II AKa 276/24

Sądy powszechne2025-02-24

Sygnatura

II AKa 276/24

Data orzeczenia

2025-02-24

Rodzaj

REASONS

Treść orzeczenia

<table> <colgroup> <col width="38"/> <col width="6"/> <col width="8"/> <col width="5"/> <col width="9"/> <col width="35"/> <col width="9"/> <col width="31"/> <col width="24"/> <col width="33"/> <col width="120"/> <col width="11"/> <col width="7"/> <col width="36"/> <col width="12"/> <col width="21"/> <col width="96"/> <col width="4"/> <col width="31"/> <col width="11"/> <col width="78"/> <col width="96"/> </colgroup> <tr> <td colspan="22"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="16"> Formularz UK 2 </td> <td colspan="4"> Sygnatura akt </td> <td colspan="2"> II AKa 276/24 </td> </tr> <tr> <td colspan="20"> Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: </td> <td colspan="2"> 1. </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> Wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia (...) roku w sprawie o sygn. akt (...). </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> ☐ oskarżyciel posiłkowy </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> ☐ oskarżyciel prywatny </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> ☐ obrońca </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> ☒ inny </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.11.3. Granice zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="10"> ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść </td> <td colspan="12"> ☒ w całości </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="2"> ☐ w części </td> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="8"> co do winy </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="8"> co do kary </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="8"> co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.11.3.2. Podniesione zarzuty </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="20"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="20"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="20"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☒ </td> <td colspan="20"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a>  – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="20"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="20"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="20"> brak zarzutów </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.11.4. Wnioski </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☒ </td> <td colspan="11"> uchylenie </td> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="7"> zmiana </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.12.1. Ustalenie faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> Lp. </td> <td colspan="5"> Oskarżony </td> <td colspan="9"> Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi </td> <td colspan="3"> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td> 1. </td> <td colspan="3"> 1. </td> <td colspan="5"> Wnioskodawca B. K. </td> <td colspan="9"> 1. Powołanie rezerwistów do wojskowych obozów internowania w (...) roku jako forma represji wobec ówczesnych opozycjonistów - „nienadających się z różnych powodów do internowania lub zatrzymania” – do których grona zaliczono m.in. B. K.; </td> <td colspan="3"> 1. „Perfidna forma internowania. Wspomnienia rezerwistów i poborowych powołanych do wojskowych obozów internowania w (...) roku” – D. C., A. K., wyd. IPN Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narowowi (...) Oddział w G. 2022; </td> <td> 1. www.ipn. gov.pl; www.księgarniaipn.pl; </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> Lp. </td> <td colspan="5"> Oskarżony </td> <td colspan="9"> Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi </td> <td colspan="3"> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> </td> <td colspan="5"> </td> <td colspan="9"> ********************************************* </td> <td colspan="3"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.12.2. Ocena dowodów </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Lp. faktu z pkt 2.1.1 </td> <td colspan="5"> Dowód </td> <td colspan="11"> Zwięźle o powodach uznania dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> 2.1.1.1. </td> <td colspan="5"> „Perfidna forma internowania. Wspomnienia rezerwistów i poborowych powołanych do wojskowych obozów internowania w (...) roku” – D. C., A. K., wyd. IPN Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narowowi (...) Oddział w G., 2022 rok. </td> <td colspan="11"> Publikacja IPN O. w G. to dokument o charakterze oficjalnym, powszechnie dostępny, którego treść i pochodzenie nie były kwestionowane przez strony, a i Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw by czynić to z urzędu. </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 </td> <td colspan="4"> Dowód </td> <td colspan="11"> Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> </td> <td colspan="4"> **************** </td> <td colspan="11"> ********************************************************* </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Lp. </td> <td colspan="17"> Zarzut </td> </tr> <tr> <td rowspan="7" colspan="5"> 3.1. </td> <td colspan="14">  Z apelacji pełnomocnika wnioskodawczyni: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, że powołanie wnioskodawcy B. K. na ćwiczenia wojskowe do jednostki wojskowej w G. od (...) roku nie miało związku z działalnością wnioskodawcy na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, podczas gdy zgromadzone w sprawie dokumenty zawierają treści jednoznacznie wskazujące na to, że B. K. był działaczem opozycji, a nadto, że pozostawał w zainteresowaniu Służby Bezpieczeństwa, a powołanie go na ćwiczenia wojskowe w okresie objętym treścią wniosku miało charakter represyjny w związku z działalnością „solidarnościową” wnioskodawcy, co z kolei doprowadziło do niesłusznego oddalenia wniosku o zadośćuczynienie opartego na podstawie wynikającej z art. 8a ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważone orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. </td> <td colspan="3"> ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Apelacja okazała się o tyle celowa, że doprowadziła do wydania orzeczenia kasatoryjnego. Analizując apelację skarżącego stwierdzić należy, iż co do zasady zarzucała ona zaskarżonemu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych mający wynikać głównie z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (błąd "dowolności"). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wypracowano wymogi, którym podlegać musi ocena dowodów, aby nie przekształciła się w "dowolną". Tak więc przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> wtedy, gdy: - jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a>), i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 2;art. 2 § 2)">art. 2 § 2 k.p.k.</a>), - stanowi wyraz rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 4)">art. 4 k.p.k.</a>), - jest wyczerpujące i logiczne - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424;art. 424 § 1;art. 424 § 1 pkt. 1)">art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.</a>). (por. wyr. SN z 16 XII 1974 r., Rw 618/74, OSNKW 1975, z. 3-4, poz. 47; SN V KK 375/02, OSN Prok. i Pr. 2004, nr 1, poz. 6; wyr. SN z 9 XI 1990 r., (...) 149/90, OSNKW 1991, z. 7-9, poz. 41; wyr. SN z 22 II 1996 r., II KRN 199/95, OSN PiPr 1996, nr 10, poz. 10; wyrok SA w Łodzi z 2001-01-17, II AKa 255/00, Prok.i Pr.-wkł. 2002/10/22; wyrok SA w Łodzi z2002-03-20,II AKa 49/02, Prok.i Pr.-wkł. 2004/6/29 i inne; M. C., Z. Doda: Przegląd..., P.. 1976, nr 2, s. 48; W. D.: Przegląd..., PiP 1976, nr 4, s. 119; Z. Doda, J. G.: Węzłowe problemy..., <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 ()">PS</a> 1996, nr 5, s. 46). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanego przypadku, stwierdzić należy, iż Sąd I instancji w sposób pobieżny przeprowadził postępowanie dowodowe, nienależycie rozważył całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy i powszechnie dostępnych danych przez co ocena zgromadzonych w sprawie dowodów jawiła się jako dowolna, a poczynione na tej podstawie ustalenia faktyczne w relewantnym dla sprawy zakresie co najmniej przedwczesne i nieuprawnione. Przypomnieć należy, że podstawą dochodzonego w niniejszym postępowania zadośćuczynienia przez B. K. był art. 8a ust. 1 ustawy lutowej, zgodnie z którym „ Osobie, która w okresie od dnia (...) r. pełniła czynną służbę wojskową, do której odbycia została powołana za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę”. W świetle powyższego warunkiem koniecznym uznania żądania wniosku za podstawy co do zasady było ustalenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy czynną służbą wojskową w okresie stanu wojennego – in concreto od dnia (...) r. - a działalnością niepodległościową wnioskodawcy. Z niespornych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że B. K. od(...) r. należał do (...) i tworzył struktury związkowe w Fabryce (...) w G.. W latach (...) był wiceprzewodniczącym Komisji Zakładowej (...). Po (...) r. prowadził działalność podziemną, drukując i kolportując pismo (...). Ponieważ był podejrzewany przez SB o rozwieszenie ulotek (...) w Fabryce (...) w G., 4.11.1982 r. w jego miejscu zamieszkania i w zakładzie pracy przeprowadzono przeszukanie, w wyniku którego odnaleziono kilka egzemplarzy podziemnych wydawnictw. Nie budziło wątpliwości i to, że B. K. w okresie od (...) r. był powołany do odbycia ćwiczeń wojskowych w G., w czasie których był poddany rygorowi wojskowemu, przeprowadzano z nim zajęcia polityczne, a także musiał ciężko pracować przy budowie poligonu, zaś po powrocie do pracy kontynuował działalność opozycyjną. Kontrowersyjnym natomiast okazał się związek tej służby z działalnością opozycyjną wnioskodawcy. Sąd Okręgowy ustali bowiem, że skoro B. K. otrzymał powołanie na obowiązkowe, trzymiesięczne ćwiczenia wojskowe na około dwa tygodnie przed ustaloną datą stawiennictwa w wyznaczonej jednostce wojskowej, zaś Sprawa Operacyjnego Sprawdzenia (SOS) o kryptonimie P. – związana z rozwieszeniem ulotek (...) w Fabryce (...) w G. – została wszczęta pod koniec (...) r. - w ramach, której(...) r. przeprowadzono przeszukanie w miejscu zamieszkania i w zakładzie pracy wnioskodawcy, po którym tenże odbył ćwiczenia wojskowe zgodnie z uprzednim powołaniem - to związek tej służby z działalnością opozycyjną wnioskodawcy nie został wykazany. Jakkolwiek niespornym jest, że B. K. był figurantem S., rejestrowanym od (...) r. w związku z podejrzeniem kolportażu ulotek S. na terenie Fabryki (...). W ramach rzeczonej sprawy przeprowadzono wskazane wyżej przeszukanie w jego domu, w czasie którego znaleziono „nielegalne materiały” i przeprowadzono z nim rozmowę profilaktyczno-wychowawczą. Nie uzyskano jednak dowodów o charakterze procesowym, a ponieważ na terenie zakładu zaprzestano „kolportowania nielegalnych wydawnictw”, sprawę o kryptonimie P. zakończono (vide materiały archiwalne IPN – sprawa (...)). Wniosek wyprowadzony przez Sąd Okręgowy z powyższych, niekwestionowanych faktów, odnośnie zainteresowania SB działalnością opozycyjną B. K. dopiero po powołaniu go na obowiązkowe ćwiczenia wojskowe, a tym samym co do braku związku pomiędzy działalnością opozycyjną wnioskodawcy, a samym powołaniem do czynnej służby wojskowej na rzeczone ćwiczenia, wydaje się jednak nieuprawiony, a co najmniej przedwczesny. Nie uwzględnia on bowiem faktów historycznych. Z powszechnie dostępnych danych wynika wszak, że tzw. wojskowe obozy funkcjonowały od (...) r. do początku (...) r., a ich geneza związana jest z wydarzeniami z (...) r. Kilka miesięcy po wprowadzeniu stanu wojennego (...) podjęła swoją działalność w podziemiu. W dniu (...) r. Sejm PRL uchwalił nową ustawę o związkach zawodowych, rozwiązującą wszystkie związki zawodowe istniejące przed (...) r., w tym (...). W odpowiedzi Tymczasowa Komisja Koordynacyjna zaapelowała o przeprowadzenie (...) r. ogólnopolskiego strajku protestacyjnego. Najprawdopodobniej wtedy pojawił się pomysł spacyfikowania podziemnej (...) przez pobór do wojska związkowców mogących stanowić dla władzy potencjalne niebezpieczeństwo. Dnia (...)r. dyrektor Departamentu V MSW w W., płk S., wystosował szyfrogram do zastępców komendantów wojewódzkich MO ds. SB  „w sprawie wytypowania osób podejrzanych o organizowanie strajków, zajść ulicznych, czynną wrogą działalność (druk, kolportaż), a nienadających się z różnych powodów do internowania lub zatrzymania, w celu powołania ich na ćwiczenia wojskowe lub do odbycia zasadniczej służby wojskowej”. Miały to być osoby rekrutujące się głównie z dużych zakładów. Dalsze działania prowadzone były dwutorowo, ponieważ równolegle z MSW własne przygotowania podjęło MON. Dnia (...)r. gen. dyw. J. przeprowadził telekonferencję z Zastępcami Dowódców Okręgów Wojskowych, przekazując szefom S. Okręgów Wojskowych założenia organizacyjne dotyczące dodatkowego sformowania pododdziałów szkoleniowych. Zwracano uwagę na pilną potrzebę „odizolowania”, zwłaszcza w dużych zakładach pracy, osób stanowiących główny trzon grup o charakterze wywrotowym. Ostatnim z zarządzeń na najwyższym szczeblu wojskowym było „Zarządzenie S. Generalnego Wojska Polskiego nr (...) z (...)r.” Jego następstwem była prowadzona w dniach  (...) r. akcja wzywania do Wojskowych Komend Uzupełnień lub bezpośrednie doręczanie kart mobilizacyjnych. Zarządzenie precyzowało powołanie grupy (...) podoficerów i szeregowych rezerwy  w dniach (...) r. z dodaniem do tej liczby maksymalnie 15 procent nadwyżki „na zabezpieczenie stawiennictwa i na ewentualne wykruszenia”. Ze (...) Okręgu Wojskowego 150 żołnierzy rezerwy kierowano do 10 Batalionu Pontonowego w R.. Po 80 podoficerów i szeregowych rezerwy wysyłano do trzech jednostek: 1 Brygady Saperów w B., 4 Brygady Saperów w G. i  6 Pułku Pontonowego w G.. Od(...) r. (...) osób zostało powołanych na trzymiesięczne szkolenie wojskowe w ramach służby czynnej. W zdecydowanej większości osoby te były tzw. drugim garniturem (...), czyli członkami Komisji Zakładowych i działaczami szczebla zakładowego (...) S oraz współorganizatorami strajków i protestów z (...) W znacznym stopniu osoby te były w wieku średnim (głównie roczniki (...)). Dla rezerwistów powołanych na trzymiesięczne „ćwiczenia” utworzono 10 kompanii polowych rezerwy zlokalizowanych w pobliżu jednostek wojskowych w B., Budowie, C. nad W., C., C.,  G. ( (...)), G., R., T. i U./K. (  por.  Obozy wojskowe (...) M. D. (...) (...)&url=https://(...) (...);  Wojsko jako internowanie. Formy represji w czasie stanu wojennego (...) wobec działaczy opozycji antykomunistycznej umieszczonych w wojskowych obozach specjalnych E. B. : https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi= (...)&url=https://journals.akademicka.pl(...) ;  M. G.: Wojskowe O. Internowania (...) r.: https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi= (...)&url=https://ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn (...),M.-G.-Wojskowe-O.-Internowania- (...)-r.html;  Perfidna forma internowania: https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi= (...)&url=https://ipn.gov.pl/download/ (...)IPNpublikacjawojskoweobozynetcompressed.pdf). W świetle powyższego powołanie B. K. do czynnej służby wojskowej na trzymiesięczne ćwiczenia w tym samym okresie co innych „nienadających się z różnych powodów do internowania lub zatrzymania” w sytuacji prowadzonej przez niego działalności opozycyjnej zarówno przed jak i po zakończeniu ćwiczeń nie mogło być zwykłem zbiegiem okoliczności, a przynajmniej wydaje się to mało prawdopodobne. Opisywana bowiem w ogólnie dostępnych źródłach akcja spacyfikowania związkowców, mogących stanowić dla władzy potencjalne niebezpieczeństwo przez pobór do wojska, została przeprowadzona w sposób zaplanowany, metodyczny i w krótkim czasie oraz z wykorzystaniem aparatu państwa. Godzi się przy tym zauważyć, że opisywane przez wnioskodawcę i świadka H. K. w toku przewodu sądowego okoliczności powołania i warunki odbytych ćwiczeń w JW w G. w okresie od (...) r. wskazywały na ich represyjny charakter i odpowiadały faktom historycznym. Ubocznie zauważyć wypada i to, że w ogólnie dostępnych publikacjach wydanych pod auspicjami IPN powołanie B. K. na ćwiczenia wojskowe w okresie stanu wojennego łączone jest z jego działalnością opozycyjną, co oczywiście nie wiąże sądu orzekającego, zgodnie z zasadą samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego, winno być jednak przedmiotem wnikliwej oceny (vide: „Perfidna forma internowania. Wspomnienia rezerwistów i poborowych powołanych do wojskowych obozów internowania w (...) roku” – D. C., A. K., wyd. IPN Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narowowi (...) Oddział w G. 2022; B. O. (...): https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi= (...)&url=https://odznaczeni-kwis.ipn.gov.pl/persons/view/8584f3c3-8fd0- (...)- (...)-6b9b33b177ae). Na koniec podkreślić wypada, że (...) - pismo wydawane przez działaczy S w G., przy udziale m.in. B. K. w okresie (...) - było rozpracowywane przez Wydz. V KW MO w P. w ramach SOS krypt. B. już od (...) roku, a więc na długo przed wezwaniem wnioskodawcy na ćwiczenia wojskowe (vide akta archiwalne (...)). Reasumując, skarżący uprawdopodobnił zarzut, że Sąd Okręgowy wadliwie wnioskował z prawidłowo ustalonych faktów, inne zaś pominął, co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Wnioski </td> </tr> <tr> <td colspan="14"> Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. </td> <td colspan="3"> ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym okazał się zasadny – Sąd orzekający oddalił bowiem żądanie wniosku o zadośćuczynienie w całości jako bezpodstawne, nie ustalając w ogóle wykładników poniesionej przez wnioskodawcę krzywdy w związku z powołaniem go jako rezerwisty na trzymiesięczne ćwiczenia wojskowe do JW w G. za działalność opozycyjną w okresie od (...) roku. Sąd Apelacyjny stanął przy tym na stanowisku, że nie powinien czynić w tym zakresie własnych ustaleń faktycznych by nie pozbawiać stron postępowania możliwości poddania przyszłego rozstrzygnięcia ewentualnej kontroli instancyjnej. </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="5"> </td> <td colspan="17"> Powołanie rezerwistów do wojskowych obozów internowania w (...) roku jako forma represji wobec ówczesnych opozycjonistów - „nienadających się z różnych powodów do internowania lub zatrzymania” – fakt notoryjny. </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Okoliczność tę uwzględniono z urzędu jako fakt powszechnie znany, przy czym sąd orzekający w postępowaniu z tzw. ustawy lutowej, nie jest pozbawiony inicjatywy dowodowej i może, a w niekiedy wręcz powinien przeprowadzić dowody także z urzędu, aby uzyskać stan materialnej sprawiedliwości orzeczenia, a to wobec obowiązywania w tym postępowaniu reguł 2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (§ 2)">§ 2 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 k.p.k.</a> – vide <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 558)">art. 558 k.p.k.</a> a contrario w zw. z art. 8 ust. 3 i art. 8a ust. 2 ustawy lutowej. </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="5"> </td> <td colspan="17"> Przedmiot utrzymania w mocy </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> 0.1********************************************************************************* </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Zwięźle o powodach utrzymania w mocy </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> ************************************************************************************************ </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="5"/> <td colspan="17"> Przedmiot i zakres zmiany </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> 0.0.1********************************************************************************* </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Zwięźle o powodach zmiany </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> ********************************************************************************************* </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="3"> </td> <td colspan="14"> *********************************************************** </td> <td colspan="5"> ☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> *********************************************************************************************************** </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="3"> </td> <td colspan="14"> Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości </td> <td colspan="5"> ☒ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> Sąd odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok oddalający żądanie wniosku o zadośćuczynienie w całości. Powody uchylenia wyroku wynikają z wcześniejszych wywodów, które przemawiały za koniecznością przeprowadzenia przewodu sądowego w całości. Orzeczenie o kosztach jako integralnie związane z treścią orzeczenia o przedmiocie postępowania także podzieliło jego los. </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="3"> </td> <td colspan="14"> Konieczność umorzenia postępowania </td> <td colspan="5"> ☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> *********************************************************************************************************** </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="3"> </td> <td colspan="14"> *************************************************************** </td> <td colspan="5"> ☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 454;art. 454 § 1)">art. 454 § 1 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> ************************************************************************************************************ </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> W toku postępowania ponownego Sąd Okręgowy, kierując się krytyką zaskarżonego wyroku przeprowadzi postępowanie dowodowe w całości, czyniąc relewantne ustalenia faktyczne w zakresie dotyczącym meritum sprawy, tj. związku powołania wnioskodawcy jako rezerwisty na trzymiesięczne ćwiczenia wojskowe do JW w G. w okresie od (...) roku z jego działalnością opozycyjną. W razie uznania związku za wykazany (na co wskazywać mogą fakty powszechnie znane, ujawnione sygnalnie w toku rozprawy odwoławczej), Sąd Okręgowy poczyni ustalenia czy w związku z tego rodzaju formą represji wnioskodawca doznał krzywdy pozostającej w adekwatnym związku przyczynowo – skutkowym i w czym się ona przejawiała oraz jakie były jej wykładniki. Dopiero wówczas będzie możliwe ustalenie odpowiedniego zadośćuczynienia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445)">art. 445 k.c.</a>, czyli odzwierciedlającego w pełni rozmiar doznanej krzywdy, tj. stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania, nieodwracalność następstw i inne okoliczności, których nie sposób wymienić wyczerpująco (por. m.in. wyroki SN: z 30.01.2004 r., I CK 131/03, OSNC 2005/2, poz. 40; z 27.02.2004 r., V CK 282/03, LEX nr 183777) - tak by z jednej strony było ono odczuwalne dla wnioskodawcy i przynosiło mu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne, a z drugiej było utrzymane w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (por. wyroki SN: z 14.02.2008 r., II CSK 536/07, LEX nr 461725, z glosą K. Ludwichowskiej, OSP 2010/5, poz. 47, s. 339; z 26.02.1962 r., IV CR 902/61, OSNCP 1963/5, poz. 107; z 24.06.1965 r., I PR 203/65, OSPiKA 1966/4, poz. 92; z 10.03.2006 r., IV CSK 80/05, OSNC 2006/10, poz. 175). </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="14"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 6. Koszty Procesu </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="14"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> </td> <td colspan="14"> Ponieważ wyrok sądu II instancji nie był orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, Sąd Apelacyjny nie orzekł o kosztach postępowania, w tym z tytułu zastępstwa procesowego, o czym winien pamiętać Sąd Okręgowy ponownie orzekając w sprawie, albowiem to jego orzeczenie będzie kończącym postępowanie w sprawie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 626;art. 626 § 1)">art. 626 § 1 k.p.k.</a>). </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> 7. PODPIS </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> A. W. M. K. I. P. </td> </tr> </table>