I Ns 731/14

<p>Sygnatura akt I Ns 731/14</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 11 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Ostrołęce I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący SSR Anna Domian</p> <p>Protokolant sekr. sądowy Artur Matejkowski</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. w <span class="anon-block">O.</span> </p> <p>sprawy z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block">Z. K.</span> </strong> </p> <p>z udziałem <strong> <!-- --> <span class="anon-block">S. K.</span>, <span class="anon-block">B. G.</span>, <span class="anon-block">A. K.</span>, <span class="anon-block">P. K.</span>, <span class="anon-block">M. P.</span> i <span class="anon-block"> Banku (...) SA</span> w <span class="anon-block">G.</span> </strong> </p> <p> <span class="underline"> <!-- -->o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia <br/>o przyjęciu spadku po <span class="anon-block">T. K.</span> z dobrodziejstwem inwentarza </span> </p> <p>postanawia:</p> <p>oddalić wniosek.</p> <p>Sygn. akt I Ns 731/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W dniu 22.8.2014r. <span class="anon-block">Z. K.</span> złożył wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku bądź jego przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza i o odebranie oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza po jego ojcu - <span class="anon-block">T. K.</span>, zmarłym w dniu 2.3.2009r.</p> <p>W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że postanowieniem z dnia 25.5.2010r. Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">O.</span> stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">T. K.</span> nabył m. in. wnioskodawca w 3/20 częściach. Oświadczył, że nie złożył oświadczenia o odrzuceniu spadku bądź przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza kierując się wiedzą, że spadkodawca nie pozostawił długów; dopiero w lutym i marcu 2014r okazało się, że spadkodawca pozostawił znaczne długi. Wnioskodawca oświadczył, że gdyby wiedział o długach ojca złożyłby stosowne oświadczenie w odpowiednim terminie.</p> <p>Uczestnicy postępowania – pozostali spadkobiercy ustawowi <span class="anon-block">T. K.</span> - wnieśli o oddalenie wniosku. Twierdzili, że wnioskodawca miał wiedzę o długach pozostawionych przez ojca od dnia jego śmierci, tym bardziej, że jeden z kredytów zaciągniętych przez spadkodawcę był przeznaczony na potrzeby wnioskodawcy.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił i zważył co następuje:</strong> </p> <p>Wnioskodawca opierał swój wniosek na twierdzeniu, że nie złożył oświadczenia o odrzuceniu spadku bądź przyjęciu spadku po ojcu z powodu pozostawania w błędzie co do istnienia zadłużenia spadkodawcy.</p> <p> <span class="anon-block">T. K.</span> zmarł w dniu 2.3.2009r. w <span class="anon-block">O.</span> i tu przed śmiercią na stałe zamieszkiwał.. Postanowieniem z dnia 25.5.2010r. w sprawie I Ns 275/10 Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">O.</span> stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">T. K.</span> z mocy ustawy nabyli: żona <span class="anon-block">S. K.</span> w ¼ części oraz dzieci: <span class="anon-block">B. G.</span>, <span class="anon-block">Z. K.</span>, <span class="anon-block">M. P.</span>, <span class="anon-block">A. K.</span> i <span class="anon-block">P. K.</span> po 3/20 części. Postanowieniem z dnia 2.9.2014r. w sprawie I Ns 651/14 Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">O.</span> dokonał działu spadku po <span class="anon-block">T. K.</span>.</p> <p>W piśmie z 22.3.2014r. <span class="anon-block"> Bank (...) SA</span> zwrócił się do <span class="anon-block">Z. K.</span> o kontakt w związku z umową kredytową <span class="anon-block">T. K.</span>. (k. 3)</p> <p>W piśmie z 26.2.2014r. <span class="anon-block"> Bank (...) SA</span> wezwał <span class="anon-block">S. K.</span> do zapłaty kwoty 2424,56 zł tytułem spłaty zadłużenia z tytułu <span class="anon-block">umowy nr (...)</span> zawartej przez <span class="anon-block">T. K.</span>. (k. 4)</p> <p>W piśmie z 26.2.2014r. <span class="anon-block"> Bank (...) SA</span> wezwał <span class="anon-block">S. K.</span> do zapłaty kwoty 37 367,92 zł tytułem spłaty zadłużenia z tytułu <span class="anon-block">umowy nr (...)</span> zawartej przez <span class="anon-block">T. K.</span>. (k. 5)</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019§ 2 kc</a>, spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 kc</a> wynika, że oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca wiedział o tytule swego powołania. Bezspornie wnioskodawca o tytule powołania do spadku wiedział od dnia śmierci <span class="anon-block">T. K.</span>, czyli od 2.3.2009r. Termin na złożenie stosownego oświadczenia upłynął zatem z dniem 2.9.2009r.</p> <p>Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 2 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 2)">art. 88 § 2 kc</a> wynika, że spadkobierca może uchylić się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w ciągu roku od wykrycia błędu. Wnioskodawca twierdził, że wiedzę o zadłużeniu ojca powziął dopiero z ww. pism <span class="anon-block"> Banku (...) SA</span> – co kwestionowali uczestnicy postępowania. Wnioskodawca nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych na poparcie swoich twierdzeń, a jednocześnie przyznał, że z ojcem utrzymywał kontakty do śmierci i wiedział, że ojciec zaciągał kredyty i pożyczki. Nie jest więc wiarygodne oświadczenie wnioskodawcy, że nie wiedział o długach pozostawionych przez ojca. Co najwyżej – nie znał ich faktycznej wysokości.</p> <p>Następnie Sąd zważył, że błąd co do treści czynności prawnej może polegać także na błędzie co do przedmiotu spadku. Sąd podziela dominujący w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (<span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 2</a> </span> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 84 § 1;art. 84 § 1 zd. 1;art. 84 § 2)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 84 § 1</span> zd. 1 i <span class="underline"> <!-- -->§ 2</span> k.c.</a>). Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego (v. post. SN z 30.6.2005 r., <span class="underline"> <!-- -->IV CK 799/04</span>, OSNC 2006/5/94; post. SN z 18.3.2010 r., <span class="underline"> <!-- -->V CSK 337/09</span>, Lex nr 677786). Nie jest też błędem prawnie doniosłym złożenie (niezłożenie) oświadczenia pod wpływem wadliwych, błędnych pobudek czy motywów (v. komentarz A. <span class="anon-block">K.</span> do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 kc</a> i powołane tam piśmiennictwo – system informacji prawnej Lex).</p> <p>Z wyjaśnień wnioskodawcy jednoznacznie wynika, że nie zrobił nic, by ustalić, jaka jest wysokość zadłużenia ojca i przyznał przy tym, że nie było żadnych przeszkód, by takie ustalenia poczynił. Mając wiedzę, że ojciec zawierał różne umowy kredytów i pożyczek wnioskodawca – zachowując wymogi minimalnej staranności - mógł i powinien zwrócić się o informacje do banków i innych instytucji zajmujących się udzielaniem pożyczek, co najmniej tych działających w miejscu zamieszkania spadkodawcy. Wnioskodawca tymczasem nie podjął żadnych działań, biernie oczekując na wezwania do zapłaty.</p> <p>Sąd Najwyższy wyjaśnił, że <em> <!-- -->poprzestanie na pozbawionym podstaw przypuszczeniu dotyczącym stanu majątku spadkowego jest wyrazem braku należytej staranności, który uniemożliwia uchylenie się od skutków prawnych złożenia albo niezłożenia oświadczenia woli w oparciu o przepisy o wadach oświadczenia woli, jeśli pomiędzy niedołożeniem wymaganej w okolicznościach sprawy dbałości a brakiem rozeznania co do przedmiotu spadku zachodzi zależność przyczynowo-skutkowa. Wobec tego za błąd istotny spadkobiercy uznać należy brak wiedzy o stanie spadku, mimo podjęcia właściwych i możliwych działań, zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu spadku.</em> (orzecz.SN z 29.11.2012r. II CSK 172/12, lex nr 1299156). Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego sąd orzekający w pełni podziela. Skoro wnioskodawca nie podjął po śmierci ojca żadnych działań, by ustalić skład spadku, a miał taką możliwość i między brakiem aktów staranności wnioskodawcy i jego niewiedzy zachodzi związek przyczynowo - skutkowy, w ocenie Sądu wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że nawet na dzień zamknięcia rozprawy wnioskodawca (jak i uczestnicy) nie ustalili, jakie faktycznie zadłużenie pozostawił <span class="anon-block">T. K.</span>.</p> <p>Na marginesie wypada dodać, że kłóciłoby się z poczuciem sprawiedliwości zwolnienie z odpowiedzialności za długi jednego ze spadkobierców, a obciążeniem nimi pozostałych, będących w podobnej sytuacji, zwłaszcza gdy zwolniony korzystał z kredytów spadkodawcy.</p> <p>Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji.</p> <p> <em> <!-- --> /-/ <span class="anon-block">A. D.</span> </em> </p> </div>