziele, pomagając im zarazem w pracach przydomowych czy też polowych. Nawet gdyby przyjąć, że nie miała wiedzy co do zależnego charakteru posiadania rodziców w zakresie działki gruntu, okres posiadania należy najwcześniej liczyć od tego czasu, a przy przyjęciu, iż w niniejszej sprawie można mówić jedynie o posiadaniu w złej wierze, okres 30 lat posiadania nie upłynął.</p> <p>Zauważono, iż wnioskodawczyni wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2008 roku w sprawie I Ns <span class="anon-block">(...)</span> wystąpiła o stwierdzenie zasiedzenia przez jej poprzedników prawnych <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">H. M. (1)</span> służebności gruntowej w zakresie siedliska o powierzchni 0,33 ha, co również dowodzi świadomości wnioskodawczyni co do zależnego charakteru posiadania przez jej poprzedników prawnych części działki gruntu o powierzchni 0,33 ha.</p> <p>Z tych przyczyn oddalono wniosek o stwierdzenie zasiedzenia. Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wskazano <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 2)">art. 520 § 2 k.p.c.</a> wobec sprzeczności interesów wnioskodawczyni i uczestników postępowania.</p> <p>W apelacji od powyższego wyroku wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. W.</span> wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie w całości wniosku o stwierdzenie zasiedzenia, zarzucając Sądowi Rejonowemu niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkującą naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1)">art. 172 § 1 k.c.</a> oraz obciążenia uczestników kosztami postępowania z obie instancje. W uzasadnieniu apelacji wskazywano, że wnioskodawczyni domaga się stwierdzenia zasiedzenia na swoją rzecz „części nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">Z.</span>, gmina <span class="anon-block">G.</span>, oznaczonej jako <span class="anon-block">działka geodezyjna nr (...)</span> – o powierzchni 0,33 ha stanowiącej siedlisko zabudowane budynkami gospodarczymi, oborą murowaną, stodołą drewnianą oraz budynkiem mieszkalnym”. Skarżąca twierdziła, że od 23 marca 1980 r. była współposiadaczem samoistnym nieruchomości w złej wierze, podczas gdy z tą datą jej rodzice <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">H. M. (1)</span> nabyli prawo do służebności dożywotniego używania nieruchomości w postaci siedliska wraz z budynkami gospodarczymi i mieszkalnym. Zdaniem wnioskodawczyni, nawet gdyby jej rodzice byli posiadaczami zależnymi, to skarżąca powinna być uznana za posiadacza samoistnego, gdyż kwestionowała oceną Sądu Rejonowego, że fakt zamieszkiwania w <span class="anon-block">P.</span> i wykorzystywanie budynku mieszkalnego jako letniskowego, przesądza o braku samoistności posiadania. Podnosiła wykonywanie pełnego władztwa nad nieruchomością i decydowania o nieruchomości, twierdząc że okres zasiedzenia upłynął najpóźniej 24 marca 2010 r.</p> <p>W odpowiedzi na apelację uczestnicy <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">Z. M.</span> wnieśli o jej oddalenia jako bezzasadnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za instancję odwoławczą.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja była bezzasadna.</p> <p>Zarzuty apelacji zostały przez skarżącą przedstawione bardzo ogólnikowo a ich rozwinięcie w uzasadnieniu apelacji kreuje w zasadzie własną ocenę wnioskodawczyni niektórych elementów ustalonego stanu faktycznego przy w istocie niekwestionowaniu poszczególnych zdarzeń składających się na stan faktyczny sprawy. Skarżąca dąży jedynie do nadania im innego niż poczynił to Sąd pierwszej instancji znaczenia dla oceny przesłanek zasiedzenia. Jednocześnie poza kwestią oceny materiału dowodowego nie twierdzi się, aby jakieś zdarzenia w ustaleniach zostały pominięte. Z kolei wywody co do oceny prawnej tak ustalonego stanu stanowią w istocie powtórzenie wcześniej prezentowanego przez skarżącą stanowiska, które słusznie poddane zostało przez Sąd Rejonowy krytyce.</p> <p>Należy przede wszystkim zauważyć, że w toku całego postępowania, co wyraźnie wyeksponowano we wniosku, jak i w apelacji, wnioskodawczyni opisuje swoje władanie i traktuje jako odrębną nieruchomość w istocie jej część, zawężającą się do bliżej niesprecyzowanego zakresem władania „siedliska”, posługując się wyłącznie określeniem powierzchni 0,33 ha. Twierdzenia te nie zostały dookreślone poprzez zakreślenie granic władania w odniesieniu do jakiś skonkretyzowanych punktów, dających się oznaczyć na gruncie. Podczas gdy nieruchomość w znaczeniu tak geodezyjnym, jak i wieczystoksięgowym, to co najmniej cała <span class="anon-block">działka nr (...)</span> o powierzchni 2,68 ha – a więc wniosek dotyczy tylko części i to niewydzielonej w żaden sposób większej nieruchomości. Wnioskodawczyni – poza posługiwaniem się określeniem korzystania z „ogródka przydomowego” – nie wskazuje także, aby doszło do jakiegokolwiek faktycznego wydzielenia zajmowanego przez nią obszaru gruntu, poza gruntem zajętym przez budynki gospodarcze i budynek mieszkalny po ich obrysie oraz wspomnianym „ogródkiem” i nie wiadomo, czy tworzącym jakiś zwarty obszar. Nie wskazuje się, ani nie ustalono, aby istniało jakiekolwiek ogrodzenie, czy choćby nie oznacza się zakresu władania poprzez punkty charakterystyczne poddające się przyporządkowaniu dla wydzielenia takiego obszaru gruntu. Dodatkowo z kolei w toku postępowania przyznano, że wnioskodawczyni i uczestnicy współkorzystali z budynków gospodarczych, co tym bardziej zaprzecza wersji, aby obszar faktycznego władania przez wnioskodawczynię częścią <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, określany jako 0,33 ha, poddawał się skonkretyzowaniu i wydzieleniu z większej całości.</p> <p>Przypomnieć należy, że można zasiedzieć każdą nieruchomość, zarówno gruntową, budynkową, jak i lokalową (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.c.</a>). Przy czym nieruchomość budynkową można zasiedzieć tylko z prawem głównym, tj. z użytkowaniem wieczystym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 235;art. 235 § 2)">art. 235 § 2 k.c.</a>). Jeśli chodzi o nieruchomość gruntową, to można także zasiedzieć jej fizyczną część. Nie może stanowić przedmiotu zasiedzenia „część składowa” rzeczy. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 47;art. 47 § 1)">art. 47 § 1 k.c.</a>). Może być natomiast przedmiotem zasiedzenia część rzeczy podzielnej, jeżeli w wyodrębnionej postaci pozostaje w cudzym posiadaniu samoistnym. W szczególności dotyczy to nieruchomości gruntowych. Możliwe jest zasiedzenie części nieruchomości gruntowej; rolnej, leśnej, czy innej. Oczywiście niezbędnym warunkiem jest posiadanie samoistne (z dalszymi przesłankami) ograniczone do oznaczonej części nieruchomości. Na skutek zasiedzenia następuje tutaj nabycie nieruchomości nowej, stanowiącej wydzieloną część poprzedniej nieruchomości macierzystej. W takiej zaś części traci swoje prawo właściciel nieruchomości macierzystej. Wnioskodawczyni w sprawie nie sprecyzowała zakresu swojego władania na gruncie, twierdząc jednocześnie konsekwentnie, że nie obejmowało ono całej <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, a jedynie jej niewydzieloną część, określaną przez skarżącą jedynie przez obszar przybliżonej powierzchni, co już dyskwalifikowało wniosek.</p> <p>Bezzasadne są także zarzuty dotyczące wadliwej oceny przez Sąd Rejonowy samoistności posiadania przez wnioskodawczynię tak niedookreślonej części nieruchomości oraz daty, od której istnienie zamiaru posiadania dla siebie (<em> <!-- -->animus</em>) i zakresu tego władztwa (<em> <!-- -->corpus</em>) można przyjąć w ustalonych okolicznościach.</p> <p>Jest bezsporne, że postanowieniami umowy o przekazaniu własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 22 marca 1980 r. rodzice wnioskodawczyni <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">H.</span> małżonkowie <span class="anon-block">M.</span> dążyli do wykreowania takiego stanu, w wyniku którego pozostaliby właścicielami wyłącznie budynków mieszkalnego i gospodarczych, traktowanych przez nich jako odrębny od gruntu przedmiot własności, podczas gdy wszystkie grunty, w tym także te pod budynkami, miały stanowić własność następców syna <span class="anon-block">T.</span> i jego żony <span class="anon-block">G.</span> małżonków <span class="anon-block">M.</span>. W dożywotnim użytkowaniu przekazujących miała pozostać także część <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o powierzchni 0,30 ha, wykorzystywana jako ogródek przydomowy. Grunt ten niewątpliwie nie był gruntem pod budynkami, a przekazujący – co przyznaje się także w uzasadnieniu apelacji – korzystali z niego jako posiadacze zależni. Nie jest kwestionowane, że realizując te ustalenia przekazujący <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">H.</span> małżonkowie <span class="anon-block">M.</span> zamieszkiwali w budynku mieszkalnym i korzystali z budynków gospodarczych (w tym zakresie wspólnie z następcami) oraz korzystali z bliżej nieokreślonej części <span class="anon-block">działki nr (...)</span> aż do chwili śmierci, to jest do dnia 24 października 1994 r. <span class="anon-block">T. M. (1)</span> i do dnia 30 marca 1996 r. <span class="anon-block">H. M. (2)</span>. Wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. W.</span> od 1975 roku zamieszkiwała w <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p>Wbrew oczekiwaniom skarżącej do tej ostatniej daty nie można uznać jej za posiadacza samoistnego budynków (i ewentualnie gruntu pod budynkami), gdyż – jak sama przyznała i co potwierdziły zeznania świadków – korzystała z budynku mieszkalnego jedynie okazjonalnie, odwiedzając rodziców i spędzając tam okresy urlopowe. Nie można także uznać za posiadaczy samoistnych, których okres posiadania podlegałby doliczeniu do okresu posiadania wnioskodawczyni, rodziców <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">H.</span> małżonków <span class="anon-block">M.</span>, gdyż pozostawałoby to w jawnej sprzeczności z treścią umowy o przekazaniu gospodarstwa i wyrażonego tam zamiaru wykreowania stanu odrębności posiadania jako właściciele jedynie budynków z wyłączeniem jako odrębnego posiadania i prawa własności gruntu, w tym gruntu pod budynkami, który przekazano następcom.</p> <p>Wprawdzie takie postanowienia umowy były nieważne wobec naruszenia przepisów ustawowych, co jednoznacznie przesądzono prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Braniewie z dnia 21 września 2011 r., nakazującym wykreślenie <span class="anon-block">W. W.</span> z księgi wieczystej jako właścicielki budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych, wobec uznania ich za części składowe nieruchomości gruntowej zgodnie z zasadami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 46;art. 47)">art. 46 i 47 k.c.</a> Jednakże zamiar stron kreowany umową z dnia 20 marca 1980 r. ewidentnie sprzeciwia się twierdzeniu, że przekazujący <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">H.</span> małżonkowie <span class="anon-block">M.</span> mieliby uważać się za właścicieli gruntu pod budynkami, co wyłącza możliwość uznania ich za posiadaczy samoistnych w tym zakresie.</p> <p>Dopiero po śmierci rodziców i objęciu w wyłączne posiadanie budynku mieszkalnego (i tylko co do niego – wobec ustalonego stanu współkorzystania z budynków gospodarczych) można uznać wnioskodawczynię za posiadaczkę samoistną tego budynku wraz z gruntem pod nim i może – choć jak wskazano nieokreśloną – częścią gruntu wokół budynku. Przekonanie co do posiadania jak właściciel w okolicznościach sprawy wnioskodawczyni mogła wywodzić z uzyskania dziedziczenia po rodzicach jako jedyna spadkobierczyni i w efekcie nieważnych – ale wówczas jeszcze stanowiących podstawę istniejących w tym czasie wpisów w księgach wieczystych, iż w wyniku spadkobrania stała się właścicielką budynków jako odrębnych od gruntu nieruchomości. Stan taki jednak prawidłowo datuje Sąd pierwszej instancji począwszy od daty śmierci ostatniego z rodziców, a zatem od dnia 30 marca 1996 r., słusznie konstatując, że niezależnie od przyjęcia dobrej czy złej wiary do dnia orzekania nie upłynął żaden z wymaganych dla zasiedzenia okresów posiadania, ani 30 – , ani 20 – letni.</p> <p>Co więcej należy także zauważyć, co umknęło uwadze Sądu pierwszej instancji, że w dniu 19 grudnia 2007 r. uczestnicy <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">Z.</span> małżonkowie <span class="anon-block">M.</span> wystąpili przeciwko wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. W.</span> z powództwem o wydanie nieruchomości (pozew i dokumenty w dołączonych aktach sprawy I C <span class="anon-block">(...)</span> Sądu Rejonowego w Braniewie). Czynność ta przerwała bieg przedawnienia, gdyż stanowiła czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a> Zgodnie zatem z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 124)">art. 124 k.c.</a> termin przedawnienia rozpoczął swój bieg na nowo dopiero z datą uprawomocnienia się wyroku z dnia 30 kwietnia 2008 r. kończącego postępowanie w tej sprawie, tj. z dniem 01 października 2008 r. Wniesienie powództwa windykacyjnego przerywa bieg zasiedzenia nieruchomości również wtedy, gdy powództwo to zostanie następnie prawomocnie oddalone (tak też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 września 2009 r., sygn. I CSK 99/09, LEX nr 578846).</p> <p>Oceniając zarzuty apelacji należy także podkreślić, że konstytucyjnie określoną zasadą, od której tylko wyjątkowo wprowadza się odstępstwa, jest nienaruszalność prawa własności. Zasiedzenie jest odstępstwem od zasady jej nienaruszalności i to bardzo daleko idącym. Tym bardziej wszelkie wątpliwości powinny być tłumaczone na korzyść ochrony własności (innych praw majątkowych), bez względu na to czy chodzi o własność (prawa majątkowe) osób fizycznych, jednostek samorządu terytorialnego, Skarbu Państwa czy innych podmiotów (tak: Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 06 października 2004r., sygn. II CK 33/04, LEX nr 194129).</p> <p>Reasumując Sąd Okręgowy uznał zarzuty apelacji za bezzasadne i podzielił ustalenia i ocenę Sądu pierwszej instancji, że wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek uzasadniających stwierdzenia zasiedzenia na jej rzecz, co skutkowało oddalaniem apelacji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 2)">art. 520 § 2 k.p.c.</a>, uznając że interesy wnioskodawczyni i uczestników były sprzeczne, oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520 § 12;art. 520 § 12 ust. 1;art. 520 § 12 ust. 1 pkt. 1)">§ 12 ust. 1 pkt 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 7;§ 7 pkt. 1;§ 6;§ 6 pkt. 6)">§ 7 pkt 1 i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (t. jedn. Dz. U. 2013r poz.460).</p> </div>