Ppolska.starec← UrzadnikВойти

I ACa 548/14

Sądy powszechne2014-12-11
Sygnatura
I ACa 548/14
Data orzeczenia
2014-12-11
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Elżbieta BorowskaElżbieta Kuczyńska (PRESIDING_JUDGE)Grażyna Wołosowicz

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt I ACa 548/14</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 11 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="164"/> <col width="22"/> <col width="438"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>SSA Elżbieta Kuczyńska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>SA Elżbieta Borowska (spr.)</p> <p>SO del. Grażyna Wołosowicz</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>Małgorzata Sakowicz - Pasko</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. w Białymstoku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">Z. Ł.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. B.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zapłatę</strong> </p> <p>na skutek apelacji pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie</p> <p>z dnia 7 marca 2014 r. sygn. akt I C 262/13</p> <p>I.  <strong> <!-- -->Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: </strong> </p> <p>a)  <strong> <!-- -->w pkt. I oddala powództwo; </strong> </p> <p>b)  <strong> <!-- -->w pkt. III zasądza od powoda na rzecz pozwanej <span class="anon-block"> (...)</span> (trzy tysiące sześćset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów procesu; </strong> </p> <p>c)  <strong> <!-- -->w pkt. IV i V nakazuje ściągnąć od powoda <span class="anon-block">Z. Ł.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie <span class="anon-block"> (...)</span> (trzy tysiące dziewięćset siedemdziesiąt pięć) zł tytułem brakujących kosztów sądowych. </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->Zasądza od powoda na rzecz pozwanej 2700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów w instancji odwoławczej. </strong> </p> <p>III.  <strong> <!-- -->Nakazuje ściągnąć od powoda <span class="anon-block">Z. Ł.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie 5000 (pięć tysięcy) zł tytułem brakującej opłaty od apelacji. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">Z. Ł.</span> wniósł o zasądzenie od <span class="anon-block">J. B.</span> kwoty 106.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 18 października 2010 r. Wskazał, że na podstawie umowy z dnia 31 grudnia 2011 r. nabył od <span class="anon-block">A. G.</span> posiadane wobec pozwanej wierzytelności: z tytułu naliczenia kary umownej w wysokości 100.000 zł zastrzeżonej na wypadek naruszenia zakazu wynikającego z umowy o współpracy oraz z tytułu nieuiszczonego czynszu najmu lokalu mieszkalnego (20 miesięcy x 300 zł miesięcznie).</p> <p>Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym z dnia 21 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu uwzględnił w całości żądanie pozwu.</p> <p>W sprzeciwie od tego nakazu zapłaty <span class="anon-block">J. B.</span> wniosła o oddalenie powództwa. Podała, że umowa o współpracy została zawarta przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą i miała wywierać określone skutki gospodarcze, a zatem informacje, których dotyczył zakaz ujawniania, mógł dotyczyć wyłącznie określonych zamierzeń prowadzonych wspólnie przez kooperujące strony. Informacje przez nią ujawnione nie łączyły się zaś z wspólnie prowadzonymi zamierzeniami gospodarczymi i były raczej związane z osobistymi poczynaniami <span class="anon-block">A. G.</span>. Co do roszczeń związanych z czynszem za wynajem lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span>, podała że zostały one skompensowane z czynszem z jakim zalegała jej <span class="anon-block">A. G.</span> za najem pokoju w siedzibie swojej firmy.</p> <p>Wyrokiem z dnia 7 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 listopada 2010 r.; oddalił powództwo w pozostałym zakresie; rozstrzygnął o kosztach procesu.</p> <p>Orzeczenie to zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne.</p> <p>Na podstawie ustawy, spadek po zmarłym <span class="anon-block">E. J. (1)</span> nabyli: jego żona <span class="anon-block">E. J. (2)</span> oraz dzieci: <span class="anon-block">H. J.</span>, <span class="anon-block">T. J.</span> i małoletnia <span class="anon-block">M. J.</span> (córka <span class="anon-block">A. G.</span>), każdy w po 1/4 części.</p> <p>W dniu 28 grudnia 2006 r. przed Sądem Rejonowym w Giżycku zostało wszczęte postępowanie o dział spadku po zmarłym <span class="anon-block">E. J. (1)</span> i zniesienie współwłasności (sygn. akt I Ns 484/06). W jego ramach, postanowieniem z dnia 1 października 2007 r. Sąd zabezpieczył roszczenia małoletniej <span class="anon-block">M. J.</span> poprzez powierzenie jej w imieniu pozostałych spadkobierców zarządu nieruchomością położoną w <span class="anon-block">O.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> zabudowaną budynkiem mieszkalnym z 35 lokalami mieszkalnymi, powierzenie kwoty 300.000 zł oraz zasądzenie od pozostałych spadkobierców na jej rzecz kwoty 5.000 zł miesięcznie. Do składania sprawozdań z zarządu powierzonym majątkiem zobowiązano przedstawicielkę ustawową małoletniej - <span class="anon-block">A. G.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">A. G.</span> poznała pozwaną <span class="anon-block">J. B.</span> za pośrednictwem swoich rodziców, z którymi pozwana pozostawała w bliskich relacjach sąsiedzkich. Pozwana zaoferowała <span class="anon-block">A. G.</span> pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej w zakresie wynajmu mieszkań znajdujących się w budynku wielorodzinnym położonym w <span class="anon-block">O.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Wówczas <span class="anon-block">A. G.</span> zarejestrowała formalnie działalność i wynajęła powierzchnię biurową od pozwanej w należącym do niej lokalu położonym w <span class="anon-block">O.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>.</p> <p>W dniu 1 lipca 2009 r. między kobiety zawarły umowę o współpracy, na mocy której pozwana zobowiązała się do: działań mających na celu rozwój firmy podmiotu współpracującego, prowadzenie działań marketingowych i promocyjnych mających na celu pozyskiwanie nowych klientów i zamówień na rzecz podmiotu współpracującego, informowania swoich klientów o zakresie usług oferowanych przez podmiot współpracujący, udzielania pomocy podmiotowi współpracującemu, mającej charakter organizacyjny i informacyjny. Wszelkie informacje, które strony miały sobie wzajemnie udostępniać w związku z realizacją umowy, zarówno w czasie jej obowiązywania, jak i po jej rozwiązaniu lub wygaśnięciu, traktowano jako poufne (§ 2 ust. 1). W § 5 ust. 3 umowy zastrzeżono karę w wysokości 100.000 zł na wypadek złamania warunków umowy z winy jednej ze stron, zaś w § 5 ust. 5 zakaz prowadzenia działalności mającej charakter konkurencyjny.</p> <p>W wyniku współpracy z pozwaną, <span class="anon-block">A. G.</span> otworzyła sklep z odzieżą damską w pawilonie <span class="anon-block"> supermarketu (...)</span> w <span class="anon-block">D.</span>. Po pewnym okresie, zrezygnowała z tej działalności, o czym pozwana powzięła informację od kierownictwa <span class="anon-block">T.</span> Polska, które zadzwoniło do niej w sprawie zaległości czynszowych.</p> <p>W dniu 29 lipca 2008 r. <span class="anon-block">E. J. (2)</span> i <span class="anon-block">H. J.</span> wystąpili z wnioskiem o ustanowienie dla małoletniej <span class="anon-block">M. J.</span> kuratora do zarządu jej majątkiem. W uzasadnieniu podali, że matka małoletniej <span class="anon-block">A. G.</span> w okresie pół roku roztrwoniła kwotę 300.000 zł i w dalszym ciągu trwoni majątek dziecka.</p> <p>W dniu 20 września 2010 r. <span class="anon-block">M. G.</span> i <span class="anon-block">W. G.</span> nagrali rozmowę przeprowadzoną z pozwaną celem wykazania córce <span class="anon-block">A. G.</span> dwulicowości pozwanej wobec niej. Po odsłuchaniu nagrania <span class="anon-block">A. G.</span> zerwała kontakt z pozwaną. Ta obawiając się o zwrot zainwestowanych w remont wynajętego mieszkania pieniędzy, zaczęła domagać się porozumienia w tym przedmiocie, grożąc nawiązaniem kontaktów z <span class="anon-block">E. J. (2)</span>.</p> <p>W drugiej połowie 2010 r. pozwana spotkała się z <span class="anon-block">E. J. (2)</span>, celem przekazania informacji przydatnych w toczącej się sprawie spadkowej po <span class="anon-block">E. J. (1)</span>. Wówczas w obecności dwóch adwokatów oświadczyła, że <span class="anon-block">A. G.</span> przekazała swojemu partnerowi kwotę 300.000 zł przeznaczoną dla małoletniej <span class="anon-block">M. J.</span>, a do zarządu budynkiem wielorodzinnym w <span class="anon-block">O.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> zatrudniła swoich rodziców, aby w ten sposób wyprowadzić pieniądze z majątku małoletniej. Podała też, że rozpoczęta przez nią działalność w jednym supermarketów przynosi straty z uwagi na niewłaściwy sposób prowadzenia sklepu.</p> <p>O ujawnieniu tych informacji <span class="anon-block">A. G.</span> dowiedziała się w toku postępowania o ustanowienie kuratora do zarządu majątkiem małoletniej <span class="anon-block">M. J.</span> (sygn. III Nsm 186/10).</p> <p>W wyniku tego doszło do rozwiązania umowy o współpracy łączącej ją z pozwaną. Pismem datowanym na 18 października 2010 r. <span class="anon-block">A. G.</span> wezwała pozwaną do zapłaty na jej rzecz kwoty 100.000 zł tytułem kary umownej przewidzianej w § 5 ust. 3 umowy o współpracy zawartej w dniu 1 lipca 2009 r.</p> <p>W sprawie o ustanowienie kuratora do zarządu majątkiem małoletniej <span class="anon-block">M. J.</span>, Sąd Okręgowy w Olsztynie dopuścił dowód z przesłuchania <span class="anon-block">J. B.</span> w charakterze świadka, która podała, że część uzyskanej przez małoletnią kwoty 300.000 zł, <span class="anon-block">A. G.</span> przekazała w drodze pożyczki swojemu partnerowi i na potrzeby toczącego się postępowania pożyczała pieniądze, aby uzupełnić stan rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zmienił zaskarżone postanowienie i powierzył zarząd małoletniej <span class="anon-block">M. E.</span> <span class="anon-block">K.</span>.</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części dotyczącej wierzytelności wynikających z kary umownej.</p> <p>Wskazał, że z umowy o współpracy z dnia 1 lipca 2009 r. wynikał obowiązek zachowania w tajemnicy wszelkich informacji pozostających w związku z realizacją umowy, który został rozciągnięty zarówno na okres jej obowiązywania, jak i na okres po jej rozwiązaniu lub wygaśnięciu, przy czym po zakończeniu współpracy stron nie wprowadzono żadnych ograniczeń czasowych. Na wypadek naruszenia m.in. tego postanowienia umowy zastrzegły karę umowną w wysokości 100.000 zł.</p> <p>Pomimo to pozwana z własnej inicjatywy nawiązała kontrakt z <span class="anon-block">E. J. (2)</span> i w trakcie spotkania z nią podała szczegóły dotyczących sytuacji finansowej <span class="anon-block">A. G.</span>, tj. o fikcyjnym zatrudnieniu jej rodziców przy zarządzie budynkiem położonym w <span class="anon-block">O.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, mającym na celu uzyskanie pieniędzy z majątku małoletniej <span class="anon-block">M. J.</span>, o udostępnieniu konkubentowi środków przekazanych małoletniej <span class="anon-block">M. J.</span> oraz rozpoczęciu niezyskownej działalności gospodarczej w jednym ze supermarketów. Ujawniła zatem, że <span class="anon-block">A. G.</span> zainwestowała znaczną część pieniędzy córki w otwarcie sklepu w <span class="anon-block"> pasażu (...)</span>, który wskutek nieudolnego zarządzania przynosił straty, co doprowadziło do jego zamknięcia. Była to zaś informacja ściśle związana z realizacją umowy o współpracy, a jej przekazanie <span class="anon-block">E. J. (2)</span>, zdaniem Sądu I instancji stanowiło naruszenie obowiązku określonego w § 2 ust. 1 umowy. Dlatego też doszedł do przekonania, że kara umowna w wysokości 100.000 zł została zasadnie naliczona, a zatem mogła być przedmiotem umowy przelewu. Taką też kwotę zasądził na rzecz powoda na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 509;art. 509 § 1)">art. 509 § 1 k.c.</a> w zw. z § 5 ust. 3 i § 2 ust. 1 umowy z dnia 1 lipca 2009 r. o współpracy.</p> <p>Jednocześnie stwierdził, że nie było podstaw do zmiarkowania kary umownej, albowiem zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 2)">art. 484 § 2 k.c.</a> skorzystanie z tego środka obrony zależy od woli dłużnika. Brak takiego wniosku lub zarzutu ze strony pozwanej uniemożliwiał więc sądowi dokonanie zmniejszenia wysokości dochodzonej w procesie kary umownej.</p> <p>Za niezasadne uznał natomiast powództwo związane z wierzytelnością z tytułu czynszu najmu. Wskazał, że wprawdzie w umowie najmu z dnia 1 lipca 2009 r. jako wynajmująca została wskazana <span class="anon-block">A. G.</span>, tym niemniej czynność tą podejmowała ona, jako przedstawicielka ustawowa <span class="anon-block">M. J.</span> i czyniła to ze skutkiem bezpośrednim dla małoletniej. Dlatego też to jedynie małoletnia <span class="anon-block">M. J.</span> mogłaby obecnie domagać się od pozwanej zwrotu nieuiszczonego czynszu najmu lokalu mieszkalnego, co oznacza, że <span class="anon-block">A. G.</span> nie mogła tej wierzytelności we własnym imieniu zbyć na rzecz powoda.</p> <p>O odsetkach od zasądzonej kwoty 100.000 zł orzekł zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> </p> <p>O kosztach procesu postanowił przy zastosowaniu zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 1)">art. 100 zd. 1 k.p.c.</a>, dokonując ich stosunkowego rozdzielenia stosownie do wyniku sprawy (94,34% - 5,66%). Na podstawie art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazując ściągnąć od powoda z zasądzonego roszczenia kwotę 224,98 zł tytułem brakującej opłaty sądowej. Z uwagi na sytuację majątkową pozwanej, na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, odstąpił od obciążania jej opłatą sądową od pozwu, której powód nie uiścił.</p> <p>Apelację od tego wyroku wniosła pozwana, która zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> przez przyjęcie, że naruszyła ona zakaz ujawnienia informacji przewidziany w § 2 ust. 1 umowy o współpracy,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 2)">art. 484 § 2 k.c.</a> przez uznaniu, że miarkowanie kary umownej dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie zarzutu procesowego.</p> <p>Wnosiła o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa albo dokonanie stosownego miarkowania zasądzonej kary umownej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja zasługiwała na uwzględnienie.</strong> </p> <p>Wstępnie zaznaczyć należy, że w rozpoznawanej sprawie, na obecnym etapie postępowania, niesporne były ani okoliczności towarzyszące zawarciu przez <span class="anon-block">A. G.</span> i <span class="anon-block">J. B.</span> w dniu 1 lipca 2009 r. umowy o współpracy, ani też sama treść tej umowy, lecz jedynie właściwe rozumienie zawartych w niej zapisów dotyczących klauzuli poufności i kar za jej naruszenie.</p> <p>Pierwsze z wyżej wymienionych kwestii należą do ustaleń faktycznych, zaś wykładnia poszczególnych zapisów umowy jest zagadnieniem prawnym rozstrzyganym na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 k.c.</a> Wobec tego zarzuty stawiane zaskarżonemu wyrokowi należało rozpatrywać nie w kontekście naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego przy ustalaniu faktów, zwłaszcza że te w zasadzie były bezsporne, ale głównie w odniesieniu do właściwego zastosowania w sprawie prawa materialnego.</p> <p>Zaznaczyć także trzeba, że zgodnie z wynikającą z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup> <!-- -->1 </sup>k.c.</a> zasadą swobody umów, ich strony mogą dowolnie kształtować swoje prawa i obowiązki (oczywiście w granicach prawa). Dlatego też często spotykanym zapisem w umowach są klauzule kar umownych za niewywiązanie się jednej ze stron z jej obowiązków. Są to zastrzeżenia umowne, na podstawie których strona umowy może domagać się od swojego partnera zapłaty kary finansowej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Możliwość umieszczenia zapisów o karach umownych wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483)">art. 483 k.c.</a> Zatem również w rozpoznawanym przypadku nie było żadnych przeszkód, aby takie kary zostały zastrzeżone na wypadek ujawnienia informacji, ale wyłącznie tych, którym nadano charakter poufnych.</p> <p>W interesie stron umowy mogło leżeć, aby przekazywane sobie wzajemnie informacje, które mają dla nich wartość majątkową, korzystały z prawnych gwarancji zapewniających ochronę interesów związanych z tymi informacjami. Dlatego też w omawianej umowie, jej strony mogły zastrzec, że jeśli w związku z realizacją umowy dojdzie do udostępnienia informacji z zastrzeżeniem poufności, kontrahent, któremu udostępniono informacje, ma obowiązek nieujawniania ich i nieprzekazywania innym osobom. Nie może też wykorzystywać wspomnianych informacji do własnych celów. W związku z tym wyjaśnienia wymagało, jakie konkretnie informacje strony umowy rozumiały za pozostające „w związku z realizacją umowy”.</p> <p>Zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 2)">art. 65 § 2 k.c.</a> reguły interpretacji oświadczeń woli nakazują w umowach raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Prawidłowa wykładnia postanowień umowy nie może oczywiście pomijać treści zwerbalizowanej na piśmie, jednakże, gdy pojawiają się wątpliwości co do rzeczywistej woli stron umowy. W judykaturze wielokrotnie podkreślano, że na tle tego przepisu należy przyjmować tzw. kombinowaną metodę wykładni, opartą na kryteriach subiektywnym i obiektywnym (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 5, poz. 168, a także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97, OSNC 1998, nr 5, poz. 85 i z dnia 20 maja 2004 r., II CK 354/03, niepubl.). Metoda ta przyznaje pierwszeństwo - w wypadku oświadczeń woli składanych innej osobie - temu znaczeniu oświadczenia woli, które rzeczywiście nadały mu strony w chwili jego złożenia (tzw. subiektywny wzorzec wykładni - por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 1998 r., I PKN 532/97, OSNAPiUS 1999, nr 3. poz. 81; z dnia 23 stycznia 2008 r., V CSK 474/07, OSNC-<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65 zd. 2008/4)">ZD 2008/4</a>/109).</p> <p>Oceniając zatem, według tak uporządkowanych reguł, wynik wykładni umowy dokonanej w zaskarżonym wyroku, podzielić należy twierdzenia skarżącej, że Sąd Okręgowy niezasadnie przypisał jej inne znacznie niż wynikało to z zapisów umowy.</p> <p>Wskazać bowiem należy, że z niekwestionowanych zeznań <span class="anon-block">J. B.</span> wynikało, że autorem umowy był jej pełnomocnik i to on zawarł w niej poszczególne regulacje. Same zaś strony nie konstruowały żadnych zapisów, ani też nie domagały się ich korekty lub uszczegółowienia. Wyjaśniła też, że głównym celem zapisów o poufności było jedynie uniknięcie ujawnienia danych jej kontrahentów. Sama zaś nie przypisywała innego, szerszego znaczenia tej klauzuli. Także z zeznań <span class="anon-block">A. G.</span> nie wynika, aby zabiegała o zawarcie w umowie klauzuli poufności, ani jakie konkretnie informacje miały korzystać z ochrony.</p> <p>Z zeznań tych więc wynika, że zawierając umowę jej strony nie nadały omawianemu zapisowi szczególnego znaczenia, ani nie ustaliły nawet, które informacje (poza danymi osobowymi innych kontrahentów pozwanej) mają dla każdej z nich na tyle istotne znacznie, aby nie mogły być ujawnione na zewnątrz.</p> <p>W takiej zaś sytuacji, skoro treść oświadczenia woli została ujęta w formie pisemnej, to sens zawartych w umowie oświadczeń należało ustalić, przyjmując za podstawę wykładni tekst dokumentu. W procesie jego interpretacji podstawowa rola przypada językowym regułom znaczeniowym. Wykładni poszczególnych wyrażeń dokonuje się z uwzględnieniem kontekstu, w tym także związków treściowych występujących między zawartymi w tekście postanowieniami. Uwzględnieniu podlegają również okoliczności, w jakich oświadczenie woli zostało złożone, o ile dokument obejmuje takie informacje, a także cel oświadczenia woli wskazany w tekście bądź zrekonstruowany na podstawie zawartych w nim postanowień.</p> <p>W tym celu należało przede wszystkim zwrócić uwagę, co było przedmiotem umowy o współpracy. Z § 1 umowy wynikało, że <span class="anon-block">J. B.</span> zobowiązała się do prowadzenia działań mających na celu rozwój firmy podmiotu współpracującego, prowadzenie działań marketingowych i promocyjnych mających na celu pozyskiwanie nowych klientów i zamówień na rzecz podmiotu współpracującego, informowania swoich klientów o zakresie usług oferowanych przez podmiot współpracujący, udzielania pomocy podmiotowi współpracującemu, mającej charakter organizacyjny i informacyjny. Poza sporem było, iż w ramach realizacji tej umowy, pozwana pomogła <span class="anon-block">A. G.</span> jedynie zarejestrować działalność gospodarczą oraz wynająć lokal usługowy w pawilonie <span class="anon-block"> supermarketu (...)</span> w <span class="anon-block">D.</span> i otworzyć w nim sklep z odzieżą damską.</p> <p>Z relacji obu kobiet, składanych na potrzeby niniejszego procesu, nie wynika że w celu wykonania wyżej wymienionych czynności przez pozwaną, <span class="anon-block">J. B.</span> ujawniła jakiekolwiek informacje związane z prowadzonym przez <span class="anon-block">A. G.</span> przedsiębiorstwem. Powszechnie zaś przyjmuje się, że o ile kontrahenci nie postanowili inaczej, ochronie przed ujawnieniem lub wykorzystaniem podlegają jedynie informację stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa lub te, których ujawnienie narusza interes przedsiębiorcy. Przez tajemnicę przedsiębiorstwa należy zaś rozumieć nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne informacje mające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Dodać przy tym należy, że to dysponent informacji decyduje, która z przekazywanych stronie przeciwnej informacji ma być uznana za poufną. Jak wspomniano już wyżej, z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika, aby <span class="anon-block">A. G.</span> zastrzegła, które informacje mają dla niej charakter poufny. Z okoliczności sprawy nie wynika także, aby wiadomości, które pozwana ujawniła <span class="anon-block">E. J. (2)</span>, były związane z wykonywaniem umowy o współpracy. Ani bowiem z twierdzeń strony powodowej, ani z pozostałego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a przede wszystkim akt sprawy sygn. III Nsm 186/10 oraz zeznań <span class="anon-block">E. J. (2)</span>, nie wynika, że pozwana przekazywała informacje związane z tajemnicą przedsiębiorstwa (działalności gospodarczej) prowadzonego prze <span class="anon-block">A. G.</span>. Do takich informacji bezspornie nie należały te odnośnie administrowania budynkiem wielorodzinnym w <span class="anon-block">O.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, gdyż czynności związane z zarządem tą nieruchomością nie były objęte sporną umową. Ujawnieniem tajemnic związanych z wykonywaniem umowy nie mogło być także przekazanie wiedzy o prowadzeniu przez <span class="anon-block">A. G.</span> sklepu z odzieżą oraz niepowodzeniu finansowym tego przedsięwzięcia. Pozwana nie wyjawiła bowiem przy tym żadnych szczegółów mogących korzystać z klauzuli poufności. Do takich zaś należą te związane z np. przebiegiem negocjacji dotyczących umowy najmu lokalu, wysokością i warunkami umowy jego najmu, bazą klientów, czy też związanych z zaopatrzeniem sklepu w towary oraz ich sprzedażą. Sama zaś informacja o prowadzeniu, jak i zaprzestaniu prowadzenia tego sklepu, nie miały obiektywnej wartości gospodarczej, a zatem nie mogły narazić <span class="anon-block"> przedsiębiorstwa (...)</span> na szkodę, ani nie były przydatne z punktu widzenia działalności konkurencyjnej. Nie można więc ich traktować, jako wiedzy poufnej o doniosłym znaczeniu z punktu widzenia prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż wynikały one zarówno z rejestru przedsiębiorców, a nawet mógł ją posiąść każdy potencjalny klient pasażu handlowego. Nadto z treści umowy wynika, że klauzulą poufności objęto informacje, które strony sobie wzajemnie przekazały. Z niekwestionowanych ustaleń Sądu Okręgowego wynika zaś, iż wiedzę o zamknięciu sklepu w pasażu w <span class="anon-block">T.</span> pozwana uzyskała właśnie od wynajmującego - <span class="anon-block">T.</span>, nie zaś od <span class="anon-block">A. G.</span>.</p> <p>Dlatego też Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że przeprowadzona na tle poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych analiza, nie daje podstaw do przyjęcia, że pozwana naruszyła zobowiązania wynikające do treści zawartych w umowie o współpracy zapisów o zachowaniu poufności, a tym samym roszczenie strony powodowej uznać należało za bezzasadne. Jak już zostało wskazane umowa o zachowaniu poufności zobowiązywała <span class="anon-block">J. B.</span> do zachowania informacji poufnych, które przy użyciu dość ogólnej definicji zostały określone jako informacje pozostające „w związku z realizacją umowy”. Tymczasem, jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, ujawnione przez pozwaną fakty nie zawierały żadnych informacji dotyczących finansowych, prawnych, organizacyjnych ani jakichkolwiek innych szczegółów działalności gospodarczej prowadzonej przez <span class="anon-block">A. G.</span>, które stanowiłyby przedmiot ochrony jako informacje niejawne.</p> <p>Uwzględniając powyższe rozważania, roszczenia strony powodowej w zakresie zasądzenia od pozwanej kary umownej w wysokości 100.000 zł, należało uznać za bezzasadne.</p> <p>Konsekwencją dokonanych zmian, była także konieczność skorygowania rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed Sądem I instancji, według zasad z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> Obejmowały one koszty zastępstwa procesowego strony pozwanej przed Sądem I instancji, których wysokość została ustalona w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 6;§ 6 pkt. 6)">§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a>.</p> <p>Z przedstawionych względów Sąd Apelacyjny, działając w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a>, orzekł jak w pkt I wyroku.</p> <p>W pkt II wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania w instancji odwoławczej na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a>, zasądzając na rzecz pozwanej całość poniesionych przez nią kosztów, na które składała się kwota 2.700 zł jako wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości wynikającej z § 6 pkt 6 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 13;§ 13 ust. 1;§ 13 ust. 1 pkt. 2)">§ 13 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a>.</p> <p>Podstawę prawną nakazania ściągnięcia od powoda kosztów sądowych nieuiszczonych w obu instancjach stanowił zaś przepis art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.</p> </div>