III Ca 681/14

<p>Sygn. akt III Ca 681/14</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 17 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:</p> <p>Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek (spr.)</p> <p>Sędziowie: SO Lucyna Morys - Magiera</p> <p>SR (del.) Marcin Rak</p> <p>Protokolant Aneta Puślecka</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. w Gliwicach na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">J.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju</p> <p>z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I C 712/12</p> <p>1.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: </strong> </p> <p>a)  <strong> <!-- -->oddala powództwo; </strong> </p> <p>b)  <strong> <!-- -->zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.217 zł (tysiąc dwieście siedemnaście złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.097 zł (tysiąc dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kwotę 600 zł (sześćset złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</strong> </p> <p> <em> <!-- -->SSR (del.) Marcin Rak SSO Leszek Dąbek SSO Lucyna Morys – Magiera</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III Ca 681/14 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Powódka <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">J.</span>-biu <span class="anon-block">Z.</span> </strong>żądała zasądzenia na jej rzecz od pozwanego <span class="anon-block">M. W.</span> kwoty 9.938zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8 05 2012r. oraz zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Uzasadniając żądanie twierdziła, że w następstwie uchylenia z dniem 3 08 2009r. przez Sąd Rejonowy w Jastrzębiu Zdroju renty wyrównawczej zasądzonej od niej na rzecz pozwanego w wyroku tego Sądu z dnia 7 12 2011r. wypłaciła pozwanemu w okresie od 3 08 2009r. do 10 11 2010r. nienależne świadczenia</p> <p>w dochodzonej wysokości.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy w Jastrzębiu Zdroju </strong>sporządził w dniu 13 06 2012r. nakaz zapłaty, w którym polecił pozwanemu zapłacić powódce dochodzone należności.</p> <p> <strong> <!-- -->Pozwany <span class="anon-block">M. W.</span> </strong>wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty,</p> <p>w którym wnosił o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów procesu. Zarzucił, że nie wzbogacił się bezpodstawnie kosztem powódki, gdyż w spornym okresie wypłacano mu rentę na podstawie prawomocnego wyroku sądu. Ponadto podnosił, że nie zdawała sobie sprawy,</p> <p>że otrzymywane od ZUS świadczenia i renta wyrównawcza przewyższają wartość potencjalnej emerytury oraz że otrzymywaną rentę przeznaczył na pokrycie bieżą-cych kosztów utrzymania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy w Jastrzębiu Zdroju </strong>w wyroku z dnia 18 12 2013r. uwzględnił powództwo i oraz orzekł o kosztach procesu.</p> <p>W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia jako podstawę prawną orzeczenia wskazał regulację <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.c.</a> Ocenił,</p> <p>że pozwany otrzymując od powódki w spornym okresie rentę wyrównawczą uzyskał jej kosztem bez podstawy prawnej korzyść majątkową w dochodzonej wysokości. Następnie przywołał regulację <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 1)">art. 411 pkt 1 k.c.</a> i ocenił, że nie ma ona w sprawie zastosowania, gdyż powódka pomimo powzięcia w dniu 3 08 2008r. informacji, że nie była zobowiązana wypłacać pozwanemu renty wyrównawczej wypłacała mu ją w dalszym ciągu w celu uniknięcia przymusowej egzekucji tych świadczeń. Stwierdził, że pozwany - wbrew dyrektywie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> - nie wykazał, że częściowo przeznaczył uzyskane od powódki środki finansowe na cele konsumpcyjne oraz że z jego zeznań wynika, że przeznaczył je również na pokrycie swoich zobowiązań, gdyż w tym czasie z uzyskiwanych dochodów pokrywała swe zobowiązania z tytułu opłat: czynszowych, za dostarczanie mu energie elektrycznej i gazu, abonamentu telefonicznego oraz składki ubezpieczenia na życie, co „powodowało po jego stronie wzbogacenie”, po czym uznał, że w sprawie nie ma zastosowania regulacja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a> Ocenił, że w tej sytuacji powódce przysługuje skuteczne względem pozwanego roszczenie o zapłatę kwoty równoważnej wzbogaceniu pozwanego i w świetle wskazanych na wstępie regulacji prawnych uznał powództwo za uzasadnione. O odsetkach ustawowych za opóźnienie się pozwanego w zapłacie dochodzonej należności orzekł zgodnie z żądaniem pozwu w oparciu regulacje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> . O kosztach procesu orzekł na podstawie regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> </p> <p>Orzeczenie zaskarżył <strong> <!-- -->pozwany <span class="anon-block">M. W.</span> </strong>, który wnosił <br/>zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów za obie instancje, bądź jego uchylenie</p> <p>i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Zarzucał, iż istnieje sprzeczności pomiędzy poczynionymi ustaleniami fakty-cznymi a treścią zebranego w sprawie materiału, przez wadliwe przyjęcie,</p> <p>że nie wykorzystał on uzyskanych środków z tytułu renty wyrównawczej na cele konsumpcyjne, mimo, że cały jego dochód był przeznaczany na zaspokojenie potrzeb rodziny, w tym na opłaty związane z utrzymaniem i użytkowaniem mieszkania, czego powódka nie kwestionowała.</p> <p>Ponadto zarzucał, że przy ferowaniu wyroku naruszono prawo procesowe, regulacje: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> przez brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego w sposób zgodny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz brak należytego uzasadnienia przyczyn dla których Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, w szczególności dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom złożonym przez powoda w kwestiach ponoszonych przez niego kosztów związanych z zaspokojeniem potrzeb i wykorzystaniem przez niego uzyskanych kosztów na konsumpcję.</p> <p>Zarzucała, także, że naruszono prawo materialne, regulacje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a>i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 1)">art. 411 pkt 1 k.c.</a> poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odpowiednio przyjęcie, że:</p> <p>- pozwany jest nadal wzbogacony, podczas gdy spłata jego zobowiązań np. czynszu dotyczyła zaspokojenia podstawowych potrzeb jego życia codziennego</p> <p>i jego małżonki,</p> <p>- powódka nie mogła wcześniej zaprzestać wypłacania pozwanemu renty wyrównawczej, gdyż działała w celu uniknięcia przymusu, mimo, że od 3 08 2009r. dysponowała dokumentami, które wskazywały na niezasadność wypłacanych świadczeń.</p> <p>W odpowiedzi na apelację <strong> <!-- -->powódka <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">J.</span> </strong>żądała oddalenia apelacji oraz zasądzenia na jej rzecz od pozwanego zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:</strong> </p> <p>Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował roszczenia powódki przyjmując, że mają one źródło w reżimie odpowiedzialności za bezpodstawne wzbogacenie, a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę i skonstruował prawidłową podstawę faktyczną orzeczenia.</p> <p>Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia w części dotyczą faktów bezspornych pomiędzy stronami, a w pozostałym zakresie mają podstawę w informacjach zawartych we wskazanych w uzasad-nieniu zaskarżonego orzeczenia źródłach dowodowych.</p> <p>Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena materiału sprawy – zawarta</p> <p>w części ustalającej zaskarżonego wyroku - jest logiczna, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i Sąd odwoławczy ja podziela.</p> <p>Podniesione w apelacji zarzuty dotyczące podstawy faktycznej orzeczenia w istocie kwestionują dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego i jako takie nie maja wpływu na powyższą ocenę</p> <p>(w ich ramach skarżący w istocie kwestionuje zawartą w motywach wyroku ocenę charakteru opłacanych przez niego opłata czynszowych i opłat za dostarczone mu media).</p> <p>Na podstawie informacji zawartych w logicznych, wewnętrznie spójnych i zgodnych z zasadami doświadczenia życiowego uzupełniających zeznaniach pozwanego, uzupełniono podstawę faktyczna orzeczenia ustalając dodatkowo, że w spornym okresie pozwany miał na utrzymaniu żonę, która nie uzyskiwała dochodów, nie posiadał on oszczędności, a uzyskiwane dochody</p> <p>w całości przeznaczał na potrzeby rodziny, w tym na koszty uiszczanych</p> <p>na bieżąco: opłat czynszowych, opłat za dostarczone mu media, opłat za telefon, zakupu żywności, ubrań, środków czystości, składki ubezpieczenia na życie i w niektórych miesiącach musiał zapożyczać się u rodziny, żeby pokryć koszty swego bieżącego utrzymania (dowód zeznania pozwanego złożone na rozprawie w dniu 17 12 2014r.; k- 141 akt)</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Z tych też względów Sąd odwoławczy z powyższa modyfikacją przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.</span> </p> <p>Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego - poza oceną zastosowania w sprawie regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a> - jest prawidłowa.</p> <p>Ma ona oparcie w prawidłowo zastosowanych przepisach prawa wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i Sąd odwoławczy w tej części ocenę prawną Sądu pierwszej instancji w całości podziela i przyjmuje za własną (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. III C 473/34, ZB. Urz. 1935r. nr 12, poz. 496).</p> <p>Natomiast trafnie apelacja zarzuca, iż przy ferowaniu zaskarżonego wyroku naruszono regulację <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a> </p> <p>Jakkolwiek bowiem Sąd Rejonowy - stosując te regulację - słusznie zauważa, że w spornym okresie skarżący z uzyskiwanych dochodów regulował swoje zobowiązania związane z zapłatą opłat czynszowych, opłat za dostarczone mu media opłat abonamentu telefonicznego i składki ubezpieczeniowej, to um-knęło jego uwadze – na co trafnie zwraca uwagę apelacja – że zobowiązania te</p> <p>w przeważającej części dotyczyły kosztów jego mieszkania oraz korzystania</p> <p>z telefonu i co za tym idzie były związane z bieżącymi kosztami utrzymania jego rodziny, które zmuszony byłby ponieść niezależnie od uzyskiwanych od powódki świadczeń.</p> <p>Uzyskiwane w wyniku tego korzyści majątkowe były zatem przez niego na bieżąco konsumowane, (to samo dotyczy składek ubezpieczenia</p> <p>na życie), przez co nie doprowadziły one do wzrostu jego majątku i co za tym idzie nie prowadziły one do jego wzbogacenia kosztem powódki w rozumieniu powyższej regulacji.</p> <p>Rentę wyrównawczą pozwany otrzymywał od powódki w wykonaniu prawomocnego wyroku sądu.</p> <p>W toku postępowania nie wykazano, iż był on świadomy tego,</p> <p>że nie był on już uprawniony do otrzymywania tych świadczeń, w konsekwencji czego w materiale sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący konsumując je powinien był liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu powódce.</p> <p>Dlatego trafnie podnosi apelacja, że w świetle powyższej regulacji obowiązek ich zwrotu wygasł, przez powództwo jest bezzasadne.</p> <p>Niezależnie od tego, pozwany liczy obecnie 71 lat, jest osobą schorowaną, na utrzymaniu ma żonę, która nie posiada żadnych własnych dochodów.</p> <p>Jego obecne dochody pozwalają zaspokoić tylko niezbędne koszty utrzymania jego rodziny, przez co uwzględnienie powództwa w sposób istotny pozbawiło by jego rodzinę niezbędnych kosztów utrzymania, w tym także pozbawiłoby pozwanego możliwości zakupu leków.</p> <p>Do wypłacenia pozwanemu świadczeń rentowych doszło na skutek zaniedbania służb finansowych powódki, które niedostatecznie monitorowały zasadność ich wypłacania pozwanemu oraz co należy podkreślić pomiędzy stronami istnieje ogromna dysproporcja majątkowa.</p> <p>Dlatego, gdyby nawet przyjąć, że w sprawie a nie ma zastosowania wskazana powyżej regulacja prawna to uwzględnienie powództwa jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>, przez co również w świetle zawartej w niej regulacji prawnej powództwo jest nieuzasadnione.</p> <p>Czyni to apelacje uzasadnioną i prowadziło do zmiany zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa oraz stosownie do regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> zasądzenia od powódki na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu.</p> <p> <strong> <!-- -->Reasumując zaskarżony wyrok jest wadliwy i dlatego apelację pozwanego jako uzasadniona uwzględniono orzekając jak w sentencji </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w oparciu regulację <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując regulację <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 13;§ 13 ust. 1;§ 13 ust. 1 pkt. 1;§ 6;§ 6 pkt. 5)">§ 13 ust. 1 pkt 1 i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 09 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> (Dz.U. nr 163, poz. 1348, z późniejszymi zmianami), biorąc pod uwagę, iż powódka uległa w całości w postępowaniu odwoławczym i powinna zwrócić pozwanemu poniesione przez niego tym postępowaniu koszty procesu (opłaty od apelacji i zastępstwa procesowego przez fachowego pełnomocnika). </strong> </p> <p> <em> <!-- -->SSR (del.) Marcin Rak SSO Leszek Dąbek SSO Lucyna Morys - Magiera</em> </p> </div>