I ACz 2109/13

<p>Sygn. akt : I ACz 2109/13</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 17 grudnia 2013r</p> <p>Sąd Apelacyjny w Kraskowie Wydział I Cywilny w składzie :</p> <p>Przewodniczący : SSA Andrzej Struzik</p> <p>Sędziowie : SA Paweł Rygiel , SA Grzegorz Krężołek [ spr]</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013r w Krakowie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przy uczestnictwie <span class="anon-block"> Opery (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>o udzielenie zabezpieczenia przed wytoczeniem powództwa</p> <p>na skutek zażalenia obowiązanej</p> <p>od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 września 2013r r,</p> <p>sygn. akt : I Co 351/ 13</p> <p> <strong> <!-- -->P o s t a n a w i a </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> I. Zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób , że wniosek o udzielenie zabezpieczenia w całości oddalić.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->II. Zasądzić od <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz <span class="anon-block"> Opery (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> kwotę 3630 złotych / trzy tysiące sześćset trzydzieści złotych/ tytułem kosztów postępowania zażaleniowego. </strong> </p> <p>Sygn. akt I ACz 2109/13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z 18 września 2013 roku Sąd Okręgowy w Krakowie udzielił wnioskodawcy <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> zabezpieczenia roszczenia o nakazanie uczestnikowi – <span class="anon-block"> Operze (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> -zaniechania skorzystania w jakiejkolwiek wysokości z udzielonych uczestnikowi przez <span class="anon-block"> Bank (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> gwarancji bankowych z 5 czerwca 2012 roku nr <span class="anon-block"> (...)</span> w kwocie 318.109,70 złotych, z 5 czerwca 2012 roku <span class="anon-block"> (...)</span> w kwocie 895.499,56 złotych, z 5 czerwca 2012 roku nr <span class="anon-block"> (...)</span> w kwocie 70.272,00 złotych w zakresie zgłoszonych przez uczestnika roszczeń z tytułu zapłaty kar umownych za zwłokę w usunięciu wad funkcjonowania nawiewu zimnego powietrza do budynków „<span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block"> (...)</span> oraz przebarwień na suficie budynku<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> Opery (...)</span>, zgłoszonych przez uczestnika wnioskodawcy pismem z 21 sierpnia 2013 roku L.Dz.<span class="anon-block">(...)</span>, poprzez zakazanie uczestnikowi skorzystania z wyżej wymienionych . gwarancji w jakiejkolwiek wysokości i rozporządzenia wierzytelnościami z nich , a w szczególności ich zbywania. W pozostałym zakresie wniosek oddalił oraz wyznaczył wnioskodawcy dwutygodniowy termin do wytoczenia powództwa.</p> <p>Dokonując oceny zgłoszonego żądania wskazał , iż orzecznictwo dopuszcza możliwość zabezpieczenia roszczenia poprzez nakazanie uprawnionemu zaniechania skorzystania z gwarancji bankowych. Ponadto zauważył , że załączone do wniosku dokumenty świadczą, że wady w wykonanych przez wnioskodawcę budynkach, które były podstawą złożenia oświadczeń o skorzystaniu z gwarancji bankowych, wynikały z wad projektowych za które wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności. Na tej podstawie sformułował ocenę , że uprawdopodobnione zostało zgłoszone przez niego roszczenie. Zdaniem Sądu ma on również interes prawny w żądaniu zabezpieczenia, który wyraża się w konieczności zapewnienia możliwości dochodzenia w przyszłym procesie roszczenia o zaniechanie skorzystania przez uczestnika z gwarancji, którego zabezpieczenia się domaga, gdyż brak zabezpieczenia i wypłata kwot gwarancyjnych taką możliwość wykluczą.</p> <p>Powyższe postanowienie zaskarżyła w całości obowiązana , domagając się jego uchylenia i oddalenia wniosku o udzielenie zabezpieczenia , bądź ewentualnie jego zmiany poprzez nakazanie <span class="anon-block"> Operze (...)</span> aby niezwłocznie złożyła <span class="anon-block"> Bankowi (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> pisemne oświadczenie o wstrzymaniu wypłaty z gwarancji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, którego dotyczy zabezpieczenie, tj. kwot ujętych w treści gwarancjach bankowych z 5 czerwca 2013 roku nr <span class="anon-block"> (...)</span> , z 5 czerwca 2012 roku <span class="anon-block"> (...)</span> i z 5 czerwca 2012 roku nr <span class="anon-block"> (...)</span> oraz zobowiązanie uprawnionego do złożenia kaucji zabezpieczającej ewentualne roszczenia obowiązanego w wysokości kwot wskazanych w powołanych gwarancjach .</p> <p>Zdaniem skarżącej Sąd Okręgowy dopuścił się obrazy przepisów postępowania w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730(1);art. 730(1) § 3)">art. 730(1) § 3 k.p.c.</a> poprzez ustanowienie zabezpieczenia obciążającego obowiązanego ponad potrzebę oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 731)">art. 731 k.p.c.</a> poprzez orzeczenie o sposobie zabezpieczenia, które prowadzi do zaspokojenia interesu samego roszczenia , które miało być objęte tymczasową ochroną .</p> <p>W uzasadnieniu środka odwoławczego wskazała , iż Sąd dokonując wyboru sposobu zabezpieczenia uwzględnił jedynie interesy wnioskodawcy, pozbawiając tym samym uczestniczka ochrony z tytułu gwarancji bankowej, co doprowadziło do obciążenia go ponad miarę. Gwarancje bankowe mają bowiem charakter czasowy – wygasają odpowiednio 8 września i 25 listopada 2013, a nieskorzystanie z nich doprowadzi do ich wygaśnięcia.</p> <p>Ponadto żądanie uruchomienia gwarancji zostało do Banku skierowane jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Tym samym zastosowany przez Sąd sposób zabezpieczenia jest niezasadny, gdyż uczestnik skorzystał już z przysługujących mu uprawnień, w pełnym ich wymiarze ilościowym.</p> <p>Dodatkowo obowiązana podniosła, iż Sąd zakazując skorzystania z gwarancji doprowadził do stanu tożsamego z zaspokojeniem roszczenia uprawnionej spółki. Tymczasem wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu nie może prowadzić do skutku, jaki wnioskodawca dopiero zamierza osiągnąć wytaczając powództwo.</p> <p>W odpowiedzi na zażalenie <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> wniosła o oddalenie zażalenia oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu swojego stanowiska procesowego spółka stanęła na stanowisku , iż złożenie wniosku o wypłatę środków jedynie inicjuje skorzystanie z uprawnienia, które wynika z jej ustanowienia dla beneficjenta gwarancji. Zaspokojenie roszczenia z tego tytułu będzie bowiem wymagać spełnienia świadczenia przez gwaranta (<span class="anon-block"> (...) S.A.</span>). Ponadto w każdej z gwarancji zawarto zastrzeżenie, iż tracą one moc, o ile roszczenia uprawnionego nie zostaną bankowi zgłoszone przed upływem wskazanego w nich terminu. Tak więc jeżeli złożono bankowi żądanie wypłaty środków przed upływem terminu, to roszczenie o ich zapłatę po stronie <span class="anon-block"> Opery (...)</span> powstało, a jedynie nie jest realizowane na skutek wydania postanowienia o zabezpieczeniu.</p> <p>Niezależnie od powyższego uprawniona spółka powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o udzielenie zabezpieczenia, wskazującą, iż żądanie wypłaty świadczeń wobec banku przez obowiązaną stanowi nadużycie prawa, gdyż ta zamierza je wykorzystać niezgodnie z przeznaczeniem. Podniosła, odwołując się do poglądów orzecznictwa, że takim przypadku , nawet przyjęcie abstrakcyjnego charakteru gwarancji bankowej nie wyklucza ochrony wykonawcy kontraktu przed działaniem jego beneficjenta sprzecznym z dobrymi obyczajami lub obowiązkiem współdziałania oraz lojalności dłużnika i wierzyciela.</p> <p> <strong> <!-- --> Rozpoznając zażalenie Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:</strong> </p> <p>Podstawowe znaczenie dla dopuszczalności zabezpieczenia polegającego na nakazaniu zaniechania skorzystania z udzielonych beneficjentowi gwarancji bankowych świadczeń o tak zidentyfikowanym obligacyjnym źródle ma kwestia charakteru prawnego tego zobowiązania Większość doktryny przyjmuje jego abstrakcyjność.</p> <p>/ por. bliżej stanowisko J. Pisuliński w: M. Bączyk L. Góral, E. Fojcik-Mastalska, J. Pisuliński, W. Pyzioł Prawo bankowe. Komentarz, LexPolonica 2013,oraza M. Spyry w F. Zoll (red.) Prawo Bankowe. Komentarz Lex 2013./</p> <p>Za abstrakcyjnym charakterem gwarancji bankowej opowiedział się również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 kwietnia 1993 roku, III CZP 16/93,publ. OSNC 1993 Nr 10 poz.166 gdzie stwierdzono, iż bank udzielający gwarancji opatrzonej klauzulami „nieodwołalnie i bezwarunkowo” oraz „na pierwsze żądanie”[ a takich dotyczy rozstrzygana sprawa ] nie może skutecznie powołać się - w celu wyłączenia lub ograniczenia przyjętego na siebie obowiązku zapłaty - na zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego, w związku z którym gwarancja została ustanowiona . Powyższe stanowisko podtrzymał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 kwietnia 1995 roku, III CZP 166/94, publ. OSNC z 1995 Nr 10 poz. 135 , por. także uzasadnienie judykatu z 27 marca 2013r , sygn.. I CSK 630/12 , powołanego za zbiorem Lex nr 1341650.</p> <p>Abstrakcyjność zobowiązania z gwarancji służy wzmocnieniu pewności obrotu poprzez przejęcie przez gwaranta ryzyka niewykonania bądź niewłaściwego wykonania zobowiązania dłużnika./ zleceniodawcy gwarancji / Jej ustanowienie nie wpływa zatem na stosunek podstawowy, ale służy wzmocnieniu pozycji jej beneficjenta , który otrzymuje od gwaranta świadczenie , wobec powołania się, w żądaniu zapłaty przez bank, na okoliczności wskazane w dokumencie gwarancji / liście gwarancyjnym / niezależnie od tego czy okoliczności te , w odniesieniu do stosunku podstawowego pomiędzy jej beneficjentem , a zleceniodawcą dają podstawę do stwierdzenia odpowiedzialności tego ostatniego za zobowiązanie , umocnieniem realizacji którego ma być świadczenie z tego tytułu spełnione.</p> <p>Tym samym wykreowane przez udzielenie gwarancji zobowiązanie ma charakter samoistny (nieakcesoryjny) wobec zobowiązania łączącego beneficjenta gwarancji z dłużnikiem / zleceniodawcą gwarancji./ Zarzuty jakie strony stosunku podstawowego mogą formułować wzajemnie względem siebie pozostają prawnie irrelewantnymi dla powstania po stronie banku obowiązku wypłaty świadczenia z gwarancji na rzecz jej beneficjenta.</p> <p>Z oceną takiego charakteru zobowiązania gwarancyjnego zdaje się zgadzać również wnioskodawca, podnosząc jednak, iż żądanie wypłaty stanowi, w okolicznościach faktycznych powołanych dla uzasadnienia wniosku o udzielenie zabezpieczenia ,ze strony <span class="anon-block"> Opery (...)</span> nadużycie prawa.</p> <p>Powyższego stanowiska nie można podzielić.</p> <p>Zarzut nadużycia gwarancji jest powszechnie aprobowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz doktrynie sposobem za pomocą którego nie tylko bank obowiązany do spełnienia świadczenia ale także zleceniodawca gwarancji , będący stroną stosunku podstawowego, którego drugą stroną jest uprawniony do świadczenia gwarancyjnego mogą zwalczać obowiązek spełnienia wynikającego z niej świadczenia.</p> <p>/ por. bliżej w tej kwestii powołane jedynie dla przykładu orzeczenie Sądu Najwyższego z 25 stycznia 1995r , sygn. III CRN 70/94 , publ. OSNC 1995 nr 5 poz. 86 oraz stanowisko M. Spyry op. cit /</p> <p>Trzeba przy tym zaakcentować , że w przypadku zleceniodawcy gwarancji , jest to z uwagi na przedstawiony wyżej jej charakter prawny oraz cel jakiemu jej ustanowienie ma służyć , jedyny tego rodzaju instrument. Przyznanie mu bowiem uprawnień o szerszym zakresie służących zniweczeniu uprawnienia drugiej strony stosunku podstawowego byłoby sprzeczne z samą istota gwarancji w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 81;art. 82;art. 83)">art. 81-83 ustawy Prawo bankowe</a>.[ Jedn. tekst DzU z 2012 poz.1376]</p> <p>Aby to jednak uczynić skutecznie formułujący ten zarzut musi , [ w ramach żądania udzielania zabezpieczenia uprawdopodobnić ] istnienie dwóch przesłanek :</p> <p>- nie zrealizowania się zabezpieczonego ustanowieniem gwarancji rezultatu oraz tego</p> <p>- że nadużycie uprawnienia po stronie beneficjenta ma charakter oczywisty.</p> <p>Przyjmuje się, iż oczywistość nieziszczenia się zabezpieczającego rezultatu gwarancji zachodzi w sytuacjach, w których każdy rozsądny uczestnik obrotu nie ma wątpliwości, iż wskazane przez beneficjenta okoliczności, mające usprawiedliwić żądanie zapłaty świadczenia w rzeczywistości nie zaszły. Nie jest wystarczające samo zaprzeczanie zajściu zabezpieczonego rezultatu. O oczywistości nadużycia uprawnień z gwarancji nie można również mówić w przypadku, gdy pomiędzy stronami stosunku podstawowego powstał spór co do faktów bądź co do tego , że okoliczności uprawniają beneficjenta do skorzystania ze swojego uprawnienia do otrzymania świadczenia</p> <p>Już na podstawie samej treści ocenianego wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony roszczeniu <span class="anon-block"> (...) SA</span> stwierdzić można, iż tego rodzaju oczywistość nadużycia prawa przez <span class="anon-block"> Operę (...)</span> nie może być potwierdzona.</p> <p>Przede wszystkim pomiędzy stronami istnieje spór co do odpowiedzialności <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z tytułu rękojmi za wady polegające na nieprawidłowym funkcjonowaniu nawiewu zimnego powietrza w budynkach<span class="anon-block">(...)</span>i <span class="anon-block"> (...)</span> oraz przebarwień na suficie w budynku<span class="anon-block">(...)</span>Opery .</p> <p>Ocena wnioskodawcy, iż powyższe nieprawidłowości wynikają z błędów projektowych i tym samym nie obciążają wykonawcy opiera się wyłącznie na prywatnych ekspertyzach, które z kolei nie są akceptowane przez obowiązaną , o czym świadczy wyznaczenie wykonawcy terminu do usunięcia usterek do 31 sierpnia 2012 roku oraz wystosowane następnie wezwanie do zapłaty w terminie 7 dni kary umownej w wysokości 4135035,16 złotych, z zagrożeniem, iż kwota przekraczająca sumę gwarancji bankowych będzie przez zamawiającego dochodzona na drodze sądowej.</p> <p>Nie ulega zatem wątpliwości, iż pomiędzy stronami stosunku podstawowego brak jest zgody co do odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady fizyczne budynku. Jednocześnie na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów nie można uznać, iż roszczenia formułowane przez <span class="anon-block"> Operę (...)</span> są oczywiście bezzasadne, co mogłoby uprawniać ocenę , że jej żądanie skierowane do banku , który nie jest stroną wszczętego już przez spółkę z <span class="anon-block">W.</span> sporu sądowego o roszczenie mające podlegać zabezpieczeniu jest takim , które stanowi nadużycie prawa. W szczególności strony nie negują tego , iż zgłaszane wady fizyczne w części wzniesionych przez wykonawcę budynków rzeczywiście wystąpiły. Ich przyczyny jako przesłanka rozstrzygnięcia będą przedmiotem oceny Sądu, w ramach prowadzonego przez strony procesu .</p> <p>Zatem należy uznać , że <span class="anon-block"> (...) SA</span> nie uprawdopodobniła roszczenia , którego ochronie ma służyć złożony przez nią wniosek. Brak tej normatywnej przesłanki jej udzielenia jest dostateczną i wystarczającą podstawą do oddalenia go, bez potrzeby przeprowadzenia oceny czy zdołała uprawdopodobnić drugą z tych przesłanek jaką jest interes prawny w jej uzyskaniu.</p> <p>Z podanych wyżej przyczyn Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie I sentencji postanowienia na podstawię <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 §1 kpc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730)">art. 730</a> [1] <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1)">§1 kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">397 §2 kpc</a>.</p> <p>Wydanie orzeczenia reformatoryjnego kończącego postępowanie wywołane wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia powoduje , że Sąd II instancji obowiązany jest rozstrzygnąć o kosztach postępowania zażaleniowego.</p> <p>Koszty te , po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 §1 kpc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108)">art. 108</a> § i 391 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1;§ 397;§ 2)">§1 i 397 §2 kpc</a> obciążają wnioskodawczynię.</p> <p>Na kwotę należną od niej z tego tytułu <span class="anon-block"> Operze (...)</span> złożyły się opłata od zażalenia [ 30 złotych ] oraz , uwzględniwszy wartość przedmiotu zaskarżenia , tożsamą z wartością przedmiotu zabezpieczenia , wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obowiązanej , będącego radcą prawnym , ustalone na podstawie §6 pkt 7 i §12 ust.2 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych [ …] z dnia 28 września 2002 [ jedn. tekst DzU z 2013 poz. 490]</p> </div>