III Ca 987/14

<p>Sygn. akt III Ca 987/14</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2014 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, I Wydział Cywilny w sprawie o sygnaturze akt I C 929/13 z powództwa <span class="anon-block">R. C.</span> przeciwko <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">L.</span> Oddział <span class="anon-block"> (...)</span> o zapłatę w pkt 1. oddalił powództwo, a w pkt 2. orzekł o kosztach procesu stosownie do wyniku sporu pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.</p> <p> <strong> <!-- -->Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na ustaleniach i wnioskach, z których najistotniejsze elementy przedstawiają się następująco:</strong> </p> <p>Powód jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">L.</span>, gmina <span class="anon-block">G.</span>, oznaczonej jako <span class="anon-block">działka nr (...)</span>, obręb nr 4 <span class="anon-block">L.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Skierniewicach, VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze <span class="anon-block">KW (...)</span>. Powód nabył nieruchomość na podstawie umowy darowizny z dnia 6 września 2002 roku. Przez przedmiotową nieruchomość przebiega napowietrzna linia energetyczna średniego napięcia 15 kV wraz z słupem posadowionym na gruncie. Sporna linia energetyczna została oddana do użytku w dniu 30 kwietnia 1982 roku. Zarówno powód jak i jego poprzednicy prawni nie utrudniali konserwacji i napraw linii energetycznej przez pracowników pozwanej i jej poprzedników prawnych<em> <!-- -->.</em> </p> <p>W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy zważył, iż roszczenie powoda, znajdujące oparcie w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art. 224 § 2 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225)">art. 225 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 230)">art. 230 k.c.</a>, nie może zostać uwzględnione, gdyż w rozpoznawanej sprawie doszło do nabycia w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu. Sąd I instancji wskazał, iż pozwana oraz jej poprzednicy prawni korzystali nieprzerwanie z widocznych i trwałych urządzeń znajdujących się na nieruchomości powoda od dnia odbioru przedmiotowej linii tj. od dnia 30 kwietnia 1982 roku. Zdaniem Sądu <em> <!-- -->meriti</em> pozwana może do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po dniu 1 lutego 1989 roku doliczyć okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty. W tym stanie Sąd Rejonowy uznał, iż do zasiedzenia służebności doszło w dniu 30 kwietnia 2012 roku. <em> <!-- -->Sąd a quo</em> przyjął bowiem złą wiarę i tym samym trzydziestoletni okres zasiedzenia. Jednocześnie Sąd I instancji podniósł, iż nie doszło do przerwania biegu zasiedzenia, gdyż powód wystąpił przeciwko pozwanej z przedmiotowym roszczeniem dopiero w 2013 roku, czyli po upływie trzydziestoletniego terminu zasiedzenia. Sąd Rejonowy zważył także, iż upływ terminu zasiedzenia wyłącza możliwość dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z cudzej nieruchomości.</p> <p>O kosztach procesu Sąd Rejonowy rozstrzygnął na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> /<em> <!-- -->wyrok wraz z uzasadnieniem – k. 138, 143-146</em>/</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:</p> <p>I.  naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wydane orzeczenie tj.:</p> <p>1.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie przez Sąd zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny na zasadzie dowolności, wysunięcie z materiału dowodowego wniosków i ustalenie stanu faktycznego sprawy, które w dowodach tych nie znajdują żadnego uzasadnienia, co szczegółowo zostaje uzasadnione poniżej, a zwłaszcza:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>ustalenie, że posiadanie służebności gruntowej o treści odpowiadającej treści służebności przesyłu zostało w odniesieniu do służebności przesyłowych umiejscowionych na nieruchomości stanowiącej własność powoda przeniesione przez Skarb Państwa na poprzedników prawnych pozwanej, a następnie na pozwaną i że było wykonywane w sposób nieprzerwany;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>ustalenie, że początkowa data biegu okresu zasiedzenia w niniejszej sprawie to 30 kwietnia 1982 roku;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>ustalenie, że w niniejszej sprawie nie doszło do przerwania biegu zasiedzenia;</p> </dd> </dl> <p>2.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 299)">art. 299 k.p.c.</a> poprzez oddalenie wniosku powoda <br/>o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania powoda, mimo że wniosek ten zmierzał do ustalenia istotnych okoliczności w sprawie, a dotyczących w szczególności niewyrażania przez powoda zgody na korzystanie przez pozwaną ze stanowiącej własność powoda nieruchomości i oparciu ustaleń Sądu w przeważającej mierze na zeznaniach świadka <span class="anon-block">B. U.</span>;</p> <p>3.  nierozpoznania istoty sprawy poprzez brak orzeczenia o żądaniu powoda, jak również brak przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego wnioskowanych przez powoda na okoliczność ustalenia powierzchni jaką zajmują urządzenia przesyłowe stanowiące własność pozwanej na nieruchomości powoda;</p> <p>II.  naruszenie prawa materialnego:</p> <p>1.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292)">art. 292 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172)">art. 172 k.c.</a> poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki potrzebne do zasiedzenia służebności,<br/>a w szczególności w postaci nieprzerwanego posiadania przez wymagany przez przepisy ustawy okres, upływu czasu koniecznego do zasiedzenia;</p> <p>2.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225)">art. 225 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 20)">art. 20 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 352;art. 352 § 2)">art. 352 § 2 k.c.</a> poprzez uznanie, że powodowi nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie bez podstawy prawnej przez pozwaną z nieruchomości powoda;</p> <p>3.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 176;art. 176 § 1)">art. 176 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1)">art. 172 § 1 k.c.</a> poprzez przyjęcie, że pozwana może doliczyć do czasu swojego posiadania okres posiadania służebności przez Skarb Państwa;</p> <p>4.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 348)">art. 348 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 352;art. 352 § 2)">art. 352 § 2 k.c.</a> poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do przeniesienia posiadania służebności w odniesieniu do urządzeń przesyłowych posadowionych na nieruchomości powoda przez Skarb Państwa na poprzedników prawnych pozwanej, a następnie na pozwaną.</p> <p>W konkluzji powyższych zarzutów powód wniósł o zmianę wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Nadto powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. /<em> <!-- -->apelacja – k. 148-155</em>/</p> <p>W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. /<em> <!-- -->odpowiedź na apelację – k. 163-166</em>/</p> <p>Na rozprawie odwoławczej w dniu 25 listopada 2014 roku strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe. /<em> <!-- -->protokół rozprawy apelacyjnej – k. 173-174</em>/</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja powoda nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu.</p> <p>Na wstępie podkreślić należy, że nie sposób zarzucić Sądowi Rejonowemu, iż nie rozpoznał istoty sprawy. Nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce wówczas, gdy Sąd I instancji nie orzekł merytorycznie o żądaniu strony, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo pominął merytoryczne zarzuty pozwanego i w swoim rozstrzygnięciu w istocie nie odniósł się do tego co było przedmiotem sprawy. Żaden z tych przypadków nie zachodził w rozpatrywanej sprawie. Nie ma racji skarżący twierdząc, że zostały spełnione wszelkie przesłanki warunkujące zasadność roszczeń powoda, a zatem istota niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia ich wysokości. Pozwem z dnia 28 czerwca 2013 roku powód dochodzi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jego nieruchomości. Zatem rozważenia wymaga kwestia czy pozwanej przysługuje skuteczne względem powoda prawo do korzystania z jego nieruchomości. Dopiero w razie negatywnej odpowiedzi na postawione pytanie wyłania się kwestia wysokości dochodzonego przez powoda roszczenia. Wbrew twierdzeniom powoda zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i jako takie musi się ostać.</p> <p>Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty odnoszące się do oddalenia przez Sąd I instancji postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 roku wniosków skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego i przesłuchanie powoda. W ocenie skarżącego oddalenie wskazanych wniosków dowodowych było niezasadne i miało istotny wpływ na treść zapadłego w pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a> na wniosek strony zakresem kognicji sądu rozpoznającego apelację mogą zostać objęte niezaskarżalne postanowienia sądu pierwszej instancji, jeżeli tylko wywarły one wpływ na treść zaskarżonego wyroku. W niniejszej sprawie wywiedziona przez powoda apelacja nie zawiera wprost sformułowanego wniosku o rozpoznanie wskazanego postanowienia Sądu Rejonowego w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a> Nadto po wydaniu postanowienia o oddaleniu wniosków dowodowych pełnomocnik powoda nie zgłosił zastrzeżenia do protokołu w trybie 162 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> W opisanym stanie rzeczy wskazać należy, iż skarżący nie może skutecznie zarzucić w apelacji uchybienia przez Sąd I instancji przepisom postępowania, polegającego na wydaniu postanowienia z dnia 9 kwietnia 2014 roku o oddaleniu wniosków dowodowych. Jeśli uchybienie "utrwalone" w postanowieniu nie zostanie zgłoszone w terminie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 162)">art. 162 k.p.c.</a>, strona utraci możliwość powołania się na nie w drodze zarzutu apelacyjnego, a tym samym wyłączona zostanie także kontrola przewidziana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a> (<em> <!-- -->wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2014 roku, sygn. akt VI ACa 1079/13, LEX nr 1477383</em>). Abstrahując jednakże od powyższego na marginesie należy wskazać, iż Sąd Rejonowy zasadnie oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, gdyż wobec skutecznego podniesienia zarzutu zasiedzenia służebności przesyłowej przeprowadzenie tego dowodu stało się zbędę.</p> <p>Chybiony jest nadto zarzut skarżącego błędu w ustaleniach faktycznych, to jest naruszenia dyspozycji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Nie sposób zgodzić się z apelującym, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można wprowadzić wniosku, iż linia energetyczna średniego napięcia 15 kV biegnąca przez nieruchomość powoda została oddana do użytku w dniu 30 kwietnia 1982 roku. Powyższa okoliczność wynika jednoznacznie załączonych do akt sprawy decyzji administracyjnej oraz protokołu odbioru technicznego w korelacji z treścią złożonych przez świadka <span class="anon-block">B. U.</span> zeznań. Zamierzonego przez skarżącego skutku nie może odnieść także jego argumentacja, iż żaden z dokumentów załączonych do akt sprawy nie pozwala na ustalenie, iż pomiędzy pozwaną a jej poprzednikami prawnymi była przenoszona własność urządzeń przesyłowych posadowionych na gruncie powoda, a co za tym idzie czy następowało przeniesienie posiadania służebności. Przede wszystkim wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie chodzi o wykazanie, iż pozwana spółka jest następcą prawnym swojego poprzednika, lecz o wykazanie przeniesienia posiadania służebności przesyłu przez Skarb Państwa na poprzednika prawnego pozwanej lub pozwaną. Nadto nie jest trafna teza powoda, iż przeniesienie prawa własności należy wiązać z przeniesieniu posiadania <em> <!-- -->(vide uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2014 roku, sygn. akt II CSK 433/13, www.sn.pl</em>). Bez wątpienia pozwana jest posiadaczem spornej linii, co wynika jednoznacznie z ustalonego stanu faktycznego – pracownicy pozwanej oraz jej poprzedników prawnych dokonywali konserwacji i napraw linii energetycznej. Abstrahując jednak od powyższego nawet jeżeli powód miałby rację, iż pozwana nie jest właścicielem spornej linii średniego napięcia i nie jest jej posiadaczem to i tak powództwo podlegało by oddaleniu, gdyż pozwana nie miałaby legitymacji procesowej do występowania w niniejszej sprawie. A zatem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiadałoby prawu.</p> <p>Nietrafna jest także argumentacja skarżącego, iż powodowi przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie bez podstawy prawnej z jego nieruchomości za okres sprzed upływem terminu zasiedzenia służebności. Wskazać bowiem należy, iż upływ terminu zasiedzenia wyłącza możliwość dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z cudzej nieruchomości także w okresie jego biegu. Choć posiadania prowadzące do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie nie jest tożsame z posiadaniem prowadzącym do nabycia przez zasiedzenie własność nieruchomości, to przedmiotem zasiedzenia jest prawo na cudzej rzeczy, skutek zasiedzenia w postaci nabycia służebności gruntowej wynika z mocy samego prawa, ma charakter pierwotny i nieodpłatny. Tak więc jeżeli doszło również do zasiedzenia służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu - tak jak w rozpoznawanej sprawie - roszczenie uzupełniające wygasa i nie może być skutecznie dochodzone także za okres sprzed zasiedzenia. Powód nie może skutecznie domagać się zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwaną z jego nieruchomości także za okres przed zasiedzenia służebności przesyłowej, bowiem przysługujące powodowi roszczenia uzupełniające wygasły (<em> <!-- -->zob. uzasadnienie wyroku Sadu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2014 roku, sygn. akt I ACa 237/14, LEX nr 1527216</em>).</p> <p>Z powyższych względów, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy oddalił apelację.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> zasadą odpowiedzialności za wynik sporu zasądzając od <span class="anon-block">R. C.</span> na rzecz <span class="anon-block"> (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">L.</span> kwotę 600 złotych. Na kwotę tę złożyło się jedynie wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej w postępowaniu odwoławczym ustalone w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 6;§ 6 pkt. 4)">§ 6 pkt 4</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 12;§ 12 ust. 1;§ 12 ust. 1 pkt. 1)">§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (Dz. U. z 2013 roku, poz. 490).</p> </div>