I Ns 974/14

<p>Sygn. akt I Ns 974/14</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskiem z dnia 21 marca 2014 roku <span class="anon-block">J. L. (1)</span>wystąpiła o uregulowanie w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19710270250" title="Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 ()">ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych</a> (Dz. U. nr 27, poz. 250 z późn. zm.) prawa własności nieruchomości gruntowej, składającej się z działek o numerach: <span class="anon-block">(...)</span>o pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha, <span class="anon-block">(...)</span>o pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha, <span class="anon-block">(...)</span>o pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha,<span class="anon-block">(...)</span>o pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha, <span class="anon-block">(...)</span>o pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha w obrębie <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">P.</span>, jednostka rejestrowa <span class="anon-block">(...)</span>, powiat <span class="anon-block">(...)</span>. Samoistnymi posiadaczami wskazanych działek byli <span class="anon-block">E. L.</span>, zmarły dnia <span class="anon-block">(...)</span>r. oraz <span class="anon-block">J. L. (1)</span>.</p> <p>Uczestnicy postępowania przychylili się do wniosku, za wyjątkiem <span class="anon-block">K. L.</span>, <span class="anon-block">M. L.</span> i <span class="anon-block">J. L. (2)</span>. Dwaj pierwsi nie zajęli stanowiska w sprawie. Ten ostatni zaś poparł wniosek co do zasady, z wyłączeniem działki o numerze <span class="anon-block">(...)</span>, którą to posiadał jak samoistny posiadacz w dniu 04 listopada 1971 r. i użytkuje ją do dnia dzisiejszego (k. 75).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił i zważył, co następuje:</strong> </p> <p>W dniu 03 października 1960 r. <span class="anon-block">A. Ś.</span> sprzedał <span class="anon-block">E. L.</span> sprzedał z nieruchomości we wsi <span class="anon-block">P.</span> <span class="anon-block"> (...)</span>, powiat <span class="anon-block">S.</span> działkę ziemi ornej o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha, wyznaczoną granicami działek z sąsiadującymi sąsiadami. Umowa została zawarta w formie aktu notarialnego Rep. A nr <span class="anon-block"> (...)</span> (k. 50-51). Dokument ten stanowił podstawę wpisu do rejestru ewidencji gruntów. Według stanu na dzień 04 listopada 1971 r. <span class="anon-block">działki o numerze (...)</span> stanowiły współwłasność <span class="anon-block">E. L.</span> z udziałem <span class="anon-block"> (...)</span> i <span class="anon-block">J. L. (2)</span> z udziałem <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>W związku z przeprowadzonym w roku 1990 r. scaleniem i wymianą gruntów wsi <span class="anon-block">P.</span> <span class="anon-block">E. L.</span> w zamian za działkę gruntu o <span class="anon-block">numerze geodezyjnym (...)</span> powierzchni <span class="anon-block">(...)</span>ha oraz udział <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">działkach ówczesnych numerach (...)</span> o powierzchni łącznej <span class="anon-block">(...)</span>ha otrzymał nieruchomości oznaczone <span class="anon-block">numerami geodezyjnymi (...)</span>. W wyniku tego scalenia <span class="anon-block">J. L. (2)</span> w zamian za udział <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">działkach ówczesnych numerach (...)</span> otrzymał <span class="anon-block">działkę o numerze (...)</span>, której to posiadanie w dniu 23 lipca 1993 r. przekazał w drodze aktu notarialnego Repertorium A <span class="anon-block">(...)</span>na rzecz syna <span class="anon-block">J. L. (3)</span> (k. 34).</p> <p>Postanowieniem z dnia 11 października 2006 r. wydanym w sprawie INs 384/06 spadek po <span class="anon-block">E. L.</span> nabyli: <span class="anon-block">H. K.</span>, <span class="anon-block">L. K.</span>, <span class="anon-block">A. L. (1)</span> i <span class="anon-block">J. L. (1)</span>.</p> <p>Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19710270250" title="Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 ()">ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych</a> (Dz. U. nr 27, poz. 250 z późn. zm.) normują kwestię nabycia własności gospodarstw rolnych.</p> <p>Stosownie do art. 1 tego aktu normatywnego nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych (…) i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku. Rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły wskazane wyżej warunki. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć.</p> <p>Jak wynika z wyżej powołanej regulacji, tryb uwłaszczenia nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. dotyczy samoistnych posiadaczy, którzy w dniu 4 listopada 1971 r. nie posiadali prawa własności danej nieruchomości rolnej.</p> <p>Aby więc udzielić odpowiedzi na podstawowe w niniejszej sprawie pytanie, a mianowicie czy <span class="anon-block">E. L.</span>i <span class="anon-block">J. L. (4)</span>nabyli prawo własności nieruchomości składającej się z działek o numerach: <span class="anon-block">(...)</span>o pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha, <span class="anon-block">(...)</span>pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha, <span class="anon-block">(...)</span>o pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha, <span class="anon-block">(...)</span>o pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha,<span class="anon-block">(...)</span>o pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha w obrębie <span class="anon-block">(...)</span>, jednostka rejestrowa <span class="anon-block">(...)</span>, powiat <span class="anon-block">(...)</span>, należy w pierwszym rzędzie zbadać, czy byli oni samoistnymi posiadaczami nieruchomości.</p> <p>O tym, jaki posiadacz może być uznany za samoistnego, rozstrzyga przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a> Zgodnie z jego brzmieniem, jest nim ten, kto faktycznie włada rzeczą, jak właściciel. Przede wszystkim posiadanie to charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie, jak to czyni właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą, do jakiej właściciel jest uprawniony (vide: orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1986 r., III CRN 60/86, OSNCP z 1987 r., Nr 9, poz. 132).</p> <p>Dla przyjęcia samoistnego posiadania niezbędne jest jednoczesne zaistnienie dwóch elementów: psychicznego – w postaci zamiaru władania rzeczą dla siebie (czyli animus rem sibi habendi) oraz materialnego – w postaci faktycznego władztwa nad rzeczą (corpus). Jeśli chodzi o pierwszy element, a więc zamiar, to musi on być jawny dla otoczenia. Zamiar wynika z zachowania posiadacza, a więc ma ścisły związek z elementem drugim.</p> <p>W przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 k.c.</a> zostało zawarte domniemanie, że tego, kto rzeczą faktycznie włada, należy uważać za posiadacza samoistnego.</p> <p>Przeprowadzone w sprawie dowody pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż jedynie <span class="anon-block">działka o numerze (...)</span>, o której mowa we wniosku znajdowała się w samoistnym posiadaniu małżonków <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">J. L. (1)</span>. Z niekwestionowanych przez zainteresowanych wyjaśnień, zeznań świadków <span class="anon-block">A. L. (2)</span> i <span class="anon-block">I. L.</span> (k. 30) wynika, iż małżonkowie ci weszli w posiadanie tej nieruchomości już w 1959 r. na podstawie umowy darowizny zawartej z rodzicami <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">J. L. (4)</span>. Od tego momentu w sposób spokojny i bezsporny samoistnie władali ową nieruchomością w dniu 4 listopada 1971 r.</p> <p>Analiza materiału dowodowego w sprawie prowadzi do wniosku, że zasługuje on na uwzględnienie jedynie w części <span class="anon-block">działki o numerze (...)</span>, w odniesieniu do pozostałych działek wskazanych we wniosku uznał, iż w dniu 4 listopada 1971 r. <span class="anon-block">E. L.</span> i <span class="anon-block">J. L. (1)</span> nie byli ich samoistnymi posiadaczami.</p> <p>Uwzględniając powyższe, wniosek w powołanej wyżej części, należało uwzględnić. W pozostałym zakresie wniosek był niezasadny i należało go oddalić.</p> <p>Uczestnik postępowania <span class="anon-block">J. L. (2)</span> zaprzeczył, aby kiedykolwiek <span class="anon-block">działką o numerze (...)</span> władał <span class="anon-block">E. L.</span> z żoną. Od śmierci ojca do dnia dzisiejszego samoistnym posiadaczem pozostaje <span class="anon-block">J. L. (2)</span> (k. 75). Twierdzenia te nie zostały zakwestionowane przez pozostałych zainteresowanych. Sąd uznał, iż wnioskodawczyni nie udowodniła, aby w dniu 4 listopada 1971 r. <span class="anon-block">E. L.</span> i <span class="anon-block">J. L. (1)</span> byli samoistnymi posiadaczami owej nieruchomości.</p> <p>Z informacji uzyskanych zaś ze Starostwa Powiatowego w <span class="anon-block">S.</span> wynika zaś, iż <span class="anon-block">działki o numerach (...)</span> <span class="anon-block">E. L.</span> otrzymał w posiadanie dopiero w związku z przeprowadzonym w roku 1990 r. scaleniem i wymianą gruntów wsi <span class="anon-block">P.</span> w zamian za działkę gruntu o <span class="anon-block">numerze geodezyjnym (...)</span> powierzchni <span class="anon-block">(...)</span>ha oraz udział <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">działkach ówczesnych numerach (...)</span> o powierzchni łącznej <span class="anon-block">(...)</span>ha. W tych samych okolicznościach <span class="anon-block">J. L. (2)</span> otrzymał <span class="anon-block">działkę o numerze (...)</span> w zamian za udział <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">działkach ówczesnych numerach (...)</span>, której posiadanie w dniu 23 lipca 1993 r. przekazał w drodze aktu notarialnego Repertorium A <span class="anon-block">(...)</span>na rzecz syna <span class="anon-block">J. L. (3)</span> (k. 34, 52-54).</p> <p>Powyższe wskazuje, iż <span class="anon-block">E. L.</span> i <span class="anon-block">J. L. (1)</span> nie mogli być samoistnymi posiadaczami <span class="anon-block">działek o numerach (...)</span> w dacie 04 lipca 1971 r., bowiem weszli w posiadanie tych pierwszych dopiero w roku 1990. Posiadaczem samoistnym <span class="anon-block">działki o numerze (...)</span> pozostawał zaś <span class="anon-block">J. L. (2)</span>.</p> <p>Uwzględniając powyższe, wniosek w zakresie <span class="anon-block">działek o numerach (...)</span> - jako nie spełniający przesłanek określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19710270250" title="Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 (art. 1)">art. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych</a> – należało oddalić.</p> <p>O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepis z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> </p> </div>