I Ns 820/14

<p>Sygn. akt: I Ns 820/14</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 17 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Nysie I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Dobrawa Michałowska</p> <p>Protokolant: sekr. Sądowy Dorota Luboch</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">U. P.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">J. P. (1)</span>, <span class="anon-block">A. K.</span>, <span class="anon-block">K. K.</span> </p> <p>o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">J. P. (2)</span> </p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>stwierdzić, że spadek po <span class="anon-block">J. P. (2)</span> córce <span class="anon-block">F.</span> i <span class="anon-block">M.</span> </p> <p>zmarłej dnia 22 czerwca 2001r. w <span class="anon-block">N.</span> </p> <p>ostatnio stale zamieszkałej w <span class="anon-block">N.</span> </p> <p>na podstawie testamentu notarialnego sporządzonego w dniu 21 lipca 1981r. nr rep. A: <span class="anon-block"> (...)</span> przed notariuszem <span class="anon-block">E. K.</span> w Państwowym Biurze Notarialnym w <span class="anon-block">N.</span> nabył jej syn <span class="anon-block">H. P. (1)</span> syn <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">J.</span> następnie zmarły.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">U. P.</span> wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej dnia 22 czerwca 2001 r. <span class="anon-block">J. P. (2)</span>. W uzasadnieniu wskazała, że do kręgu spadkobierców ustawowych należy ona oraz jej zmarły brat <span class="anon-block">H. P. (2)</span>.</p> <p>W toku sprawy uczestniczka postępowania <span class="anon-block">A. K.</span> złożyła testament w formie aktu notarialnego sporządzony przez spadkodawczynię dnia 21 lipca 1981 r.</p> <p>Wnioskodawczyni stanęła na stanowisku, że testament ten jest nieważny z uwagi na fakt, że został sporządzony pod wpływem groźby ze strony <span class="anon-block">H. P. (1)</span>.</p> <p>Sąd ustalił następujący stan faktyczny</p> <p> <span class="anon-block">J. P. (2)</span> zmarła w dniu 22 czerwca 2001 r. w <span class="anon-block">N.</span>, gdzie ostatnio stale przed śmiercią zamieszkiwała. W chwili śmierci była wdową po <span class="anon-block">J. P. (3)</span>. <span class="anon-block">J. P. (2)</span> pozostawiła dwoje dzieci <span class="anon-block">U. P.</span> oraz <span class="anon-block">H. P. (1)</span> zmarłego dnia 19 marca 2014 r.</p> <p>Dowód:</p> <p>1.  Skrócony odpis aktu zgonu, k. 4,</p> <p>2.  Odpis zupełny aktu małżeństwa, k. 5,</p> <p>3.  Odpis skrócony aktu urodzenia, k. 6,</p> <p>4.  Zapewnienie spadkowe wnioskodawczyni, k. 96.</p> <p> <span class="anon-block">J. P. (2)</span> oświadczyła swoją ostatnia wolę w formie aktu notarialnego przez notariuszem <span class="anon-block">E. K.</span> w dniu 21 lipca 1981 r. W chwili jego sporządzenia była w stanie świadomie i swobodnie podjąć decyzję, nie działała też pod wpływem błędu czy groźby.</p> <p>Dowód:</p> <p>1.  Testament pod poz. 86/2014<strong> <!-- -->,</strong> wraz z protokołem otwarcia k. 24,</p> <p>2.  Zapewnienie spadkowe i przesłuchanie wnioskodawczyni , k. 96.</p> <p>W tym samym dniu również jej małżonek <span class="anon-block">J. P. (3)</span> sporządził testament w formie aktu notarialnego. W czasie sporządzania wskazanych testamentów <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">J. P. (3)</span> zamieszkiwali wspólnie z synem <span class="anon-block">H. P. (1)</span> i jego rodziną. <span class="anon-block">J. P. (3)</span> zmarł w dniu 1 października 1986 r. W toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">J. P. (3)</span> wnioskodawczyni nie kwestionowała ważności sporządzonego przez ojca testamentu</p> <p>Dowód:</p> <p>1.  Akta I Ns 472/86, k. 3 – akt zgonu <span class="anon-block">J. P. (3)</span>, k. testament, k. 4, zapewnienie spadkowe wnioskodawczyni, k. 24,</p> <p>2.  Zapewnienie spadkowe i przesłuchanie wnioskodawczyni , k. 96.</p> <p>Wnioskodawczyni wiedziała o testamentach sporządzonych przez rodziców co najmniej od 1984 r. W tym czasie wnioskodawczyni od dłuższego czasu mieszkała w <span class="anon-block">B.</span>. Utrzymywała żywy kontakt z rodzicami poprzez listy, rozmowy telefoniczne, rodzice odwiedzali również wnioskodawczynię przy okazji świąt. Wnioskodawczyni nie utrzymywała kontaktu z bratem. Spadkodawczyni w 1989 r. przez okres około pół roku zamieszkała z wnioskodawczynią, potem wróciła do <span class="anon-block">N.</span> i do śmierci mieszkała samodzielnie.</p> <p>Dowód:</p> <p>1.  listy spadkodawczyni, k. 45-50</p> <p>2.  Zapewnienie spadkowe i przesłuchanie wnioskodawczyni , k. 96.</p> <p> <span class="anon-block">H. P. (1)</span> chorował na otępienie czołowo-skroniowe, które rozpoznano w toku hospitalizacji w <span class="anon-block"> Wojewódzkim (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> w kwietniu 2010 r. W okresie od 13 do 18 stycznia 2011 r. był tamże hospitalizowany z uwagi na organiczne zaburzenia osobowości przejawiające się nasileniem zachowań agresywnych.</p> <p>Dokumentacja medyczna, k. 87-95.</p> <p>Sad zważył, co następuje:</p> <p>Sąd ustalił opisany wyżej stan faktyczny w oparciu o dokumenty: skrócony akt zgonu spadkodawczyni, testament notarialny, akta tutejszego sądu I Ns 472/86, dokumentację medyczną <span class="anon-block">H. P. (1)</span>, listy spadkodawczyni kierowane do córki oraz zapewnienie spadkowe spadkodawczyni.</p> <p>W świetle tak zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości fakt, że wnioskodawczyni wiedziała o testamentach sporządzonych przez rodziców. W tym zakresie sąd nie dał wiary twierdzeniom wnioskodawczyni, że o testamencie matki dowiedziała się dopiero z akt niniejszej sprawy. Świadczy o tym między innymi treść listów matki i użyte tam sformułowania typu „zrobiliśmy testament” (k. 47). Ze wskazanych listów wyłania się konflikt miedzy wnioskodawczynią i bratem („może byście się jakoś pogodzili jak brat ze siostrą”, k. 46), a także wybuchowe usposobienie <span class="anon-block">H. P. (1)</span>.</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926)">art. 926 § k.c.</a>, powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926 § 2)">§ 2</a> wskazanego artykułu, dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.</p> <p>W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 950)">art. 950 k.c.</a> testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego.</p> <p>Biorąc pod uwagę powyższe, należało stwierdzić, że sporządzony przez wnioskodawczynię testament został sporządzony w przepisanej prawem formie.</p> <p>W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 945)">art. 945. k.c.</a> testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:</p> <p>1)w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;</p> <p>2)pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;</p> <p>3)pod wpływem groźby.</p> <p>Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku. Upływ wskazanego terminu wyłącza możliwość powołania się na nieważność testamentu przez osobę zainteresowaną oraz uwzględnienie tej nieważności przez sąd z urzędu (zob. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 sierpnia 2007 r. w sprawie I CSK 140/07).</p> <p>W toku postepowania wnioskodawczyni stanęła na stanowisku, że po pierwsze testament jest nieważny, po drugie sąd nie powinien brać pod uwagę upływu czasu, o którym mowa w przytoczonym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 945;art. 945 § 2)">art. 945 § 2 k.c.</a>, a to ze względu na zasady współżycia społecznego.</p> <p>Jak wskazano wyżej sąd stanął na stanowisku, że wnioskodawczyni wiedziała o sporządzonym testamencie, co najmniej od 1984 r. Natomiast tylko dla porządku należy wskazać, że od chwili otwarcia spadku upłynęło prawie 13 lat. Tym samym nawet przy ustaleniu, że testament został sporządzony pod wpływem groźby, sąd nie mógł by stwierdzić nabycie spadku na innej, niż ten nieważny testament, podstawie. Niemniej należało wskazać, że zgromadzony materiał dowodowy nie prowadzi do stwierdzenia by został on sporządzony pod wpływem groźby. W szczególności dowodu tego nie stanowią przedstawione listy oraz dokumentacja medyczna. Dokumenty te bowiem nie dotyczą okresu w którym spadkodawczyni i jej małżonek sporządzili testamenty. Na uwagę zasługuje fakt, że spadkodawczyni miała możliwość odwołania wskazanego testamentu, czy to w czasie gdy przebywała u wnioskodawczyni, czy też gdy zamieszkiwała samodzielnie. Nie bez znaczenia jest również fakt, że w toku postepowania toczonego w 1986 r. o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym ojcu, wnioskodawczyni nie podniosła, że testament sporządzony przez zmarłego ojca w tej samej dacie i w takich samych warunkach, co spadkodawczyni, jest nieważny, mimo, że dysponowała takimi samymi dowodami w postaci listów przedłożonych w niniejszej sprawie, miała również wgląd w sytuację panującą w domu spadkodawczyni w tym czasie. Zdaniem sądu to wnioskodawczynię obciążają konsekwencje tak późnego złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, nie wskazała ona bowiem na żadne okoliczności, które znacznie utrudniały złożenie takiego wniosku przed upływem wskazanych wyżej terminów. W tym zakresie ustawodawca dał prymat zasadzie pewności obrotu. Niewątpliwie gdyby wnioskodawczyni wniosła wcześniej o stwierdzenie nabycia spadku, sąd nie tylko miałby do dyspozycji szerszy materiał dowodowy, byłby również zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu przesłanek nieważności testamentu. Powyższe prowadzi również do przekonania, że w badanej sprawie nie ma podstaw do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> </p> <p>Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.</p> <p>W zakresie kosztów sadowych sąd zastosował <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520)">art. 520 k.p.c.</a>, który stanowi, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.</p> </div>