VIII Ns 495/14
Sądy powszechne2014-12-10
Sygnatura
VIII Ns 495/14
Data orzeczenia
2014-12-10
Rodzaj
DECISION
Sędziowie
Paweł Wiśniewski (PRESIDING_JUDGE)
Podstawa prawna
Treść orzeczenia
<p>Sygn. akt VIII Ns 495/14</p>
<div>
<h2>POSTANOWIENIE</h2>
<p>
<strong>
<!-- -->Dnia 10 grudnia 2014 roku</strong>
</p>
<p>Sąd Rejonowy dla Wrocławia Śródmieścia Wydział VIII Cywilny</p>
<p>w składzie następującym:</p>
<p>Przewodniczący: SSR Paweł Wiśniewski</p>
<p>Protokolant: Anna Hrydziuszko</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 r. we Wrocławiu</p>
<p>na rozprawie</p>
<p>sprawy z wniosku Polskiego Czerwonego Krzyża w <span class="anon-block">W.</span>
</p>
<p>przy udziale <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> we <span class="anon-block">W.</span>
</p>
<p>o ustanowienie służebności przesyłu</p>
<p>
<strong>
<!-- -->I. oddala wniosek;</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->II. zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.</strong>
</p>
<p>Sygn. akt <strong>
<!-- -->VIII Ns 495/14</strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Wnioskodawca Polski Czerwony Krzyż w <span class="anon-block">W.</span> złożył wniosek o ustanowienie na rzecz uczestnika postępowania <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> we <span class="anon-block">W.</span> służebności przesyłu na użytkowaniu wieczystym <span class="anon-block">działki nr (...)</span> położonej w obrębie ewidencyjnym <span class="anon-block">Plac (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span>, dla której Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>, która miałaby polegać na przeprowadzeniu przez opisaną nieruchomość instalacji przesyłowych będących własnością uczestnika postępowania o przekrojach 125 mm, a także na dostępie do urządzeń przesyłowych w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, usunięcia wszelkich usterek i awarii, a także ich konserwacji i remontów, w tym wymiany zniszczonych i zużytych elementów urządzeń, jak również ich odbudowy.</p>
<p>Wnioskodawca wniósł także o ustanowienie na rzecz uczestnika postępowania służebności przesyłu na należącej do wnioskodawcy <span class="anon-block">działce nr (...)</span> położonej w obrębie ewidencyjnym <span class="anon-block">Plac (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span>, dla której Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>, która miałaby polegać na przeprowadzeniu przez opisaną nieruchomość instalacji przesyłowych będących własnością uczestnika postępowania o przekrojach ściśle opisanych we wniosku, posadowieniu w budynku na poziomie piwnicy węzła cieplnego o powierzchni 80 m<sup>
<!-- -->2</sup>, a także na dostępie do instalacji przesyłowych, w tym do węzła cieplnego, w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, usunięcia wszelkich usterek i awarii, a także ich konserwacji i remontów, w tym wymiany zniszczonych i zużytych elementów urządzeń, jak również ich odbudowy.</p>
<p>Żądając ustanowienia obu opisanych we wniosku służebności, wnioskodawca wniósł o zasądzenie jednorazowego wynagrodzenia w kwocie 300.000 zł, płatnego na swoją rzecz w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia.</p>
<p>Uzasadniając opisane żądania, wnioskodawca podał, że jest użytkownikiem wieczystym <span class="anon-block">działki nr (...)</span> oraz właścicielem <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, na których usytuowana jest siedziba <span class="anon-block"> (...) Oddziału (...)</span> Polskiego Czerwonego Krzyża. Wskazał, że na obu nieruchomościach znajdują się urządzenia należące do uczestnika postępowania, tj. przeprowadzone zostały instalacje przesyłowe oraz posadowione zostały zabudowana komora ciepłownicza i węzeł cieplny, pomimo że nie były zawierane żadne umowy w zakresie instalacji przesyłowych uczestnika postępowania, a w szczególności nie została ustanowiona służebność przesyłu, a wnioskodawca nie wyraził zgody na przeprowadzenie tych instalacji, ani nie otrzymał żadnego wynagrodzenia z tytułu korzystania przez uczestnika postępowania z nieruchomości. Wyjaśnił, że złożenie wniosku było uzasadnione tym, iż uczestnik postępowania odmówił zawarcia umowy o ustanowienie służebności.</p>
<p>W odpowiedzi uczestnik postępowania wniósł o oddalenie wniosku w całości.</p>
<p>W pierwszej kolejności uczestnik postępowania zarzucił, że wnioskodawca - jako użytkownik wieczysty - nie jest uprawniony do żądania ustanowienia służebności przesyłu dotyczącej <span class="anon-block">działki nr (...)</span>.</p>
<p>Uczestnik postępowania podniósł również zarzut nabycia służebności przesyłu (na rozprawie wyjaśnił, że zarzut dotyczy obu nieruchomości) przez zasiedzenie. Wskazał, że urządzenia infrastruktury przesyłowej zostały zbudowane i zaczęto je eksploatować już w latach osiemdziesiątych XX wieku, a inwestorem budowy elementów infrastruktury była <span class="anon-block"> Wojewódzka (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span>, która w 1986 r. wyraziła zgodę na przejście przez swój teren kanału centralnego ogrzewania. Według uczestnika postępowania, objęcie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu nastąpiło w dobrej wierze, a zatem do zasiedzenia służebności przesyłu doszło w dniu 1 października 2010 r., przyjmując, że możliwość zasiedzenia tej służebności pojawiła się dopiero w dniu 1 października 1990 r., gdyż nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa.</p>
<p>Zdaniem uczestnika postępowania, wysokość żądanego wynagrodzenia za ustanowienie służebności jest zaś wygórowana.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong>
</p>
<p>Co najmniej od lat osiemdziesiątych XX wieku właścicielem zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej we <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, obejmującej <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> w obrębie <span class="anon-block">Plac (...)</span>, był Skarb Państwa.</p>
<p>Obecnie właścicielem opisanej nieruchomości jest wnioskodawca - Polski Czerwony Krzyż. Prawo własności tej nieruchomości wnioskodawca nabył przez zasiedzenie w dniu 2 października 2000 r.</p>
<p>(bezsporne, a ponadto dowody:</p>
<p>- odpis <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span>, k. 58-62.</p>
<p>- postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia z dnia 19 września 2008 r. w sprawie IX Ns 262/06, k. 145)</p>
<p>Co najmniej od lat osiemdziesiątych XX wieku właścicielem niezabudowanej nieruchomości gruntowej położonej we <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, obejmującej <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> w obrębie <span class="anon-block">Plac (...)</span>, jest Skarb Państwa.</p>
<p>Wnioskodawca jest natomiast użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości na podstawie umowy z dnia 20 lipca 1998 r.</p>
<p>(bezsporne, a ponadto dowody:</p>
<p>- odpis <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span>, k. 63-67,</p>
<p>- umowa użytkowania wieczystego z dnia 20 lipca 1998 r., k. 100-103)</p>
<p>Wnioskodawca korzysta z obu nieruchomości od 1945 roku.</p>
<p>(dowód: przesłuchanie wnioskodawcy)</p>
<p>Przez opisane nieruchomości, pod powierzchnią gruntu, przebiegają należące do uczestnika postępowania <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> sieci ciepłownicze o różnych przekrojach.</p>
<p>Na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> posadowiona jest komora ciepłownicza, której część wystaje ponad powierzchnię gruntu, tworząc niewielkie (kilkudziesięciocentymetrowe) wzniesienie. Do wnętrza komory prowadzą widoczne na powierzchni włazy.</p>
<p>W budynku znajduje się natomiast węzeł cieplny, do którego dostęp mają wyłącznie pracownicy uczestnika postępowania,</p>
<p>(dowód: - dokumentacja techniczna, k. 150-151,</p>
<p>- zeznania świadka <span class="anon-block">P. Z.</span>,</p>
<p>- przesłuchanie wnioskodawcy)</p>
<p>W okresie zimy śnieg zalegający na gruncie topnieje w miejscach, pod którymi przebiegają urządzenia sieci ciepłowniczej.</p>
<p>(dowód: przesłuchanie wnioskodawcy)</p>
<p>Budowa obecnie istniejących sieci ciepłowniczych na <span class="anon-block">działkach nr (...)</span> rozpoczęła się w 1989 roku i była prowadzona przez <span class="anon-block"> Miejskie Przedsiębiorstwo (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span>. Inwestorem budowy sieci ciepłowniczej kanałowej o przekroju 200 mm na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> była Politechnika <span class="anon-block"> (...)</span>, inwestorem budowy sieci ciepłowniczej kanałowej o przekroju 125 mm na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> był wnioskodawca, a inwestorem budowy sieci ciepłowniczej kanałowej o przekroju 125 mm na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> była <span class="anon-block"> Wojewódzka (...)</span>. W tym samym okresie na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> została wybudowana komora cieplna.</p>
<p>W 1993 r. na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> wybudowana została sieć preizolowana o przekroju 80 mm.</p>
<p>(dowód: zeznania świadka <span class="anon-block">P. Z.</span>)</p>
<p>W dniu 23 kwietnia 1993 r. Gmina <span class="anon-block">W.</span> przekształciła <span class="anon-block"> Miejskie Przedsiębiorstwo (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością o <span class="anon-block"> firmie Miejskie Przedsiębiorstwo (...)</span>.</p>
<p>(dowód: - uchwała Rady Miejskiej <span class="anon-block">W.</span>, k. 104,</p>
<p>- akt przekształcenia, k. 105-114)</p>
<p>Uchwałą zgromadzenia wspólników z dni 26 i 31 sierpnia 1997 r. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością została przekształcona w spółkę akcyjną o <span class="anon-block"> firmie (...)</span>.</p>
<p>W dniu 1 grudnia 2005 r. firma opisanej spółki została zmieniona na <span class="anon-block">F.</span> <span class="anon-block">W.</span>.</p>
<p>W dniu 22 grudnia 2008 r. doszło do połączenia przez przeniesienie całego majątku <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> na uczestnika postępowania <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span>
</p>
<p>(dowód: - odpis z rejestru przedsiębiorców, k. 115-124,</p>
<p>- postanowienie z dnia 27 grudnia 2005 r., k. 125,</p>
<p>- postanowienie z dnia 13 lutego 2009 r., k. 127)</p>
<p>Pismem z dnia 16 maja 2013 r. wnioskodawca wezwał uczestnika postępowania do ustanowienia służebności przesyłu na opisanych powyżej działkach.</p>
<p>(dowód: pismo z dnia 16 maja 2013 r. wraz z potwierdzeniem nadania, k. 45-47)</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.</p>
<p>Służebność przesyłu polega na obciążeniu nieruchomości na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 49;art. 49 § 1)">art. 49 § 1 k.c.</a>, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 305(1))">art. 305<sup>
<!-- -->1</sup> k.c.</a>). Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 305(2);art. 305(2) § 2)">art. 305<sup>
<!-- -->2</sup> § 2 k.c.</a> daje przy tym właścicielowi nieruchomości prawo żądania ustanowienia służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem w sytuacji, gdy przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 49;art. 49 § 1)">art. 49 § 1 k.c.</a>
</p>
<p>W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że na obu nieruchomościach, których dotyczy wniosek, znajdują się wchodzące w skład przedsiębiorstwa uczestnika postępowania urządzenia służące do doprowadzania energii cieplnej, a więc urządzenia, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 49;art. 49 § 1)">art. 49 § 1 k.c.</a> Dopuszczalne zatem co do zasady byłoby obciążenie obu nieruchomości służebnością przesyłu.</p>
<p>Podzielić jednak należy wyrażone w orzecznictwie zapatrywanie, że niedopuszczalne jest ustanowienie służebności przesyłu obciążającej prawo użytkowania wieczystego ze względu na to, że ustanowienie służebności gruntowej z obciążeniem użytkowania wieczystego nie gwarantowałoby tej służebności takiej samej trwałości, jaką cechuje się służebność ustanowiona na nieruchomości (zob. uzasadnienie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2014 r., III CSK 174/13, LEX nr 1472279). Już tylko z tej przyczyny oddaleniu podlegał wniosek o ustanowienie służebności przesyłu na użytkowaniu wieczystym <span class="anon-block">działki nr (...)</span> położonej w obrębie ewidencyjnym <span class="anon-block">Plac (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span>.</p>
<p>W wypadku obu nieruchomości jako trafny ocenić zaś należało zarzut zasiedzenia służebności przesyłu. Służebność przesyłu, podobnie jak służebność gruntowa, może być bowiem nabyta przez zasiedzenie, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 292)">art. 292</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 305(4))">art. 305<sup>
<!-- -->4</sup> k.p.c.</a>). Utrwalony jest przy tym pogląd, że możliwe było nabycie przez zasiedzenie nawet przed wejściem w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 305(1))">art. 305<sup>
<!-- -->1</sup>
</a>- 305<sup>
<!-- -->4</sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> (przed dniem 3 sierpnia 2008 r.) służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu, ustanawianej nie na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej, ale na rzecz przedsiębiorcy przemysłowego (por. np. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2008 r., III CZP 89/08, <span class="anon-block">B. (...)</span>/10/ 7, z dnia 27 czerwca 2013 r., III CZP 31/13, OSNC 2014/Nr 2/ 11 oraz z dnia 22 maja 2013 r., III CZP 18/13, OSNC 2013/ 12/139).</p>
<p>W ocenie Sądu jasne jest, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z korzystaniem przez uczestnika postępowania (i jego poprzedników prawnych) z trwałych i widocznych urządzeń, a zatem z korzystaniem mogącym prowadzić do zasiedzenia służebności. Urządzenia te mają charakter trwały i są rezultatem świadomego działania człowieka, umożliwiając korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie treści służebności przesyłu. Istnienie tych urządzeń jest widoczne, albowiem w budynku znajduje się węzeł cieplny, a komora cieplna wznosi się częściowo ponad powierzchnię gruntu tworząc wyraźne wzniesienie. O istnieniu komory cieplnej świadczą także włazy prowadzące do jej wnętrza. Wspomniane urządzenia świadczą przy tym o istnieniu samych sieci ciepłowniczych, pomimo ich położenia pod powierzchnią gruntu. Dokładny przebieg sieci ciepłowniczych jest zaś znany osobom przebywającym na nieruchomościach w okresie zimy, albowiem zalegający na gruncie śnieg topnieje w miejscach, pod którymi przebiegają urządzenia tej sieci.</p>
<p>Warunkiem zasiedzenia służebności przesyłu jest nieprzerwanie posiadanie służebności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1)">art. 172 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292)">art. 292 k.c.</a>). W niniejszej sprawie Sąd przyjął domniemanie, że posiadanie służebności było nieprzerwane (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 340)">art. 340</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 352)">art. 352 k.c.</a>), skoro wnioskodawca domniemania tego nawet nie próbował obalić.</p>
<p>Czas, po upływie którego dochodzi do nabycia służebności przez zasiedzenie, uzależniony jest natomiast od stanu dobrej lub złej wiary posiadacza. W wypadku dobrej wiary wynosi dwadzieścia lat (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1)">art. 172 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292)">art. 292 k.c.</a>), a w wypadku złej wiary wynosi trzydzieści lat (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 2)">art. 172 § 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292)">art. 292 k.c.</a>). Możliwe było przy tym doliczenie do czasu posiadania służebności przez uczestnika postępowania czasu posiadania służebności przez jego poprzedników prawnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 176;art. 176 § 1)">art. 176 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292)">art. 292 k.c.</a>).</p>
<p>Decydujące znaczenie miało przy tym istnienie dobrej bądź złej wiary w momencie objęcia w posiadanie nieruchomości (służebności) oraz wynikające z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 7)">art. 7 k.c.</a> domniemanie dobrej wiary posiadacza. Istotna jest przy tym jedynie dobra wiara na początku okresu posiadania prowadzącego do zasiedzenia służebności. Znajduje tu bowiem zastosowanie zasada „mala fides superveniens non nocet”, ponieważ z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292)">art. 292 k.c.</a> do zasiedzenia służebności gruntowej stosuje się odpowiednio przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie, a zatem utrata dobrej wiary w czasie trwania posiadania nie ma dla zasiedzenia znaczenia (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 4 czerwca 2014 r., II CSK 520/13, LEX nr 1491129).</p>
<p>Przyjmuje się, że objęcie w posiadanie służebności gruntowej, odpowiadającej obecnie służebności przesyłu, następuje najczęściej w chwili wejścia na cudzy grunt w celu budowy trwałego i widocznego urządzenia (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 6 września 2013 r., V CSK 440/12, LEX nr 1391378), co w niniejszej sprawie miało miejsce w 1989 r. W okresie korzystania z urządzeń przez przedsiębiorstwo państwowe, gdy zarówno właścicielem nieruchomości obciążonej, jak i posiadaczem służebności był Skarb Państwa, nie mogło jednak w ogóle dojść do zasiedzenia służebności przesyłu, gdyż właściciel nie może nabyć przez zasiedzenie służebności na nieruchomości stanowiącej jego własność (podobnie Sąd Najwyższy m.in. w uzasadnieniu postanowienia z dnia 4 lipca 2014 r., II CSK 551/13, Lex nr 1504752, oraz w uzasadnieniu powołanego postanowienia z dnia 6 września 2013 r.). Pomimo że przedsiębiorstwa państwowe były osobami prawnymi, to obowiązujący do dnia 31 stycznia 1989 r. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 128)">art. 128 k.c.</a> w pierwotnym brzmieniu wyrażał zasadę jednolitego funduszu własności państwowej, w myśl której, państwowe osoby prawne nie miały żadnych praw podmiotowych do zarządzanego przez nie mienia, które mogłoby przeciwstawiać państwu (por. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 r., III CZP 38/91, OSNC 1991/10-12/118). Zasadę jednolitego funduszu własności państwowej rozumianą w powyższy sposób odnoszono także do posiadania, przyjmując, że Skarb Państwa był nie tylko właścicielem, ale i posiadaczem rzeczy znajdujących się w zarządzie państwowych osób prawnych. Uchylenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 128)">art. 128 k.c.</a> w dniu 1 lutego 1989 r. nie spowodowało jednak „uwłaszczenia” państwowych osób prawnych co do składników mienia państwowego znajdujących się w ich zarządzie. Jak bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w powołanej powyżej uchwale składu 7 sędziów z 18 czerwca 1991 r., „uwłaszczenie” takie nastąpiło dopiero na podstawie obowiązującej od dnia 5 grudnia 1990 r. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19900790464" title="Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464 ()">ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości</a> (Dz. U. z dnia 20 listopada 1990 r., Nr 79, poz. 464). Do chwili owego „uwłaszczenia” przedsiębiorstwo państwowe będące poprzednikiem prawnym uczestnika postępowania, korzystając z nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatacji urządzeń, wykonywało jedynie uprawnienia należące do Skarbu Państwa.</p>
<p>Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd przyjął, że termin zasiedzenia służebności przesyłu w niniejszej sprawie rozpoczął swój bieg od dnia 6 grudnia 1990 r. (tak również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego postanowienia z dnia 4 lipca 2014 r., II CSK 551/13).</p>
<p>Sąd przyjął zaś wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 7)">art. 7 k.c.</a> domniemanie, będąc tym domniemaniem związany (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 234)">art. 234 k.p.c.</a>), że obejmujący wówczas posiadanie służebności poprzednik prawny uczestnika postępowania działał w dobrej wierze. Ciężar obalenia opisanego domniemania spoczywał zaś na wnioskodawcy, gdyż to on właśnie, sprzeciwiając się uwzględnieniu zarzutu zasiedzenia, zmierzał do wyprowadzenia skutku prawnego ze swego twierdzenia o braku po stronie uczestnika postępowania (względnie jego poprzedników prawnych) niezbędnego do uwzględnienia tego zarzutu przymiotu dobrej wiary (por. również uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 1998 r., I CKN 484/97, LEX nr 50540).</p>
<p>W konsekwencji uznać należało, że wymagany okres dwudziestu lat nieprzerwanego posiadania służebności, liczony od chwili objęcia służebności w posiadanie w dobrej wierze, upłynął w dniu 6 grudnia 2010 r. i wówczas uczestnik postępowania nabył w drodze zasiedzenia służebności przesyłu obciążające obie objęte wnioskiem nieruchomości.</p>
<p>Mając na względzie powyższe, na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji postanowienia.</p>
<p>O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 3)">art. 520 § 3 k.p.c.</a>, uznają, że interesy uczestników postępowania były ze sobą sprzeczne (uczestnik postępowania wnosił o oddalenie wniosku, kwestionując samą zasadę żądań). Skoro więc wniosek został oddalony w całości, to wnioskodawca powinien zwrócić uczestnikowi postępowania poniesione przez niego koszty, obejmujące w całości wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego. W związku z tym, że wnioskiem objęte zostały dwa żądania ustanowienia służebności, wynagrodzenie to wynosiło 480 zł jako dwukrotność stawki minimalnej, która w w sprawach dotyczących służebności wynosi 240 zł (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 7;§ 7 pkt. 4)">§ 7 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 490)).</p>
</div>
<div>
<h2>ZARZĄDZENIE</h2>
<p>1. odnotować;</p>
<p>2. odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć:</p>
<p>- pełnomocnikowi wnioskodawcy,</p>
<p>- pełnomocnikowi uczestnika postępowania;</p>
<p>3. kal. 14 dni.</p>
<p>12.01.2015</p>
</div>