III AUa 353/14

<p>Sygn. akt: III AUa 353/14</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 12 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Iwona Szybka (spr.)</p> <p>Sędziowie: SSA Janina Kacprzak</p> <p>SSO del. Joanna Baranowska</p> <p>Protokolant: st.sekr.sądowy Kamila Tomasik</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. w Łodzi</p> <p>sprawy<strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. K.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">P.</span> </strong> </p> <p>o emeryturę,</p> <p>na skutek apelacji organu rentowego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku</p> <p>z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt: VI U 1660/13,</p> <p> <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.</strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 353/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Płocku zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">P.</span> z dnia 4 kwietnia 2013 roku w ten sposób, że przyznał <span class="anon-block">J. K.</span> prawo do emerytury od 1 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujacych ustaleniach i rozważaniach: <span class="anon-block">J. K.</span> urodził się <span class="anon-block">urodzony (...)</span> Decyzją z dnia 4 kwietnia 2013 r. ZUS odmówił mu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych z uwagi na nieudowodnienie co najmniej 15 lat szczególnego stażu pracy. ZUS uznał za udowodnione 13 lat, 3 miesiące i 6 dni. Organ rentowy nie zaliczył do szczególnego stażu ubezpieczeniowego okresu zatrudnienia w <span class="anon-block"> Spółdzielni Usług (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> od 1 października 1987 r. do 31 sierpnia 1990 r. na stanowisku elektromontera, ponieważ stanowisko to nie zostało wymienione w uchwale nr 16/83 Zarządu Centralnego <span class="anon-block"> Związku Spółdzielni (...)</span> z dnia 27 czerwca 1983 r., pod które to zarządzenie podlegała spółdzielnia mleczarska. Wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił łączny okres zatrudnienia w wymiarze 25 lat okresów składkowych i okresów nieskładkowych, w tym 13 lat, 3 miesiące i 6 dni z tytułu pracy w warunkach szczególnych z tytułu zatrudnienia w <span class="anon-block"> Państwowym Ośrodku (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> od 16 października 1971 r. do 9 stycznia1972 r., w Spółdzielni Usługowo – Handlowej w <span class="anon-block">R.</span> od 11 kwietnia 1972 r. do 28 stycznia 1975 r., w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> od 29 marca 1975 r. do 12 lipca 1975 r., w <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">W.</span> od 3 października 1975 r. do 31 sierpnia 1985 r. W okresie od 1 października 1987 r. do 31 lipca 1990 r. <span class="anon-block">J. K.</span> był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w <span class="anon-block"> Spółdzielni Usług (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> na stanowisku elektromontera (elektromechanika). Od 2 grudnia 1983 r. posiadał uprawnienia czeladnika w rzemiośle instalatorstwo elektryczne. W dniu 1 października 1987 r. pracodawca podpisał z odwołującym się umowę, w ramach której zobowiązał się wydać odwołującemu się skierowanie na szkolenie w zakresie napraw urządzeń chłodniczych i dojarek prowadzone w systemie dziennym, finansowane przez zakład pracy. Stosowne uprawnienia do wykonywania napraw sprzętu chłodniczego za pomocą <span class="anon-block"> (...)</span> 2 odwołujący się zdobył w dniu 29 października 1987 r. W zakładzie pracy odwołujący zajmował się montażem, demontażem, naprawą i konserwacją chłodziarek i dojarek dostawców mleka dla Spółdzielni zarówno w ramach gwarancji, jak i w okresie pogwarancyjnym. W tym celu przechodził szkolenia u producentów sprzętu chłodniczego – w <span class="anon-block"> Zakładach (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, w <span class="anon-block"> Fabryce (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>. Naprawy te wykonywał zarówno w gospodarstwach rolnych rolników jak i w razie konieczności w warsztacie na terenie mleczarni. Większość napraw, tj. około 80 – 90%, dotyczyła chłodziarek. Do lat 90 – tych wszystkie urządzenia chłodnicze napełniane były niebezpiecznym gazem freonem. Awaryjność tych urządzeń była duża, często się rozszczelniały i gaz ten ulatniał się. W czasie napraw tych urządzeń odwołujący narażony był również na działanie napięcia elektrycznego i działanie pól elektromagnetycznych. Z tytułu powyższego zatrudnienia otrzymywał dodatek za pracę w warunkach szkodliwych. Odwołujący złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa. Nie pozostaje w stosunku pracy. Od 16 grudnia 2008 r. odwołujący się jest uprawniony do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, od 1 lutego 2011 r. na stałe. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołanie za uzasadnione. Ocenił także opinię biegłego ds bhp i wskazał, że opinia biegłego potwierdziła szczególne warunki zatrudnienia odwołującego się, który zakwalifikował ją jako pracę przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych, o których mowa w wykazie A, Dział II „W energetyce" <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a>. Biegły wskazał, że stanowisko elektromontera instalacji i urządzeń elektroenergetycznych zostało ujęte również w zarządzeniu nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z dnia 31 marca 1988 r. (Dz. Urz. MRLiGŻ nr 2, poz. 4), w Dziale II - W energetyce, poz. 1, które – zdaniem biegłego – ma zastosowanie również do spółdzielni mleczarskich należących do działu gospodarki przemysłu rolno – spożywczego. Ponadto biegły podkreślił, że prace wykonywane przez <span class="anon-block">J. K.</span> ujęte zostały w Uchwale nr <span class="anon-block">(...)</span> Zarządu Centralnego <span class="anon-block"> Związku (...)</span> z dnia 30 czerwca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy, w Dziale II, poz. 4 –„elektromonter instalacji i urządzeń elektroenergetycznych". W uzasadnieniu swego stanowiska biegły zarówno w swej uzupełniającej pisemnej opinii, jak również w opinii ustnej wskazał, że urządzenia, którymi zajmował się wnioskodawca, czyli chłodziarki do mleka "lodówki" niezaprzeczalnie są urządzeniami elektroenergetycznymi. W czasie ich naprawy odwołujący się był narażony na działanie napięcia elektrycznego i działanie pól elektromagnetycznych, jak również freonu używanego do produkcji chłodziarek do początku lat 90 – tych.Sądu zastrzeżenia ZUS wniesione w pismach z dnia 4 listopada 2013 r. oraz z dnia 26 listopada 2013 r. do opinii biegłego odnośnie dokonanej kwalifikacji wg zarządzenia resortowego - zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy (…), zamiast uchwały nr 16 Zarządu Centralnego <span class="anon-block"> Związku Spółdzielni (...)</span> z 27.06.1983 r., gdzie brak stanowiska elektromontera, nie dyskwalifikują wskazanych opinii. W ocenie Sądu kwalifikacji spornego zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach nie wyklucza nazwa zajmowanego stanowiska, która nie ma wpływu na jej wykonywanie, bądź nie, w szczególnych warunkach. Podobnie jak sama nazwa stanowiska pracy nie decyduje o przyjęciu, iż wykonywana na nim praca jest pracą w szczególnych warunkach. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołanie ubezpieczonego za zasadne. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy przywołał przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> oraz § 2, 3 i 4 rozporządzenia z 7 lutego 1983 roku Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Sąd wskazał, że za udowodnioną uznał pracę odwołującego się na stanowisku elektromontera (elektromechanika) w okresie od 29 października 1987 r. do 31 lipca 1990 r., tj. 2 lata, 9 miesięcy i 2 dni w <span class="anon-block"> Spółdzielni Usług (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, gdyż odpowiada ona rodzajowi pracy ujętemu w wykazie A, Dział II „W energetyce", "Prace przy wytwarzaniu przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych". Sąd przyjął, że pracę w szczególnych warunkach odwołujący się zaczął wykonywać od daty zdobycia uprawnień do wykonywania napraw sprzętu chłodniczego za pomocą <span class="anon-block"> (...)</span> 2, tj. od dnia 29 października 1987 r., nie zaś od początku swego zatrudnienia w Spółdzielni, tj. od 1 października 1987 r. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że odwołujący się udowodnił wymagane prawem 15 lat pracy w warunkach szczególnych (to jest 2 lata, 9 miesięcy i 2 dni w postępowaniu sądowym oraz 13 lat, 3 miesiące i 6 dni w postępowaniu przed ZUS), co uprawnia go do dochodzonego świadczenia emerytalnego.</p> <p>Powyższy wyrok zaskarżył organ rentowy w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego, to jest:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32;art. 32 ust. 1;art. 32 ust. 2)">art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> w związku z wykazem A, Dział II „W energetyce" <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> przez błędne zastosowanie i uznanie, że wykonywanie przez odwołującego pracy w okresie od 1 października 1987 r. do 31 lipca 1990 r. w <span class="anon-block"> Spółdzielni Usług (...)</span> polegającej na serwisie i naprawach chłodziarek do mleka i dojarek jest pracą odpowiadającą stanowisku elektromonter instalacji i urządzeń elektroenergetycznych w resorcie energetyka i jest to praca w szczególnych warunkach,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1;art. 184 ust. 1 pkt. 1)">art. 184 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> przez niewłaściwe zastosowanie i przyznanie odwołującemu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, podczas gdy odwołujący nie spełnił warunku koniecznego do przyznania prawa do emerytury tj. nie wylegitymował się 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>Wskazując na powyższą podstawę organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania od decyzji odmawiającej prawa do emerytury. W uzasadnieniu skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, który na podstawie opinii biegłego z zakresu bhp, czynności wykonywane przez odwołującego zaliczył do prac w szczególnych warunkach jako „elektromonter instalacji i urządzeń elektroenergetycznych". Skarżący podniósł, iż chłodziarki do mleka, których odwołujący się niespornie zajmował się konserwacją i naprawą, były urządzeniami dość prostymi i niewiele różniły się od lodówek stosowanych w gospodarstwach domowych. W latach 1987 - 1990 urządzenia te były w powszechnym użyciu i dotyczy to zarówno lodówek domowych jak również chłodziarek do mleka w gospodarstwach zajmujących się produkcją mleka. Także dojarki do mleka także były i są prostymi przenośnymi urządzeniami elektrycznymi niewiele różniącymi się (poza funkcją) od innych urządzeń gospodarstwa domowego, a ich konserwacje lub naprawa nie powoduje szczególnej uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia konserwatora. W opinii skarżącego także przedmiotowo brak jest podstaw do uznania, że konserwacja i naprawa chłodziarek i dojarek do mleka używanych przez drobnych producentów mleka była pracą przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Skarżący podniósł, że chłodziarki i dojarki nie są urządzeniami elektroenergetycznymi czy cieplnymi, ponieważ - jak wskazał biegły w swej opinii - urządzeniami elektroenergetycznymi są te urządzenia, które umożliwiają wytwarzanie, przesyłanie i odbiór energii elektrycznej. Organ rentowy zauważył, że <span class="anon-block"> Spółdzielnia Usług (...)</span> nie jest zaliczana do resortu energetyki, a nawet nie może być uznana za zakład przemysłu rolno-spożywczego, ponieważ przedmiotem jej działalności nie było przetwórstwo mleka a świadczenie usług.</p> <p>W odpowiedzi na apelację organu rentowego ubezpieczony wniósł o jej oddalenie.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest uzasadniona.</p> <p>Trafny okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 32)">art. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zmianami).</p> <p>Zgodnie z jego treścią ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32;art. 33;art. 39;art. 40)">art. 32, 33, 39 i 40</a>, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat – dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn. Z kolei w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (§ 4)">§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zmianami) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Pracą w warunkach szczególnych jest przy tym praca świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach wskazanych w załączniku A do rozporządzenia z 7.02.1983r. (§ 1 i § 2 rozporządzenia). Normatywne rodzaje prac w szczególnych warunkach wyróżnia kryterium merytoryczne i formalne; pierwsze dotyczy wykonywania stale i w pełnym wymiarze takiej pracy, warunkiem drugiego jest wymienienie jej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzeniu z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a>. Praca która nie spełnia łącznie obu kryteriów nie uprawnia do emerytury w niższym wieku emerytalnym określonym w tym rozporządzeniu. (tak: wyrok Sądu Najwyższego 2009-02-10, II UK 199/08, Legalis). W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32;art. 32 ust. 4)">art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, pracami w szczególnych warunkach nie są bowiem wszelkie prace wykonywane w narażeniu na kontakt z niekorzystnymi dla zdrowia pracownika czynnikami, lecz jedynie takie, które zostały rodzajowo wymienione w tymże rozporządzeniu. (por. wyrok Sądu Najwyższego 2010-06-01, II UK 21/10, Legalis). Wskazać jednak należy, że wynikające z wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej (por. wyrok z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10; postanowienie Sądu Najwyższego z 2012-05-08, II UK 25/12, Legalis; wyrok Sądu Najwyższego z 2012-03-19, II UK 166/11, Legalis; postanowienie Sądu Najwyższego z 2012-03-14, I UK 406/11, Legalis; wyrok Sądu Najwyższego z 2011-05-19, III UK 174/10, Legalis). Także w najnowszym orzecznictwie powyższy pogląd jest podzielany, jednak z tą modyfikację, że co do zasady przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach i ostatecznie usystematyzowanie prac o znacznej szkodliwości i uciążliwości w oddzielnych działach oraz przypisanie poszczególnych stanowisk pracy gałęzi gospodarki nie jest przypadkowe, gdyż należy przyjąć, że konkretne stanowisko narażone jest na ekspozycję na czynniki szkodliwe w stopniu mniejszym lub większym w zależności od tego, w którym dziale przemysłu jest umiejscowione. Konieczny jest bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla danego działu gospodarki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2014 r. I UK 337/13, opubl. LEX nr 1458817) Natomiast w wyroku z dnia 26 marca 2014r. II UK 368/13 (opubl. LEX nr 1458633) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że jeżeli uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia konkretnej pracy wynika z własnej jej branżowej specyfiki, to należy odmówić tego szczególnego waloru pracy wykonywanej w innym dziale przemysłu. Z kolei w wyroku z dnia z dnia 16 listopada 2010 r., I UK 124/10, opubl. LEX nr 707404) Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, że z faktu, że właściwy minister, kierownik urzędu centralnego, czy centralny związek spółdzielczy, w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, ustalił w podległych i nadzorowanych zakładach pracy, że dane stanowisko pracy jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach, może płynąć domniemanie faktyczne, że praca na tym stanowisku w istocie wykonywana była w takich warunkach i odwrotnie, brak konkretnego stanowiska pracy w takim wykazie może - w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych - stanowić negatywną przesłankę dowodową. Jak wynika z Uchwały nr 16/83 Zarządu Centralnego <span class="anon-block"> Związku Spółdzielni (...)</span> z dnia 27 czerwca 1983r., <span class="anon-block"> Zarząd (...)</span> ustalając wykaz stanowisko pracy w spółdzielczości mleczarskiej, na których wykonywane są prace w warunkach szczególnych w ogóle nie wymienił prac w energetyce.</p> <p>Przenosząc powyższe rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że błędnie Sąd Okręgowy ustalił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyznanie wnioskodawcy emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych albowiem wnioskodawca udowodnił, że pracował w takich warunkach co najmniej przez 15 lat. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z zeznań ubezpieczonego i świadków <span class="anon-block">W. K.</span>, <span class="anon-block">P. Z.</span>, <span class="anon-block">J. K.</span> będąc zatrudnionym w <span class="anon-block"> Spółdzielni Usług (...)</span> zajmował się naprawą chłodziarek do mleka oraz dojarek, a także sporadycznie naprawą lodówek dla mieszkańców <span class="anon-block">P.</span>. Były to naprawy serwisowe, gwarancyjne i pogwarancyjne. Napraw tych dokonywał przeważnie u rolników, a w warsztacie wówczas, gdy nie mógł naprawić sprzętu na miejscu. Warsztat był na terenie Spółdzielni. Ubezpieczony był zatrudniony na stanowisku elektromontera, elektromechanika. Nie otrzymał od pracodawcy świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Także z ustaleń Sądu Okręgowego zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wynika, że <span class="anon-block">J. K.</span> zajmował się montażem, demontażem, naprawą oraz konserwacją dojarek i chłodziarek dostawców mleka dla Spółdzielni. Przy takich ustaleniach błędnie, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy ustalił, że <span class="anon-block">J. K.</span> pracował w warunkach szczególnych w okresie od 29 października 1987r. do 31 lipca 1990r., bo wykonywał wówczas pracę wymienioną w Wykazie A Dziale II załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Dział II wykazu A dotyczy prac w energetyce i traktuje za prace w warunkach szczególnych „prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych”. Zdaniem Sądu Apelacyjnego wnioskodawca takich prac nie wykonywał. Niezależnie bowiem od branży, do której należy zakwalifikować pracodawcę, czyli <span class="anon-block"> Spółdzielnię Usług (...)</span>, zdaniem Sądu Apelacyjnego zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz ustalenia dokonane także przez Sąd Okręgowy nie pozwalają na zakwalifikowanie prac ubezpieczonego do prac w energetyce przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych”. W wyrokach z dnia z dnia 16 czerwca 2009 r. I UK 24/09 (opubl. LEX nr 518067) oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r., I UK 384/13, opubl. LEX nr 1466626) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że nie jest uzasadnione zaliczanie do prac szkodliwych w "energetyce", w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze</a> (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), wszystkich prac związanych z montowaniem oraz eksploatacją wszelkich instalacji i urządzeń elektrycznych. <span class="anon-block"> (...)</span>, jak wskazał w uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd Najwyższy, to gałąź przemysłu zajmująca się wytwarzaniem (przetwarzaniem) energii elektrycznej oraz cieplnej i dostarczaniem jej odbiorcom. Nie jest zatem uzasadnione zaliczanie do prac szkodliwych w "energetyce" wszystkich prac związanych z montowaniem oraz eksploatacją wszelkich instalacji i urządzeń elektrycznych. Wówczas wykonywanie tak szeroko rozumianego rodzaju prac czyniłoby bezprzedmiotowymi granice pojęcia "energetyka" z działu II i przenosiłoby wcześniejsze uprawnienia emerytalne na różnorakie roboty elektryczne nienależące do "energetyki". Wszak w samej "energetyce" nie chodzi o wszelkie roboty elektryczne, lecz tylko wskazane w dziale II (literalnie) prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Ponieważ wnioskodawca nie pracował w zakładzie należącym do branży energetycznej, ani w zakładzie wykonującym faktycznie prace energetyczne, a jego praca nie polegała na wytwarzaniu i nie była ukierunkowana w celu jej dostarczania odbiorcom, w związku z powyższym brak jest możliwości uznana jej za pracę w warunkach szkodliwych w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze</a>. Powyższy pogląd podzielił już Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 20 czerwca 2013 r., III AUa 1613/12 (opubl. LEX nr 1363262). Błędnie zatem Sąd Okręgowy uznał okres pracy w <span class="anon-block"> Spółdzielni Usług (...)</span> od 29 października 1987r. do 31 lipca 1990r. jako pracę w warunkach szczególnych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie jest zasadne zaliczanie do prac szkodliwych w "energetyce" prac związanych z naprawą urządzeń chłodniczych i dojarek, nawet jeśli taka naprawa wiąże się także z montażem i demontażem agregatów chłodniczych. Praca ubezpieczonego na stanowisku elektromontera, elektromechanika niewątpliwie związana z urządzeniami elektrycznymi, nie była jednak pracą przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych, a taka jedynie, jako praca wykonywana w "energetyce", mogła zostać uznana, jako praca wykonywana w warunkach szczególnych. Odnośnie opinii biegłego podnieść należy, że powinnością biegłego nie jest rozstrzyganie zagadnień prawnych, a jedynie naświetlenie wyjaśnianych okoliczności z punktu widzenia wiadomości specjalnych przy uwzględnieniu zebranego i udostępnionego mu materiału sprawy. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2011 r., III UK 3/11, opubl. LEX nr 966816). Z opinii biegłego ds. BHP wynika, że biegły przyjął, że <span class="anon-block">J. K.</span> pracował w <span class="anon-block"> Spółdzielni Usług (...)</span> na stanowisku elektromontera, a jego praca polegała na naprawie i konserwacji urządzeń chłodniczych. Jest to założenie błędne, bowiem z niespornych i prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że do obowiązków ubezpieczonego należała też naprawa dojarek mleka. Ostatecznie biegły podał, że „ w sprawie można przyjąć, że praca odwołującego świadczona w <span class="anon-block"> Spółdzielni Usług (...)</span> od 1.10.1987r. do 31.08.1990r. na stanowisku elektromechanika polegająca na naprawach, montażu i demontażu urządzeń chłodniczych i dojarek jest tożsama z praca wykonywaną w szczególnych warunkach”. W opinii uzupełniającej biegły podał, że chłodziarki i dojarki są urządzeniami elektroenergetycznymi i odwołał się do działu II poz. 4 Uchwały nr 80 Zarządu Centralnego <span class="anon-block"> Związku (...)</span>. Sąd Okręgowy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że opinia biegłego potwierdziła szczególne warunki zatrudnienia ubezpieczonego. Stanowisko to jest błędne. Ocena, czy wnioskodawca pracował w warunkach szczególnych należy do sądu orzekającego. Z opinii biegłego wynika, że każdą pracę przy urządzeniu elektrycznym traktuje on jako prace w energetyce. Do takiego jednoznacznego wniosku prowadzi stanowisko biegłego, że praca przy naprawie dojarek mleka i lodówek, którymi w istocie były chłodziarki do mleka, jest pracą w energetyce przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Tymczasem praca w energetyce, co wyjaśniono wyżej, polega na wytwarzaniu (przetwarzaniu) energii elektrycznej oraz cieplnej i dostarczaniu jej odbiorcom i dlatego nie jest uzasadnione zaliczanie do prac szkodliwych w "energetyce" wszystkich prac związanych z naprawą urządzeń elektrycznych, czy też elektroenergetycznych.</p> <p>Konkludując stwierdzić należy, że <span class="anon-block">J. M.</span> nie wykazał, że legitymuje się stażem pracy w warunkach szczególnych w wymaganym normatywnie wymiarze 15 lat. Ubezpieczony udowodnił jedynie 13 lat, 3 miesiące i 6 dni takiej pracy. Zatem ubezpieczony nie spełnił warunku niezbędnego do nabycia emerytury w obniżonym wieku wymaganego w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny w Łodzi, działając na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 par. 1 k.p.c.</a>, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.</p> <p>Przewodniczący: Sędziowie:</p> </div>